Bijna winter

Paksoi PurpleHet is ondertussen december, de donkerste maand van het jaar. Bijna alle blad is van de bomen, we zijn begonnen met het voeren van de vogels in de achtertuin, de winter komt eraan.

En op de volkstuin nog steeds zoveel te doen, er moet nog flink wat gespit worden, maar ook nog paden worden gelegd, allerlei rommel worden opgeruimd. Vandaag een dag naar de tuin en dan gaan we de boerenkoolplanten ruimen. Het ging heel goed met ze, we hebben er ook al van geoogst en gegeten, maar zomaar, in 1 week tijd, zitten de planten vol met witte vlieg.

Gelijk de laatste paksoi geoogst, dit jaar had ik eens de paarse vorm die het net zo goed deed als de groene en de babychoy.

Geen idee waar ze vandaan zijn gekomen, maar de planten zien er nu erg onappetijtelijk uit (zelfs als ik het 2 keer in zout water zou zetten en daarna zou boenen zou ik nog steeds het idee hebben dat ik meer vlees dan groente zou eten :-)). Ruud is allang blij, die kan dan dat stuk  gaan spitten, die hamert erop dat het zomaar langdurig kan gaan vriezen of sneeuwen en we dan weken niets in de grond kunnen doen.

En dus hopen we op een week mooi weer, dan kunnen we nog veel oogsten, maar ook nog wat paden maken, en de Blauwe bessen gaan verzetten (we gaan de 4 struiken die nog niet in pot staan in potten met turf ingraven in onze vette, kalkrijke klei).

En volgende week boompjes kopen, want er is door de verandering op ‘de nieuwe tuin’ plaats vrij gekomen voor 3 boompjes. Dus deze week nog even googelen op rassen. Ik wil dan graag 1 stoofpeer (want onze Gieser Wildeman heeft wel eens een beurtjaar en we vinden stoofpeertjes zo lekker, vers en uit pot, dat we niet blij zijn met een beurtjaar en er een tweede boom bij willen).

Speculaas perentaartEn een vroege handpeer. Want die vinden we ook vers als handpeer erg lekker. Maar daarnaast dit jaar ook ontdekt dat je ze prima in kunt maken, vorige week nog peren-speculaastaart gemaakt met gekregen handperen uit eigen pot.

En tot slot een stoofappeltje. Ik weet eigenlijk niet meer wat een stoofappeltje nu eigenlijk is. Mijn vader noemde het een paar weken geleden, en ik kan me herinneren dat we ze vroeger wel eens aten. Het zijn kleine, zoete appeltjes die je in geheel kunt stoven en niet snel tot moes koken. Ook eens over googelen, misschien vind ik er wel gelijk een rasnaam bij.

Tot nu toe kochten we fruitbomen altijd bij kwekerij de Batterijen in Ochten, altijd heel tevreden over. Maar Ochten is voor ons best ver weg en een maand of 2 geleden kwam ik bij toeval op de website van Auke Kleefstra, die een kwekerij in Friesland heeft maar ook in Vlaardingen, ik zag er erg leuke ouderwetse fruitbomenrassen. Dus gaan we daar eens kijken, de tijd om fruitbomen te planten begint nu wel.

Tagetes minuta meer bloempjesTot slot nog een foto van de Tagetes minuta, ook wel Chiquilla genoemd. Ze bloeit nog steeds, met heel kleine gele sterretjes in trosjes. Een afrikaantje, maar dan wel een hele grote. Ze bloeit sinds begin november en de planten zijn ruim 2 meter hoog. De geur is heel sterk (bekende afrikaantjesgeur maar ook iets van sinaasappel en sinaasappelschil erin), schijnt gebruikt te worden in de levensmiddelenindustrie.

Ze schijnt de beste Tagetes te zijn tegen bodemaaltjes, dus gaan we komende maand, wanneer de vorst de planten vloert, haar onderspitten in de kas. Wellicht kan ze daar nuttig werk doen….

Nog even een kleine oproep aan Rainier en Ans; ik probeer jullie te mailen, maar krijg de mails telkens binnen enkele tellen terug, met de melding dat ‘Spamcop’ mijn IP-adres als een spamadres beschouwt. Ik hoop dat jullie dit lezen, ik krijg verder geen mails terug, misschien weten jullie zelf wat er mis gaat….

 

Suppengewürz – Bouillonpasta

Eerst nog even: voor de mensen die een gratis zakje Sun Bright pronkbonen hebben – lees nog even het tuindagboek hieronder (van 19 november) – belangrijk!!

Inmaak -Bouillonpasta potjeEn dan nu, een nieuw recept geprobeerd (of eigenlijk moet ik het qua houdbaarheid natuurlijk nog testen). Ik kreeg van Anny een recept dat in Duitsland door oudere mensen nog vaak wordt gemaakt, het heet suppengewürz. Het is een soort bouillonpasta, gemaakt van groenten en zout.

Zout is hierin de conserverende factor en dus onmisbaar (omdat je de pasta niet verhit is er een ingrediënt nodig dat de groei van bacteriën remt). En zout is zo’n ingrediënt. Nog wel even gegoogled en ik vond ergens informatie dat je minimaal 10 gram zout per 100 gram groenten aan moet houden om te zorgen dat er geen bacteriegroei is. Wat mij betreft veiligheid voor alles en dus heb ik nu de eerste keer 15 gram zout per 100 gram groenten aangehouden (en ik kan zeggen dat dat nog wel zo zout is dat ik de volgende keer 11 of 12 gram per 100 gram groenten aan ga houden).

Het recept zoals ik dat van Anny kreeg (onder de naam Suppengewürz):

Je kunt het gebruiken in plaats van bouillonblokjes, voor bijna alles: soep, saus, pastasaus, couscous, etc.. Geen – chemische – toevoegingen en je kunt het zeker een jaar buiten de koelkast bewaren in potjes met een schroefdeksel. Het is alleen even uitzoeken hoeveel je in een gerecht moet gebruiken.

Dit is een basisrecept, maar iedereen heeft zijn eigen variant (volgens mij was dat afhankelijk van wat je aan het eind van het seizoen nog aan groenten had en/of persoonlijke voorkeur)

  • 500 gram knolselderij
  • 500 gram prei
  • 500 gram bloemkool
  • 500 gram uien
  • 500 gram peterseliewortel
  • 500 gram wortel
  • 250 – 500 gram zeezout (afhankelijk van de hoeveelheid groenten die erin gaan)
  • 250 gram tomaten (gepeld en zonder zaad)
  • peterselie, selderij of maggiplant en eventueel andere kruiden

Alles fijn maken in de keukenmachine (behalve zout), en dan met het zout mengen en in potten doen.

En ik heb het nu dus ook gemaakt, aangepast aan mijn manier van werken, mijn voorkeur voor groenten, en met wat ik nu nog kon oogsten. Ik ga er vanavond nog een pagina van maken met het aangepaste recept (sterker nog, ik ga vanavond een begin maken om alle inmaakrecepten naar een database te verzetten (zoals de zadenlijst en de tomatendatabase).

In ieder geval, het is erg lekker. Waar een groentebouillonblokje gemiddeld slechts 4,5% gedroogde groenten bevat (en ook heel veel zout, en E621, E627, maltodextrine, E150d, gistextract, suiker, maiszetmeel), bevat de zelfgemaakte bouillonpasta dus alleen maar zout en minimaal 80% verse groenten. Het is net zo zout als een bouillonblokje, maar als het zout naar de achtergrond raakt, houd je een lekkere, frisse smaak en geur over (als een erwtensoeppakket :-)).

Zo, dan ga ik nu de pagina maken voor de inmaakrecepten, beginnend met dit recept.

Oproep – Pronkboon Sun Bright

Dit is een oproep aan alle mensen die een gratis zakje Sun Bright hadden gekregen:

Ik zag zojuist de laatste zakjes en zie dat de zaden beginnen te schimmelen. Ik was er al niet tevreden over en dit is wel heel jammer. Haal de bonen vooral zo snel mogelijk uit het zakje. En spoel ze even af als er al wat grijzig stof op de bonen komt. En leg ze dan op een schoteltje of in een bakje en zet dat warm (bij de verwarming, op een modem, of zoiets). En laat ze daar vooral nog minimaal een week staan. Dan komt het wellicht nog goed met de zaden. Maar in de zakjes zal alles zeker gaan schimmelen en vervolgens rotten.

Sorry voor de mensen die zich hadden verheugd op de Sun Bright! Ik hoop in ieder geval dat snel uit het zakje halen, spoelen en drogen nog helpt!

 

Binnen tuinieren

Winterpeen geoogstDe hele week nog niet op de tuin geweest, geen tijd, en bovendien veel te nat. Maar morgen en maandag een dagje volkstuin gepland. Vooral om de kassen te gaan spitten, dat kan maar klaar zijn (en dan kan ik er ook in januari in gaan zaaien).

En natuurlijk buiten opruimen. Door alle regen ziet alles er wat mistroostig uit. En dus wil Ruud graag gaan spitten. En dus moet ik de laatste zomergroenten uit de grond halen en mee naar huis nemen (ja, wij hebben allebei zo onze eigen taken :-)).

Vandaag in ieder geval de winterpenen maar schoonmaken en invriezen. Morgen de boerenkool mee naar huis, overmorgen de zomerprei. De winterprei mag blijven staan tot we die gebruiken. de pastinaken ook. En er staat ook nog knolvenkel, die vries ik maar in. En vanmiddag eten we een stamppotje rauwe andijvie. De vriezers blijven dus nog even vol.

Ondertussen begint het alweer te kriebelen. Heel lang zonder zaaien kan ik blijkbaar niet. Ik heb de neiging om tuinkers te gaan zaaien :-). En om met de planning voor 2014 te beginnen, een datum te prikken voor het zaaien van de pepers, zaden te bestellen.

Maar ik vrees dat ik eerst op zal moeten ruimen, door alle drukte in de afgelopen maanden daar geen tijd voor gehad, en overal liggen en staan dus bakjes en zakjes met zaden, die eerst maar opruimen, inventariseren wat ik nodig heb, en vooral wat ik gewoon echt graag wil hebben :-).

Ondertussen heb ik de Yacon nogmaals geproefd, na een paar weken worden de knollen duidelijk zoeter dan ze waren. Erg lekker. De structuur lijkt een beetje op een kruising tussen komkommer en radijs (sappig, knapperiger dan komkommer, niet zo knapperig als radijs, maar wel bijna zo sappig als een komkommer). En zachtzoet, niet mierzoet, maar zoet genoeg voor mij, fris, zonder heel duidelijke smaak (misschien is het zachtzoete van meloen en het frisse van peer wel de beste omschrijving, zonder dat ze echt smaakt naar peer of meloen). Nou ja, lastig te omschrijven dus, maar wel lekker :-).

Yacon weer uitgelopen nov 2013En gezond, heb ik begrepen, behoort tot het lijstje ‘superfoods’ (omdat ze weinig calorieën bevat en het geen/amper verhoging van de bloedsuiker geeft). En dus verzin ik of ik de knollen op zolder zal laten liggen (ze liggen daar op zich prima, koel en donker), maar ik gebruik ze nu niet zo snel (zo groot en onhandig). Of dat ik ze zal drogen, zodat ik ze bijvoorbeeld als zoetstof kan gaan gebruiken.

In ieder geval durfde ik de broedknolletjes niet te bewaren, ze werden na een week al een beetje zacht. En dus besloot ik om ze maar snel te planten, in de hoop dat van de 9 geplante knolletjes er in ieder geval 2 of 3 zouden overleven. En zie hier het resultaat, slechts 2 knolletjes zijn nog niet uitgelopen, de andere 7 zijn al plantjes aan het worden. Met 2 tot 3 blaadjes. Ze staan op een iets verwarmde slaapkamer (= kraamkamer). Ik voorzie dat ik ze nog wel een keer zal moeten verpotten voor ze in mei naar buiten kunnen :-). Ik zie wel gelijk dat er nog een slakje met de potjes mee naar binnen is geslopen, die moet ik nodig nog even vangen.

Impatiens scabridaEn dan nog even tot slot. Vorig jaar kocht ik zaden van de Impatiens nachambarwensis. Maar die kiemden helaas niet. En nu kreeg ik van Stijn uit België een stek van haar, in ruil voor de Impatiens scabrida (die hier dit jaar prima groeide en bloeide maar te weinig zaden gaf voor de zadenlijst). Op de foto rechts zie je de Impatiens scabrida, ze bloeit al sinds begin juli, en nu dus nog steeds (en dat in de volle schaduw, zonder dan ook maar een uurtje zon). Volgend jaar ga ik haar zeker weer zaaien, en dan krijgt ze een plekje met wat meer zon, zodat ze hopelijk meer zaden gaat geven.

En de stek van de Impatiens namchabarwensis? Die heeft de lange reis uit België goed overleefd. Is zelfs al gegroeid, al is ze nog wel wat iel qua steel, heeft een stokje nodig om overeind te blijven. Maar ze leeft en ze groeit, dat is een goed teken. En tot mijn verbazing zag ik gisteren 5 bloemen!

Impatiens nachambarwensisEen geweldige kleur lilablauw (meer blauw dan lila), en zeker voor een Impatiens (die vooral in de witte, gele, roze tinten bloeien) is het een zeer bijzondere bloem, bijna orchideeachtig. Ze is pas 10 jaar geleden ontdekt/gevonden, in Namcha Barwa in Tibet (vandaar de bijna onuitsprekelijke naam).

En ik heb haar nu zomaar, ik ben erg gelukkig. Ik heb een half uurtje van de bloemen staan genieten, en er een foto van gemaakt. En daarna de bloemen resoluut afgeknipt, en de knoppen die ik zag ook. Want nu is het belangrijk voor haar dat ze groeit, en geen energie stopt in bloemen en zaden. Ik ga heel goed voor haar zorgen, ze heeft het beste plekje in huis gekregen. En als ze groot en sterk is mag ze volgend jaar in mei naar buiten, en zolang bloeien als ze wil (en graag dan wat zaden aan mij teruggeven…… voor de goede zorgen :-).

 

Koud

Boerenkool Redbor wordt donker in herfstDaar ben ik weer. Afgelopen anderhalve week leek het hier wel de drie dwaze dagen van de Bijenkorf 🙂

Vandaag voor het eerst weer een dagje naar de tuin geweest. Het was er vooral nat, en waterkoud, handen wassen in de ton begint al een beetje pijnlijk te worden.

Op de foto zie je de boerenkool Redbor, ze verkleurt mee met de seizoenen; in de vroege zomer is ze lilapaars met wat groen, in de nazomer wordt ze paars, en nu is ze donkerpaars.

Vandaag de kassen helemaal leeggehaald; laatste tomatenplanten eruit, de peperplanten eruit. Zelfs in de kas is het kletsnat. Komende week gaan we de grond in de kas spitten, en er de oude mest van vorig jaar (uit de compostbak) onder gooien. Als dat klaar is kunnen we wat balken in de kas leggen waar de tonkinstokken op kunnen leggen (van de natte grond af). Binnenkort mogen de matig winterharde potplanten weer de kas in, met wat stro en jute om te beschermen tegen de vorst.

Citroengras geoogst 2013In de kas stond ook citroengras. Afgelopen voorjaar (maart) 5 stengels (gewoon bij de supermarkt/toko vandaan) in een glas water gezet, tot ze goede worteltjes hadden. In april in potjes opgepot, en in mei in de kas uitgeplant. En nu dus geoogst; van die 5 stengeltjes uit de winkel nu een kleine 20 grote stengels geoogst (niet goed op de foto te zien maar de grotere stengels hebben een doorsnede van zeker 2 tot 2,5 centimeter en zijn zo’n 40 centimeter lang.

Ik heb de grootste stengels in stukken gesneden en ingevroren, de 5 kleinste stengels heb ik weer in een glas water gezet, die mogen dus weer wortels gaan maken voor volgend jaar.

En verder moet er nog heel veel worden opgeruimd op de tuin (en daarna spitten). Maar dat is lastig, want er staat nog boerenkool, winterandijvie, prei, snijbiet, zuring, knolselderij, venkel, spitskool, Chinese kool, paksoi. We kunnen elke dag nog van de tuin eten (al eten we nu ook al wel uit de vriezer; bietjes, snijbonen, etc..

Afgelopen 2 weken erg druk gehad met mijn eigen zadenlijst, en nu gaat het mijn tijd worden. Hoe meer berichten ik kreeg van mensen die al druk waren met de planning voor 2014, des te meer kreeg ik zin om ook te gaan snuffelen.

Zaadgidsen voor 2014En dus de zaadgidsen uit de kast gehaald. Computer/tablet erbij om informatie op te zoeken en te speuren naar zaadhandels die ik nog niet ken (en die leveren aan adressen in Nederland). Ik heb al wat wensen opgeschreven en ga straks kijken waar ik dan het beste kan gaan bestellen (waar ze de meeste soorten hebben die ik graag zou willen). Ik weet het nog niet zeker maar ik denk dat het dit jaar weer eens Baumaux (Frankrijk) en Plants of Distinction (Engeland) wordt. Zaden van de Nieuwe Tuin heb ik nog, bij zaadhandel van der Wal bestellen we elk jaar, dus ook dit jaar weer.

Zo eerst de kachel aan maken, dan een pot lekkere thee zetten, schoenen uit, warme pantoffels aan, katten naast me op de bank, je hoeft niet te vragen of ik me vermaak……. :-).

Voor dit weekend dan, want ik wil deze winter wel heel veel op de website schrijven, ik heb heel veel in te halen, wil wat zaken veranderen (de Database van eenjarigen bijvoorbeeld aanvullen maar dan ook in hetzelfde systeem zetten als waar nu de tomaten instaan (en de zadenlijst). Ik kan de tomatendatabase weer aan gaan vullen, met de peperdatabase ben ik nog niet eens begonnen. Ik wil nog wat gaan schrijven over wat groenten en kruiden, ik heb heel veel inmaakrecepten (en ook die wil ik in zo’n systeem als de database gaan zetten), maar ook groenterecepten. Heel veel foto’s gemaakt. Plannen genoeg (tijd tekort :-)).