Kerst 2014

Zwarte bes loopt al uit december 14De tijd gaat snel (elk jaar sneller lijkt wel). Dit jaar komt dat ook een klein beetje door het mooie weer. Niet alleen de zomer, maar juist ook de nazomer en herfst. En daardoor lang een ‘zomergevoel’ gehouden, en nog lang van de tuin kunnen oogsten. En zelfs nu is het nog geen winter. Vorige maand viel alle blad van de fruitstruiken en -bomen. Maar nu ik wilde gaan snoeien zag ik dat ze alweer beginnen uit te lopen.

Op de foto zie je een tak van de zwarte bes, de takken zitten vol  rozegroene knoppen. En dat is wel jammer. Want rust is goed, ook voor bomen en struiken (ik heb liever volgend jaar een goede oogst zwarte bessen dan nu een groene struik, kwestie van de energie bewaren en voor de vruchten gebruiken). Bovendien kost het nog meer energie voor de struiken als het in januari of februari misschien toch ook nog flink gaat vriezen, want dan vriezen deze knoppen kapot.

Dus hopen we bijna dat het dan maar deze winter niet meer vriest. Maar dat is ook niet alles want ook vorst is goed. Vorst doodt wat ziekten en plagen die anders volgend jaar extra aanwezig zouden zijn (denk bijvoorbeeld aan alle extra slakken afgelopen lente, mede dankzij de zachte winter van vorig jaar).

Bovendien kan alles even ‘droogvriezen’, nu is het door alle ‘warme regen’ zo nat op de tuin dat paden maar ook stukken tuin onder water staan. Op de stukken waar stro ligt lijkt dat trouwens minder dan op onbedekte stukken grond. En logisch verklaren kan ik dat nog even niet (want het stro neem geen water op – misschien ligt het er wel, maar dan onder het stro en kan ik het gewoon niet zien – ook goed, kan ik me er ook niet aan ergeren :-).

Asarina purpusii knolGelukkig is het spitten klaar en zijn we nu vooral aan het opruimen, kassen, potten, gereedschap, labels, stokken, netten en noem allemaal maar op. Uit de potten haal ik de planten met kluit wortel maar de meeste grond laat ik zitten. Het is in principe goede potgrond, vermengd met brekerzand. Er zit alleen geen voeding meer in. Er zullen wat potten zijn die ik in het voorjaar gewoon helemaal leeg maak en vul met verse potgrond, afhankelijk van de planten die erin gaan, en vooral van de conditie van de potgrond (als er bijvoorbeeld nog veel wortels van planten van dit jaar in zitten zullen nieuwe planten er minder goed in groeien).

Maar voor nu gaan alleen de plantenresten eruit en het onkruid, woel ik de grond wat om en maak het glad. En dan gaat er stro op/in tot aan de rand. Houdt de pot onkruidvrij en misschien net wat minder koud. En bovendien kunnen er wat insecten onder schuilen, maar kunnen vervolgens vogels er dus wat te eten onder vandaan halen als ze hun best een beetje doen. Misschien kan er nog een muisje onder schuilen (ssst, niks tegen Ruud zeggen).

Bij het leeg maken van de potten kwam ik deze wortelknol tegen, van de Asarina purpusii Victoria Falls. Die is goed gegroeid in 1 zomer, zeg (half februari gezaaid). Ik heb haar voorzichtig uitgegraven en overgeplant in een kleinere plastic pot die wat handzamer is dan de grote, zware stenen pot waar ze in stond. In oude potgrond geplant en daarna de pot met flink wat stro bedekt en zo mag ze in de kas kijken of ze de winter wil overleven (ze staat daar in ieder geval droog, en we hopen dat ze zo redelijk goed bedekt is tegen al te veel kou). Als het lukt graaf ik de knol rond begin april weer op en mag ze in een grote pot, met voeding en vocht weer uit gaan lopen en hopelijk weer gaan groeien en bloeien. We zullen het zien.

Trachycarpus zaden in boomOver ongeveer een maand zal ik voor het eerst zaden in mijn zadenlijst gaan zetten van eigen oogst Trachycarpus fortunei-zaden. En dat is toch wel heel bijzonder, vind ik zelf. Ik heb hier al wel eens een foto van onze palmboom geplaatst: tuindagboek januari 2013. Ondertussen is de palm nog weer wat groter (ze groeit zo´n 30 centimeter per jaar, ik maak deze week even een foto, maar niet in deze regen en storm).

Ik vind het al bijzonder dat een palmboom (wel de meest winterharde, de Trachycarpus fortunei dus) in Nederland in onze tuin gewoon in de vollegrond groeit en de winter overleeft. Gekocht in 2004 als jonge plant met zo’n 10 centimeter stammetje. En nu, 10 jaar later, een stam van zo’n 3 meter hoog (de hele palm is wel 4 meter hoog).

Maar misschien nog wel meer bijzonder; de Trachycarpus is eenslachtig en tweehuizig. En dat betekent dat ze zichzelf niet kan bevruchten. Eenslachtig betekent dat ze als vrouwtje of mannetje alleen in de plant leeft (ze heeft dus 1 geslacht). En tweehuizig betekent dat er mannetjesplanten zijn en vrouwtjesplanten (een mannetje en een vrouwtje hebben allebei een eigen huis = plant). Ze heeft voor de bevruchting dus een andere Trachycarpus voor nodig, en niet zomaar één, maar een mannetje. En mannetjes en vrouwtjes zijn niet van elkaar te onderscheiden.

Toen we zo’n 6 of 7 jaar geleden een tweede Trachycarpus voor in de achtertuin kochten hebben we er wel aan gedacht; “wat zou het geweldig zijn als we een mannetje en een vrouwtje zouden hebben”. En dat bleek dus zo te zijn. En dus allebei ook nog bloeien in hetzelfde jaar. Een paar jaar geleden al eens een kleine oogst gehad.

Maar nu, als alles goed afloopt, wordt het enorm. De tros met zaden die je op de foto ziet is al heel groot en vol. En zo zitten er 3 trossen in de hele palm. Honderden zaden, die nu ook al niet meer zo groen meer zijn. Als ze echt goed blauw zijn (bijna de kleur van blauwe bessen) zijn ze rijp, en dat duurt nog een paar weekjes. We duimen dat het dan nu even niet echt erg gaat vriezen. En dan hoop ik er zoveel zaden van te kunnen oogsten dat ik de zaden als gratis soort in de zadenlijst kan zetten. Van die ene oogst een paar jaar geleden hebben we zelf al weer zaailingen in de tuin gevonden. Hoe bijzonder!

Fijne feestdagenTot zover mijn tuindagboek. Wellicht het laatste van 2014, want er komen nu 2 drukke weken aan. Ik wil bij deze iedereen een heel gezellig kerstfeest wensen! En voor daarna een gelukkig en gezond 2015, en als we het er dan ook nog bij mogen wensen, misschien dan nog zo’n mooi tuinjaar en zomer als 2014 was!

 

Winter

Tuinbonen gezaaidGezaaid. Vreemd dat ik dat toch niet kan laten. Want er was nog meer dan genoeg te doen op de tuin. Van opruimen en schoonmaken tot spitten, mest en stro kruien, verhoogde bakken schoonmaken, laatste schorseneren oogsten, het blad van de paden opvegen, nieuw hek aan de achterkant van de tuin maken, de kassen schoonmaken en ramen wassen, gebruikte potten leeg maken. Echt, ik kan een hele waslijst maken met dingen die moeten gebeuren. Maar nee, Diana moet zaaien.

Eigenlijk had ik tuinbonen begin november willen zaaien. Maar dat lukte niet. Dus dan nu maar. Een soort halfslachtige oplossing, want eigenlijk zaai je tuinbonen nog voor de winter (als de grond nog warm is en de plantjes zo’n 10 centimeter hoog de winter in gaan), of na de winter (als in februari de dagen al weer lichter worden en de zon iets sterkers schijnt).

Brugmansia voor overwinteringMaar hier dus dan maar 1,5 week voor kerst. Maar dan wel in potjes met potgrond en brekerzand, in de koude kas (waar het in de nacht net zo koud is maar als de zon overdag schijnt wel 18 of 20 graden kan worden). Komende week eerst even een andere onderbak naar de tuin brengen zodat ik de zaaisels ook kan afdekken met een perspex plaatje. Links dus de tuinbonen, 1 zaadje per potje, de zaden gewoon zo’n 2 centimeter diep in de grond gestoken en het gaatje weer gesloten. Rechts zie je nog 4 potjes, en daar heb ik Mertensia maritima in gezaaid (Oesterblad), en Anthriscus sylvestris Ravenswing – beiden bewezen koudekiemers, afgedekt met wat perliet dat ik nog in een hoek van de kas vond.

Ik had ze ook nog wel in januari of zelfs februari kunnen zaaien, maar nu is ook prima. Zij zullen voorlopig niet kiemen, pas rond maart (wanneer na genoeg tijd en kou de dagen weer langer, lichter en warmer worden). Maar de tuinbonen kiemen hopelijk binnen een week of 3, afhankelijk van het weer.

Nu het echt wat kouder lijkt te worden gaan we ook aan de kuipplanten denken. In het oosten van het land is dit wellicht allang gebeurd, maar hier tot nu toe pas 2 of 3 keer een nachtvorst gehad waarbij het dak ’s ochtends ook nog een uurtje na het opstaan wit was.

Dus nu pas de Brugmansia’s en Cassia’s teruggesnoeid. Ze mogen deze week (het gaat weer niet vriezen) onder het afdakje bij de voordeur staan, zo kan de grond iets opdrogen. En dan kunnen de potten volgende week naar boven worden gesjouwd (tot ze in april weer naar beneden kunnen worden gesjouwd :-)).

Het feit dat het nog steeds niet echt winter is is ook in de tuin te merken. Hier en daar bloeit nog een bloempje, van een Calendula tot een Bidens, en een Fuchsia. Op de composthoop ligt een zielige peperplant. Het blad al duidelijk aangetast door de weinige nachtvorst die we hebben gehad. Maar juist dan rijpen er nog pepers. Niet de lekkerste pepers, want de lekkerste pepers zijn de pepers die in volle warmte en zon rijpen. Maar hoe dan ook toch rijp, en ook heel heet, en altijd nog kruidig, al is het dan niet meer zo kruidig als dezelfde peper in de zomer.

Nog een peper op de compostbak

Vandaar ook dat je in de kas vaak tot in de winter pepers kunt oogsten, al zijn de planten al bijna dood, de pepers blijven rijpen en eetbaar tot het echt gaat vriezen.

Tot slot nog een foto van de tuin zoals die er nu uitziet. De foto heb ik stiekem gemaakt. Want Ruud is er niet blij mee. Ruud klaagt. Dat het er niet netjes uitziet. Dat er stro op het pad ligt. Dat hij schrok van een muis die vlak voor zijn voeten eronder vandaan schoot. Dat er toch nog zo links en rechts een onkruidje boven komt. Dat het bij storm een beetje verwaait. Dat hij niet eens kan zien wat er groeit onder dat stro. Ruud moet er nog erg aan wennen, laten we het daarop houden.

Overzicht tuin december 2014

Ik snap ook wel wat hij bedoelt. Ik vind een tuin waarbij je nette plakken gespitte, zwarte grond dakpansgewijs op elkaar ziet liggen ook mooi. Maar daar zou nu alweer water op liggen, en onkruid op staan. Nu is alles bedekt, op 1 stuk achterin na (waar we de grond/compost nog een beetje kunnen afgraven voor gebruik in de verhoogde bakken). Rechts achterin zie je een hoop mest. Daar komen komende jaar de courgettes en pompoenen. En voorin zie je nog steeds 3 kropjes krulandijvie, nog steeds eetbaar. We eten ze morgen. Als ik ze heb geoogst gaat er gelijk weer wat stro overheen. En dan zal ik gelijk de paden eens aanvegen. Misschien stemt dat Ruud wat milder :-).

 

Planning voor 2015

Zaden voor planning….. en dat vind ik altijd wel een heidens karwei :-).

Want ga maar eens kiezen tussen alle soorten tomaten die ik ondertussen heb gespaard. Ondertussen zijn het meer dan 750 rassen, sommige soorten oudere zaden die eigenlijk eerst moeten worden gezaaid, maar ik wil ook graag van elk kleur wat, en elk vorm. Dus googelen wat bijvoorbeeld ook alweer de German Johnson voor tomaat is (een grote rozerode vleestomaat). En wat op welk plekje in de kas zou kunnen staan.

En dan heb ik het nog niet over de pepers, paprika’s, kruiden, groenten, eenjarigen, etc.. Maar ik ben eruit. Ppfff 🙂

De planning voor alle bijzondere soorten is min of meer klaar. Al zitten er ook altijd wat onzekerheden tussen (rassen waar ik nog maar 1 of 2 zaden van heb, of die al ouder zijn dan 5 jaar en dus wellicht niet meer kiemen, etc.). Dit gaat het in ieder geval hoogstwaarschijnlijk worden: Planning 2015

En omdat het zoveel is vind ik het altijd handig om die soorten alvast apart te leggen. En dan ook graag een beetje op volgorde. Zie bovenste foto, ik maak papieren zakken of enveloppen met daarin de zaden die ik kan zaaien, 1 voor de tomaten, 1 voor wat er in februari binnen gezaaid kan worden, 1 voor wat er in februari buiten gezaaid kan worden, etc., etc.. De soorten rechts zijn alle soorten die in maart in de kas gezaaid kunnen worden.

Als ik rond de kerstdagen wellicht wat tijd heb zou ik alvast labeltjes kunnen maken/knippen/schrijven. Want de tijd gaat zo snel, over een week of 7 ga ik alweer pepers voor 2015 zaaien. En binnenkort (eind december/begin januari) de koudekiemers zaaien. En in januari natuurlijk radijsjes onder glas. En rucola, en mosterdblad, wat spinazie. Er zijn mensen die denken dat tuinieren een zomerhobby is, terwijl het meeste werk en voorbereidingen toch echt al in de winter begint.

En bij de planning hoort wat mij betreft ook gelijk een vruchtwisselingsschema, en ook daar moet ik altijd wel goed over verzinnen. Het zou handig zijn als we elk jaar alles gewoon op zouden kunnen schuiven maar elk jaar verandert er wel iets in onze wensen. We willen niet meer zoveel uien zetten, en we hebben nog heel veel bietjes in de vriezer. Maar we willen wel graag wat meer boontjes. En dit jaar genoeg zaden om ook eens echt meerdere rijen sojabonen te zetten. En dus schuif ik wat, vakje minder vruchtgewassen, vakje meer peulgewassen.

Ik kijk er ook niet echt zo enorm secuur meer naar. Vroeger wel, maar tegenwoordig vind ik het vooral belangrijk dat er geen families van eventuele ziektegevoelige groenten op hetzelfde veld komen (zoals tomaten een aardappelen, prei en uien, etc.). En dat er in ieder geval nooit 3 jaar achter elkaar hetzelfde groeit. Hoewel ik me wel eens afvraag waarom eigenlijk niet, ik snap het verhaal van de bodemaaltjes wel, maar in de natuur groeit toch ook elk jaar hetzelfde fluitenkruid op dezelfde plaats, en elk jaar alleen maar rijker? En waarom mag afval van bonen wel op de composthoop en volgend jaar weer in de tuin worden gebruikt terwijl we niet 2 jaar bonen op hetzelfde stuk mogen zetten).

Ik snap het wel, maar mijn logica denkt wel eens anders. Neemt niet weg dat ik altijd erg voorzichtig ben met aardappelen, tomaten, kool, uien, prei, bonen, etc.., omdat dat nu eenmaal groenten zijn die gevoelig zijn voor ernstige ziekten. Maar ik kan me niet voorstellen dat alles gedoemd is te mislukken als er eens 2 jaar achter elkaar 5 kropjes andijvie op hetzelfde plekje groeien. Het is altijd een beetje zoeken wat nuttig is en wat werkbaar is, ik hou de grote lijnen aan maar wijk wel eens af met iets waarvan ik denk dat het heel onschuldig is.

Over de vruchtwisseling en het indelen van vakken; ik kreeg deze week van iemand een mailtje die op internet een moestuinplanner heeft gemaakt, iets wat je zelf kunt invullen. Ik gebruik zelf altijd mijn eigen ouderwetse Word-documentje en pas dat elk jaar aan naar het volgende jaar. Voor wie dat wil zien, bij deze een link naar het documentje in mijn dropbox. Maar misschien dat mensen er eens mee willen oefenen op de website die ik noemde: Zelf groenten kweken: Moestuinplanner. Het idee is in ieder geval heel leuk. Misschien wil iemand nog eens in reactie op dit tuindagboek laten weten of het handig is of niet.

Heb ik dan helemaal niks over de tuin zelf te melden?

Pompoen snotNou, eerlijk gezegd maar 1 keer naar de tuin geweest deze week. Het was koud, waterkoud. Zo koud dat je handen tintelen en rood worden als je ze in de ton met ijskoud water moet wassen. En van dat weer dat je warm blijft als je hard werkt (als in spitten en mest kruien). Maar waarbij je als je opruimt, schoonmaakt, stro verdeelt, bomen snoeit etc. het gewoon koud krijgt.

Wel op die ene dag nog een courgette gevonden die al ontbinding was. Voor de sier op mijn tuintafel gelegd maar helaas de eerste nachtvorstjes niet overleefd. En dat herkent vast iedereen wel; dat je het restant dan op moet pakken maar al van tevoren weet dat het als een soort ijskoud snot tussen je vingers zakt als je dat doet. Dus maar voorzichtig in een emmer geschoven en zo de compostbak in.

Peper Piment d'Espelette laatste oogstEn de allerlaatste pepers van de Piment d’Espelette geoogst. De planten gelijk verwijderd. Komende week (als het niet zo koud is) wordt het hoog tijd om de kassen eens helemaal op te ruimen, te spitten, mest eronder. Maar ook de ramen wassen, potjes en trays wassen, stokken schoonmaken en van de grond af bij elkaar leggen. Oftewel; gewoon zorgen dat de kas klaar is voor het nieuwe jaar. Want in januari ga ik er weer in zaaien, en niet schrikken, maar dat is het al over iets meer dan 3 weken!