Bloemkool

Bloemkool Snowball A

Bloemkool behoort, zoals alle koolsoorten, tot de kruisbloemenfamilie. De bloemkool zelf is eigenlijk een eetbare bloemstengel met nog niet ontwikkelde bloemknoppen. Ze is heel bekend in de Nederlandse keuken, ze is ook een relatief dure groente.

En……..helaas niet de gemakkelijkste groente om te telen.

Teeltwijzen

Bloemkool kent heel veel teeltwijzen, persoonlijk ben ik al heel lang geleden gestopt met de zomerteelt, die veruit de moeilijkste teelt is: van alle zomerbloemkolen die ik in de afgelopen jaren gezaaid en geplant heb is nog geen 25% ook echt als eetbare bloemkool in de keuken terecht gekomen: meestal vormde ze gewoon helemaal geen kool, als ze wel een kool vormde was het dan ook niet meer dan een heel klein kooltje, snel doorschietend, of verkleurd en ze heeft ook nogal snel rupsen en slakjes in zich.

Laat je vooral door dit verhaal niet ontmoedigen en probeer het gewoon zelf! Misschien heeft het hier aan de grondsoort, bemesting of iets anders gelegen, hoewel de zomerteelt van bloemkool ook wel echt als de moeilijkste teelt bekend staat.

Ook goed nieuws: we telen hier ook al jaren de weeuwenteelt bloemkool in de kas en dat lukt altijd, en het is echt de allerlekkerste bloemkool die er is! Heerlijk zacht van smaak, hoeft maar een paar minuutjes gekookt te worden, stinkt ook helemaal niet bij het koken, en de kleur is hagelwit, bijna groenwit. Alleen maar positieve ervaring hier.

Zelf zaaien we voor deze teelt de zaden eind augustus, de zaailingen plant ik uit in de kas als ze groot genoeg zijn. In de nazomer groeien de planten nog wat, dan staan ze vervolgens stil van november tot en met januari. In februari geef ik wat mest (koemestkorrels of wat bloed- en beendermeel) en ga ik vaker water geven. De planten komen dan weer aan de groei en uiteindelijk kunnen we dan zo rond half tot eind april de kooltjes oogsten (vlak voor de kas leeg moet zijn voor de tomaten, pepers, etc. šŸ™‚

Ook een beetje verschillende van de officiƫle zaaitabel: onze tuinbuurman, zonder kas, is altijd ook goed tevreden over de teelt van winterbloemkool, die hij wat eerder zaait (juni), buiten uitplanten als ze groot genoeg is, daar ook laat overwinteren en dan zo rond maart-april kan oogsten.

Bloemkool

Rassen

Elke teeltwijze kent zijn eigen rassen, kijk dus goed uit welk ras je voor een bepaalde teelt koopt! Als je dat niet doet krijg je vaak ook veel blad maar geen kool.

Naast de witte bloemkool bestaan er ook nog groene en paarse rassen; en verder is er nog de Romanesco bloemkool hier die ook wel torentjeskool wordt genoemd omdat lijkt te zijn opgebouwd uit groene torentjes; ze is milder van smaak dan de witte bloemkool en tegenwoordig ook redelijk verkrijgbaar in de winkel.

Voorbeelden van rassen:

Bloemkool Purple Cape

  • Snowball A (ons favoriete weeuwenteeltras, foto bovenaan deze pagina)
  • Alpha 7 (voor zomerteelt)
  • Revito (herfstbloemkool)
  • Walcheren Winter (de bekendste winterbloemkool)
  • Violet Queen F1 (een paarse zomerbloemkool)
  • Alverda (een groene bloemkool)
  • Romanesco (de groene “torentjeskool”)
  • Purple Cape (een paarse winterbloemkool (foto rechts, erg mooi, geeft kleine bloemkooltje in de buitenteelt, oogst zo rond eind maart)
  • er zijn veel F1-hybriderassen die over het algemeen wat uniformer zijn en soms beter bestand tegen ziekten, schieten, etc.

Bodem en bemesting

Bijna alle koolsoorten willen na het planten niet meer gestoord worden, en hebben relatief veel mest nodig: veel stikstof en in wat mindere mate kalium om veel bladmassa maar ook een bloemkool te kunnen maken. Op onze grond doet kool (behalve dan de zomerbloemkool) het over het algemeen prima: zware rijke grond, maar ondertussen wel een betere afwatering doordat er in de laatste jaren veel humus is toegevoegd aan de grond. Op arme zandgronden moet je dus extra goed bemesten!

Spit dus oude stalmest onder in de winter, voeg compost toe, maar geef daarnaast in het voorjaar wat bloed- en beendermeel en tijdens de groei van de plant ook wat patentkali. De vruchtwisseling is 1 op 4 jaar.

Opkweek

Je kunt op een zaaibed zaaien maar persoonlijk zaai ik liever onder glas voor in trays, zo hoef je bij het “verspenen” geen wortels te beschadigen. Dde kiemduur is zo rond de 1 tot 2 weken (afhankelijk van de periode en dus de temperatuur rond het zaaien). Vanuit de tray pot ik de altijd de zaailingen nog op in 9 centimeter potjes met verse potgrond. Het is wel even extra werk en niet noodzakelijk maar de zaailingen groeien er geweldig goed in en binnen een week of 3 heb je dan al flinke zaailingen die dan uitgeplant kunnen worden.

Bloemkool kas

Plant de zaailingen vervolgens vrij diep en geef regelmatig water. Vanaf nu wil de plant ook niet meer verstoord worden (niet meer verplanten, water geven bij droogte, geen wortels beschadigen bij het wieden, etc.).

Zaaitabel, plantafstand en oogsten

Bloemkool tabel

Verzorging

Bij het planten van de zaailingen zitten hier altijd de duiven al op de uitkijk :-). Wel eens gezien dat ze een dag na het planten zaailingen helemaal kaal hadden. Er wordt dan gezegd dat zo lang het hart niet is weggevreten de planten nog kans hebben. Dat is natuurlijk ook zo maar zonder blad kan een plant niet groeien en dus wordt de start van de plant dan al wel erg lastig.

Kool onder net

Wij zelf bouwen een hekwerkje van meestal elektriciteitsbuizen of ander materiaal en dekken dat af met een niet al te grofmazig net. Goed vastzetten aan de grond en je zaailingen blijven gespaard en kunnen zo aanslaan en groeien. Als de koolplantjes (niet alleen bloemkool, maar alle kool wordt erg lekker gevonden) een centimeter of 30 groot zijn kan het net en het bouwwerk eraf, dan is het malse van het koolblad er blijkbaar af en worden ze niet meer aangevreten.

Wij hebben zelf eigenlijk nog nooit last gehad van de koolvlieg, maar het is aan te raden om alle koolplanten hiertegen te beschermen. De koolvlieg legt eitjes bij de voet van de plant, de larven “vreten” vervolgens aan de wortels van de koolplant waardoor die slecht groeit, ziekelijk wordt en uiteindelijk af kan sterven. Om te voorkomen dat de koolvlieg haar eitjes kan leggen bij de steel van de plant knip je van rubber (jarenlang te gebruiken) of karton (voor 1 seizoen) of iets dat je zelf verzint een vierkantje van ongeveer 15 x 15 centimeter. Knip dit aan 1 kant in, en knip een klein rondje in het midden. Via de inkeping kun je het karton of rubber om de voet van de plant vouwen, het uitgeknipte rondje geeft plaats aan de stam van de zaailing.

Het begin van de bloemkool in de plant, het binnenblad gaat draaien
Het begin van de bloemkool in de plant, het binnenblad gaat draaien

 

1 tot 2 weken later is ze al zo groot, met voldoende vocht en voeding is ze over 1 tot 2 weken oogstklaar
1 tot 2 weken later is ze al zo groot, met voldoende vocht en voeding is ze over 1 tot 2 weken oogstklaar

Koolplanten hebben trouwens zowiezo veel belagers. Naast knolvoet (een schimmel die de teelt van kool jarenlang bijna onmogelijk kan maken omdat ze na het verwijderen van de aangetaste planten gewoon in de grond achterblijft en wacht tot er weer nieuwe kolen worden geplant om dan weer toe te slaan), is er nog de koolgalmug, kooluil, koolwitje – de namen zeggen het al en ze kunnen allemaal in meer of mindere mate schade toebrengen aan vooral koolplanten. Zoals al eerder gezegd, van ziekten en belagers hebben we eigenlijk zelden of nooit last – neemt niet weg dat de teelt van bloemkool dan toch nog steeds erg moeilijk blijft.

Naast het algemene verzorgen als water geven tijdens droogte, wieden (voorzichtig, beschadig de wortels niet) is het belangrijk om de bloemkool zelf te beschermen tegen de zon. onder invloed van de zon worden bloemkolen geel, het schijnt niets uit te maken voor de smaak maar iedereen wil toch graag hagelwitte bloemkolen oogsten. Dat doe je heel gemakkelijk door, op het moment dat er een klein kooltje zich aan het vormen is, 2 of 3 grotere bladeren te “knakken” en over de kool in vorming te vouwen; dit houdt het zonlicht weg en houdt de kool wit. Zorg uiteraard wel dat er genoeg blad intact aan de plant blijft zitten omdat zij voor de voeding/groei zorgen.

Algemene regel is dat de kool niet mag worden aangeraakt met de handen; er kunnen dan bruine vlekken op de kool ontstaan. Bloemkool is zeer gevoelig voor droogte, vooral rond plantperiode en koolvorming, dus regelmatig gieten.

Oogst

Bloemkooloogst 25 mei 2010

Controleer regelmatig of er een kooltje aan het komen is. Dan dek je dus met blad het kooltje af zodat dat mooi wit blijft. Kijk om de dag even want nu gaat het snel: zorg voor voldoende vocht en raak het kooltje niet aan – je krijgt dan een soort van smet – bruine plekken op de kool, geen ziekte of zo, maar een soort oppervlakkige beschadiging van de kool, niet mooi en makkelijk te voorkomen door er gewoon vanaf te blijven tot de oogst).

Oogst de kool op het moment dat die groot genoeg is door deze bij de steel af te snijden. Of op het moment dat de kool wil gaan schieten, je ziet dan dat sommige delen van de kool wat omhoog komen in vergelijking met andere delen waardoor het er een beetje “los” uitziet.

Bloemkool kookt

Bloemkool is geen bewaarkool, eet ze vooral dezelfde dag. Verse bloemkool is het lekkerst maar mocht je eens teveel tegelijk oogsten kun je haar ook invriezen: maak schoon, verdeel gelijk in roosjes en vries dat zo rauw in; als je haar wilt eten kook je water en gooi de nog bevroren bloemkoolroosjes in het kokende warter – dat werkt hier het beste.

Zaadteelt

Dit is niet makkelijk, en ook kan ze gemakkelijk kruisen, niet alleen met andere rassen, maar ook met broccoli, spruiten, witte kool, spitskool en koolrabi. Om kruisbestuiving te voorkomen moeten 2 bloeiende planten van deze groep (de Brassica oleracea-groep) minimaal 1500 meter bij elkaar vandaan staan. Op een volkstuin is dit uiteraard niet haalbaar šŸ™‚

Wil je het toch proberen: zaai de zaden in de nazomer, overwinter onder glas en plant de planten in het voorjaar uit. In de late lente of vroege zomer gaat de plant doorschieten, bind dan een stok aan want ze wordt dan behoorlijk hoog. De zaden kun je dan in de zomer of nazomer oogsten. De zaden blijven 4 jaar kiemkrachtig.

p.s.: ik kreeg onderstaande tip als middel tegen knolvoet van Toon:

“Water met keukenzout in een 5% oplossing voorkomt knolvoet”

ik heb die “old Indian trick “uit een boek van de onvolprezen mrs Ruth Stout. Ik zet de uit te planten zaailingen een etmaal met de wortels in zout water, en bij het planten begiet ik ze er mee. Voor de zekerheid herhaal ik dat nog enkele malen. Nooit meer last van gehad, ook niet op grond waar de kwaal al jaren in zat, aldus Toon.

Zelf heb ik nog nooit last gehad van knolvoet bij onze koolsoorten (dat heeft uiteraard ook met de grondsoort te maken), dus een persoonlijke ervaring met zout hebe ik niet. En zout (natrium) in grote hoeveelheden in de grond lijkt me niet goed want teveel natrium heeft een aantal vervelende gevolgen, maar in kleine hoeveelheden (dan kan het weer uitspoelen) moet het geen probleem zijn, en het is voor mensen, zeker bij het telen op zandgrond, wellicht de moeite waard om eens te proberen.