Achocha

Cyclanthera pedata vruchtjes

Deze niet winterharde vaste klimplant wordt ook wel Caihua genoemd, de officiële Latijnse naam is Cyclanthera pedata. De plant overleeft de Nederlands winters niet maar kan hier wel heel goed als éénjarige geteeld worden. Ze is een snelle groeier en haalt in 1 zomer gemakkelijk de 2,5 meter hoog, mits ze een zonnig en warm plekje krijgt aan een klimsteun.

Oorspronkelijk komt ze uit Zuid-Amerika waar ze op sommige plaatsen zelfs als woekerend wordt beschouwd……..zo ver komt het in ons koele Nederland niet.

De Achocha heeft dus een klimsteun nodig, in de vorm van gaas of stokken. Ze maakt frisgroen blad en vanaf juli kleine groenwitte bloempjes. Het eetbare gedeelte is de vrucht die na de bloei gevormd wordt. Het zijn kleine groene holle kromme vruchtjes. Eet ze klein en jong (3-4 centimeter groot), als ze groter worden komen al snel de oneetbare grote zwarte harde zaden in de vrucht. Klein en jong zijn ze lekker knapperig en ze hebben een zachte frisse, duidelijke komkommersmaak. Lekker in salades, om te vullen of in roerbakschotels.

De zaden zijn vrij groot en hebben een vreemde scherpe hoekige vorm. Bij het zaaien onder de juiste omstandigheden kunnen de zaden binnen ongeveer 2 tot 3 weken kiemen. De zaden blijven, mits koel en donker bewaard, in ieder geval wel 3 tot 4 jaar kiemkrachtig.

Plant

Cyclanthera pedata plant

Zoals eerder gezegd is de Achocha een klimplant die tot ruim 2,5 meter hoog kan groeien. Naast de eetbare vruchtjes is ze ook nog heel sierlijk en decoratief in de tuin (zie foto). Ze houdt veel van warmte (ze is tenslotte een Tropische plant), zowel bij de opkweek als tijdens de groei en de bloei. De bloei is klein en witgroen maar de bloei is wel rijk, en zo dus ook de oogst aan vruchtjes. Een paar jaar geleden had ik haar tegen een pergola laten klimmen en ze gaf toen meer dan 50 vruchtjes in een mooie zomer.

Bodem en bemesten

Achocha maakt snel veel bladmassa en heeft daardoor graag wat extra stikstof. Een goede basisbemesting is van belang, spit vooral wat oude stalmest of compost onder in het voorjaar, hetgeen zorgt voor een betere grondstructuur/voldoende humus, waardoor de wortels beter kunnen groeien en er een betere afwatering is. Een paar weken voor het planten kun je dan nog bemesten met bijvoorbeeld koemestkorrels of wat bloed- en beendermeel. Mocht je geen bezwaar hebben tegen kunstmest kun je wat 12-10-18 geven. Een goede balans is uiteraard wel belangrijk; als je haar al te veel stikstof geeft zal ze heel veel blad maken en zal de plant dus nog groter en hoger worden, dat gaat dan altijd ten koste van de bloei en vruchtzetting.

Zaaitabel, planten en oogsten:

Zaaitabel Achocha

Opkweken

De Achocha wil graag warm gezaaid worden, rond half maart is een goed tijdstip. Zaai haar ongeveer 0,75-1,0 centimeter diep in potgrond vermengd met 1/4 deel grof zand. Bij huiskamertemperatuur zal ze binnen een week of 2 kiemen, geef haar vooral een plekje in een warm raamkozijn in de zon en geef niet te veel water (wel vochtig uiteraard maar kletsnatte grond laat de zaden snel rotten). Zorg dat de temperatuur ook na de kieming vrij hoog blijft, het liefst zo rond de 18-20 graden overdag. Nadat het tweede bladpaar is verschenen kun je de zaailingen verspenen, gebruik dan licht opgewarmde luchtige niet te natte potgrond. Persoonlijk vind ik (het zijn vrij grote zaden) 1 zaadje per potje zaaien handiger, je kunt dan rond 12 mei (IJsheiligen) de zaailingen zo uitplanten zonder beschadiging / verstoring van de wortels. De wortelkuit mag niet uitdrogen maar ook niet kletsnat blijven, zorg dat ze voldoende maar niet overtollig veel vocht krijgt.

Planten

Plant de planten uit vanaf 12 mei, en zoek er dus een warm, zonnig en beschut plekje voor bij een klimsteun. Pas de eerste weken extra op voor slakken, zij lijken de jonge blaadjes extra smakelijk te vinden. Plant de zaailingen ongeveer 15 centimeter van elkaar zodat ze een mooie volle plant vormen. Geef zeker in het begin voldoende water.

Teeltzorgen

Eigenlijk is de Achocha geen klimplant (zoals Hedera/Klimop dat is) maar een slingerplant; dat betekent dat ze ergens tijdens het eerste gedeelte van de klim iets nodig heeft om zich aan vast te maken. Daar kan ze ook nog wel wat hulp bij gebruiken, help haar eventueel een paar keer met vastmaken (met een touwtje of wikkel een stengel om de klimsteun heen) tot ze genoeg grip heeft en vast zit – dan lukt het haar verder goed om naar boven te klimmen. En dan is het wachten op de delicate bloei en de vruchten daarna.

Houd goed in de gaten wanneer de vruchten zich ontwikkelen want de jonge kleine vruchten zijn het lekkerst, maar groeien snel; na een paar dagen verschijnen al de zwarte zaden in de vruchten, dus je moet na de bloei elke paar dagen wel plukken/controleren.

Oogst en bewaren

Je kunt de Achocha-vruchtjes wel een paar dagen tot een week bewaren, in de koelkast, na een paar dagen neem de knapperigheid (en dat is juist een deel van de charme van de Achocha) wel wat af. Je kunt de vruchtjes ook invriezen maar dat komt de smaak en vooral de structuur niet bepaald ten goede.

Ik heb ze zelf wel eens ingemaakt in zoetzuur; dat was wel erg lekker (samen met wat sjalotjes in ringen, een gesnipperd pepertje en dan in een mengsel van azijn, water, suiker en kruiden). Als je de vruchtjes in stukken snijdt en rauw in de pot doet, het kokende azijnmengsel erover giet en dan afsluit, blijven de vruchtjes toch een deel van de knapperigheid houden. Afhankelijk van het recept is de inmaak van Achocha’s in zoetzuur wel tot een jaar houdbaar.

Zaadteelt

Achocha heet officieel Cyclanthera pedata en kruist met niets anders dan zichzelf. En dat is dus heel handig want het enige dat je hoeft te doen is wat vruchtjes te laten hangen tot ze groot en een beetje geelgroen van kleur worden. Als je de vrucht dan openmaakt zie je vanzelf de 6-8 harde zwarte zaden. Oogst ze, was ze en laat ze daarna een weekje goed drogen.