Aubergine

Aubergine Early Black Egg plant

Bedenk voor je aan de teelt van aubergines begint dat ze een tropische of sub-tropische plant is, hetgeen uiteraard veel haken en ogen geeft bij de teelt ervan. De planten zijn decoratief door het zachtharige, grijzige, grote blad, de bloei die wit of lilapaars kan zijn, en natuurlijk de vruchten (die in veel meer kleuren bestaan dan de algemene donkerpaarse vruchten die we in de winkel zien).

De smaak van aubergines is vrij neutraal, ze neemt de smaak aan van de kruiden die je toevoegt en daardoor past ze heel goed in veel gerechten, vooral in de Mediterrane keuken, Turkse keuken, etc.

Teeltwijzen

De teelt van aubergines lijkt een klein beetje op die van hete pepers; ze hebben tijdens de kieming en de groei veel warmte nodig, onder de 20°C houdt ze op met groeien. Voor de buitenteelt zijn er een klein aantal rassen dat redelijk succesvol is, het overgrote deel van de rassen heeft een kas nodig om vruchten te geven.

Aubergine Striped Toga

Bedenk bij je keuze altijd dat er 2 aubergines bestaan: de lekkere (hoewel in die groep ook mildere en meer bittere rassen voorkomen), en de “sieraubergines”, mooi en bijzonder, ook eetbaar maar vaak bitter van smaak (maar dan dus niet altijd). Voor consumptie, kies vooral dan rassen uit de groep Solanum melongena. Voor de sier, kies dan vooral soorten uit de groep Solanum aethiopicum. Maar lees dus vooral ook de beschrijving wanneer je een ras bestelt. Aubergines uit de laatste groep, de Solanum aethiopicum worden veel gebruikt in de Afrikaanse keuken. Op de foto de Striped Toga, kleine aubergientjes uit de aethiopicum-groep, zeer goede opbrengst, beetje bitter maar toch gewoon best lekker (in couscous en vleesstoofgerechten, etc.).

Rassen

Aubergine Apple Green

Naast de in Nederland bekende “gewone” donkerpaarse halflange soorten zijn er (ik heb het dan over de eetbare groep melongena) meer cultivars in andere kleuren en vormen verkrijgbaar (wit, groen, roze, paars, eivorm, mini, langwerpig, etc.). De meeste rassen zijn alleen geschikt voor onder glas. Let bij de keuze van een ras op de term “bittervrij” voor de beste smaak. Mijn persoonlijke favorieten:

  • Apple Green (appelgroene smakelijke aubergine, vroeg en geschikt voor buiten, foto schuinboven)
  • Rosa Bianca (erg mooi, wit met roze streepjes, bittervrij en romig)
  • Listada de Gandia (zo mogelijk nog mooier: donkerroze met witte streepjes, laat, voor kas, smakelijk, foto rechts)
  • Ping Tung Long (langwerpig, bijna fluor-lila, smakelijk, bittervrij
  • White Egg (goed van smaak, mooie plant, zeer grote opbrengst, mooie, kleine vruchten, een beetje zoals de naam al zegt)Aubergine Listada de Gandia
  • Early Black Egg (één van de vroege en-dus-voor-buiten-geschikte aubergines: vroeg en een zeer goede opbrengst, foto rechts bovenaan de pagina)
  • Ukkie en Pukkie: in 2012 geteeld, kleine planten (35 cm hoog) geven zeer vroeg en zeer veel kleine aubergientjes (ongeveer zo groot als een pingpongbal). Ukkie is is wit (en ook witte bloei) en Pukkie is paars (met lilapaarse bloei). Ideaal voor de teelt in potten.
  • Morden Midget: heeft de bijzondere eigenschap goed tegen een koel en nat klimaat te kunnen. Geeft vroeg en veel, de aubergines zijn ovaal tot rond en donkerpaars van kleur, en dus ook geschikt voor de buitenteelt.

Bodem en bemesting

Elke grond is geschikt voor aubergines, het liefst niet te zuur. De planten kunnen nogal verschillen; ik heb soorten gehad die slechts 35 cm hoog werden (Ukkie en Pukkie) maar ook soorten die ruim 140 cm hoog werden (Striped Toga). De bemesting hangt een beetje af van de grootte van de plant, maar compost en oude stalmest is altijd goed, aangevuld met wat koemestkorrels.

Zaaitabel, planten en oogsten:

(p.s.: waar “volle glas” staat moet uiteraard “volle grond” staan, wordt nog veranderd……)

Zaaitabel, planten, oogsten en plantafstand:

Aubergine tabel

Opkweek

Zaai vroeg: in februari (voor glasteelt) of begin tot half maart (voor de vollegrondsteelt). Zaai in potjes of trays voor bij minimaal 22–25°C (in een warm raamkozijn op het Zuiden in een kamer die ook nog verwarmd wordt (huiskamer).

Het is een beetje hetzelfde verhaal als bij pepers: hoe warmer je zaait, des te sneller de kieming. Ik zaai aubergines zelf in een elektrische propagator bij 28 graden, dan kiemt ze vaak al binnen een week. Bij 22 graden duurt de kieming zo’n 2 tot 3 weken. Houd de zaailingen vochtig maar niet te nat, de grond mag echter ook niet uitdrogen, de plantjes gaan al snel slap hangen en herstellen lastig van zo’n droogteperiode. Als de temperatuur onder 18°C komt staat de plant stil; alles wat je haar boven die temperatuur kunt bieden helpt de plant te groeien.

Aubergine Casper plant

Vanaf de derde week van mei kun je de planten buiten uitplanten. Help haar een beetje door een week of 4 eerder al wat (zwart) plastic over de grond te spannen zodat de grond extra kan opwarmen en de planten dus in een warmer bed geplant worden. Plant aubergines zowiezo zo warm, zonnig en beschut mogelijk. Aubergines kunnen trouwens ook goed in een pot op een zonnig en beschut terras worden gekweekt. Voor kasteelt kunnen de planten rond 12 mei worden uitgeplant.

Teeltzorgen

In principe hoef je niet veel aan snoeien te doen. Zelf vind ik het echter wel prettig om de onderste 30 centimeter van de hoofdstam kaal te houden, en van de vertakkingen die de plant dan vormt 3 of 4 aan te houden (in buitenteelt 2 vertakkingen). Scheuten, te groot blad dat voor vruchten hangt kun je verwijderen. Soms zie je dat na de bloei de bloem half blijft hangen in het vruchtbeginsel; trek dat er dan voorzichtig uit zodat er geen smet of rotting kan ontstaan en de vruchten zich kunnen gaan ontwikkelen. Op de foto boven zie je Casper, een witte aubergine, de paarse bloempjes zijn al zelf afgevallen.

Aubergine bloem paars

De bloemen van de Aubergines uit de melongena-groep zijn er in het wit en in het lilapaars (afhankelijk van het ras), beiden mooi (zeker in combinatie met het grijzige viltige blad), maar de vrij grote lilapaarse bloemen zijn altijd wel mijn favoriet.

Zet ook wat stokken bij de planten om ze te steunen (ook een beetje afhankelijk van de grootte van het ras).

De aubergine is een zelfbestuiver, onder glas moet je regelmatig (elke dag even)tegen de hoofdstam van de plant aan tikken om de vruchtzetting te bevorderen (zie hierover ook bij het hoofdstuk “Tomaten” en dan de alinea over ‘tikken’). Geef water wanneer nodig maar aubergines hebben niet heel veel water nodig en een te vochtige omgeving zorgt voor een snellere aantasting door schimmels, vochtig maar niet te nat dus.

Oogst en bewaren

Je eet een aubergine onrijp (rijpe aubergines oogst je voor zaden maar zijn dan rimpelig, sponzig, veranderd van kleur en niet smakelijk meer. Je oogst aubergines onrijp maar dan wel op de juiste grootte, soms is dat wel lastig te bepalen want er zijn dus vele vormen en formaten. Ze moet groot genoeg zijn maar nog haar eigen kleur hebben, zacht in te drukken zijn (heel harde vruchten zijn aan het rijpen).

Aubergine Ping Tung Long plant

Op de foto Ping Tung Long, een mooie langwerpige lilapaarse aubergine.

Snijd de aubergine met een scherp mes (de steel is erg taai) van de plant. Zelfgeoogste aubergines zijn niet zo lang houdbaar als supermarktaubergines; eet ze het liefst dezelfde dag, en anders de dag erop, de vruchten zijn maximaal een dag of 3 te bewaren, koel en donker. Regelmatig aubergines oogsten zorgt voor herbloei en dus weer nieuwe vruchten.

Zaadteelt

Aubergines zijn zelfbestuivend hoewel kruisbestuiving wel mogelijk is. Van zaadvaste rassen kun je zelf zaad winnen door de vruchten overrijp te laten worden: dan zijn de vruchten veranderd van kleur (naar bijvoorbeeld grijsgroen voor de donkerpaarse soorten, de witte en groene soorten verkleuren vaak naar geel). Als je twijfelt, laat de vruchten dan gewoon hangen, liever 2 weken langer laten hangen dan 2 dagen tekort. Ik snijd de aubergine zelf dan voorzichtig doormidden en druk in een bak met water met duim en wijsvinger de zaden uit de aubergines.

Aubergine Morden Midget

Het vruchtvlees wordt dan sponzig en zo kun je gemakkelijker de zaden eruit drukken. Soms lees je nog wel iets over de vruchten in een keukenmachine te doen maar dat moet ik toch afraden: auberginezaden bevatten geen kiemremmende gelei zoals bij tomaten en kunnen dus makkelijk beschadigd worden (als ik met een schilmesje de aubergine voorzichtig halveer snijd ik altijd al een paar zaden doormidden). Spoel de geoogste zaden af en laat ze nog 1 week op keukenpapier drogen. De zaden blijven ongeveer 3 tot 4 jaar kiemkrachtig.