Mexican Sour Gherkin

Melothria scabra overzicht

Een bijzondere (en bijzonder leuke) éénjarige klimplant die het ook in Nederland in buitenteelt goed doet. De plant levert een prima opbrengst van kleine ovale vruchtjes die een bijzonder frisse smaak hebben: komkommer met wat citroen lijkt er het meest op.

De vruchtjes zijn knapperig en pluk ze jong, voor de zaden zich in de vruchtjes ontwikkelen. Lekker om rauw in salades te gebruiken, of warm in roerbakschotels maar ook mooi in inmaak in zoetzuur (maar dan is de smaak door azijn en suiker niet zo goed meer te proeven, maar wel lekker knapperig en goed te combineren met een pepertje en wat uienringen).

Plant

De Melothria is niet winterhard, éénjarig en warmteminnend, in 1 jaar kan ze wel tot 2 meter hoog klimmen. Dat doet ze dan niet heel gemakkelijk (eigenlijk is ze geen klimplant maar een slingerplant). Ze heeft wat hulp nodig van liefst een klimgaas en in het begin zul je haar een beetje moeten helpen (middels binden of winden) om haar grip te geven op het gaas. Als ze eenmaal een begin heeft gevonden om te klimmen gaat dat verder goed. Om die reden zijn stokken niet geschikt voor haar (omdat ze daar geen grip op vindt), gebruik vooral materiaal als kippengaas of iets met een wat grovere maaswijdte . De bloei valt ongeveer in juli-augustus en vanaf dat moment begint ook de oogst. Je kunt per plant wel enige tientallen vruchtjes oogsten.

Melothria scabra plant

Bodem en bemesten

De bodem mag wel wat humus bevatten zodat het water afgevoerd kan worden en er een basisbemesting aanwezig is: spit daarom wat compost of verteerde stalmest onder in de winter. Vervolgens kun je een paar weken voor het planten wat Culterra of een andere organische meststof met gemiddelde voedingswaarden geven (met wat stikstof zodat ze voldoende blad en stelen kan maken, en wat kali voor een goede vruchtzetting). Als je geen bezwaar hebt tegen kunstmest zou je bijvoorbeeld de helft tot 3/4e van de voorgeschreven hoeveelheid 12-10-18 kunnen geven.

Opkweken

Zaai de Melothria zo rond half maart bij 18 tot 22 graden, ze kiemt dan binnen 2 weken. Zaai haar niet te vroeg want de zaailingen kiemen bij kamertemperatuur behoorlijk snel, als je in februari al zaait zit je eind april met al flink rankende planten. Houd de zaailingen binnen tot IJsheiligen, liefst in een ruime pot met goede potgrond en wat stokjes of satéprikkers zodat ze al wat klimstengels kan maken.

Planten

Melothria scabra veel

Plant de zaailingen vanaf 12 mei buiten, op een zonnig, warm en beschut plekje, zoals gezegd bij een klimgaas. Indien de planten groot genoeg zijn kun je direct een klimmende stengel aan het klimgaas binden waardoor ze zelf verder haar weg wel zoekt langs het gaas.

Plant haar vooral niet in een kas! Van meerdere mensen heb ik ondertussen gehoord dat ze daarin zo goed groeit dat ze andere planten overwoekert. En dat ze in de kas bovendien heel slecht vrucht zet; wellicht doordat er weinig/geen insecten in de kas zijn en/of omdat de luchtvochtigheid er hoog is (waardoor stuifmeel bijvoorbeeld zou kunnen klonteren). Ik durf het niet te zeggen, hoor alleen van mensen dat in de kas de groei explosief maar de opbrengst zeer matig is.

Zelf had ik haar in 2012 achter de kas geplant, om te kijken of ze ook in de halfschaduw groeit. En dat doet ze. En dat niet alleen maar in 2012 is er in juli ook nog eens zoveel regen gevallen dat de planten letterlijk 3 of 4 weken lang in de modder hebben gestaan. En zelfs toen kon ik tientallen vruchtjes oogsten. Uiteraard niet ideaal, halfschaduw en wateroverlast, probeer haar vooral wat betere condities te geven, maar het toont wel aan hoe sterk ze is!

Teeltzorgen

Zorg bij de jonge planten dat ze niet overwoekerd wordt door onkruid, dus vooral in het begin regelmatig wieden. En daarnaast moet je de jonge planten in de eerste maand buiten even helpen met de eerste klim; als ze eenmaal vastzit aan het gaas, redt ze zich prima zonder hulp. En verder zijn er weinig teeltzorgen bij de Melothria; eenmaal groeiende kan ze bij droogte wel wat water gebruiken, en verder is het wachten op de bloei en de oogst.

Oogst en bewaren

Melothria scabra aan plant 2

Je kunt de eerste vruchtjes al een paar dagen na de uitgebloeide bloei verwachten. Controleer elke paar dagen en pluk regelmatig: de smaak wordt niet minder bij de grotere vruchten maar ze krijgt dan wel grotere zaden, jonge vruchtjes (3 cm) zijn het lekkerst. In de koelkast kunnen de vruchtjes in wat keukenpapier in de groentelade wel een week houdbaar blijven en dat is handig omdat je soms elke 2 of 3 dagen wel wat nieuwe jonge vruchtjes moet plukken. Uiteindelijk is de opbrengst dan toch zeer groot; al zijn de vruchtjes dan klein, het zijn er wel enorm veel. Van zo’n 8 tot 10 planten aan een gaasrek van zo’n 2.50 meter breed kun je wel echt een paar honderd vruchtjes oogsten.

Zaadteelt

Melothria kruist niet met bijvoorbeeld komkommer of augurk dus de zaadteelt is niet moeilijk. Toch hoorde ik in 2012 van iemand die haar dichtbij augurken en komkommers had geplant; hij vond de vruchtjes bitter. En dat is niet mijn ervaring (maar ik heb dan ook nog nooit komkommers en augurken dichtbij gehad). Mocht iemand ook zo’n ervaring hebben, dan ben ik daar wel erg benieuwd naar!

Voor de teelt van zaden laat je een aantal vruchtjes hangen tot ze wat verkleuren en volledig uitgerijpt zijn. Snijd ze heel voorzichtig open en druk onder water de zaden eruit, Laat even in het bakje water staan, de drijven zaden/vliesjes gooi je weg en de gezonken zaden zijn de goede zaden.

Er zijn vervolgens 3 manieren om zaden te oogsten: De eerste methode is: was de zaden heel goed (ze zijn heel glibberig). Laat ze daarna goed drogen op een papiertje waar je haar later met wat moeite voorzichtig vanaf kunt schrapen. Ik vind dit zelf geen prettige methode maar voor een kleine hoeveelheid zaden is het best goed te doen.

Methode 2 is om na het wassen de ‘zadenprut’ te mengen met zilverzand,  goed vermengen en dan goed laten drogen (af en toe even omscheppen). Als het zand helemaal is opgedroogd doe je het door een fijne zeef; het zand gaat daar doorheen, de kleine zaden blijven in de zeef achter. Nog een paar dagen nadrogen en dan in zakjes doen. Dit vind ik zelf de handigste methode als je weinig zaden wilt oogsten.

Als je veel zaden wilt oogsten vind ik methode 3 het handigst. De zaden hoeven niet gewassen te worden, doe er wat water bij en schep de vliesjes en loze zaden van het vocht af. Laat dit een dag of 5 staan tot het geheel flink stinkt en er al wat schimmel te zien is. Schep de schimmel eraf en was nu de zaden heel goed in een zeef met stromend water. Door het fermenteren is het kiemremmende geleilaagje opgelost en heb je na het wassen, zeven en een paar dagen drogen de beste kwaliteit zaden. Maar best veel werk, vooral geschikt voor grotere hoeveelheden zaden.

de zaden blijven ongeveer 4 jaar kiemkrachtig (mits koel en donker bewaard).