Peper

Verschillende rassen pepers
Verschillende rassen pepers

De Latijnse naam voor peper is Capsicum. De peper is lid van de nachtschadefamilie (Solanaceae) en behoort tot de groep vruchtgewassen. Bij het zaaien onder de juiste omstandigheden kunnen de zaden binnen 7 tot 21 dagen kiemen (afhankelijk van de temperatuur). Peperzaden blijven, mits koel, droog en donker bewaard, minimaal 3 tot maximaal 4 jaar kiemkrachtig.

De zoete paprika en hete peper zijn plantkundig gezien hetzelfde. In catalogi leiden de vele benamingen wel eens tot verwarring omdat namen als paprika en peper voor beide soorten gebruikt worden. In het Engels, maar ook bijvoorbeeld in België heet zowel de paprika als de peper “Pepper” of “Peper”, met als toevoeging zoete peper of sweet pepper voor de Paprika en pittige peper of hot pepper voor de peper. Bell Pepper is de geblokte paprika, Chilli is meestal wel de echte hete peper…….voor het geval je eens wilt googelen).

Ook voor ons Nederlanders zou zo’n algemene naam voor pepers en paprika’s misschien ondertussen handig kunnen zijn. Want er zijn paprika-achtige vruchten (zoals de Ancho Poblano) die wel wat heetheid in zich hebben, en er zijn dus ook peperachtige vruchten (als Long des Landes, Sweet Cayenne en Cajamarca die juist geen heetheid hebben. Sommige paprika’s/pepers zijn mild, soms zoet of zelfs zeer zoet en soms kruidig of tot slot heet (en dan in alle mogelijke gradaties).

Plant en peper

Peper Kerinting meer
Peper Kerinting

De peper is een niet winterharde heester, de peper zelf is eigenlijk een bes. Alle Capsicums zijn dus meerjarig, waar de Capsicum annuum met haar naam aan lijkt te geven dat die groep eenjarig is, is dat dus niet juist! (geen idee hoe ze aan die naam komt).

Pepers zijn er in enorm veel maten, vormen en kleuren (groen, rood, geel, oranje, wit, zwart, paars, rond, langwerpig, in stervorm, klokvorm, paprikavorm, etc.). Jammer dat in winkels alleen de meest bekende soorten worden verkocht, zoals de algemene Spaanse peper, rawit, soms nog aangevuld met Madamme Jeannettes en de algemeen gebruikte naam “Surinaamse peper” (die vaak eigenlijk een Aji Umba is = wordt uitgesproken als “Adjoema”).

Peper Jalapeno Fooled You plant
Peper Jalapeno Fooled You

Pepers zijn, in tegenstelling tot paprika’s (als je dan toch een onderscheid wilt maken), bijna altijd pittig maar er zijn dus gradaties van niet tot amper heet of alleen wat heetheid rond de zaadlijsten, via mildheet, medium heet en zeer heet tot bijna oneetbaar heet.

Op de foto zie je de Jalapeno Fooled You; lijkt op een Jalapeno, zelfs met de karateristieke kurkstreepjes, maar dit ras is helemaal niet heet, niet eens een heel klein beetje pittig, alleen maar lichtzoet en vooral kruidig.

Pepers zijn zowel onrijp als rijp te gebruiken om gerechten mee te kruiden. Kleine pepers (de kleinste is nog geen halve centimeter groot, de langste wel 30 cm) zijn over het algemeen heter dan grotere soorten, maar daarop zijn er natuurlijk wel uitzonderingen. Er zijn zaadvaste en F1-hybride-rassen. Van zaadvaste rassen kun je zelf zaden oogsten, F1-hybride-rassen zijn soms (maar dus lang niet altijd!) vroeger en/of productiever, en niet geschikt voor eigen zaadoogst (omdat uit de zaden planten van mindere kwaliteit/opbrengst/etc. of andersvormige pepers of pepers met een andere heetheid komen).

De heetheid kan worden gemeten, de waarden die dan gemeten worden (qua heetheid dus) wordt nu nog meestal uitgedrukt in SHU (= Scoville Heat Units – hoewel er andere en meer nauwkeurige methoden in opkomst zijn):

Peper 7 POD close up
Peper 7 POD
  • 0 SHU: geen heetheid (bijvoorbeeld Aji Dulce, Cajamarca)
  • 1 tot 1.000 SHU: mild tot mildheet (bijvoorbeeld de Numex Big Jim, Ancho Poblano)
  • 1.000 tot 30.000 SHU: mildheet tot heet (bijvoorbeeld Jalapeno, Spaanse peper)
  • 30.000 tot 100.000: heet tot zeer heet (bijvoorbeeld Tabasco, Thai Orange)
  • 100.000 –  600.000: enorm heet (bijvoorbeeld Habanero’s, Scotch Bonnets, etc.)
  • 600.000 –  1.000.000 (er is geen Nederlandse naam voor maar “nuclear” en “outrageously hot” zijn de Engelse termen die worden gebruikt voor deze pepers, de heetste pepers ter wereld; Naga Morich, Bhut Jolokia, 7-POD en Trinidad Scorpion behoren onder andere tot deze groep. Op de foto zie je een 7-POD van dichtbij; als een peper niet echt meer glanst maar allemaal hobbels en bobbels bevat zoals je op de foto (bijna als een sinaasappelhuid), kan ik je van harte aanraden voorzichtig te gaan proeven; de kans is groot dat je een peper uit deze laatste groep hebt getroffen :-).

Naast heetheid heeft een peper meestal nog wel een smaak, die overigens niet altijd even goed te proeven is (bij de heetste soorten), maar wel altijd goed te ruiken. Naast heetheid spreekt men ook over bijvoorbeeld rokerigheid, fruitigheid, citrusachtige ondertonen, kruidige elementen, zoetheid, etc.

De Aji Dulce en Numex Suave zijn twee van de zeer weinige amper hete chinense-pepers; ze hebben slechts een lichte heetheid,  ongeveer een tiende van een Cayennepeper, maar hebben wel dat echte chinense-aroma; zeer kruidig, als van een Surinaamse peper maar dan dus veel minder heet (handig dus voor gerechten die je niet zo heel heet wilt maken maar wel bijvoorbeeld een echt Surinaamse smaak wilt geven).

Peper Trinidad Scorpion
Peper Trinidad Scorpion

Op de foto de Trinidad Scorpion (in de bovenste rij pepers duidelijk te herkennen aan het puntje dat volgens de naamgever lijkt op de staart van een schorpioen), samen met de 7-POD, Bhut Jolokia en Naga Morich behorend tot de heetste pepers ter wereld. Heel officieel is nu de Trinidad Scorpion Moruga Red nu, geloof ik, de heetste peper ter wereld. Maar er worden de laatste paar jaar  constant nieuwe kruisingen tussen deze heetste pepers ter wereld geteeld, al dan niet stabiel, en uiteraard zijn omstandigheden als zon, vocht, voeding, etc.  ook heel belangrijk bij de heetheid van een peper. Dus elk half jaar wordt er weer een nieuwste ‘heetste peper ter wereld’ uitgeroepen. Al met al zijn ze allemaal gewoon enorm heet, zelfs tot aan ruim anderhalf miljoen SHU gemeten heetheid toe.

De verschillen binnen deze groep zijn zeer klein hoor, en zoals al genoemd, zijn verschillen ook beinvloedbaar door elementen als zon, warmte, koude, gezondheid, bemesting, etc. Ondertussen gaat het kruisen van deze soorten heel snel en dat levert heel veel nieuwe Cultivars op (soms zoveel dat het onoverzichtelijk wordt en men ook niet helemaal zeker weet of een Cultivar wel soortecht terugkomt – zo kort bestaat ze pas). Die nieuwe Cultivars nemen allemaal een deel van de smaak en heetheid van die heetste pepers ter wereld over, maar natuurlijk ook een deel van vaders kant. Zo heb ik in 2011 een Chocolate Fatalii geteeld die er zeer gevaarlijk uitzag maar toch niet heter dan mildheet was. Wel lekker trouwens, een beetje kruidig zonder al te sterk te zijn en fris van smaak.

Peper Fatalii, niet zo heet als Bhut, Naga, 7POD en Trinidad, maar toch ook wel echt heel erg heet
Peper Fatalii, niet zo heet als Bhut, Naga, 7POD en Trinidad, maar toch ook wel echt heel erg heet

Naast de heetheid is het tweede grote verschil met paprika’s dat de peperplant groter wordt en de pepers relatief klein zijn (de paprika heeft al zijn energie nodig om grote paprika’s te produceren en daardoor blijft de plant kleiner – peperplanten blijven hoger en groter en produceren veel meer maar veel kleinere vruchten). Uiteraard zijn er uitzonderingen.

Pepers zijn zeer geschikt om te drogen. Je kunt ze ook drogen en vervolgens op olie te zetten. Beroemd zijn ook de verschillende soorten sambal die, mits op de juiste manier gemaakt, ook maandenlang bewaard kunnen worden.

Peper Filius Blue onrijp
Peper Filius Blue

Sommige pepers worden ook als sier gebruikt, in bloemstukken, etc. en er bestaan zogenaamde “ornamental peppers”, kleine planten met mooie pepertjes die een leuke sierplant vormen (overigens zijn in de meeste gevallen die pepertjes ook wel gewoon eetbaar en redelijk pittig al zijn ze vaak niet bijzonder van smaak).

Op de foto zie je de Filius Blue, een 50 centimeter hoge plant met paarse rechtopstaande pepers die via geel, oranje uiteindelijk rood afrijpen, behoorlijk heet. En zo zie je dus dat er ook kleinere peperplanten bestaand, leuk voor in een pot op een zonnige terrastafel, en ook nog eetbare pepers.

De meest bekende botanische soorten:

Capsicum annuum:

Peper Black Hungarian
Peper Black Hungarian

Grote groep van over het algemeen redelijk gemakkelijk te telen planten, in vele kleuren en vormen, alle paprika’s behoren ook altijd tot deze groep. De bloei is wit of lilapaars of iets er tussenin, de pepers kunnen klein maar ook zeer groot zijn en dat geldt ook voor de platen.

De heetheid kan varieren van niet (de paprika dus) tot zeer heet. Voorbeelden zijn Numex Big Jim, Chinese Five Color, Ancho Poblano, alle Cayenne’s, Jalapeno’s, Serrano’s, etc. Op de foto de annuum Hungarian Black.

Capsicum chinense:

Hierin vind je de heetste soorten ter wereld, de Bhut Jolokia’s, Trinidad’s, 7-POD’s en Naga Morich. Hiertoe behoren trouwens ook alle Habanerovarieteiten. De bloei is klein en wit, de bladeren vaak wat breder en groter, vaak zijn dit soorten met een lange teeltduur, de heetheid is mild tot en met de allerheetste pepers ter wereld. Hebben in vergelijking met annuums veel warmte en een lang seizoen nodig om rijpe pepers te maken (uitzonderingen daargelaten).

Peper True Jamaican Scotch Bonnet plant
Peper True Jamaican Scotch Bonnet

Voorbeelden zijn naast alle Scotch Bonnet’s en Habanero’s ook Limon, Congo Trinidad, Madamme Jeannette, 7POD, Aribibi Gusano, Bhut Jolokia, Devil’s Tongue, etc. Op de foto de (naar mijn mening 1 van de lekkerste pepers ter wereld) True Jamaican Scotch Bonnet.

Capsicum baccatum:

Vaak bossige grote planten, wat slappere stengels en takken dan de andere Capsicums, en zonder uitzondering te herkennen aan de bloem: wit met een tekening of vlekjes in olijfgroen of okerbruin of iets daar tussenin (geen van de andere Capsicumspecies heeft dat, zie foto). Van amper heet tot zeer hete pepers.

Peper baccatum bloem
Capsicum baccatum bloem

Niet altijd maar zeer vaak hebben deze pepers een karakteristieke frisse, zuivere heetheid met in het aroma wat citrusachtige ondertonen. Hebben meestal heel veel warmte en een lang groeiseizoen nodig, nog meer dan de chinensesoorten (maar hierop zon wel een aantal uitzonderingen). Voorbeelden zijn Jamaican Bell, Hot Lemon, Dong Xuan Market (behoorlijk vroeg), Aji Amarillo, Rain Forest (behoorlijk vroeg), Peru Yellow, Lemon Drop, etc.

Capsicum frutescens:

in alles wat kleiner: vaak wat kleinere/lagere planten (maar niet altijd dus); met wel altijd kleinere blaadjes en kleinere bloempjes (in wit met wat paars in het hart). De pepers zelf zijn relatief klein en ze staan bijna altijd rechtop of half rechtop de planten. Deze species bevat een aantal mooie hete soorten zoals Tabascosoorten, Ndungu, Malagueta, Purira, etc.

Peper Ndungu
Peper Ndungu

 

Capsicum pubescens:

Een heel ander soort, altijd te herkennen aan het feit dat de zaden zwart zijn (zie foto, bij alle andere bekende Capsicumspecies zijn de zaden geel-beige), de bloemen zijn lilapaars en de planten hebben zachtbehaarde stengels en bladeren. De pepers zijn bijna altijd dikwandig en rond of halflang van vorm, van mild tot zeer heet (al zijn de heetere soorten het meest bekend en vaakst voorkomend).

Peper Mini Rocoto
Peper Mini Rocoto

Deze soort heeft heel veel warmte nodig bij de opkweek maar volwassen planten kunnen dan juist vaak vrij veel koude verdragen en doen het niet goed in een kas (te hoge luchtvochtigheid). Dus het is een pepersoort om vroeg en zeer warm te zaaien en op te kweken maar dan juist vanaf mei verder buiten te telen. Ze zouden zelfs een graadje vorst kunnen verdragen en kunnen dus tot in november in de buitenteelt nog rijpe pepers geven. Voorbeelden van deze species zijn alle Rocoto’s en Manzano’s en verder nog soorten als Caballo, Locato, en de Pube’s (Hyper Pube, Turbo Pube, Super Pube, etc.).

Daarnaast zijn er nog een aantal botansiche soorten (eximum, exile, chacoense, etc.) die niet altijd maar wel vaak lastig te telen zijn. Worden vooral door liefhebbers geteeld om de mooie planten/bloemen. De vruchten zijn vaak zeer klein (kleiner dan 1 centimeter) en niet altijd, maar vaak wel zeer heet.

Overwinteren:

Je kunt peperplanten als kuipplant binnenshuis overwinteren, al is het overwinteren van peperplanten niet erg gemakkelijk (ziektegevoelig). Als je het eens wilt proberen: haal de peperplanten ruim voor de eerste vorst naar binnen en zet ze op een lichte plaats, het liefst bij temperaturen rond de 10 graden. Geen voeding en slechts matig water. Eind februari van het jaar daarop ga je de planten wat terugsnoeien, wat voeding en vocht en geleidelijk wat meer warmte geven zodat de planten weer tot leven komen. In het tweede jaar zal de plant veel vroeger maar ook veel meer pepers geven.

Je kunt zelfs peperplanten als kamerplant houden en ze gewoon door laten groeien in de winter, door ze warmer te houden en ook voeding te blijven geven. Dit put de planten uiteraard op den duur wel uit omdat ze geen rustperiode krijgen. Maar op deze manier kun je bijvoorbeeld wel de planten die je in de zomer buiten hebt gehad in november naar binnen halen en op daar de onrijpe pepers die nog aan de plant hangen laten rijpen. Zorg dan uiteraard voor een zo licht mogelijke standplaats bij een raam op het Zuiden of Zuid-Westen, en kamertemperatuur.

Peper Limon
Peper Limon

Mijn persoonlijke ervaring is dat het wel lastig is peperplanten over te houden in de winter: je moet de juiste omstandigheden kunnen bieden, en de planten zijn in de winter gevoelig voor schimmelziekten en luis. Botrytis is heel bekend bij overwinterende peperplanten. Toch is het het de moeite van het proberen eens waard! Onze tuinbuurvrouw haalt elk jaar haar 10 mooiste en gezondste planten in november naar binnen en daar overleven gemiddeld 8 planten de winter van.

Zaaitabel en plantafstand

Peper tabel

Teeltwijzen

Pepers hebben nog meer warmte nodig dan paprika’s (zeker de chinense-, baccatum- en pubescenssoorten), er wordt wel gezegd dat de enige kans op een echt goede oogst de teelt onder glas of plastic is.

Peper assortiment 2011

Maar er zijn uiteraard een aantal trucs waardoor je wel degelijk pepers buiten kunt telen:

  • zoek een peperras met een korte teeltduur, geschikt voor koele klimaten
  • begin vroeg: als je ze de juiste omstandigheden kunt bieden (warmte en licht – desnoods met bijvoorbeeld TL-verlichting – niet elke TL-lamp is overigens geschikt!) kun je extra vroeg zaaien, misschien zelfs al wel eind januari of anders in ieder geval begin tot half februari. Zelf zaai ik pepers altijd begin februari, zonder kunstlicht maar wel direct voor het raam in een verwarmde kamer, het licht op het Zuid-Westen. En dat gaat eigenlijk altijd goed hoor. Geef de zaailingen een grotere pot wanneer ze te groot worden voor hun huidge pot. En zo kunnen de planten dan in mei, wanneer ze naar buiten mogen, soms al bloeien.
  • Houd de planten vooral in potten; dit geldt zowel voor pepers als paprika’s. Als de planten in mei naar buiten mogen is de grond nog erg koud, en verder kun je in een slechte zomer veel last hebben van te natte grond, of wind of koel weer. In een pot heb je al 1 voordeel: de grond in een pot warmt veel sneller en gemakkelijker op dan de volle grond. Daarnaast heb je meer controle over vocht; in tegenstelling tot overvloedige regenbuien, etc. kun je in pot zelf water geven wanneer de plant daar behoefte aan heeft. En tot slot is je plant verplaatsbaar; bij storm kun je haar bijvoorbeeld dichtbij huis zetten, bij stortbuien onder een afdakje, etc.
  • En anders is er dus nog de mogelijkheid om pepers naar binnen te halen voor de vorst en de pepers binnen laten rijpen, of de peperplanten over te houden in de winter, vorstvrij en op een lichte standplaats, en dan zal in het daaropvolgende jaar de groei, bloei en rijping van vruchten uiteraard veel eerder beginnen.
Peper Chocolate Scorpion
Peper Chocolate Scorpion

Bodem en bemesten

Pepers passen op alle gronden met een voldoende humusgehalte; een goed structuur, vocht, lucht en voeding spelen een belangrijke rol.

Wij zelf spitten in de winter een gemiddelde hoeveelheid verteerde stalmest onder en geven ook nog wat eigen compost. Mocht je daarover niet beschikken dan is gekochte compost ook prima. Daarnaast geven hooguit nog een klein beetje koemestkorrels (zeker niet elk jaar) en meer ook echt niet. Pepers houden helemaal niet van veel voeding: het zorgt voor planten die veel groei geven maar weinig vruchten, soms zelfs ook wat ziekelijke planten.

Peper Numex Twilight plant
Peper Numex Twilight

Maar mocht je kunnen kiezen: houd pepers dan dus toch vooral in pot. Zeker de mooiere soorten (op de foto Numex Twilight, mooi en ook nog lekker pitig) met gekleurde pepertjes, lila bloemen en/of gekleurd blad zijn erg mooi in pot. Maar in principe kunnen alle pepersoorten in een pot, houd een beetje rekening met de potmaat wanneer je een chinense- of baccatum-species of een grotere annuum zaait, de kleine frutescens- en annuumsoorten passen vak al in een pot met een diameter van 25 cm (voor grotere Cultivars kun je een grotere pot maar anders bijvoorbeeld ook een 10-liter emmer gebruiken).

Voor pepers in pot gebruik je een goede potgrond en geen bemeste tuinaarde of ander materiaal. De eerste 8 weken hebben de planten voldoende aan de voeding die in de potgrond aanwezig is. Daarna zul bij moeten gaan mesten maar ook hierbij kan ik je aanraden vooral niet teveel voeding te geven (om dezelfde redenen als hierboven al genoemd). Gebruik bijvoorbeeld een meststof als Osmocote (langwerkend, hoef je slechts 1 x te geven en geeft de hele zomer langzaam voeding vrij voor de plant, kun je niet mee overbemesten, mits je je uiteraard aan de aangegeven dosis houdt). En anders zijn er ook nog genoeg samengestelde meststoffen die je in tuincentra of via internet kunt kopen en elke week of maand, al dan niet opgelost in water, toe moet dienen. Zoals gezegd; pas er mee op: liever iets te weinig voeding dan teveel; je kunt altijd nog wat bijgeven, maar een teveel weghalen is erg lastig en maakt je planten slap, ziekelijk en zwak.

Peper Piment d'Espelette
Peper Piment d’Espelette

Opkweken

Voor het opkweken van pepers is veel warmte en ook veel licht nodig. Zaai de zaden 0,5 centimeter diep bij een warme temperatuur, het liefst minimaal 22°C. Een plaats in de vensterbank in het licht in een verwarmde kamer is meestal prima. Hoe meer warmte je de zaden kunt bieden des te eerder zullen ze kiemen. Pepers houden ook van een zo constant mogelijke warmte. het is leuk wanner je overdag een temperatuur kunt bieden van ruim 20 graden, maar als elke dag van 22.00 uur tot 08.00 uur de temperatuur onder de 15 graden is heeft dat juist een averechts effect: elke keer dat een peperzaadje onder de 18 graden komt zal ze stil staan en wachten tot de temperatuur weer hoger wordt. Als er dus vaker een te lage temperatuur is dan een vrij hoge temperatuur kunnen zaden alsnog toch ook gaan schimmelen/rotten. Oftewel: liever constant 18 tot 20 graden, dan 22 graden maar vaak afgewisseld door 15 graden.

Pepers gekiemd Deno

In onze elektrische propagator bij 28 graden kiemen de meeste peperzaden al na 5 tot 10 dagen, in een verwarmde huiskamer bij 18-20 graden zullen de zaden 2 tot 3 weken nodig hebben om te kiemen. Mijn eigen ervaring is dat de Denomethode ook erg geschikt is voor de kieming van peperzaden. Zei foto voor het resultaat. Vooral ook omdat je dan de zaden zonder grond in een bakje hebt: het is klein, licht en makkelijk verplaatsbaar. Op deze manier kun je bijvoorbeeld overdag de zaden in de zon of in de buurt van de verwarming zetten, en als je naar bed gaat bij bijvoorbeeld de verwarmingsketel, de DVD-recorder of de koelkast of iets anders dat warmte afgeeft.

Wij planten graag (zowel bij het vespenen als later bij het uitplanten in de grond of pot) 3 zaailingen in 1 pot. Met als reden dat dat een mooiere, vollere plant (= 3) geeft en dus ook meer opbrengst. Ik heb dit in een tuindagboek uitgelegd en met foto’s geïllustreerd, zodat het dan wellicht wat duidelijker wordt: Pepers per 3 (en dat geldt ook voor paprika’s).

Peperzaailingen 15-3-15

Zorg dat de temperatuur ook na de kieming het liefst zo lang en vaak mogelijk boven de 18 graden blijft, onder de 18 graden staan ook de zaailingen stil, te wachten op warmere uren. Nadat het tweede bladpaar is verschenen verspeen je de plantjes (tenzij je de zaden al per stuk in een potje hebt gezaaid), we vinden zelf 9-centimeter potjes de goede maat voor de opkweek van jonge zaailingen. Gebruik licht opgewarmde luchtige niet te natte potgrond. De wortelkluit mag niet uitdrogen maar ook niet kletsnat blijven. Als je heel vroeg zaait (januari of nog eerder) en pas in mei uit kunt planten zul je uiteraard tussendoor een keer moeten verpotten of wat voeding moeten geven (zo rond begin tot half april). Verpotten in een wat grotere pot (bijvoorbeeld 12 centimeter pot) zorgt dat je zaailingen nog wat meer kunnen groeien voor ze in mei naar buiten gaan.

Planten

Peper plant uitplanten

Plant de planten voor buitenteelt niet uit voor half mei (IJsheiligen), en zoek voor de plant het warmste, zonnigste en meest beschutte plekje dat je kunt vinden. Voor planten in de kas geldt dat je in de 1e of 2e week van mei kunt uitplanten (kijk goed naar het weerbericht….of er niet toevallig nog een nachtvorstje kan komen!).

Voor zowel de teelt in de kas als de teelt buiten geldt dat je de zaailingen/planten op hun definitieve plaats zet bij een week bewolkt weer. Als peperzaailingen vanuit het relatief donkere huis zo in de volle, brandende zon (zowel buiten als in de kas) worden gezet, dan is de kans heel groot dat het blad verbrandt (het blad wordt wit en heel dun en valt later af, bij teveel bladverbranding kan de plant geen voedingsstoffen meer opnemen en krijgt ze het heel zwaar om te herstellen of zelfs overleven). Plant ze dus uit in een bewolkte week, of zet de planten eerst ruim een week op een halfbeschaduwde plaats om te kunnen wennen aan uitdrogende wind, af en toe wat stralen brandende zon, etc., voor ze naar hun definitieve plaats in de volle zon gaan.

Vermijd bij het uitplanten het breken van wortels, de hergroei verloopt dan moeizaam. Plant in warme grond (dek eventueel de grond eerst een week of 3 af met plastic om zo de grond op te warmen). Geef de eerste dagen ruim voldoende water (bij voorkeur licht opgewarmd door de zon) om de plant een goede start te geven. Plant net zo diep als de zaailing in pot stond, of net iets diepere, maar zeker niet te ondiep. En zorg voor een luchtige grond (meng bijvoorbeeld wat compost of potgrond door de grond waar je in plant).

Teeltzorgen

De peperplant is een trage groeier. Vooral de start na het verspenen verloopt soms langzaam en moeizaam. Zorg voor een temperatuur boven de 18 graden, een hoge bodemtemperatuur en iets verwarmd water, en uiteraard een zeer lichte standplaats in een raamkozijn op het Zuiden of Zuidwesten.

Pepers 28 maart 2016

Vaak zie je dat in maart – wanneer het aantal lichturen per dag toeneemt en de zon feller wordt de zaailingen plotseling letterlijk en figuurlijk “het licht zien” en goed gaan groeien. Als ze eenmaal op gang is gekomen gaat de groei gestaag en sneller. Bedenk daarbij dat vanaf het verspenen de potgrond nog ongeveer 8-10 weken voldoende voeding levert aan de plant; daarna is de voeding in de potgrond “op” en zul je moeten gaan bijbemesten of verpotten om te zorgen voor verdere groei tot ze uitgeplant mag worden of haar definitieve pot in kan.

Peperzaailingen

Zelf zweren we dan bij Osmocote, zoals al eerder genoemd geeft het, 1 keer gegeven, maandenlang constant wat voeding af voor de plant. Je kunt er zo bijna niet mee overbemesten. Er zijn ook andere meststoffen op de markt, die je per week opgelost in water moet geven. Dat gaat ook prima maar pas wel op dat je niet te veel geeft want het is vaak “sterk spul”. Er bestaan zelfs ook meststoffen die speciaal voor pepers zijn ontwikkeld, zoals Chilifocus, Gramafix Lada, etc. Ongetwijfeld goed spul, vaak ook organisch, maar meestal vrij duur en zelf heb ik het nog nooit gebruikt (waarom zou ik wanneer ik geweldige, zelfgemaakte compost heb).

Als de planten half mei zijn uitgeplant zet ik gelijk een stokje van ongeveer 1 meter hoogte erbij: de vrij dunne stam kan niet altijd de bovenhangende takken met pepers alleen dragen, ik vind het zelf handig, zeker bij de wat hogere soorten, om de hoofdstam een beetje aan te binden.

De onderkant van de peperplant houd ik kaal – vanaf de bodem tot ongeveer 25 – 30 centimeter. Dan zie je dat de plant zich echt gaat vertakken in 2 of 3, soms zelf 4 takken. De onderstam is kaal, op de pepers na uiteraard, daarboven komt pas een soort van ‘kroon’. Ik houd die hoofdtakken aan en alle andere takjes, twijgjes en blaadjes beneden die 30 centimeter blijf ik verwijderen. Vanaf de hoogte van ongeveer 30 centimeter (bij kasteelt) laat ik de plant vrij groeien en haal alleen nog een tak of twijg weg wanneer de takken naar binnen elkaar hinderlijk in de weg groeien. Ik heb er een tuindagboek over geschreven, dat kun je hier in woord en beeld vinden: Ook nog iets over kale paprika’s (en dat geldt dan natuurlijk ook voor pepers),

Strippen:

Peper Rocoto Canario gestript

Richting het einde van het seizoen (september) probeer ik de planten wat te beinvloeden: Ik verwijder dan alle bloempjes en groeischeutjes die er zijn, en ook al takken die niet dragen. Op deze manier zorg ik dat alle energie niet naar groei en bloei gaat maar naar het volgroeien van jonge pepers en het rijpen van volgroeide pepers (zie foto). Om diezelfde reden verwijder ik dan ook een deel van het blad (zodat het al minder wordende licht in ieder geval optimaal op de pepers kan schijnen).

Bovendien plaag ik daarmee de planten: ze voelen door al het snoeien dat het einde nadert en ze zullen (uitzonderingen daargelaten) daarop reageren door sneller te gaan rijpen (want dat is de voortplanting). In de kas doe ik dit eind september, maar buiten al begin september. Het strippen zorgt er dus voor dat de planten alle energie in het rijpen van pepers kunnen stoppen, een aanzet krijgen om te gaan rijpen, en de pepers meer licht krijgen doordat de bladeren die voor de pepers hangen weg worden gehaald. Je zult bij deze methode wellicht wel iets moeten inleveren op aroma (maar het aroma van pepers is sowieso altijd het best wanneer er nog volop zon is en die zon ook sterk is). De pepers zullen echter minstens zo heet zijn als in de zomer, soms zelfs nog wat heter (door het plagen).

Peper Big Jamaican gestript en rijp

Bedenk hierbij wel dat deze methode gericht is op het oogsten van de laatste pepers, als je wilt proberen de plant te laten overwinteren, dan is juist het behoud van de plant belangrijker dan de laatste oogst van pepers en moet je de planten in gezonde groei langzaam in rust laten gaan, en zeker niet strippen!

Oogst en bewaren

Pepers kunnen zowel onrijp als rijp worden geoogst en gebruikt, hoewel een rijpe peper 3 keer zo heet is als een onrijpe peper. Knip de rijpe (of onrijpe pepers) met een knipmesje met een stukje stengel van de tak. Zo zijn de rijpe pepers ook nog enige dagen tot wel ruim 2 weken te bewaren (afhankelijk van soort, dikwandige grote pepers zijn minder lang bewaarbaar dan dunwandige kleine pepers en rijpe pepers bewaren beter dan onrijpe pepers.

Peper Fidalga Roxa
Peper Fidalga Roxa

Zowel rijpe als onrijpe pepers kunnen ook gedroogd worden; was de pepers daarvoor goed en droog ze goed na (verwijder eventueel de zaden). In de zomer kun je de pepers aan draden rijgen en ze op een zeer droge en warme plaats ophangen om te drogen, later in het seizoen, wanneer de nachten langer en koeler en vochtiger zijn, is het beter om de pepers te drogen door ze uit te spreiden in een oven die tot 50-70 graden wordt verwarmd (de deur van de oven moet op een kier blijven staan om het vocht af te voeren). Na een aantal uren beginnen de pepers te drogen. De volledig gedroogde pepers kunnen minimaal een jaar op een luchtige plaats bewaard blijven. Op de foto links zie je gedroogde stukjes pepers (pepperflakes).

Hot Pepperflakes
Hot Pepperflakes

Naast drogen zijn ook invriezen, peperolie, sambal, chutney, peperzout, etc. zeer geschikt voor het bewaren van pepers. Diverse recepten kun je onder de Inmaakrecepten op deze homepage vinden.

Zaadteelt

Pepers zijn zelfbestuivend hoewel kruisbestuiving door insecten zeer goed mogelijk is. Houd dus voldoende afstand tussen 2 variëteiten aan. Laat vervolgens een mooie vrucht aan een gezonde plant goed rijp worden. Neem de zaden eruit, spoel deze af onder water en laat de zaden een paar minuten onder water staan.

Kiemkrachtige zaden zinken, loze en dus niet-kiemkrachtige zaden blijven drijven. Verwijder de loze zaden en verzamel de kiemkrachtige zaden, dep ze droog en laat ze nog een aantal dagen nadrogen op bijvoorbeeld een schoteltje of papier. De zaden zijn minimaal 3 tot 4 jaar houdbaar, mits koel, droog en donker bewaard. Ik krijg wel eens vragen van mensen die bij gedroogde peperzaden zo’n kiemtest doen de zinktest in water) maar dat werkt niet! Als zaden goed gedroogd zijn zullen ze niet meer gelijk zinken omdat de zaden nog amper vocht bevatten. Peperzaden die niet goed kiemkrachtig zijn kun je, als je een beetje geoefend bent, ook heel gemakkelijk herkennen; ze zijn dan niet mooi beige-geel maar grauwig grijsgeel, heel dun en rimpelig en zonder goed kiempje in het midden.

Tot slot:

Ik heb nog wat pagina’s geschreven die met pepers te maken hebben, kijk daar ook vooral nog even naar:

 


Recepten met peper: