Tomatillo

Tomatillo groen en paars

 

De Latijnse naam voor de tomatillo is Physalis ixocarpa en ze is nauw verwant aan de tnanaskers (Physalis peruviana), en dus niet aan de Tomaat, zoals de naam wel doet vermoeden.

De verwantschap aan de ananaskers kun je ook duidelijk aan de planten zien, beiden hebben bloempjes die veel op elkaar lijken en ook de karakteristieke vrucht in het hoesje is bij beiden opvallend.

De tomatillo is lid van de nachtschadefamilie (Solanaceae) en behoort tot de groep vruchtgewassen. De zaden zijn klein, lijken wel iets op de zaden van een aubergine, ze zijn zachtgeelbruin. Bij het zaaien onder de juiste omstandigheden kunnen de zaden binnen 7 dagen kiemen. De zaden blijven, mits koel en donker bewaard, 3 tot 4 jaar kiemkrachtig.

Een tomatillo is als vrucht zeer slecht verkrijgbaar in Nederland, ik heb haar eigenlijk nog nooit gezien in winkels of op markten. Ze is typisch Mexicaans en de smaak doet wat aan onrijpe tomaten denken; friszurig, maar ook iets zoetigs en een tomatenachtig aroma. Het vruchtvlees is stevig en ze bevat weinig sap. Je kunt haar rauw maar ook gebakken/gesmoord eten (zoals je dat ook met tomaten kunt). Heel bekend is ze in de Mexicaanse salsa’s (zoals de salsa verde, met groene pepers en tomatillo’s, knoflook en kruiden). Maar ook in gerechten als chili con carne en stoofschotels geeft ze een fris accent.

 

PLANT

De tomatillo is een éénjarige, niet winterharde plant. Ze wordt behoorlijk groot (gemiddeld zo’n 120 centimeter). Ze maakt vrij veel zijtakken met lichtgroen blad. Vanaf eind juni verschijnen de kleine gele bloempjes in de oksels die later uitgroeien tot de stevige vruchten. Die vruchten zijn rijp wanneer de hoesjes waarin ze zich bevinden verdorren en openbarsten.

Er zijn 2 soorten tomatillo’s, met groene en met paarse vruchten (zie foto bovenaan de pagina), de paarse vruchten zijn niet helemaal paars maar meer ‘gemarmerd’ en het vruchtvlees is overwegend groen). Beiden hebben overigens ongeveer dezelfde smaak.

Tomatillo lampion

 

TEELTWIJZEN

Ik heb haar tot 2 keer toe in de kas geprobeerd; met als resultaat enorme planten van meer dan 2 meter hoog, en met heel veel heel lange scheuten tot wel een meter of 2 lang die op een gegeven naar beneden weer verder groeien als ze tegen het dak van de kas aangroeien. Sterkte groeikracht dus 🙂 . En dat is dan nog niet zo erg, maar er waren dan nog wel bloemen maar geen of amper vruchten. Een beetje zoals je dat ook wel zie met de peper Capsicum pubescens in een kas. Niet genoeg bestuivers, of gewoon te warm waardoor het stuifmeel klontert en de bloemen niet worden bevrucht. Of een beetje van allebei, ik durf het niet te zeggen, want na die 2 pogingen (en dat is ondertussen al meer dan 10 jaar geleden) heb ik besloten dat ze niet geschikt is voor in de kas. En buiten doet ze het best goed in Nederland, zelfs in een wat mindere zomer. Voorwaarde is wel een zonnige standplaats.

Door haar omvang lijkt ze wat minder geschikt voor pot maar ik heb dat zelf eigenlijk nog nooit geprobeerd (in pot zal ze sowieso wel wat kleiner blijven en dan is het toch best te doen, lijkt me).

 

BODEM / BEMESTEN

Omdat Tomatillo’s vrij grote planten worden is een goede basisbemesting wel van belang, de plant moet tenslotte wel veel stengels en blad kunnen maken om een gezonde plant te maken die vruchten kan dragen. Spit vooral wat oude stalmest of compost onder in het voorjaar, hetgeen zorgt voor een betere grondstructuur/voldoende humus, en daardoor een betere afwatering.

Een week of 2 voor het uitplanten van de zaailingen geef je dan voeding, en omdat ze een forse plant maakt maar ook behoorlijk wat bloemen en vruchten is een samengestelde voeding het meest optimaal (dus een voeding die uit N, P en K bestaat (je kunt de NPK =  stikstof, fosfor en kali altijd op de verpakking vinden). Wij geven meestal een paar handjes Culterra in het vak van de vruchtgewassen (waar ook wat buitentomaten maar ook de courgettes, etc. komen), maar elke kwalitatief goede samengestelde moestuinvoeding is uiteraard prima.

OPKWEKEN

Tomatillo’s kiemen bij ongeveer 20 graden zeer snel (binnen 7 tot 10 dagen). Als je ze te vroeg zaait krijg je heel iele dunne ziekelijke zaailingen die je nog lang binnenshuis zult moeten houden omdat de zaailingen geen vorst verdragen. Zaai ze liever zo rond eind maart voor, in potgrond die je met een vijfde deel grof zand mengt en zo wat luchtiger maakt. Zaai de zaden niet dieper dan 1/4 centimeter en dek af met wat vermiculiet of zand.

Zet het zaaisel in een warme vensterbank met wat zon en binnen een week staan de zaailingen dan al boven. Na de kieming mogen de zaailingen wat koeler staan m,aar houd ze wel in het volle licht, en het liefst ook wat zon. Je zult zien dat een tomatillo snel kiemt en groeit, misschien nog wel sneller dan een tomaat.

Nadat het tweede bladpaar is verschenen kun je de zaailingen verspenen (tenzij je de zaden natuurlijk per stuk in een potje hebt gezaaid). Gebruik dan licht opgewarmde luchtige niet te natte potgrond. De wortelkuit mag niet uitdrogen maar ook niet kletsnat blijven.

PLANTEN

Tomatillo bloem

 

Plant de planten niet uit voor 12 mei (IJsheiligen), en zoek voor de plant een warm en zonnig plekje. Plant ze op minimaal 30 x 40 centimeter uit. Ik zelf vind het prettig om bij het planten gelijk een korte stok te plaatsen aangezien ze die door haar hoogte (en de hier in zuidwest Nederland altijd aanwezige wind) in een later stadium wel nodig gaat krijgen. Geef de eerste weken regelmatig water.

TEELTZORGEN

In het begin groeit de Tomatillo niet zo snel maar als ze eenmaal op gang is en wat groter is, gaat ze steeds harder en sneller groeien, tot een hoogte van ongeveer 120 centimeter. Zoals al eerder gezegd is het plaatsen van een stok op een gegeven moment handig omdat ze anders met regen, wind, etc. om zou kunnen vallen (ze heeft niet een heel dikke hoofdstam maar maakt daarboven wel een relatief grote en zware massa zijscheuten en bladeren). Ze hoeft niet gesnoeid te worden, maar te lange stengels die andere planten in de weg zitten kun je gerust wegknippen.

OOGST / BEWAREN

Tomatillo Vallisto

 

Je kunt voor het oogsten het beste kijken naar het hoesje dat om de Tomatillo heen zit. In een vroeg stadium is het hoesje groen en dicht. Als de vrucht gaat groeien gaat het hoesje op een gegeven moment barsten en dan kun je de vrucht zelf voor een deel zien. Vanaf dat moment kun je regelmatig controleren of de vrucht al rijp is.

En wat rijp is kun je voelen. Maar als je voor de paarse vorm hebt gekozen is het nog wat makkelijker want dan zie je bij het rijpen ook de kleur veranderen vaan groen naar gemarmerd groen met paars. Als de vrucht niet zacht maar je die wel een klein beetje met je duim kunt indrukken, het hoesje dus gebarsten is en begint te verdrogen, dan is de tomatillo rijp. De schil van de tomatillo voelt dan ook een een beetje vreemd aan; een soort kruising tussen een beetje plakkerig en vettig.

Pluk de rijpe tomatillo’s, verwijder vervolgens de hoesjes, en dan kun je ze nog 1 tot 2 weken in de koelkast bewaren. Als je een grote hoeveelheid hebt kun je ze in blokjes snijden en invriezen (dan zijn ze uiteraard alleen nog geschikt voor warme bereidingen). Tomatillo’s zijn ook erg lekker in inmaak als chutney en relish.

 

ZAADTEELT

Tomatillo’s zijn zelfbestuivend en ze kruisen niet met de andere species uit de Physalisgroep (ze kruist dus niet met bijvoorbeeld ananaskers). Uiteraard kunnen de groene en de paarse vorm wel onderling kruisen. Houd voor zaadteelt dus voldoende afstand tussen de 2 rassen/variëteiten aan.

Laat vervolgens een mooie vrucht aan een gezonde plant goed rijp worden, en oogst vooral van meerdere planten de mooiste vruchten. Snijd ze doormidden en leg ze een kwartiertje in een bakje koud water. Druk dan met duim en wijsvinger de zaden uit de vrucht die ondertussen een beetje sponzig is geworden. Spoel de zaden daarna nog even na, zeef ze en laat ze een paar dagen op een schoteltje drogen. De zaden blijven (mits donker, droog en koel bewaard) minimaal 4 jaar kiemkrachtig.