Mest

Zoals beloofd een blogje blog over hoe wij mest gebruiken in onze tuin. Dat levert dan een blog op met informatie die allesbehalve wetenschappelijk bewezen is, ik wil alleen aangeven hoe wij mest gebruiken in onze tuin en hoe wij denken dat mest onze tuin verrijkt.

Er bestaan natuurlijk meerdere mestsoorten, kippenmest, koeienmest, paardenmest. Wij gebruiken paardenmest, simpelweg omdat wij dat elke winter van een dichtbij gelegen manege krijgen. De foto’s in dit blog zijn dan ook nog wat oudere foto’s, omdat we pas paardenmest krijgen wanneer de paarden op stal staan. Ze lopen nu nog lekker in de wei, zo rond half tot eind oktober, afhankelijk van het weer, gaan de paarden op stal, en dan komt dus ook de eerste mest.

En dat is een mooi moment want dan is de tuin een beetje opgeruimd en hebben we tijd en plaats om paardenmest te kruien en kwijt te kunnen.

Allereerst; mest is geen voeding. Er zit wel voeding (als in NPK – stikstof, fosfor en kali) in mest maar dat zijn zeer kleine hoeveelheden, zeker niet voldoende om intensief op te moestuinieren. Bovendien krijgen wij paardenmest en die bevat veel stro. Daar zijn wij blij mee maar de mest zal met het stro moeten composteren en voor composteren is stikstof nodig. Dus de voeding die in de mest zit zal voor een deel ook nog worden gebruikt voor de compostering.

Kijk vooral even in deze tabel naar voedingswaarden van verschillende soorten mest en meststoffen: Meststoffentabel in PDF.

Als paardenmest gemiddeld maar 0,5% stikstof, 0,3% fosfor en 0,5% kalium bevat, waarom zou je dan je rug breken op al die karren en kruiwagens paardenmest? Omdat je er indirect de grond mee ophoogt, de structuur verbetert en bodemleven toevoegt. Dat zijn voor ons de 3 belangrijkste redenen voor het gebruik van paardenmest.

Paardenmest met stro moet dus composteren, en er wordt gezegd dat je rijpe = oude mest moet gebruiken. Maar al sinds 1991 gebruiken wij verse paardenmest in de tuin. Op 2 voorwaarden, wij spitten of werken de mest onder en dat doen we in november of december. De mest die na december komt gaat niet meer in de tuin maar op de composthoop. Want van de mest die we in november en december onderwerken weten we dat die nog maanden (tot ongeveer half/eind maart) de tijd heeft om te composteren. Van de mest die we in het nieuwe jaar krijgen weten we niet zeker of er nog genoeg tijd is om te composteren voor het voorjaar/nieuwe tuinseizoen begint.

Er zijn 2 vakken die we uitsluiten van verse mest:

  • uien, sjalotten, knoflook en wortelen
  • bonen

Bonen houden niet van verse mest. Uiachtigen en worteltjes zijn gevoelig voor uienvlieg, koprot, wortelvlieg, etc., en we willen met onze verse mest die ziekten en plagen niet lokken/aanwakkeren.

Maar alle andere vakken krijgen hier dus verse mest, in het oude jaar, zodat de urine van de paarden nog kan uitspoelen en de mest met het stro kan composteren.

Zoals gezegd, er zit maar heel weinig voeding in mest, vers of rijp, we gebruiken het vooral om de structuur van onze vette kleigrond te verbeteren en bodemleven toe te voegen. Helaas maak ik pas sinds 2009 regelmatig foto’s van onze tuin, van de eerste 18 jaar volkstuin heb ik dus geen beelden. Maar op deze foto’s kun je wel een klein beetje het verschil zien:

De volkstuin, gespit in 2009. En bij het spitten werken we dan verse mest onder (mits het voor eind december is):

 

Niet heel goed te zien maar betere foto’s heb ik niet. Je ziet in ieder geval dat de kleigrond glimmend en in ‘bonken’ bovenop liggen. Hieronder zie je dezelfde grond na het spitten in 2013. Je ziet dat de ‘bonken’ vette klei minder groot zijn en minder glimmen, ze vallen bij het spitten vaak al deels uit elkaar.

 

Je kunt dan ook een beetje bedenken dat als dit het verschil is tussen 2009 en 2013, hoe erg onze vette kleigrond dan was in 1991. We konden er toen lekker mee kleien 🙂 . En als we toen spitten, kon dat alleen maar met een scherpe spa, en dan kwamen de plakken vette klei als dakpannen schuin op elkaar te liggen. Elk jaar grote hoeveelheden verse en oude stalmest hebben de grond gemaakt zoals die nu is.

Bedenk dat onder deze bovenlaag de klei nog steeds klei is, bij wateroverlast zien we nog steeds dat de grond dichtslaat (zelfs bijna rioolachtig kan ruiken), en dat water heel lang kan blijven staan. Eigenlijk is de grond hier tussen half oktober en eind maart altijd nat.

Afijn. Verse mest, zo komt ze aan:

 

Zoals gezegd, we krijgen het van een dichtbij gelegen manege. Eens per 2 tot 4 weken wordt zo’n kar als deze neergezet en een paar dagen later weer opgehaald. Vaak begint de mest op de kar al te composteren, waarbij we wel eens temperaturen hebben gemeten van 70 graden.

 

Het wit op de foto is composterende mest/stro, je ziet er wat rook vanaf komen en het wit lijkt een beetje op ‘as’.

En zo gaat het dan naar de tuin:

 

Als je je grond wilt verbeteren heb je niet genoeg aan 2 kruiwagens mest.

 

Elk najaar werken we wel zo’n 30 tot 50 volle kruiwagens verse paardenmest op onze tuin onder de grond. Tot verwerking gooien we ze op grote hopen zodat ze alvast kunnen beginnen met composteren.

En de mest die vanaf januari nog wordt bezorgd gaat de composthoop in:

 

Dat lijkt heel veel, en dat is het ook, maar binnen 3 weken na deze lading is de mest al tot de helft ingezakt. En dan kan er weer een schepje bovenop 🙂 .

Uiteindelijk kun je ergens na ongeveer een half jaar tot een jaar (afhankelijk van het weer, de samenstelling, regen/vocht) zie dat de mest verandert in een soort compost:

 

Het verschil tussen verse mest en oude/gecomposteerde mest kun je het best op deze foto zien:

 

Rechts verse mest die we ergens in de tuin onder willen gaan werken. En links oude/gecomposteerde mest die we ook ergens willen onder gaan werken. En dat doen we dan vaak bijvoorbeeld in de kas. Want verse mest in de kas vinden we geen goed idee. Zoals gezegd wordt verse mest in de tuin ondergewerkt en gaat daar onder invloed van tijd, samenstelling en vocht composteren, maar in de kas regent het niet. Om die reden gebruiken we in de kas liever rijpe/oude/gecomposteerde mest en gebruiken we verse mest buiten (ik kan het niet vaak genoeg benadrukken; mits het nog in het oude jaar is en er dus genoeg tijd is om in de grond te composteren voor de lente en het tuinseizoen weer begint)

Tot slot dan nog iets over onze grond; elk jaar mest onderwerken heeft onze vette kleigrond verbeterd, maar ze kan hetzelfde doen op zandgrond. Uiteindelijk levert het humus op, verbetert het elke bodem door structuur en samenstelling. En ze levert niet veel voedingsstoffen maar bijvoorbeeld wel onmisbare sporenelementen, en heel veel bodemorganismen die ook weer helpen om je grond levend en gezond te maken en te houden.

Conclusie: vroeger hadden wij een pikhouweel (dat is overdreven), maar in ieder geval wel een drietand en/of cultivator en/of rolschoffel) nodig om onze grond te bewerken. Vaak moesten we in het voorjaar in een droge week ook de grond eerst water geven voor we de keiharde kleibonken fijn konden maken. Nu kunnen we met een hark in het voorjaar onze grond zonder problemen fijnharken:

 

En ook dit is nog een foto van 2013. Ondertussen hebben we al voor een deel verhoogde bakken. Want tijden veranderen, mensen ook, inzichten idem dito, en tenslotte ook nog het weer.

En die verhoogde hebben we gevuld met alles wat voorhanden was. Ik heb van Pokon een aantal zakken Mix voor je moestuinbak gekregen, en daar zijn we erg tevreden over. En we hebben een deel gevuld met zelf gemaakte compost en met verse en/of oude stalmest. Die laatste bakken hebben maar één nadeel; ze zakken nog wel flink in (na het composteren). Dus gaan we die bakken komende winter aanvullen, met rijpe mest/compost.

 

We hebben nu alleen nog maar verse mest nodig voor in de compostbak, om te rijpen voor kas en verhoogde bak. En voor in de verhoogde bakken die we nog gaan maken. Na ruim 25 jaar elk jaar tientallen kruiwagens verse en oude mest en compost kruien en sjouwen kunnen we het een beetje rustiger aan doen 🙂 .

Tot slot wil ik ook nog even de link geven naar mijn blog op de website van Pokon, en die gaat over chinensepepers, met een rijtje rasnamen van deze groep pepers die wel dat bijzondere aroma hebben maar veel minder heet zijn. En een nieuw en erg lekker recept (vind ik dan) van appelsambal: Chinensepepers

In het volgende blog iets over de voortgang van het opruimen in de tuin (we schieten lekker op joh, met dit fijne tuinwerkweer). En daarna op verzoek eens iets over het winterklaar maken van de tuin.

 

56 gedachten over “Mest”

  1. beste Diana

    ikheb bloemkoolplanten kunnen die nog in de volle grond

    vorig jaar in kas maargeen succes

    er kwamen geen koolin

    1. Hallo Loes,
      Lees vooral even de pagina over bloemkool (onder Groenten – Koolgewassen – Bloemkool), daar lees je dat bloemkool een heel lastig te telen koolsoort is, en dat elke periode zijn eigen ras heeft. Alleen weeuwenteelt bloemkool kunnen nog worden geplant, winterbloemkool had rond juni al geplant moeten worden, en herfstbloemkool nog een stuk eerder.
      Afhankelijk van het ras kun je bedenken of je bloemkool geschikt is voor zomer-, herfst-, winter-, weeuwen- of vrijsterteelt.
      groetjes,
      Diana

  2. O ja, nu je het weer over die bakken hebt, waar zijn die van gemaakt? Welke houtsoort? Geïmpregneerd of niet? (Zo lijkt het niet.) En natuurlijk de motivatie, als ik zo vrij mag zijn. 😉

    Echte ‘no-diggers’ mulchen natuurlijk alleen maar. Hooguit even erdoor met een grelinette. Zo’n ding moet ik nog maar eens hebben.

    1. Hallo Samgar,
      Wij zijn ondertussen ook no-diggers. Maar zijn wel blij dat we al die jaren wel hebben gespit en mest onder hebben gewerkt. Want anders zouden er nu eendjes in onze tuin zwemmen :-).
      Maar we spitten al een jaar of 3 niet meer, de grond eindelijk zoveel verbeterd dat dat nu mogelijk is. We hebben ook een grelinette (2 jaar geleden bij de Wiltfang gekocht), ideaal voor de stukken die toch nog net wat meer klei bevatten, en voor in de kas en de stukken die we ondanks oppassen toch plat en vast lopen.

      De bakken hebben wij gemaakt van niet geïmpregneerd hout (gewoon steigerhout van de Gamma). Dat gaat wel sneller verteren natuurlijk, dus ik moet nog eens verzinnen waar we de laatste bakken van gaan maken. Ander materiaal, of toch steigerhout maar dan zelf behandelen. Uiteindelijk hadden we afgelopen winter voor 300 euro aan steigerhout, en daarmee is nog niet de helft van de vakken veranderd in verhoogde bakken.
      Eerst maar opruimen, en ondertussen kibbelen Ruud en ik over het materiaal en de kosten, wat we het waard vinden, want uiteindelijk gaat het daar altijd om (als dat niet zo was koos ik zoiets als azobe of bankirai 🙂 ).
      groetjes, Diana

      1. Onbehandeld hout heeft onze voorkeur, onbespoten groenten in onbehandelde bakken.
        Wij gebruiken nu een jaar of 5 à 6 bakken en nog geen rotte planken. We hebben bakken van 100 X 100 en 50 X 200. Een aantal ook op 100 cm hoogte. Men kan eventueel de binnenzijde van de planken met onkruid-plastic beschermen.
        Jullie hebben het heel goed gedaan met jullie kleigrond. Monty Don adviseert het ook.
        Waar kunnen we iets vinden over het “no digging” we doen al een deel op die manier en willen graag nog meer weten.
        Leuke blog over “paardenvijgen” Diana

        1. Hallo Liz & Co,
          Dankjewel voor de tips!
          Kijk voor meer informatie over ‘no digging’ eens op de ‘No Dig Organic Gardening’ website van Charles Dowding: https://www.charlesdowding.co.uk/
          En als je op zijn naam zoekt op youtube vind je ook een aantal filmpjes waarin hij laat zien hoe hij tuiniert.
          groetjes,
          Diana

  3. Ja dat is wat, die materialen voor de verhoogde bakken. Moet natuurlijk niet te duur zijn, maar ja, als je te goedkoop hout neemt en dat gaat rotten, terwijl die vaak helemaal vol zit met aarde, ja, dan ben je ook niet blij.
    In mijn nieuwe moestuin lagen betonnen balkjes om de verhoogde tuin heen, twee boven op elkaar. Wel lekker zwaar, maar ik moest overal extra lange haringen in slaan, want ze gleden naar buiten. Wat is nou het beste?

    1. Hoi Saskia,
      Ja, dilemma’s. Ik heb ook nog wel eens gedacht aan gewoon 30 x 30 tegels overeind zetten en zo een bak bouwen maar dat wil Ruud niet (om dezelfde reden die jij noemt, dat ze ongelijk naar buiten gaan staan). Er bestaan nog wel andere bouwmaterialen maar vaak zijn die ook flink prijzig.
      groetjes,
      Diana

      1. Goedemorgen.
        Jezou 30 bij 30 tegels door midden kunnen doen door tegel rechtop er klemmen tussen een paar tegels dan tegel er midden bovenop slaan ( wel handschoenen aan doen) dan met gebroken kant naar buiten en mekaar laten overlappen als metselwerk blijft dan mooi stevig liggen en de gebroken kanten zien er ook nog leuk uit, vaak gratis afhalen via marktplaats of andere plekken op internet.
        Nadeel als je ooit stopt met tuinieren veel werk om ze weer af te voeren.
        Groet Michel .

  4. Goeiemorgen Diana,

    Als de ondergewerkte paardenmest niet voor voldoende voeding zorgt hoe vul je dat dan nog meer aan gedurende het moestuinseizoen?

    1. Hallo Juud,
      Misschien zijn de gebruikte termen wat verwarrend maar (paarden)mest is geen meststof (voeding dus).
      Ondergewerkte paardenmest zorgt nooit voor voldoende voeding. Paardenmest is voor verbetering van de grond, het bodemleven, sporenelementen, aanvulling, etc..
      Als voeding geven wij een samengestelde voeding (NPK), wij gebruiken vaak de groene Culterra maar er zijn meerdere merken en soorten, als je een bezwaar hebt tegen niet-biologisch, dan is bijvoorbeeld 12-10-18 ook zo’n samengestelde meststof (met NPK 12% stikstof, 10% fosfor en 18% kali).
      Kijk even op mijn pagina over bemesting, onder Moestuin – Bemesting voor meer uitleg over de voeding die moestuingrond nodig heeft om een goede oogst te kunnen geven.
      groetjes,
      Diana

  5. Hoi Diana,
    Tegels! Ideetje: Als je nou die tegels wel gebruikt voor verhoogde bakken, maar dan aan de bovenzijde een smalle lat timmert, helemaal in het rond, met bijvoorbeeld hoek ijzers op de hoeken, dat ze niet naar buiten kunnen zakken…..
    Wel effe sjouwen maar gaat eeuwig mee.
    Als die lat dan dreigt te verrotten( valt ook wel mee, want die wordt niet zo nat, ligt niet op de grond) kun je die gewoon makkelijk vervangen….
    Alleen dan gaat er wel beetje aarde uitlekken door de kieren van de tegels. Niet veel denk ik.

  6. Hoi Diana, sinds dit jaar weer een moestuin . We hebben 20jaar geleden al een moestuin gehad, maar het bleef toch elk jaar weer in mijn gedachte had ik maar een moestuin. En jou blogs zijn heel leuk om telezen en ook met mooie tips
    Dank je daarvoor. Groetjes Lieneke

  7. Hallo Diana
    Misschien al wel bekend maar gips werkt ook perfect om vette kleigrond fijn te krijgen .
    Ook schuim aarde werkt bijna het zelfde .
    Ik heb hier ook heel vette kleigrond en als je daar na het spitten gips over strooit heb je in het voorjaar ook een prima structuur van de grond .
    Overigens spit ik ook al jaren niet meer.
    Groetjes Kees

  8. Leuk stuk Diana,

    Zelf zit ik ook op klei en haal een stuk of tien grote zakken paarde mest zonder stro. Verder veel groencompost van een jaar oud. Ik zorg dat dit een beetje gemengd boven op de klei komt daarboven zo veel mogelijk bladeren uit het bos. Zomers groen mulch. Spitten doe ik ook niet. Binnen een jaar al zeker dertig cm prachtige korrelige klei. Wel een hoop werk.

  9. Beste Diana,
    Ik heb nu 2 jaar 2 percelen in een volkstuin = totaal 100 m2. Ik heb reeds veel bijgeleerd door jullie blog. Ik ben ook duivenliefhebber (30 duiven) en doe duivenmest op de composthoop of soms tussen het plantgoed. Is dit een goede methode? Men spreekt in de literatuur altijd over paarde-, koeien en kippenmest. Er wordt nooit over duivenmest gesproken.

  10. Hoi Diana,
    Ook ik ben een fan van paardenmest : het staat bij ons in de buurt keurig in zakken aan de weg, hoef ik alleen nog maar in de kofferbak te laden en het kost ook nog eens nix!!
    Bijmesten doe ik met gedroogde koemestkorrels. Voor mij de perfecte combinatie.
    Als je nog wat post over het winterklaar maken van de tuin, zou je dan wat aandacht aan de kas willen geven? Dankzij jouw blog heb ik er eentje gekocht in het voorjaar en dat was een daverend succes. Maar wat doe je in de winter met de grond? Toch wat vochtig houden of droog laten worden? Ik kan er geen info over vinden.
    Hartelijke groet ,
    Wil

    1. Hallo Diana,
      Ook ik ben pas met een serre begonnen.
      Wat nu na de oogst ?
      Kan je iets meer vertellen over bemesting in de serre, door spoelen van zouten en wisselteelt .
      Gebruik je ook paardemest in de serre?
      Ik dacht ze buiten open te leggen en ze later naar de serre te brengen.
      Hoe pakken jullie het aan ?
      Alvast bedankt voor een reactie.

      mvg

      sofie

      1. Hallo Sofie,
        Allereerst van harte gefeliciteerd met je kas!!
        Wij gebruiken zeker ook paardenmest in de kas, bij voorkeur rijpe/gecomposteerde mest.
        Ik heb je vraag opgeschreven en beloof je in de komende weken een keer uitgebreid antwoord te geven in een blog. Iemand anders vroeg op deze plaats ook eens iets te schrijven over het ‘winterklaar’ maken van de kas, en nog een andere vraag was wat je er in de winter in kunt telen. Ik ga daar binnenkort hopelijk allemaal antwoord op geven.
        groetjes,
        Diana

  11. Hallo Diana,
    Een mooi verhaal over mest, verhoogde bakken en no dig method. In een van je blogs stond de link naar Charles Dowding. Ik heb zijn filmpjes bekeken en sinds dit jaar ook een no digger. Scheelt spitwerk en je brengt het onkruidzaad niet meer boven. Weinig te wieden dit jaar. Bedankt voor de waardevolle en arbeidsbesparende tips. Via Velt Belgie vond ik nog een methode om slakken uit de bakken te houden en ik heb het geprobeerd op een bak van 5 x 2 meter en het werkt! Dit zijn de links: https://www.youtube.com/watch?v=DtdCBWeL4SQ
    https://www.youtube.com/watch?v=ZoBeKS64_xc . Eén draad (plus pool) roest bij de nietjes. Dat moet ik nog uitzoeken, maar het werkt wel. De andere bak en de rest van de tuin heb ik wel slakken.
    Groet, Guus

  12. Hallo Diana,

    Heb compost liggen van april 2017. Kan dat in de
    moestuinbak voor de winter ???

    met vriendelijke groet Dorus.

    1. Hallo Dorus,
      Dat ligt aan de compost, is die rijp of niet, uit welke bestanddelen bestaat de compost, etc..
      Bedenk dat als het materiaal nog grof is, het nog niet voldoende is gecomposteerd. Dan zou ik het eerder als mulchlaag gebruiken dan onderwerken. En bedenk daarbij dan dat er stikstof uit de grond zal worden gebruikt om verder te composteren. Compost ziet eruit als een mooie donkere, fijne, geurige grond, alles wat er daar nog aan ontbreekt betekent nog niet rijp. Kijk ook even op mijn pagina over composteren (onder het kopje Moestuin) voor informatie over hoe je mooie compost maakt, over ‘omzetten’, rijping, gebruik, etc..
      groetjes,
      Diana

  13. Dag Diana,
    Ik doe hetzelfde, voor november onderspitten. Ik gebruik wel oude koemest. Een boer hier dicht in de buurt heeft altijd wel zo’n restantje. Op het komende aardappelveldje doe ik ook geen mest. Heb eens gehoord dat aardappelen dat ook niet nodig hebben, net als de bonen.

  14. Beste Diana,

    helemaal te gek weer dit stuk over mest. Wij hebben ook altijd paardenmest voorhanden en ik ga daar mee aan de slag zoals jij aangeeft. Ook vette kleigrond die heel langzamerhand verbetert. Is het echt nodig om het te spitten? Ik doe dat eigenlijk liever niet. Ik ga kijken of het ook voldoende is de mest te vermengen met ander materiaal als blad en stro. Op die manier wil ik het ook gebruiken als een soort mulchlaag voor de winter. Weet dan niet of het ook zo goed werkt voor het zachter maken van de grond maar ik ga het uitproberen.
    Bedankt weer!!!

    Groetjes Bettina

    1. Hallo Bettina,
      Dat ligt aan je grond, er is nog wel klei en klei. En hier was de klei zo vet en blauw dat we de mest en compost wel onder moesten spitten. De klei zelf bevatte amper wormen of andere dieren. En zij zijn degenen die bij het mulchen en toevoegen van mest, stro en compost uiteindelijk zorgen voor het mengen van de bovenlaag met die kleilaag. Nu doen we het ook zo, bedekken met mest of stro en compost, en de natuur doet de rest. Maar vroeger moest de mest eronder worden gewerkt = gespit omdat geen worm aan dat zware karwei begon :-). Dan bleef het een laag mooie grond op een heel slechte laag van vette klei waar geen lucht in kon, dus ook geen omzetting van stoffen plaatsvond, en die ging stinken bij regen en bij droogte keihard werd.
      groetjes,
      Diana

  15. De paardemest met vlas die ik van de buurvrouw krijg, stort ik op de zandgrond. Wat verspreiden en na een paar maanden poot ik er aardappels in. Dit jaar een flinke oogst, vorig jaar alleen poters door de aardappelziekte. In de herfst en winter krijgen de fruitbomen en struiken ook een laag. Ik werk niets onder. Kweekgras groeit nauwelijks meer en wat er groeit trek ik er gemakkelijk uit. Pompoenen groeien er ook goed op. Het seizoen erna heb ik mooie bedden voor een andere teelt.
    Ik ben heel blij met de paardemest.

    Groeten Caroline

    1. Hallo Caroline,
      Dankjewel voor je reactie! Ja, ik denk dat je op zandgrond niet hoeft te spitten, de mest of compost die je toevoegt aan je grond composteert daar vanzelf, en het bodemleven zorgt voor vermenging van de lagen. Op onze vette klei was dat vroeger niet mogelijk, er was geen worm die wilde proberen door de vette kleilaag te kruipen om de lagen te mengen :-). Maar nu doen wij het zo ongeveer hetzelfde, alleen in de vakken met nog wat meer stevige klei werken we de mest nog onder (met een grelinette). En wij gooien inderdaad ook mest onder (volwassen) fruitbomen en -struiken, en onder pompoenen en courgettes.
      groetjes,
      Diana

  16. Beste Diana,

    Een aantal jaren leverden wij verse paardenmest aan een hobbytuinder in het voorjaar. Hij werkte het onder om de broeiwarmte te gebruiken voor een vroege teelt van komkommers in de volle grond.

    1. Hallo Bertie,
      Ja, wij gebruiken het soms ook een beetje op die manier, en dan buiten, onder de pompoenen en courgettes.
      Het wordt in boeken wel ‘telen op broeimest’ genoemd. In Engeland wordt het zelfs ook wel bij de winterteelt gebruikt, de extra warmte zorgt ervoor dat bijvoorbeeld winterkolen daar nog goed op kunnen groeien.
      groetjes,
      Diana

  17. Hallo Diana,

    We mochten vragen stellen. Nou zijn mijn vragen vast niet geschikt voor een blog maar misschien kun je er af en toe eentje meenemen. 🙂
    Over zaaaien:
    – groene paprika’s en pepers zijn in feite onrijp (als ik jouw databases zie) want ze kleuren altijd verder. Hoe zit het met de zaadjes in die groene paprika’s en pepers? Kun je die wel gebruiken om te zaaien?
    – Eigenlijk nog zo’n vraag, maar nu over tomaten. Ik denk dat een aantal tomaten niet meer rijpen maar ik zou er wel graag zaadjes van oogsten. Kan dat ook van onrijpe tomaten? Of is dat veel werk voor niks.
    – Het zaaien van éénjarigen liep bij mij niet vlotjes. Ik heb de Verbena en het champagneblad uiteindelijk zowaar in bloei gekregen, de anthurium is aangeslagen maar laat nog geen bloemetjes zien.
    Volgend jaar ga ik het op jouw manier doen (ik was bezig met vermiculiet), maar wat moet je precies doen als de plantjes net gekiemd zijn. Van een warme temperatuur dan naar een koude temperatuur? En groot genoeg om uit te planten betekent dat ze 4 blaadjes hebben?
    – Je vertelt dat je zaden pas moet oogsten als ze echt gedroogd zijn. Maar jij hebt je boontjes ook in veiligheid gebracht. Hoe droog je ze dan verder binnen? Koud of warm, donker of licht?
    Andere vragen:
    – Ik heb een plastic kasje bij de Lidl gekocht. Wil ik gaan gebruiken voor tomaten en pepers. Kan ik zo’n kasje een beetje vergelijken met een ‘echte’ koude kas (maar in het klein en natuurlijk niet zo lang houdbaar (plastic slijt eerder dan glas).
    – Ik vroeg me af of er een reden is waarom je geen perenboom lijkt te hebben.
    – Heb je een tip voor een goede fruitteler.

    En dan als laatste. Dank je wel voor je stuk over paardenmest. Heb ik weer een boel van geleerd.
    Hartelijke groet, Esther
    PS. Wel fijn hè, even dit betere weer. Al zijn de weerberichten overdreven positief (heb vandaag geen zonnetjes gezien, maar het was wel droog).

    1. Hallo Esther,
      Dankjewel! Staat allemaal genoteerd als mogelijke onderwerpen voor nieuwe blogs!
      Een paar van je vragen kan ik wel kort beantwoorden:
      Een Lidl-kasje werkt helemaal precies hetzelfde als onze kas, het enige verschil is dat onze kas van ijzer en glas is en dus heel veel langer mee gaat dan een kasje van plastic en dunner bouwmateriaal, maar dat verklaart dan ook het grote prijsverschil. Maar verder kun je in een plastic kasje dus hetzelfde telen als wij in onze kas doen.
      Wij hebben 2 perenbomen; een jonge Oudhollandse Suikerpeer die dit jaar haar eerste 3 peren gaf, en een oude Gieser Wildeman waar we elk jaar emmers peren vanaf halen maar die dit jaar toevallig een beurtjaar had 🙂
      Een goede fruitbomenteler: De Batterijen in Ochten en Auke Kleefstra, maar bijvoorbeeld via internet ook Fruitbomen.net
      groetjes,
      Diana

      1. Ik had ook zo’n kasje van de Lidl. Ging maandenlang goed tot er een storm kwam en het kasje over het hele moestuincomplex waaide. Kapot. En iedereen boos op me.

        1. Dank je wel voor je reactie. Wat een leuk nieuws! Dat ik met een plastic kasje ook aan de gang kan. Ik verheug me al op volgend jaar.
          Ik heb reen oude appelboom weggehaald, en nu heb ik daar best wat ruimte. Wordt een fruithoek. Zodoende kwam ik op het idee van een appel- en een perenboom.
          En zo’n teler kan ik dan vragen naar zelfbestuiving en dat soort dingen. :-).
          Wat een wereld gaat er toch open als je het zelf (moes-)tuinieren wat intensiever gaat doen.
          Groetjes, Esther
          PS. Ha Chantal. Dat kasje staat bij mij achter in een tuin tegen een muur aan. Maar bedankt voor de tip. aik ga hem extra verstevigen.
          Ik heb al een nog kleiner kasje dat vorig jaar steeds omver waaide en dat heb ik verstevigd door er onderin bakstenen in te leggen. Sindsdien gaat het goed. Maar een echte kas is natuurlijk de wens.

          1. Dag Esther en Chantal
            Ook ik heb zulke kasjes en mijn man heeft er een steviger frame onder gemaakt. In de winter halen we het plastic er dan af en kijk ik het even na op eventuele schade. Die is dan zelfs met een stukje stof te verhelpen. Van eentje was de rits kapot en daar heb ik nu klittenband aan gemaakt. Werkt prima.
            Overigens , om de rits in buitenweer, met zand e.d. soepel te houden spuit ik er af en toe wat siliconen (weet niet of dit correct Ned.is) langs en dat gaat heel goed
            Groet van Sini

      2. Dank je wel voor je reactie. Wat een leuk nieuws! Dat ik met een plastic kasje ook aan de gang kan. Ik verheug me al op volgend jaar.
        Ik heb reen oude appelboom weggehaald, en nu heb ik daar best wat ruimte. Wordt een fruithoek. Zodoende kwam ik op het idee van een appel- en een perenboom.
        En zo’n teler kan ik dan vragen naar zelfbestuiving en dat soort dingen. :-).
        Wat een wereld gaat er toch open als je het zelf (moes-)tuinieren wat intensiever gaat doen.
        Groetjes, Esther

  18. Ik zie op je foto’s de compostbakkem nooit afgedekt. Is dat voor de foto, of doe je er nog wel iets als plastic over om de regen/de hoeveelheid vocht te beperken?

    1. Hallo Helene,
      Nee hoor, wij dekken onze compostbakken nooit af, compost kan alleen goed rijpen als er zuurstof en vocht bij komt.
      Droge en afgesloten compost doet er veel langer over om te composteren. Om die reden dekken we de compostbak nooit af maar hebben we dus ook tussen de planken wat dikke kieren, zodat er lucht bij kan. Het vocht zorgt juist dat de compostering op gang wordt gebracht. Alleen bij langdurige en hevige regenval zouden we de hoop af kunnen dekken, bin langdurige droogte zouden we eigenlijk de hoop juist water moeten geven (maar meestal komt dat er nooit van :-)).
      groetjes,
      Diana

  19. Dag Diana en enthousiaste volgers
    Er gaat een nieuwe wereld voor mij open bij zoveel tips en antwoorden op vragen. Ik zelf heb heel veel vragen, maar ik zal me beheersen en ze doseren. Echter er is een prangende vraag.
    In mijn moestuin hebben zich rode mieren genesteld en de eitjes hiervan zorgen ervoor dat de winterwortels, de bietjes en de andijvieplanten niet groeien en tenslotte kapot gaan. Als ik de restanten uit de grond haal zitten de wortels vol me eitjes. Er zijn genoeg middeltjes tegen mieren op je aanrecht, het tegelpad en andere plekken, maar in de grond van mijn moestuin moet ik ze gedogen. Dit is al het tweede jaar dat deze groenten mislukken. O, ja ook aan de schorseneren zijn ze begonnen.
    Kan iemand mij vertellen of dit te verhelpen is. Misschien in verhoogde bakken?
    Een vraagje durf ik er nog wel aan te wagen. Ik heb vermiculiet gekocht en ben heel benieuwd hoe dat zal gaan over een paar maanden met zaaien. Maar wat moet er daarna met het materiaal gebeuren? Misschien hee dom, maar ik heb geen idee.
    Groetjes
    Sini

    1. Hallo Sini,
      Ik kan je helaas niet goed helpen, wij hebben alleen in de kas ook wel eens last van mieren maar nooit van rode mieren. In de kas kunnen ze nog wel eens een ‘nest’ maken en daarbij zoveel graven onder planten dat de planten er last van krijgen. Ecostyle heeft een biologisch middel tegen mieren, op basis van uien (mieren raken door de geur van uien blijkbaar gedesoriënteerd). Misschien kun je ook zelf eens iets bedenken met uien, een extract of poeder of wat dan ook maken, en kijken of het klopt en/of helpt.En anders zijn er ook niet biologische middelen die de mieren verjagen of doden, maar zoals gezegd heb ik daar geen verstand van.

      Vermiculiet is een natuurlijk materiaal, als je het niet meer kunt gebruiken waarvoor je het hebt gekocht, kun je het altijd door potgrond mengen, dat maakt het luchtiger en het houdt vocht vast en staat het weer af als het nodig is. En als het ook daarin is opgebruikt, kun je het gewoon door je tuingrond mengen (de mix voor je moestuinbak die je je in de winkel kunt kopen bevat bijvoorbeeld al vermiculiet).

      groetjes,
      Diana

  20. Dag Diana
    Bedankt, ik ga in elk geval wat met uien proberen. Dus vemicuiet kan ik nadat de gezaaide plantjes er uit zijn, gewoon ook weer als zaaibodem gebruiken voor een volgende zaaironde?
    Groet
    Sini

    1. Ja, je kunt het ook hergebruiken. Bedenk daarbij alleen wel dat er een niet gekiemd zaadje tussen kan zitten van je eerste zaaironde die alsnog wel kiemt in je tweede zaaironde.
      groetjes, Diana

  21. Sorry. Ik moet je nieuwsbrief nog goed leren gebruiken. Lees net bij het onderwerp zaaien in vermiculiet dat het hergebruikt kan worden.
    Dus dat antwoord heb ik nu.
    Fijn weekend
    Groet
    Sini

  22. Diana, dank voor het blogje! 😉
    Heel fijn geschreven en uitgelegd. Nog even de plannen maken voor de tuin en dan mesten maar!
    Vind het erg interessant dat je dingen doet die eigenlijk niet ‘heuren’ maar prima werken.

  23. Ik had rode en zwarte mieren in mijn kas niet heel erg prettig de planten op die plekken willen echt niet groeien.Ik las dat een knoflookaftreksel zou kunnen helpen,dat wordt dus telkens begieten dacht ik. Maar nu heb ik rond het nest knoflookteentjes in de grond gestopt,dat vonden ze niet leuk werkte ze zelfs naar boven en ik ze weer naar beneden,en zoals zo vaak de aanhouder wind,ze zijn dood of vertrokken.probeer het eens!

  24. Dankjewel Maria. Ga nu met uien en knoflook aan de slag. Want vandaag de eerste schorseneren geoogst (overheerlijk), maar zeker de helft van de twee rijen zijn voor de rode mieren gebleken. Er zit een dikke laag witte eitjes rondom de wortels. Dus ik hoop echt dat ik ze de baas kan worden.
    Over knoflook gesproken. Ik hoorde iemand zeggen dat hij knoflook had geplant. In de herfst dus. Kan dat? Ik heb nog nooit knoflook geplant en wil dat gaan proberen. Dus wie me wijze raad kan geven: graag
    een groet
    Sini

    1. Ja, knoflook poot je in oktober .
      De grond is dan nog warm. Ze lopen dan een beetje uit en stoppen in de winter met groeien.
      In het voorjaar groeien ze bovengronds nog wat, en ondergronds nog meer. Weet niet meer exact wanneer je oogst. Maar dacht begin zomer. Ik kijk altijd wanneer het loof slecht wordt.

  25. Hallo Diana. Ikzelf heb jaren terug, overigens op vette kleigrond, de ervaring dat ruwe turf enorm goed werkt. Deze maand ben ik weer begonnen met een are volkstuin en bij ons in Flevoland is het allemaal vette kleigrond. Ik dacht eraan om opnieuw op zoek te gaan naar ruwe turf, daar ik daar goede ervaringen mee heb, maar sta open voor tips. Ik wil alles wel zo veel mogelijk biologisch doen. Daar ga ik ook nog wat informatie over verzamelen. Verder goed mn oren open houden wat de mede tuinders op ons volkstuinen complex zeggen. Wat ik hier eigenlijk vraag is verschillende tips. Dan ga ik het komende voorjaar goed te werk. Hebben jullie ook last van duiven? Hier is het een plaag. Duiven en slakken…

    1. Hallo Gerrit,
      Persoonlijk hou ik meer van zelfgemaakte compost dan van turf (omdat turf wel erg zuur is en de meeste moestuinplanten houden niet van te zure grond, maar als je vette klei een hoge Ph heeft kan dat natuurlijk prima). Inderdaad is het beste advies te luisteren naar je tuinburen, want zij weten wie welke tuin op welke manier heeft bewerkt en wie de beste resultaten heeft met welke producten.
      Slakken en duiven hebben we hier ook meer dan voldoende 🙂
      groetjes,
      Diana

      1. Dank voor de reactie Diana.
        Wat ik net weer ergens las is dat gewoon ordinair bladeren uit park en bos ideale compost heeft. Ik heb zo,n bladblazer die ook kan zuigen en alle blad in kleine snippers veranderd. Dat kan ook nog. Verder heb ik veel aardbeien loof van oude aardbei planten. Dat zou ik er ook op kunnen strooien. Heb je daar ervaringen Nee?

      2. Dank voor de reactie Diana.
        Wat ik net weer ergens las is dat gewoon ordinair bladeren uit park en bos ideale compost heeft. Ik heb zo,n bladblazer die ook kan zuigen en alle blad in kleine snippers veranderd. Dat kan ook nog. Verder heb ik veel aardbeien loof van oude aardbei planten. Dat zou ik er ook op kunnen strooien. Heb je daar ervaringen mee?

        1. Halo Gerrit,
          In principe composteert alles en bladcompost wordt beschouwd als een heel rijke en mooie compost. Het enige nadeel van pure bladcompost is dat het composteren heel lang duurt. Wij zelf mengen het met al het andere dat we composteren en dan gaat het wat sneller. Alle blad van de platanen hier langs de tuin gaat dus ook op de composthoop. Lees vooral even de pagina over het maken van compost (http://www.mooiemoestuin.nl/moestuin/compost/) voor meer informatie.
          groetjes,
          Diana

Reacties zijn gesloten.