Tijd (tekort)

Aardappeloogst 2012Druk. Druk met oogsten, druk met wieden, druk met zaaien, druk in huis (met het verwerken van alle oogst), en ondertussen ook druk met het oogsten van zaden. Ik vrees dat het niet meer gaat lukken elke dag nog te schrijven, ik kom tijd tekort 🙂

Maar nu nog even wel. Op de foto de soorten aardappelen van dit jaar. Met de klok mee: Roseval (1 plant gerooid, gezond en nog kleine aardappelen dus de rest mag nog even blijven zitten). Daarnaast Annabel, van 1 veldje ongeveer 25 kilo kunnen oogsten, kan beter maar zeker ook slechter, lekkere aardappel, voor salades en bakken). Onderaan de Frieslander, ook 1 plant van gerooid, en ook van die mag de rest verder nog even groeien, zolang ze er goed uitzien. Links de Kestrel (met paarse vlekjes, goede oogst, ook wel op tijd moeten oogsten omdat er Phytophtora in de plant kwam (gelukkig nog niet in de knol). Linksboven de Escort (vinden we zelf erg lekker, kruimige aardappel, om te koken, hier zaten 7 aardappelen tussen die Phytophtora hadden, maar dan toch nog van 1 veldje 25 kilo opbrengst, gewoon wat kleiner dan normaal). En tot slot in het midden de paarse Bleue d’Artois (van binnen lichtpaars en dan blijven ze ook na het koken, erg leuk voor salades, ook die planten zagen er al erg slecht uit, maar slechts een paar aardappels eruit moeten vissen die slecht waren, oogst van 3 rijen zo’n 10 tot 11 kilo.

En alles is nu gewassen, gedroogd en in kratten staan ze nu in de schuur. De veldjes zijn schoongemaakt, gewied en geharkt. Ondertussen al sla, bonen, bietjes en koolsoorten gezaaid die daar volgende week uitgeplant kunnen worden.

Aalbessen rijpEn ook gisteren weer geoogst; 5 courgettes, 2 bossen worteltjes (die het dit jaar heel slecht doen, veel te veel regen en dan klinkt de toch al vaste kleigrond in en kunnen ze gewoon niet goed groeien).

Daarnaast 2 kilo aalbessen geoogst, 1 kilo zwarte bessen en 2 kilo aardbeien en daarvan gaan we straks een soort zelfverzonnen mengsel van 3-vruchtengelei maken 🙂

En ook nog anderhalve kilo witte aalbessen geoogst, daarvan wil ik een aparte gelei maken, kijken welke kleur dat wordt in pot.

En oh ja, ook de eerste tomaten geoogst. En nog wat stengeluitjes, en 7 komkommers (3 gewone en 4 snackers). Die vriezen we nu ook maar even in (geschild, zaadlijsten weghalen en dan rauw in blokjes, om er komende winter gestoofde komkommer in kaassaus van te maken). Ik ken trouwens iemand die ze grof raspt en dan in kleine porteis invriest. Als je ze dan in een dressing laat ontdooien schijnt dat best nog lekker te zijn (zelf nog niet geprobeerd).

Erodium gruinum zadenEn dus vandaag courgettes en komkommers snijden en invriezen, 2 soorten gelei maken, en al zaden geoogst. Op de foto zie je hoe de Erodium gruinum zaden maakt. Een ingenieus systeem waarbij de zaden vast zitten aan een soort stokje, als ze rijp zijn schieten ze daar met een krullend springveertje vanaf. Normaal gesproken springen ze dan met dat veertje weg van de plant, maar in dit geval bleven ze aan elkaar zitten, in de wirwar van in elkaar gedraaide springveertjes.

Druk dus, zoals elk jaar in de maanden juli, augustus en september.

Lathyrus Black and WhiteSeptember zou oogstmaand zijn, nou, juli kan er ook wat van 🙂

Tot slot nog een foto van de Lathyrus odoratus. Ik had van beide rassen niet heel veel zaden, dus maar samengevoegd en langs 1 lang rek geplant. Het zijn Kings High Scent (de witte met lila randje) en Midnight (de diepdonkerroodbruine). Maar samen zijn ze een mooie combinatie en noem ik ze maar ‘Black & White’ 🙂

Phytophtora

Aardappelveld 1 rotWouda meldde het vorige week hier al ergens in een reactie; zij had al aardappelziekte gesignaleerd op haar tuincomplex. Hier toen gelukkig nog niet, maar dan gaan er wel al wat alarmbellen rinkelen. En helaas, gisteren 2 ‘rare planten’ tussen de andere aardappelplanten.

Je kunt het op de foto zien. Niet heel goed te zien, maar tussen het gezonde blad van de andere planten zie je een plant met gelig blad, een beetje in elkaar gezakt, er zit ook wat bruin in het blad, en als je dichterbij kijkt zijn de stelen dor en slap en zacht en bruinig.

En dus de 2 planten eruit gehaald. Nog voor ik het zag rook ik het; Phytophtora (aardappelziekte dus (mijn vader noemt het ‘het kwaad’ :-)) De grond was ook kletsnat (nog net geen modder), en het schijnt morgen vooral in het Westen te gaan regenen, en donderdag en vrijdag zelfs flink te gaan regenen, in het hele land.

Aardappelen oogst Escort 2012En dus gelijk de andere (goede planten) ook gerooid. Want als Phytophtora eenmaal toeslaat is er geen houden meer aan, zeker niet met vochtig, warm weer. En liever wat kleinere aardappelen die nog gezond zijn, dan nog een weekje wachten of ze nog willen groeien en dan van de oogst de helft weg moeten gooien. Wat op de foto uitgespreid na het wassen en inspecteren ligt te drogen is goed, maar we juichen niet gelijk.

Want dat doet Phytophtora, wel eens aardappelen net iets te lang laten zitten, en ze zagen er met de oogst nog goed uit, zelfs bij goede contrôle en wassen en drogen. Maar een week later roken we een bekende rotte geur in de schuur, uit moeten zoeken en nog 10 kilo weg kunnen gooien. En een week later nogmaals 10 kilo. En een week later nogmaals. Tot we uiteindelijk nog maar de helft aan oogst overhielden. En sindsdien oogsten we aardappelen dus al bij de eerste tekenen van aardappelziekte. En dus goed nakijken, en wassen en drogen.

Aardappel met PhytophtoraEn zo ziet dan Phytophtora er uit. Ik weet niet of het goed te zien is, en let niet op de 2 gaatjes, dat heeft een slak gedaan (wellicht heeft de slak sneller dan ik gezien dat de plant werd aangetast, of is het juist andersom en heeft de slak de aardappel aangetast en kon daardoor de aardappelziekte makkelijker toeslaan). Maar Phytoptora herken je aan de wat donkerdere plekken midden en rechtsboven op de aardappel. In het echt is het bijna bruin-paarsachtig, op de foto lijkt het meer blauwig. En als je er op drukt is het een klein beetje zacht, je kunt het wat indrukken.

Weggooien, niet op eigen composthoop natuurlijk, maar in de kliko. En de rest van de aardappelen goed wassen, nakijken, drogen en alles wat die verkleurde plekjes geeft weggooien, of in ieder geval apart houden tot je het zeker weet (want als er een ‘slechte’ aardappel bij goede aardappelen wordt bewaard kan ze die alsnog aantasten).

Nou, dan viel de oogst nog mee (onder voorbehoud, wij gaan komende week met argwaan de schuur in waar de aardappelen zijn opgelagen). Dit was Escort. En er waren 7 aardappelen met Phytophtora in de hele oogst (van 1 veldje).

En gezien de weersomstandigheden (ik hoor net tot 15 mm regen op donderdag en hetzelfde op vrijdag) gaan vandaag ook de Kestrel en Annabel eruit. En waarschijnlijk ook de Bleue d’Artois…… even kijken hoever we komen en of het mee- of tegenvalt.

Zwarte Bes rijpHè, helemaal geen leuk bericht in mijn tuindagboek. Of misschien toch wel, want misschien zijn we dus wel net op tijd, en hebben we toch nog een goede oogst. Ik ben wel bang aan het worden voor de buitentomaten, want die krijgen de komende 7 dagen weer regen en te koude temperaturen te verduren.

Dan toch nog een goed bericht, en een wat leukere foto dan zieke planten en rotte aardappelen: we kunnen ook zwarte bessen oogsten (al komt dat er waarschijnlijk vandaag niet van :-)).

Kleurtjes

Pronkboon Sun Bright op rijBijna altijd gaat lekker voor kleur. Liever groene boontjes zonder draad dan paarse boontjes met draad. Liever groene spitskool met goede opbrengst dan paarse spitskool met weinig opbrengst (waarom kiemt de Kalibos toch zo slecht, hier al een paar jaar van meerdere zaadhandels zaden gekocht en altijd slecht kiemen, in vergelijking met groene spitskool).

Maar soms gaat kleur voor lekker (zoals bij de stokpronkboon Sun Bright, foto). Ik vind gewone snijbonen altijd lekkerder dan pronkbonen, maar er zijn genoeg mensen die juist liever jonge pronkbonen kiezen. Maar de Sun Bright vind ik zo geweldig, met het felle geelgroene blad en net zo felle rode bloemen, dat ik de pronkboon er bij op de koop neem. Uiteraard heb ik ook nog wel een rijtje snijbonen staan, gewone groene trouwens 🙂

Basilicum Crimson King

Net zo geweldig vind ik de paarse Basilicum Crimson King, ze staat in de kas en blijft redelijk compact (40 centimeter hoog).

Een nieuw ras en dat was dan ook wel een klein beetje te merken; ik heb een stuk of 4 zaailingen tussen de rest uit moeten vissen die half groen-half paars waren. Ik hoop dat ze gaat bloeien en ben benieuwd in welke kleur dan. En ik hoop er dan natuurlijk ook wat zaden van te kunnen oogsten en ben dan weer benieuwd welke bladkleur daar uitkomt, of ze redelijk soortecht blijft.

Chenopodium giganteum

Ook nog steeds mooi: boomspinazie (Chenopodium giganteum). Later verdwijnt de felroze kleur en wordt ze ook echt behoorlijk groot, maar nu zijn de zuurstokroze topjes nog erg vrolijk, zowel aan de plant als in salades.

Nog een bijzondere kleur die je in winkels niet vaak tegenkomt; de paprika Lila Purpur.

Paprika Lila Purpur klein

Op de foto echt nog heel klein en dan is ze nog crème van kleur maar zie je het lilapaars al opkomen. Over een week of 2 zal ze helemaal lilapaars zijn en blijven tot ze uiteindelijk gaat rijpen naar een soort roodpaars, zowel in lilapaarse vorm als de rijpe roodpaarse vorm lekker.

 

En tot slot dan nog de Amaranthus Hopi Red Dye.

Amaranthus Hopi Red Dye plant

Ze staat hier in de bloementuin, niet in de groentetuin. Je kunt de jonge blaadjes eten (in salades of gestoofd), en trouwens ook de zaden waar een soort meel van kan worden gemaakt (ze dankt haar naam aan het feit dat de Hopi Indianen haar gebruikten; ze maakten van de bloemen en oudere bladeren en zaden een eetbare kleurstof waar meel mee gekleurd kan worden).

 

Ik vind haar gewoon mooi, vandaar een plaats in de bloementuin, en als ze gaat bloeien met opstaande aren in dezelfde kleur als het blad (die later door de zwaarte wat gaan hangen), wordt ze zelfs prachtig.

Knoflook

Knofloken geoogstHet wordt ondertussen drukker met oogsten. Gisteren 4 gewone komkommers en 4 snackkomkommers geoogst. We vinden ze nu nog erg lekker, eten ze uit het vuistje, bij de boterham, bij het avondeten, etc. Maar we weten uit ervaring dat ze over een maand of 2 ons wel eens de neus uitkomen 🙂 Nu nog niet in ieder geval.

Gisteren de knofloken geoogst, het blad was bijna volledig afgestorven, dus het was hoog tijd (er zat zelfs 1 knoflook tussen waarvan de tenen in de bol al weer wilden uitlopen). Ik had rode knoflook (Sulmona) en witte knoflook (eens op een markt gekocht omdat ze zo mooi groot waren) en beiden hebben het goed gedaan, ik ben tevreden met opbrengst en grootte van de bollen.

Knoflook opgehangen in houthokWe hebben ze uit de grond gehaald, in de regenton gewassen en mee naar huis genomen. En gisteravond dan in bosjes thuis onder een afdak  opgehangen, daar mogen ze een week of 2 tot 3 drogen. Als ze dan helemaal droog zijn, ook bij de hals, knippen we het loof en de wortels eraf en kunnen ze in een kistje de schuur in. Maar tot die tijd pakken we zo af en toe natuurlijk al eens een bol want zo vers zijn ze ook niet te versmaden 🙂 En van de grootste bol niets opeten maar bewaren en in oktober-november de tenen weer uitplanten.

Tomaat Dulcia eerste rijptEr komt nog meer oogst aan, nog een weekje en we kunnen de eerste boontjes eten.

En kan een mens een tomaat letterlijk rijp kijken? Ik weet niet of het daardoor komt (want ik heb echt elke dag wel 2 keer gekeken of het rijpen wilde vlotten) maar vandaag kunnen we de eerste tomaat oogsten (foto van eergisteren, ik ga er vanuit dat ze vandaag echt mooi geel en helemaal rijp is).

En de oogst van de eerste vroege tomaat valt nu dus zeker 1 tot anderhalve week later dan normaal (zoals al eens eerder gezegd, met dank aan het koude, natte voorjaar), maar vandaag een boterham, mes en vork mee naar de tuin en dan maar proeven. Als start van het tomatenseizoen, ik verheug me er nu al op.

Paprika Purple Flame kleinEn zo heel langzaam (nu niet alleen de dagen warmer worden maar het ook in de nachten niet meer afkoelt tot maar 6 of 7 graden) beginnen nu ook de paprika-/peperplanten te groeien. De meeste annuums al met bloempjes of zelfs minivruchtjes, de chinensepepers gaan nu pas echt groeien, en dan duurt het nog wel even voor ze gaan bloeien (afhankelijk van het weer). Op de foto het eerste minivruchtje van de paprika ‘Purple Flame’.

Straks eerst eens zo links en rechts wat wieden. En na de lunch van 1 rijpe tomaat op brood (nou, en vooruit, ook nog een snackkomkommer met zelfgemaakt kruidenzout) ga ik maar weer eens zaaien. Er zijn nog wat gaten in de tuin waar wel wat vaste planten en tweejarigen mogen komen. Dus heb ik soorten uitgezocht als Digitalis Pam’s Choice, Alcea rosea Peachs & Cream, maar ook vaste planten als Lathyrus davidii, Morina longifolia, Geranium striatum, etc.

Nu zaaien betekent al een goede groei komende zomer en herfst (wanneer de grond nog warm is), en wellicht volgend jaar al bloeien. Sommige soorten (zoals de tweejarigen en winterharde vaste planten) gaan gewoon de tuin in als ze groot genoeg zijn, de wat minder winterharde soorten kan ik eventueel in pot houden en in de kas overwinteren.

Dus zelfs voor de zomer echt goed begonnen is denken we al weer aan volgend jaar, rare tik is dat toch.

Prunella

Prunella grandiflora Freelander BlueNieuwe liefde 🙂

Niet echt hoor, ik ben al een paar jaar fan van Prunella maar er zijn wel steeds meer mooie soorten, die ik dan ook graag wil hebben.

En ik was in het begin ook wel wat voorzichtig mee want ik heb ook wel een slechte ervaring gehad met Prunella. En dat was de Prunella vulgaris. Ik durf het bijna niet te zeggen maar wat een loeder was dat; woekeren, slecht bloeien, kort bloeien, en nog meer woekeren. Ik heb zeker nog 3 jaar nadat ik haar met geweld de tuin uit heb gegooid zaailingen en uitlopers moeten verwijderen, zelfs tussen de straatstenen kwam ze tevoorschijn.

Prunella webbiana Gruss aus IsernhagenPas dus op voor de Prunella vulgaris (tenzij je een verwilderde tuin hebt waar ze haar gang mag gaan, met een wat meer natuurlijke uitstraling trekt ze veel bijen en hommels en kun je waarschijnlijk wel van haar genieten – ik niet :-)).

Mijn eerste Prunella na de vulgaris was de Prunella x webbiana Gruss aus Isernhagen (foto links), gekocht bij de Hessenhof. Ze heeft erg leuke eigenschappen: bloeit lang, bloeit rijk, mooie kleur, mooie vorm (de Nederlandse naam is Bijenkorfje en als je de bloem van dichtbij bekijkt is dat best een toepasselijke naam). En verder; winterhard, niet wintergroen maar wel nog lang groen in de late herfst, trekt veel bijen en hommels en andere insecten, laag (30 centimeter hoog en dat is handig voor voorin de border).

 

Prunella grandiflora Freelander Blue met hommelEn dus was met de Gruss aus Isernhagen mijn liefde voor de Prunella geboren. Na de Gruss kocht ik in 2010 de Prunella grandiflora Freelander Blue (foto rechts en foto bovenaan de pagina). Bladvorm is ietsje anders, bloemkleur ook, maar net zo leuk; ook 30 centimeter hoog, bloeit net zo lang, en bloeit zelfs nog rijker. De Gruss aus Isernhagen bloeit met felroze bloempjes, de Freelander Blue bloeit met violetblauwe bloempjes.

Prunella grandiflora LovelinessEn zelf in 2011 dan ook nog de Prunella grandiflora Loveliness gezaaid (niet moeilijk te zaaien, eind februari gezaaid bij kamertemperatuur, kiemduur 2 tot 3 weken). En ze is soortecht uit de zaden gekomen, ook weer dezelfde lage vorm, nu meer lilaroze (iets meer lila dus dan de Gruss), en ze bloeit nu voor het eerst, in het jaar na zaaien.

En nu dus 3 Prunella’s in de tuin, ze bloeien alle drie nu en die bloei duurt de hele zomer. En niet alleen ik geniet daarvan, maar dus ook heel veel bijen en hommels.

Ik heb geen voorkeur, vind ze alledrie even mooi (maar dat is ook wel een klein beetje persoonlijk; de webbiana Gruss aus Isernhagen is mijn eerste liefde, de Freelander de allerrijkste bloeier – zonder de andere 2 tekort te willen doen, en de Loveliness zelfgezaaid (en zelfgezaaid neemt ook altijd een speciaal plekje in :-)).