Mijn Mooie Moestuin

Tomatenpalet 26-07-2013Wat is het verschil? En wat is mooi?

Als je graag gezonde, onbespoten en lekkere groenten wilt eten uit je eigen tuin, zul je misschien denken dat je dan de mooie siertuin moet missen. Want dat gaat natuurlijk niet samen. Groenten zijn nou eenmaal niet mooi. Mis!

Op de foto een klein assortiment tomaten, van kleine cherry’s tot grote vleestomaten, van crèmewit, geel, groen, tot rood, rozerood en zelfs donkerpaars, verschillende vormen en structuren.

Maar dan weer de vraag; wat is mooi? En wat is lekker?
En natuurlijk kan dat voor iemand anders heel iets anders zijn dan voor mij. En dat geeft niks want er is voor iedereen wel wat moois, leuks en lekkers in én de groentensoorten én de fruitsoorten én de bloemensoorten te vinden.

Hoe kun je nu groenten en/of fruit in een siertuin passen. En vooral als je niet gewend bent om iets anders te eten dan dat wat de supermarkt aan groenten en fruit aanbiedt, kun je je misschien niet goed voorstellen dat boerenkool ook gewoon erg mooi is. Maar dat komt omdat je dan nog niet hebt gezien hoe in de winter (want ze is natuurlijk wintergroen) de rijp op het fijngekroesde blad blijft liggen. En in de supermarkt kun je al helemaal niet de prachtige paarse variëteit Redbor kopen (die trouwens groen wordt wanneer je ze kookt). Is ze niet prachtig?

Boerenkool Redbor wordt donker in herfst

En de Redbor boerenkool is geen unicum; heel veel “gewone supermarkt-groentensoorten“ hebben een bijzonder, extra smakelijk en/of prachtig broertje of zusje!

Ik wil absoluut niet een compleet tuinplan of een indeling geven hoe je mooie planten kunt combineren met groenten, fruit en kruiden. Niets leuker dan om zelf te ondervinden wat mooi is, en vooral ook lekker is. Probeer gewoon eens wat en kijk hoe het in je tuin past. Ik weet zeker dat je verbaasd zult zijn over het resultaat.

En dus volgt hieronder een opsomming van groenten, fruit en kruiden die én mooi zijn, én en ook nog eens lekker smaken! En dus is dit vooral een hoofdstuk van mooie foto’s, want hoe kan ik je beter laten zien dat groenten en fruit ook mooie planten zijn……dan met foto’s. Niet alle groenten en fruit en kruiden kan ik hier laten zien natuurlijk, want dat zijn er enorm veel. Mocht je willen weten of er ook ‘mooie soorten’ bestaande in groenten of fruit of kruiden die niet op deze pagina worden genoemd, kijk dan gewoon eens bij de teelttips (bij Groenten en bij Fruit). Bij elke beschreven soort vertel ik daar ook wat over mogelijke soorten of Cultivars.

Ik hoop dat de verhaaltjes en foto’s hieronder je inspiratie kunnen geven om te starten met je eigen Mooie Moestuin (of Eetbare Siertuin, hoe je het dan ook wilt noemen 🙂


Aardappelrassen 2011

Aardappelen

Op de foto zie je van links naar rechts: Charlotte, Roseval, Annabel, in het midden de Bleue d’Artois en onder van links naar rechts Ratte en Rode Eersteling.

Niets lekkerder dan een eigen aardappel! Aardappelen die professioneel zijn geteeld worden vanaf het planten elke 8 dagen besproeid met bestrijdingsmiddelen tegen onder andere Phytophtora, tot de oogst, zo’n 90 tot 120 dagen laten. En dan worden ze nog met één of ander spulletje geholpen om af te sterven. En een tijdje na de oogst worden ze ook nog gepoederd met één of ander spulletje om te voorkomen dat ze weer gaan uitlopen. Sinds ik dat weet waardeer ik mijn eigen aardappelen nog meer.

Maar om elk jaar wel gezonde aardappelen op een biologische manier te telen, moet je wel een aantal regels hanteren. Één daarvan is het elk jaar wisselen van de standplaats, een vruchtwisseling van 1 op 4 is een must, 1 op 6 nog beter. En dat wordt misschien lastig in een siertuin. Maar met een beetje moed en beleid……en meer dan de moeite waard! En mocht je daarmee in de knoop komen, denk dan eens aan het telen van aardappelen in een pot of groeizak.

Elk jaar wanneer we rond februari/maart weer aardappelen in de supermarkt moeten kopen omdat onze eigen voorraad dan op is, verbazen we ons wat er soms in de winkels verkocht wordt; half uitgelopen, sponzig, zonder kraak of smaak, vaak met “blauw”. Het is lastig om nog goede kwaliteit te vinden, vaak ben je bij een boer het beste uit, is onze ervaring.

Aardappel bloeit

De plant is mooi, met donkergroen blad, de plant zelf is voor een groentesoort vrij groot (afhankelijk van de soort en de vroegte ervan), zo’n 40 tot 65 centimeter. Ze bloeit met witte of lila bloemetjes (op de foto het bloempje van de aardappel Bleue d’Artois), erg lief. Jammer dat je van de aardappelen niet zo veel ziet, het is belangrijk dat die wel tot de oogst onder de grond blijven, anders worden ze groen van het daglicht, dat schijnt zelfs lichtgiftig te zijn.

En dan het enige nadeel; aardappelplanten moeten eigenlijk afsterven voor je de knollen kunt oogsten. En dat is dan wat minder mooi. En echt helemaal af laten sterven hoef je ze nou ook weer niet….wel als je een grote opbrengst wilt, maar iets kleinere aardappeltjes smaken minstens zo lekker. Dus je kunt ze ook wat eerder oogsten. Vergeet trouwens niet om de aardappelen eerst een dag of 2 na het rooien weg te leggen, het eten van aardappelen direct na de oogst zou buikpijn en diarrhee kunnen veroorzaken. Eerlijk gezegd zelf nooit de neiging gehad om dat nou eens proefondervindelijk te proberen, ik houd me braaf aan deze “oude wijsheid”.

Kies voor biologische teelt vooral een vroeg of middelvroeg soort, kun je vroeg planten en daardoor ook vroeg oogsten……voor de grote aanval van Phytophtora, ook wel aardappelziekte genoemd. Als je eens Phytophtora in je aardappelen hebt gehad, vergeet je dat nooit meer (de stank). Het enige wat je dan nog kunt doen is snel alle aardappelen rooien, heel goed kijken welke je kunt bewaren en de zieke aardappelen weggooien, en niet op je composthoop!

Aardappelsalade met Bleue dArtois

Over de aardappel; want daar gaat het toch om; heel verschillend kunnen de kleuren zijn, van roodachtig, gelig, beige, bruin en zelfs paars. En langwerpig, rond, met veel hobbels en bobbels of glad, etc.

Allemaal met verschillende eigenschappen qua vroegheid, kooktype en smaaktype.

En juist dat is zo leuk en lekker aan aardappelen. Ik teel meerdere rassen voor meerdere doeleinden; kruimige aardappelen voor koken en stamppot, minder kruimig voor bakken en salades, etc..

Voorbeelden van aardappelen: te veel om op te noemen, maar hier een paar bijzondere soorten

Aardappeloogst 2012

Op de foto zie je van links naar rechts: Escort, Franceline en Annabel. Midden links is Kestrel, midden rechts Bleue d’Artois, en onderaan Frieslander.

Leuke en lekkere soorten zijn:

  • Rode Eersteling (what’s in a name – rood en één van de vroegste soorten)Frieslander (smakelijke vroege aardappel met goede opbrengst en midden kooktype)
  • Bleue d’Artois (middelvroege, donkerpaarse aardappel, zowel van buiten als van binnen). Stel je eens een aardappelsalade van deze soort voor, zie foto – ik ben geen geweldige kok, maar een aardappelsalade van deze paarskleurige aardappel, met eromheen rode, oranje en gele cherrytomaatjes moet wel een succes zijn.
  • Pink Fir Apple (rozig van buiten, gelig van binnen en langwerpig met relatief veel hobbels)
  • Ratte (gelige schil en onregelmatige langwerpige vorm)
  • Roseval (middelvroege aardappel, heel glad van huid, langwerpig, met rode schil, niet kruimig maar erg lekker om in schil in de oven te roosteren, en voor      salades natuurlijk
  • Kestrel (vrij grote aardappelen, bijzonder door de rozerode vlekken op de geelbruine schil, het vruchtvlees is stevig, niet kruimig, lichtgeel van kleur en smakelijk, lekker voor bakken, salades, etc.).

Aubergine

Aubergine Listada de Gandia


Alhoewel de Aubergine wel wat bekender wordt in Nederland is ze nog steeds een niet vaak gebruikte groente. Alsof we niet zo goed weten wat er mee moeten doen. En dat is jammer, want Aubergine is erg lekker. En mooi. De supermarkt-aubergine is ook mooi hoor; langwerpig, met ronde vormen en een dieppaarse glanzende kleur.

Op de foto zie je de aubergine Listada de Gandia.

Uiteindelijk zie je van het mooie na de bereiding niet veel terug, want bij het bereiden wordt het vruchtvlees bruin. Maar voordat ze gebakken wordt is de aubergine wel erg mooi. En dan kennen we alleen die paarse variëteit.

Aubergines 2013

En dat terwijl er zo veel meer is.

Er zijn lichtgroene en donkergroene aubergines, lilapaarse met witte streepjes, witte met roze streepjes, helder witte, fluoriserend roze, etc.. En dan in de vorm van een banaan, een appel, eirond, pompoenvormig, etc.

Niet verwacht maar een groente met vele gezichten. Let bij het kopen van planten of zaden wel op de term “bittervrij”. Mooi is leuk, maar ze moet ook nog lekker zijn!

Op de foto hierboven zie je van links naar rechts Japanese Pickling, Rosa Bianca en Little Green.

Aubergine bloem paars

De plant is ook aantrekkelijk, licht grijsgroen ovaal blad dat wat zachtbehaard is, de kleurige vruchten steken daar mooi bij. De plant kan bloeien met witte bloemetjes of lila bloemetjes, beiden met een geel hartje.

Jammer is dat de meeste aubergines zoveel warmte nodig hebben, dat ze in Nederland alleen onder glas geteeld kunnen worden. Maar ondertussen zijn er ook variëteiten die, mits op het zonnigste en meest beschutte plaatsje dat je kunt vinden, ook buiten geteeld kunnen worden. En dan zijn ze een aanwinst voor de eetbare siertuin. Trouwens ook mooi in pot op balkon of terras.

Voorbeelden van kleurrijke aubergines:

  • Apple Green (ovaalrond en lichtgroen, vroeg en geschikt voor buitenteelt)
  • Listada de Gandia (rozerood met zilverwitte streepjes, halflang, laat soort
  • n’Goyo (groen, pompoenvormig met ribben, laat soort)
  • Morden  Midget (ovaal, donkerpaars, vroeg en geschikt voor buitenteelt)
  • Japanese White Egg (eivormig wit, middelvroeg)
  • Ping Tung Long (lilaroze, banaanvormig)
  • Rosa Bianca (ovaalrond, wit met roze blos en streepjes)
  • Early Black Egg (met donkerpaarse stengels en nerven en donkerblauwgroen blad, donkerpaarse vruchten)
  • Vera (lilapaars met wat wit)

Boon

Boon Teepee mix

Bonen zijn éénjarig. Er zijn zowel lage als hoge bonen (stambonen en stokbonen).

De stambonen worden over het algemeen niet hoger dan 30 centimeter, stokbonen halen gemakkelijk de 200 centimeter in een seizoen. En wat een leuke klimsteunen kun je daarvoor bedenken. Heel modern en strak van metalen draadwerken, of nostalgisch van deels gevlochten wilgentenen, en alles daar tussenin.

Je kunt er een mooie afscheiding tussen 2 tuindelen van maken. Of langs de rand plaatsen. Of als blikvanger gebruiken. En wat let je om de bonen te mengen met andere klimplanten die mooi bij de bonen kleuren. Lathyrus bijvoorbeeld, ruikt ook nog eens lekker!). Of bij de donkerpaarse boon Purple Podded Pole een mooie Ipomoea in een tint lichter.

Er zijn witbloeiende en lilabloeiende soorten. En in zowel de lage als in de klimmende soorten zijn er planten met lichtgroene en met donkergroene boontjes. Korte boontjes en lange boontjes, donkergroen blad en lichtgroen blad.

Maar dat is nog niet alles! Er zijn soorten met donkerpaarse boontjes, met gele boontje (heel vaak boterboontjes). Met rood/wit gevlekte boontjes, of met groen-paars gestreepte boontjes. Keuze genoeg! De groene boontjes kun je gemakkelijk in zaadhandels vinden, maar nu de “gekleurde” boontjes:

Voorbeelden van donkerpaarse boontjes:

Boon stokspercie Melissa

  • Purple Queen (struikboon)
  • Purple Podded Pole (stokboon)
  • Purple Prince (stamboon)
  • Purple TeePee (stamboon)
  • Royalty Purple Pod (stamboon)
  • Melissa (stokboon, foto rechts)
  • Sequoia (stamsnijboon)
  • Trionfo Violetta (stokboon)

Voorbeelden van gele boontjes:

  • Yellow TeePee (stamboon)
  • Fagiolo Nano (stamboon)
  • Brittle Wax Bean (stamboon)
  • Mont d’Or (stamboon)

Voorbeelden van gestreepte boontjes:

  • Dragon’s Tongue Bean (stamboon) = Merveille de Piemonte
  • Rattlesnake (stokboon)

Boon Selma Zebra 1

  • Lingua di Fuoco (stokboon)
  • Farci (stamboon, Haricot Vert)
  • Selma Zèbre (stokboon, foto hierboven)

En naast “gewone” stok- en stambonen zijn er dan ook nog de pronkbonen. In Engeland zijn ze razend populair en worden ze Runner Beans genoemd.

Pronkbonen zijn misschien niet de lekkerste bonen (maar dat vind ik persoonlijk)…..je moet ze jong plukken anders bevatten ze vaak draden en zijn ze wat hard. Maar er zijn mensen die er verzot op zijn, ze hebben de ouderwetse bonensmaak die je niet meer in de moderne haricot verts treft.

En ze hebben meestal wel de mooiste en grootste bloemen, die ook nog eens eetbaar zijn en naar zoete bonen smaken (en vaak ook de mooiste bonen in de peul). De bloemen zijn meestal knalrood of wit, maar er zijn ook roze of wit/rode bloemen.

Pronkboon Sun Bright

En er zijn soorten met donkergroen blad, maar bijvoorbeeld de Pronkboon Sun Bright heeft geelgroen blad, en dat maakt samen met de knalrode bloemen een prachtige plant (foto).

De gedroogde bonen van Pronkbonen zijn meestal gevlekt, gespikkeld of gestreept in lilaroze met zwarte kleuren. Probeer het gewoon eens want ze zijn de moeite waard!

Courgette mix

Courgette

Alsof er alleen donkergroene langwerpige courgettes bestaan…..Die zijn eigenlijk bijna in de minderheid.

Op de foto zie je onder andere de Ronde van Nice, Lebanese White, Italian Striped, Black Beauty.

Er zijn dus nog wel meer langwerpige soorten; lichtgroen met donkergroene strepen. iets donkerder groen met groengrijze strepen, maar er zijn vooral veel ronde of halfronde soorten, in geel, wit, lichtgroen, donkergroen, met of zonder strepen en/of vlekken. Het is een beetje moeilijk te bepalen omdat ze heel dicht bij de pompoen staat. Het grootste verschil is de groeiwijze; de pompoen is een klimmend of kruipend gewas, de courgette niet.

Courgette Black Beauty

Voor wie de courgetteplant niet kent; het is een mooie imposante plant, ze heeft donkergroen groot blad en neemt bij voldoende bemesting wel 1 kubieke meter in beslag. Soms heeft het blad een witzilverige tekening.

Ze bloeit met grote gele bloemen die ook nog eens eetbaar zijn (vullen met een mengsel van gehakt, courgette, ui en kruiden, heerlijk!). De opbrengst van courgettes is enorm, in 1 seizoen kunnen wel 20 tot 40 courgettes aan de plant komen. Pluk ze wel jong; dan zijn ze het lekkerst en vooral stimuleert het de plant om nieuwe vruchten te produceren.

Ondertussen kennen we de courgette beter dan de aubergine, en ze wordt ook duidelijk meer gebruikt, geteeld en verkocht. Wordt het toch tijd voor eens wat nieuwe kleurrijke soorten!

Patisson

Familie van de Courgette is de Patisson; de plant ziet er ongeveer hetzelfde uit, al lijkt ze nog groter te worden en af en toe de neiging te hebben om iets te ranken. De vruchten zijn in dit geval schotelvormig, heel bijzonder!

Ze zijn wit, groen, geel of oranje, met of zonder vlekken of strepen. Op de foto zie je de witte Patisson Summer Satellite.

In Nederland is de Patisson nog lang niet zo bekend, hoewel ze zeker even mooi is, een bijna even goede opbrengst geeft, en dezelfde smaak heeft. Gehalveerd en gevuld met het vruchtvlees, en met rul gebakken gehakt, ui, knoflook staat ze fantastisch op je bord!

Voorbeelden van Courgettes en Patissons:

  • Black Beauty (de bekende donkergroene langwerpige)
  • Di Nizza (ronde licht grijsgroene gespikkelde vruchten)
  • Lebanese White (langwerpig maar nu heel lichtgroen, erg lekkere romige courgette)
  • Table Gold (ovale geeloranje vruchten)
  • Table King (ovale donkergroene vruchten)
  • Sunburst (donkergele Patisson met zacht gegolfde rand)
  • White Bush (witte Patisson met gegolfde rand, bijna als een bloem)
  • Patisson Patty Pan (gele patisson, maatje kleiner dan de witte)

Komkommers 3 soorten

Komkommer

Allereerst maar even de foto: van links naar rechts zie je 3 x komkommers, de eersten zijn van een gekochte geënte plant, in het midden Cucina F1 snackkomkommer, en rechts de kleine witte komkommer Miniature White.

Komkommers en augurken zijn eigenlijk hetzelfde. Alleen zijn er in de afgelopen decennia steeds op augurken doorgekweekt die zachter van smaak zijn, zachter van structuur, langer van vorm, zonder bitterheid, etc.

En uiteindelijk is zo de komkommer ontstaan. Maar je kunt dan bedenken dat er nog wel komkommerrassen zijn die nog dicht bij de augurk staan. En die zijn erg leuk en lekker om in te maken in bijvoorbeeld zoetzuur. Maar dus minder geschikt voor rauwe consumptie. En als je dus eens komkommerzaden wilt kopen van bijzondere soorten, let dan wel op de term bittervrij.

Want mooi is erg leuk, maar aan mooi heb je niets als het niet lekker is. Zelf wel eens van iemand een zaailing gekregen van een Surinaamse komkommer (die normaal gesproken knapperig en neutraal van smaak moet zijn, ideaal voor de inmaak), maar ze was heel vies; enorm bitter en van buiten ook heel gestekeld om te zien; duidelijk een kruising 🙂

Komkommer Miniature White aan plant

Pas ook op want er zijn nog een aantal Cucumis-variëteiten die zo bitter zijn dat ze niet eetbaar zijn, de zogenaamde “sierkomkommers”; vaak gaat het dan om kleine ronde of halfronde komkommers met zachte stekels en/of streepjes of vlekjes. Zeer decoratief op de “oogsttafel” en in bloemstukken, redelijk lang houdbaar ook……maar werkelijk niet te eten!

Op de foto zie je nogmaals de komkommer Miniature White, maar nu aan de plant.

De eetbare komkommers zijn er niet in heel veel bijzondere vormen, uiteindelijk zijn ze rond of langwerpig en alles wat daar tussen in zit. Daarentegen zijn er juist wel veel mooie kleuren; donkergroen, lichtgroen, wit, geel, oranje.

Het blad van komkommer is donkergroen, behaard en groot en diep ingesneden. Als je komkommerplanten over de grond laat kruipen, zul je kromme en gebogen komkommers oogsten, als je mooie rechte komkommers wilt oogsten, zul je moeten zorgen dat ze kan klimmen. Mooi over een pergola of langs een hekwerk.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Op de foto zie je de ronde gele komkommer Crystal Lemon.

Wat valt er nog meer te zeggen over een komkommer; ze is mooi, erg lekker, er zijn meerdere bereidingswijzen, de plant is mooi, klimt of kruipt, de kleine bloemetjes zijn geel, en…..oh ja, ze geeft een enorme opbrengst. Ook leuk. Als je 2 of 3 planten poot, kun je bijna elke dag een komkommer oogsten. Als je echt komkommers wilt telen voor de hoeveelheid oogst, moet ik je wel de misschien wat saaie langwerpige donkergroene komkommer aanraden die geënt is. Geënte komkommers krijg je niet “aangegeten”. Van 1 plant kun je wel 30 tot 50 komkommers oogsten. Wordt het toch tijd dat er ook eens leuke komkommers in wat andere kleuren geënt gaan worden 🙂

Komkommer Red Hmong rijp en overrijp

Op de foto de komkommer Red Hmong

Voorbeelden van komkommers:

  • Burpless Tasty Green (donkergroen langwerpig)
  • Lange gele Tros (geel langwerpig)
  • Northern Pickling (donkergroen, halflang, geschikt voor inmaak)
  • Bianco Lungo (wit langwerpig)
  • Crystal Lemon (geeloranje rond)
  • Sikkimkomkommer Keizer Alexander (heel lichtgroen, afrijpend naar bruin met een fijn netwerk, halflang)
  • Red Hmong (lichtgroen met wat roodbruin, verkleurt bij rijping steeds meer naar roodbruin)

Boerenkool Redbor

Kool

De brassica-familie is enorm groot. En of ze nou zo interessant is……tot je ziet hoe het regenwater in glinsterende balletjes blijft liggen op het vettige blad van rode kool.

Op de foto nogmaals de boerenkool Redbor, maar dan in de zomer, dus voordat de kou het blad steeds donkerder kleurt. Maar minstens zo mooi wanneer het blad nog zachtgroen met lilpaars is.

En hoe mooi rode kool is, zien we natuurlijk al lang niet meer. Tot je er een aantal naast elkaar ziet staan, omringd door bijvoorbeeld witte kool, die dan plotseling ook wel mooi wordt. En veel variatie in kleur en vorm is er niet denk je; je hebt rode kool en witte kool. Maar wat te denken van de mooie en lekkere savooykool met zijn gekroesde grote grove blad, dat er ook nog in verschillende tinten groen is, van geelgroen tot blauwgroen.

En ondertussen al veel meer bijzondere vormen en kleuren in koolsoorten. Mede dankzij de komst van allerlei buitenlandse soorten. Er bestaan onder andere groene bloemkool, torentjeskool, paarse bloemkool, rode spruitkool, etc.

Rijtjes zijn voor ons wel overzichtelijker; makkelijker in onderhoud en wieden. Logisch en strak. Maar koolplanten zou je eigenlijk in blokken moeten zetten, waardoor je rode kool, witte kool, savooykool, spitskool, etc. in kleurige grote blokken symmetrisch naast elkaar krijgt. Of juist losjes planten in je eetbare siertuin waar bijvoorbeeld rode kool heel mooi kleurt bij Tagetes of Calendula. En zo zijn er talloze mooie combinaties te bedenken met alle verschillende koolsoorten.

Broccoli Summer Purple

Op de foto zie je de paarse broccoli Summer Purple.

Ondertussen hebben ook veel meer bijzondere koolsoorten uit Oosterse landen hier hun intrede gedaan. Bijvoorbeeld Chinese kool en Paksoi (met het groene blad en de hagelwitte dikke nerven en stelen, foto links), maar in China, Japan, etc. eet men blijkbaar veel kool; Choy Sum, Er Cai, Mizuna, Amsoi, Za Cai, en noem allemaal maar op. Soms zeer vreemdsoortige kolen met uitstulpingen en mooie kleurcombinaties. Langzamerhand zullen er ongetwijfeld ook steeds meer van deze bijzondere koolsoorten hier als zaden te koop zijn. Zoals je 20 jaar geleden in Nederland alleen nog zaden van De Spaanse Peper kon kopen, en ze nu in allerlei soorten en maten kunt kopen.

Kool is trouwens niet alleen maar grote sluitkool en kropvormige kool. Er zijn heel veel soorten die ook voor snijteelt geschikt zijn en dan meestal als roerbak-, rauwkost- of stoofgroenten worden gebruikt. En die soorten zijn er dan vaak ook weer in allerlei mooie kleuren.

Koolrabi

Op de foto zie je paarse koolrabi, van buiten paars, het vruchtvlees is wit.

Afijn, zo ouderwets en bekend, maar eigenlijk veel moderner, mooier, smakelijker en in veel meer soorten dan tot nu toe algemeen bekend. Nadeel aan kool: houd rekening met vruchtwisseling (i.v.m. hun gevoeligheid voor ziekten) en pas op voor slakken en duiven.

Een opsomming (maar er zijn uiteraard veel meer rassen!)

  • Bloemkool: Erfurter (vroeg), Trevi (groen), Alverda (groen), Romanesco (geelgroene torentjes), Violet Queen F1 (paars), Orange Bouquet (oranje), Snowball (wit voor weeuwenteelt)
  • Boerenkool: Frosty, Westlandse Herfst en Westlandse Winter, Blue Armor (blauwgroen), Redbor F1 (paars)
  • Broccoli: Groene Calabrese (groene, Waltham (groen), Bordeaux (paarsrood), Purple Sprouting (paarse winterbroccoli), White Sproutig (witte winterbroccoli), Nine Starr Perennial (witte winterbroccli die een aantal jaren blijft leven, zolang      je haar niet laat bloeien (alle bloemknoppen/broccoli oogsten)
  • Chinese Kool: Cantonner Witkrop, Granaat, Chiko F1
  • Koolrabi: Superschmelz (groot, wit), Lanro (wit), Blaro (paars), Delikatess (zowel in wit als paars verkrijgbaar)
  • Savooikool: Bloemendaalse Gele (geel), Vroege Groene (groen), Zwijndrechtse Putjes (groen), Vertus (groen), Wintessa (blauwgroen, Colorsa (violetpaars)
  • Pak Choy: Taisai, Mei Qing Choy, Shanghai
  • Rode Kool: Langedijker vroege, Langedijker bewaar, Marner Lagerrot
  • Spitskool: Hispi F1, Prospera F1, Kalibos (lilapaarse spitskool, smaak ligt een beetje tussen spitskool en rode kool in)
  • Spruitkool: Sanda, Rosny, Roodnerf (rode nerf), Rubine (paarsrode spruiten)
  • Witte Kool: Langedijker bewaar, Marner Lagerweiss, Brunswijker (zeer geschikt om zuurkool van te maken)

Mosterdblad mix

Meer bijzondere soorten:

  • Palmkool Nero di Toscane (zeer donkergroene putjeskool, voor stoven en stamppot)
  • Bladmosterd: Green Wave, Osaka Purple, Golden en Red Frills, losbladig, pittig van smaak, lekker in salades (op de foto zie je een mix van kleuren en bladvormen)
  • Amsoi: losbladig voor stoven, rauw en roerbak (ook in rode varianten)
  • Hon Tsai Tai: groene bladkool
  • Ragged Jack: paarse bladkool
  • Mizuna: bladkool, om te snijden en dan te stoven
  • Eeuwig Moes: vaste plant waarvan je bladeren kunt oogsten
  • Sierkool: de kooltjes die je vaak in de herfst zie en voor decoratieve doeleinden zijn bedoeld, zijn wel degelijk eetbaar. Ze zijn er in groen-wit, groen-paars, groen-geel, etc. en mengsels van kleuren.
  • Russian Kale: grofbladige bladkool met groen blad en nerven in wit, groen, grijs en paars

 

Krootjes mix

Kroot

Ook wel rode biet genoemd, maar zelf opgevoed met de naam “kroot”. Ze is familie van de snijbiet, en je kunt van de kroot ook het blad eten, maar de kroot zelf vind ik lekkerder. Als ik het blad wil eten, neem ik dan weer liever snijbiet (die ook erg mooi is, kijk daarvoor maar bij “Snijbiet”.

Op de foto zie je 4 rassen op rij, van links naar rechts Chioggia, Albina Ice, Burpee’s Golden en McGregor’s Favourite.

En waarom een kroot ook wel rode biet wordt genoemd? Omdat we waarschijnlijk vooral en alleen de rode kroot kennen. Maar er zijn ook witte kroten, en wit met rode kroten, en oranjegele kroten. Erg decoratief. En er zijn ook wat verschillende vormen; rond, platrond en langwerpig. En dan nog het blad, dat is mooi groen met donkerrood. Sommige soorten hebben groener blad, sommige soorten hebben roder blad.

En dan nog de smaak; er is zoet, zoeter en zoetst :-). Pas wel een beetje op voor de soorten die, als ze wat ouder/groter zijn, wat vezelig kunnen worden. Dat is minder smakelijk, die soorten kun je beter wat jonger oogsten.

Er zijn ook zomerkrootjes en herfstkrootjes; de zomerkrootjes zijn na het koken veel lichter en feller rood dan de herfstkrootjes. Leuk om in gedachten te houden als je er salade van wilt maken. Eerlijk gezegd, ik vind ze zelf het lekkerst gekookt, geraspt en dan met verse eigen biologische aardappeltjes, een gebakken en een rauw vers uitje uit eigen tuin, en een tartaartje of speklapje. En de kleine krootjes die niet meer willen groeien in de herfst maak ik in in een soort zoetzuur maar dan zeer pittig, geleerd van een Surinaamse tuinbuurvrouw. Verse krootjes in de zomer uit eigen tuin is één van de lekkerste groente die er is!

Kroot Chioggia

Voorbeelden van krootjes:

  • Albina Ice
  • Burpee’s Golden (geeloranje)
  • Chioggia (rood met witte ringen, foto rechts)
  • Regala, Bull’s Blood, Kogel (rood rond)
  • Egyptische platronde (rood, plat)
  • Cylindra (rood, halflang)
  • McGregor’s Favourite (zeer donkerrood, met opvallend bietjesrood blad)

Peperassortiment

Paprika’s en pepers

Waarom ik die in 1 adem noem? Omdat ze tot dezelfde familie behoren. Wij Nederlanders hebben er 2 aparte namen voor, Belgen bijvoorbeeld noemen ze meestal allebei Peper, en dan zoete Peper en hete Peper. Amerikanen en Engelsen noemen ze Pepper, en dan Sweet Pepper (soms Sweet Bell Pepper) en Hot Peper.

En ze lijken qua teelt ook veel op elkaar, hoewel de peper vaak nog iets meer warmte nodig heeft en het blad van pepers iets smaller is dan dat van Paprika’s. Maar uiteindelijk behoren beide soorten tot de Capsicum annuum, hoewel er nog wel een aantal andere Capsicumsoorten bestaan (allemaal Pepers; chinense, pubescens, etc.).

En er bestaan rassen waarbij het onduidelijk aan het worden is wat Paprika of Peper is. Bijvoorbeeld de Papri Queen, langwerpig als een peper maar dan zoet, maar soms zit er ook één tussen waarvan het vruchtvlees wel zoet is, maar de zaadlijsten heet zijn. Of de Aji Dulce die het sterke kruidige aroma van een zeer hete habanero heeft, maar dan juist zonder die heetheid.

Paprika s op rij

Op de foto een rijtje rijpe paprika’s in verschillende maten, vormen en kleuren.

Er bestaan talloze kleuren, maten en vormen. En vooral bij pepers zijn er ook nog soorten waarvan het blad witbont is, of paarse nerven heeft, etc. Er bestaan witbloeiende variëteiten, maar ook lila- en paarsbloeiende variëteiten. Hoge planten, lage planten. Maar allemaal hebben ze glanzend lancetvormig blad (Papria’s hebben wat breder blad). En soms ook meerdere kleuren vruchten aan 1 planten.

Oftewel, de Peper/Paprika is een omvangrijk soort met zeer smakelijke vruchten die uiteenlopen van zeer zoet via licht pittig tot zeer scherp van smaak. Ik zou zeggen…..als je vruchten koopt (of zelf teelt) die niet gewoon bij de supermarkt vandaan komen, proef ze dan eerst eens voorzichtig……je weet maar nooit 🙂 Want er bestaan Pepers die eruit zien als Paprika’s en er bestaan Paprika’s die eruit zien als Pepers. In ieder geval altijd kleurrijk en smaakvol.

Paprika Oda plant 2

Op de foto paprika Oda, ze rijpt van fel paars naar rood waar dan toch ook nog een paarsroze gloed over ligt, mooi en lekker.

Jammer dat paprika’s en pepers het hier in Nederland te koud vinden. Dat is gedeeltelijk zo, maar vergeet niet dat er ook een redelijk aantal soorten zijn die het ook in ons koele klimaat best redelijk goed doen. Zorg altijd wel dat je ruim op tijd met zaaien begint en bij het uitplanten voor het allerwarmste, zonnigste en beschutste plekje dat je kunt vinden. Het liefst teel je voor buiten de planten in potten (de grond in potten warmt sneller op, je hebt minder snel last van een koude, regenachtig week en je kunt in het najaar de planten naar een warmer plekje tegen het huis aan verplaatsen zodat de pepers en paprika’s daar nog kunnen rijpen).

Peper Fidalga Roxa

Op de foto zie je de Fidalga Roxa, de pepers rijpen van paars naar een mooie kleur lilapaars met abrikoos. En heet, zowel onrijp als rijp, maar rijp krijgt ze naast heetheid ook nog een kruidig aroma, bij het opensnijden ruik je de Surinaamse keuken al.

Kies voor de buitenteelt rassen die “vroeg” zijn; hoe korter de gemiddelde teeltduur, des te meer kans heb je op een goede oogst in de buitenlucht.

Onder glas kun je elke pepersoort telen die je wilt, hoewel sommige soorten dan in juli al zullen rijpen, en sommige soorten pas in september. En bedenk dat je pepers en paprika’s natuurlijk ook onrijp kunt eten; groene paprika’s zijn wat frisser en knapperiger, minder zoet dan rijpe paprika’s, onrijpe pepers zijn wat minder heet en aromatisch dan rijpe pepers maar bij hete pepers moet je toch nog voorzichtig zijn met gebruik ervan hoor.

Peper Fish

Op de foto zie je de peper Fish: witgroen bont blad, witte bloempjes en behoorlijk hete pepers die onrijp groen met witte streepjes zijn en uiteindelijk verkleuren naar effen rood.

Voorbeelden van bijzondere Paprika- en Pepersoorten

  • Royal Black (hete pepers die van donkerpaars verkleuren naar rood, het blad is donkerpaars met groen, de bloempjes paars)
  • Trinidad Scorpion (de allerheetste peper te wereld)
  • Bolivian Rainbow (kleine ovale hete pepertjes in crème, geel, paars, oranje en rood aan lage struikjes met paarsgroen blad, laat soort)
  • Fish (hete pepers, onrijp witgroen gestreept, rijpen rood af, blad is witbont gevlekt, laat soort)
  • White Chilli (lijkt op een grote peper, maar is een paprika, vroeg en geschikt voor buitenteelt, verkleurt van lichtgroenig geel naar uiteindelijk warm rood)
  • Jimmy Nardello (ziet eruit als een grote rode spaanse peper, maar is zoet van smaak, vroeg en geschikt voor buitenteelt)
  • Roumanian Rainbow (verschillende kleuren paprika aan 1 plant; crèmegeel, rood, groen, oranje)
  • Marconi Purple (langwerpige glimmend zwartpaarse paprika’s die rood afrijpen, vroeg en geschikt voor buitenteelt)
  • Lila Purper (lilapaarse paprika die uiteindelijk rozig rood afrijpt)
  • Jamaican Bell (een mildhete peper in een vreemde klokvorm
  • Sweet Pickle (kleine zoete paprika, rechtopstaand op planten, lijkt op peper)
  • etc., etc.

 

Radijsjes in kleurtjes

Radijs

Nou, wat moet er nog over radijs gezegd worden; altijd lekker. Op een boterham met kaas, door de sla, zo uit het vuistje. In ieder geval bijna altijd rauw (hoewel er ook wel recepten met gestoofde radijsjes bestaan).

En wist je dat je het blad ook kunt eten, lekker om er wat van door de sla te mengen. En je kunt radijs ook als kiemgroente kopen, het is dan erg pittig.

Op de foto zie je wat verschillende radijsjes, ze zijn er in het bekende ronde rood, maar dus ook in wit, rood met wit, roze, paars, groen, geel, rond en langwerpig, soms in dubbelkleuren.

Wat vreemd toch dat je in de supermarkt rode radijsjes in een bosje kunt kopen. Als ik verse radijs uit eigen tuin pluk en ik verwijder niet direct het blad, gaat de plant in nood ‘ademen’ en worden al binnen 2 uur de radijsjes helemaal zacht. Dus als je uit je eigen tuin radijsjes wilt oogsten, “draai” dan gelijk het loof er af, dan blijven de radijsjes veel langer goed. Een half uurtje in een badje met ijskoud water leggen frist ze ook nog etra op. En daarbij vraag ik me dan gelijk af wat er met de supermarktradijs wordt gedaan zodat die dagenlang knapperig blijven….met loof er nog aan?!

Radijsjes

En radijsjes kun je altijd zaaien, elke keer een rijtje tussen andere groenten of bloemen in. Ze nemen niet veel ruimte in, en de teelt van radijsjes gaat erg snel, binnen 5 of 6 weken heb je verse radijsjes. En zoals ik al eerder noemde en liet zien zijn er ook hier weer andere kleuren en vormen dan de bekende rode rondjes.

En uiteindelijk kun je ook Daikon / Rammenas bij de radijzen rekenen; aan de smaak proef je hoe verwant ze zijn. En die heb je dan ook weer in het rond en langwerpig (maar meestal veel groter), wit, zwart, roze, groen, etc. De Rammenas is zeer geschikt voor winterteelt onder koud glas, heb je al in het vroege voorjaar pittige rauwkost.

Één maar; radijs is wel familie van de koolsoorten, zaai ze dus elke keer op een andere plekje in je tuin, anders kunnen er ziekten als knolvoet optreden. En daarnaast is op onze vette klei de zomerteelt niet echt succesvol; vaak aangevreten (en dat is dan net niet mooi in de Mooie Moestuin), soms voos of harig. Maar op zandgrond zul je daar minder last van hebben. En heb je ook vette klei, dan blijft er altijd nog een heel voorjaar en een stuk herfst over! En natuurlijk Rammenas in de winter.

Voorbeelden van radijssoorten:

  • Cherry Belle (rood van buiten, wit van binnen)
  • French Breakfast (rood met witte punt, langwerpig)
  • IJskegel (wit, langwerpig)
  • Green Goddess (groen)
  • China Rose (rozerood)
  • Helios (geel)
  • Amethyst (lilapaars)
  • Chinese Red Meat (witgroen van buiten, rozerood van binnen!)
  • Purple Plum (paars van buiten, wit van binnen)

 

Sla Forellenschluss

Sla

Je kent vast wel de kropsla en de ijsbergsla. Die kun je allebei in de winkel kopen. En soms ook nog wel eens een kropje Lollo Rosso.

Maar ken je pluksla, snijsla, molsla, krulsla, eikenbladsla, etc.? Soms met lange bladeren, soms in een kropvorm, soms gekruld of gekroesd, en natuurlijk in verschillende groene, rode, bruine en gevlekte tinten. Allemaal even lekker, de één wat malser, de ander wat knisperiger. Heerlijk om een kropje uit de tuin te snijden als je plotseling vrienden op viste krijgt die blijven eten. Of wanneer je besluit de barbecue aan te steken en snel een frisse, mooie en smakelijke salade erbij wilt maken.

En nog leuker om een paar kropjes te snijden om een salade te maken in een mooie kleurenmix. En het leuke is; als je elke maand een paar zaden zaait, kun je van mei tot november je eigen kropjes sla snijden uit eigen tuin. Elke keer weer verse groene blaadjes. En ook nog mooi in de siertuin, die verschillende bladvormen en bladkleuren tussen andere planten in. Of in combinatie met eetbare bloemen als bijvoorbeeld Calendula officinalis

Sla Dixter

Voorbeelden van mooie en lekkere sla-rassen

  • Bronze Arrow (roodbruine eikenbladsla)
  • Forellenschluss (groene sla met roodbruine spikkels)
  • Edox (glanzend roodgroene zachte kropsla)
  • Lollo Bianco (groene krulsla)
  • Sioux (rode ijsbergsla)
  • Red Triangle (heel donker, bijna purperrood)
  • Dixter (donkerrood met groene nerven, een opgaande bindslasoort)

 

Snijbiet Rainbow Mix

Snijbiet

Ooit van gehoord? Waarschijnlijk wel, maar ook ooit gegeten? Zelf nog nooit in een winkel gezien. Blijkbaar niet rendabel, of niet lang houdbaar? Geen idee. Maar wij hebben haar zelf ook pas een paar jaar geleden ontdekt. De voordelen van Snijbiet:

  • ze smaakt een beetje als een kruising tussen andijvie en spinazie: minder stug dan andijvie maar niet zo zacht als spinazie, een klein bittertje maar dan weer niet zo bitter als andijvie, maar ook weer niet zo zacht van smaak als spinazie.
  • ze geeft een zeer goede opbrengst, het is een doorgroeiende plant waarvan je telkens de buitenste bladeren oogst, vanuit het hart blijft ze dan nieuwe bladeren aanmaken (je kunt dus elke 2 weken oogsten, tussen begin juni en eind oktober).
  • ze is gemakkelijk, normaal gesproken geen ziekten, plagen of andere tegenslagen
  • je kunt snijbiet invriezen zonder al te veel smaakverlies
  • ze is erg mooi

Snijbiet rood

Wat wil je nog meer?! Wat jammer dat deze groente niet bekender is. Wij eten trouwens de bladeren. In België worden ze vaak juist niet voor de bladeren geteeld, maar voor de bladnerven die gestoofd wat naar asperges zouden smaken? En ook wel eens recepten gezien van geroerbakte snijbiet. Dus zowel de grote bladnerven als het blad zelf is eetbaar.

En dan het uiterlijk: er is gewone groene, maar er zijn ook bijzondere felle kleuren, meestal in een mix verkocht. Prachtige planten die tot in de winter mooi blijven, zolang er niet al te veel vorst is. Hier zelfs wel eens een winter overleefd.

Maar ze is geen vaste plant, uiteindelijk zal ze na de winter rond april in bloei schieten, zaden maken en afsterven. Dus elk jaar in maart zaaien en vervolgens tot november van plukken.

Als je er trouwens eens meer informatie over wilt zoeken (behalve dat wat al bij mijn groententeeltbeschrijvingen wordt geschreven): in Engeland en Amerika wordt ze Swiss Chard genoemd, in België Warmoes.

Voorbeelden van snijbiet:

  • Gewone Groene (vooral geteeld voor het groene blad)
  • Groene witribbige (donkergroen blad met grote witte nerven, vooral voor de nerven geteeld)

Snijbiet Luculus

  • Lucullus (geelgroen met zeer zacht en mals blad en witte nerven, zeer goede opbrengst), vinden wij de lekkerste, foto
  • Rhubarb Chard (donkerrode bladstelen en groene bladeren met rode nerfjes) Erg mooi, wel wat stugger blad
  • En dan de zuurstokkleuren, meestal in een mix die dan vaak Bright Lights of Rainbow Mix of zo heet, maar soms kun je de kleuren ook apart kopen, zoals Yellow Chard, Orange Chard, Pink Chard. En zoals je op de foto rechtsboven kunt zien: erg mooi!

Tomatenassortiment 20-07-11

Tomaten

Nou, wat moet ik daar nou nog over zeggen. Ik heb niet voor niks zelf meer dan 600 soorten in bezit 🙂

Tomaten smaken naar zomer. En er zijn prachtige soorten. Niet de gewone slechts halfrijpe lichtrode soorten die je in de winkel kunt kopen. Maar ze zijn er in het groen, crème, geel, oranje, rood, rozerood, paarsbruin en alle kleuren daartussenin. En in effen kleuren, maar ook met streepjes, vlekjes, een groene rand bovenop, etc. En in diverse formaten en vormen.

Het gros daarvan heeft wel veel warmte en zon nodig om op tijd rijp te worden. De late soorten zijn meer geschikt voor onder glas. Maar als je tomaten buiten wilt telen (op het warmste en zonnigste plekje dat je hebt) kies dan de soorten die een teeltduur van minder dan 75 dagen hebben. Hoe korter de teeltduur, des te meer is dat tomatenras geschikt voor buitenteelt.

Tomaat Velue Striee onrijp

Op de foto zie je de tomaat Velue Striee, extra mooi omdat ze gestreepte tomaatjes heeft en daarnaast zeer wollig, bijna grijs blad.

En dan de vormen; er zijn soorten die je langs een stok leidt en moet dieven, waardoor je hoge smalle planten krijgt.

Maar er zijn ook soorten die struiktomaat worden genoemd en waar je niets aan hoeft te doen, ze vormen vanzelf een brede volle struik waar aan genoeg tomaten hangen.

Het is voldoende om af en toe wat blad weg te halen om licht bij de tomaten te brengen zodat ze kunnen rijpen.

En dan zijn er nog de minitomaten; deze hoeven ook niet gediefd te worden, ze blijven heel laag (tot 40 centimeter) en vormen zo een klein struikje, met meestal cherrytomaten.

Tomaat Jip en Janneke in pot

Zeer geschikt voor de buitenteelt, en ook erg leuk om in pot te kweken (op balkon of terras – zie foto van het tomaatje Jip en Janneke_.

Voorbeelden van bijzondere soorten (er bestaan ruim 12.000 rassen!):

  • Tangella (oranje, klein, zeer smakelijk en prima opbrengst)
  • Tiny Tim (mini-tomaat, 30 centimeter groot, rode smakelijke cherrytomaten)
  • Slivovidnij Polsatij (romatomaat in rood met gele streepjes, struikvorm en geschikt voor buiten)
  • Black Cherry (donkerpaarsbruine vroege cherrytomaten met zachte smaak en prima opbrengst)
  • White Beauty (grote crèmekleurige vlesstomaten, laat en daardoor alleen geschikt voor kasteelt)
  • Striped Stuffer (paprikavorm, holle rode tomaat met gele streepjes, erg leuk om te vullen, koud og juist in de oven)
  • German Strawberry (rozerode grote vleestomaat in de vorm van een aardbei (beetje hartvormig), vroeg, smakelijk, grote opbrengst)
  • Orange Banana (de bekende romatomaat, maar nu in een mooie zachtoranje kleur)
  • Giant Green (grote zeer sappige appeltjesgroene tomaat, vrij laat maar erg lekker)
  • Kellogg’s Breakfast (grote smakelijke oranje vleestomaten met groene “schouders”, vrij laat soort)

Mand met tomaten

Nou, en zo kan ik er nog wel honderd benoemen. Tomaten hebben ook vaak net een andere smaak, sommige zijn zoet, sommige juist fris met een zuurtje, soms met veel sap, soms met veel vlees, etc. En er zijn ook nog wat verschillen in het blad, ook niet onbelangrijk in de Mooie Moestuin; naast het gewone tomatenblad zijn er nog soorten met varenblad (fijn blad), aardappelblad (grof en grofgetand), en nog wat andere soorten als rugosablad en angorablad.

En dan zijn er nog soorten met bijvoorbeeld harig zacht blad (Fuzzy Wuzzy, Velue Striee), en soorten met heel zachtbehaarde vruchten (bijvoorbeeld Pink Peach).

Voor elke wat wils dus. En eerlijk gezegd, niets lekkerders dan door je tuin te lopen en een rijpe tomaat plukken die nog half warm is van de zon!


Uienmix

Uien

Er zijn platte uien, ronde uien en ovale uien. Eerlijk gezegd vind ik ronde uien prettiger. Platte uien maken lastig schoon, voor mijn gevoel verlies ik veel ui bij het afsnijden van “kop en kont”. En dan platte uien in ringen snijden….kostte mee meer dan eens een flinke snee in mijn vingers. Nee, liever ronde en ovale uien, maar dat is ieders persoonlijke smaak.

Niet alleen uien hebben een uiensmaak, ook sjalotten, bosui, lenteui, sjalot, bieslook, etc smaken overduidelijk naar ui. Alleen dat zijn dus al flinke verschillen. Maar dan nog de kleuren en vormen. De platte uien dus, ronde uien, rode uien (erg lekker, zoeter en pittiger), witte uien (vaak wat zachter van smaak), strogele uien (vaker beter bewaarbaar), etc. En in die niet-ui-maar-lijkt-veel-op-ui-soorten zijn ook weer kleurverschillen; rode bosui, gele en rode sjalotten, etc.

Bosui

Op de foto rode bosui.

Over vormen gesproken; in Engeland en Amerika worden er veel wedstrijden gehouden, en een heel bekende wedstrijd is die van de grootste ui.

Speciale rassen worden ervoor gebruikt (zie bij rassen), en die uien kunnen echt enorm worden. Ik hoop dat we ook in Nederland eens de mooiste Lathyrus, de grootste ui, de grootste pompoen, de langste snijboon, etc. in wedstrijdjes gaan doen. Of tentoonstellingen. Lijkt me erg leuk om met andere tuinliefhebbers bijvoorbeeld tomaten te proeven, zaden en planten uit te wisselen, etc. En kletsen over je grootste hobby :-).

Let bij uien wel op hun bewaarbaarheid. Sommige hebben een korte bewaarbaarheid en sommige soorten kun je tot de volgende lente bewaren. Handig om te weten wanneer je alleen de reuzenui wilt telen, dat je daar veel opbrengst van hebt, maar de helft in december opgegeten moet hebben of anders weg moet gooien omdat ze dan al zacht gaat worden.

Maar eigenlijk des te leuker want dan kun je dus verschillende soorten zetten. Let ook op zaai-ui en plantui. Zaaien doe je bijvoorbeeld veel eerder dan planten en is ook veel arbeidsintensiever. Aan de andere kant kun je daarin juist wel vaak de meer bijzondere soorten vinden.

Reuzenui

Op de foto zie je de reuzenui Ailsa Craig, ze kunnen wel een pond zwaar worden.

Heel jammer van uien in onze tijd is dat ze rond juli, vlak voor het afsterven, het blad vaak gaat schimmelen. Meestal is dat gelijk het moment dat ik de uien een zetje geef, oftewel de uien “strijk”, oftwel omknik tot het loof op de grond ligt en de ui afsterft.

Als het blad dan volledig geel is geworden, kun je de uien in bosjes ophangen om te drogen. Bijna een nog mooier gezicht; al die kleuren uien in bosjes onder een afdakje. Krijg je een landelijk gevoel van 🙂

Voorbeelden van uienrassen en ui-achtigen

  • Stuttgarter Riesen (gele ui)
  • Rijnsburger (gele ui)
  • Sturion (gele ui)
  • Rode van Brunswijk (rode ui)
  • Red Baron (rode ui, F1-hybride)
  • Albion (witte ui, F1-hybride)
  • White Magic (witte ui)
  • Oso sweet (zou de allerzoetste ui zijn, nog nooit zaaigoed/plantuien van gevonden)
  • Ailsa Craig (reuzenui)
  • Kelsae (grootste reuzenui, kan wel een kilo per ui wegen)
  • Barletta (zilverui)
  • White Lisbon (witte bosui)
  • Southport Red Globe (rode bosui)
  • Vigarmor (rode ovale sjalot)
  • Red Sun (ronde rode sjalot)
  • Golden Gourmet ( gele ronde sjalot)
  • Ishikura (witte stengelui)
  • Toga (rode stengelui)

Winterpeen geoogst

Worteltjes

Ik schaam mij diep, ik heb helemaal geen foto van mooie worteltjes. En dat terwijl ik toch al rode worteltjes, paarse worteltjes, Parijse ronde worteltjes heb geteeld. Ik beloof dit jaar (2014) eens wat foto’s te maken.

Worteltjes zijn langwerpig en heel vaak oranje. Op zandgronden dan, bij ons zijn ze vaak stomp en gevorkt (meerdere vertakkingen in de wortel zelf) doordat de wortel niet zo goed door de zware grond kan groeien. Maar dat vinden we niet erg, want ze zijn wel erg lekker. Lastig schoon schrappen, dat wel 🙂 Maar gekookt, gestoofd, rauw door salades. En bij voorkeur zo uit de grond trekken, even schoonmaken en lekker op knabbelen.

En ook deze groenten zijn er weer niet alleen in oranje en langwerpig. Er zijn grote, kleine, langwerpige en ronde soorten en ook witte, gele, rode en paarse variëteiten. Lekker en mooi, want het frisgroene fijn geveerde blad is altijd mooi tussen bloemen en andere planten in. Redelijk makkelijk te telen, lang van te oogsten, en redelijk lang te bewaren. Maar ook hier weer het verhaal als ook bij de radijs; als je worteltjes hebt geplukt, draai dan ook het lof er weer gelijk af. De worteltjes “lopen dan niet leeg”, blijven stevig en knapperig, en zijn langer te bewaren.

In winterpeen zijn kleurtjes of andere vormen minder bekend. Er zijn wel grote en kleine soorten, spitsvormig of stompvormig, en in diverse tinten oranje. Er bestaat ook nog een gele vorm; de Lobbericher Gele. Zelf nog nooit geprobeerd, ik heb altijd de Flakese geteeld, een grote donkeroranje stompvormige winterpeen met een grote opbrengst.

Worteltjes rij

De kleurtjes zijn dus vooral voor de zomerwortelen, blijkbaar….misschien verandert dat nog eens.

Voorbeelden van mooie worteltjes

  • Amsterdamse Bak (de bekendste oranje langwerige zomerwortel)
  • Nantes (oranje, langwerpig, maar nu meer een stompe vorm)
  • Parmex (ronde oranje Parijse worteltjes)
  • Lunar (wit, langwerpig)
  • Cosmic Purple (paars, langwerpig)
  • Rothild, Atomic Red (donkere kleur, bijna rood, komt door het hoge caroteengehalte, ook nog eens extra gezond blijkbaar)

Zo, dat waren dan een paar voorbeelden van soorten die je zou kunnen gebruiken in een eetbare siertuin of mooie moestuin. Maar dit lijstje is natuurlijk lang nog niet compleet.

Want dan zijn er nog allerlei eetbare bloemen, fruit en kruiden. En wat is er eigenlijk mis met heel gewone witte, maar toch mooie knolvenkel.

Bovenstaande verhalen en foto’s moeten iemand in ieder geval kunnen overtuigen hoe mooi een moestuin kan zijn. Hieronder vind je nog wat foto’s van andere soorten die een mooie moestuin op kunnen fleuren, met bijschrift zoals je dan in ieder geval weet wat het is.

Basilicum a Foglie di Lattuga Violetta, een mooie basilicum, met groot blad dat paars met groen gevlekt is. En ook gewoon erg lekker.
Basilicum a Foglie di Lattuga Violetta, een mooie basilicum, met groot blad dat paars met groen gevlekt is. En ook gewoon erg lekker.

 

Sla Mottistone, mooi gevlekte sla, schiet niet zo snel door, te koop bij www.denieuwetuin.be
Sla Mottistone, mooi gevlekte sla, schiet niet zo snel door, te koop bij www.denieuwetuin.be

 

Tropaeolum majus Alaska, eetbare bloemen met een pittige (radijsachtige) smaak. ook de bladeren en de verse zaden zijn eetbaar en nog pittiger van smaak.
Tropaeolum majus Alaska, eetbare bloemen met een pittige (radijsachtige) smaak. ook de bladeren en de verse zaden zijn eetbaar en nog pittiger van smaak.

 

Peper Cayenne Violet, met felpaarse pepers die uiteindelijk afrijpen naar rood met een paarsroze gloed.
Peper Cayenne Violet, met felpaarse pepers die uiteindelijk afrijpen naar rood met een paarsroze gloed.

 

Solanum villosum, Golden Pearls, leuke planten voor in pot, met kleine besjes die smaken naar een kruising tussen een tomaat, ananaskers en tomatillo.
Solanum villosum, Golden Pearls, leuke planten voor in pot, met kleine besjes die smaken naar een kruising tussen een tomaat, ananaskers en tomatillo.

 

Aalbes, maar tegenwoordig bestaan er naast de rode rassen ook witte en roze rassen.
Aalbes, maar tegenwoordig bestaan er naast de rode rassen ook witte en roze rassen.