Pluktuin

Ans vaas bloemen

Een pluktuin hoeft helemaal niet alleen een tuin om te plukken te zijn hoor. In je eigen tuin kun je heel veel planten gebruiken die niet alleen heel mooi in de tuin zijn, maar ook erg leuk in een vaas zijn.

Foto: buurvrouw Ans plukt elke dag bloemen, zonder er nu heel veel op te letten wat wel of niet lang goed blijft op vaas. Elke paar dagen vist ze er tussenuit wat lelijk is geworden, en vervangt ze door wat nieuwe bloemtakken.

Ik ben er in de afgelopen jaren achter gekomen dat bloemen zich buiten wel heel veel lekkerder voelen dan in een huis. Bloemen die ik meeneem naar huis staan altijd wat minder lang mooi in een vaas dan dezelfde bloemen die ik op de volkstuin in een vaas op de buitentafel zet. En een vaas buiten is ook nog eens erg leuk en vrolijk, en nuttig voor insecten.

Sommige mensen zijn “anti-pluk” en vinden dat bloemen aan planten horen en niet in een huis in een vaas. Dat mag vooral iedereen zelf weten, ik vind een mooie tuin vol bloemen ook erg mooi. Maar ik geef ook eerlijk toe dat ik altijd wel vrolijk wordt van een mooie vaas met bloemen op tafel. In de zomer vind ik het heel jammer dat ik aan het eind van de middag naar huis moet en thuis dan de geur van Lathyrussen moet missen, dus pluk ik graag een bosje om ook thuis te genieten van de bloemen en planten op de volkstuin. Bovendien is bij een aanzienlijk deel van (zeker de éénjarige) planten het zo, dat plukken juist een verlenging van de bloei geeft (zoals bij Lathyrus odoratus maar bijvoorbeeld ook bij Calendula’s), of een herbloei later in het seizoen (zoals bij een aantal Salvia’s).

Je moet je tuin natuurlijk ook niet leeg plukken. Het is de kunst om vooral veel buiten te genieten (samen met insecten, die ook graag van je bloemen genieten en er van leven!!), maar ook thuis nog een beetje na te genieten van de kleur en/of geur van de bijvoorbeeld de lente.

Bedenk dat als je graag regelmatig bloemen wilt plukken voor in een vaas je dus moet zorgen dat er altijd wel wat bloeit; een planning maken is daarom heel handig. Niet altijd maar over het algemeen bloeien éénjarigen langer dan vaste planten; het is juist daarom leuk (maar ook nog genoeg andere redenen hoor) om in je tuin zowel vaste planten te hebben als éénjarigen.

En daarnaast is niet elk boeket compleet met alleen bloemen. Ook bladplanten, heesters, grassen, zaadpluizen, etc. passen allemaal wel in een bepaald soort boeket. Hoe meer diversiteit in je tuin, des te meer valt er het hele jaar door te plukken (en wat handig, diezelfde diversiteit lokt meer insecten naar je tuin, zorgt voor meer bevruchting, minder van hetzelfde is minder kans op ziekten en plagen omdat elk beestje zijn/haar voorkeur heeft en je zo natuurlijke vijanden en vrienden van elkaar in je tuin haalt).

Vaas met Calendula

Zijn er regels voor boeketten?

Wat mij betreft niet. Er zijn uiteraard wel mooie combinaties maar dan moet het ook nog wel tegelijkertijd plukbaar zijn. Mooi is wat je zelf vindt. Er zijn mensen die gruwen van rood met roze, ik vind het geweldig. Sommige mensen zoeken zachte tinten of slechts 1 kleur in een boeket, sommige willen graag een kakofonie van kleuren, of een boeket in 2 complementerende kleuren. Wat je wilt, plant en zaai vooral die bloemen die je zelf bij elkaar vindt passen.

Op de foto een vaasje met goudsbloemen (Calendula)

Bedenk dat kleuren die dicht bij elkaar liggen een rustig boeket maken en kleuren die tegenover elkaar in de kleurencirkel staan een vrolijk en druk boeket maken. Zorg dat je bloemen passen bij de kleuren: een boeket wilde bloemen is juist erg mooi in meerdere kleuren maar een boeket met rozen is vaak mooier in slechts 2 kleuren, of 1 kleur met veel blad erbij. Zelf een keer een boeket gehad met feloranje Calendula’s, rode Zinnia’s en gele minizonnebloemen (gecombineerd met frisgroen blad). Het was zomer op tafel! Maar ook eens een boeket gekregen van zachtroze Astrantia’s met witte roosjes, zo van dichtbij lijken de Astrantia’s wel echte kunstwerkjes. Een combinatie in verschillende witte bloemen, met witbont blad en grijs blad is ook erg mooi. Oftewel; combineer zelf, kijk wat je in je tuin hebt, laat je inspireren door de kleuren en vormen om je heen en als het uit eigen tuin komt, dan is het altijd mooi!

Er zijn wel een aantal regels m.b.t. het zelf plukken uit eigen tuin. Vroeger dacht ik altijd dat er maar weinig te plukken was in eigen tuin, vaak hingen bloemen al snel slap of was de hele vaas met bloemen al na 2 dagen niet mooi meer. Als je je goed aan de regels houdt heb je echter veel meer succes. Ik heb eens een boek van Sarah Raven gehuurd, met de naam De Pluktuin, die in haar boek niet alleen erg mooie combinaties noemt (en vooral laat zien) maar ook handige tips en regels voor succes geeft. Een aantal hiervan vind je hieronder.

De regels m.b.t. keuze:

Dianthus barbatus in vaas

Er zijn een aantal planten waarvan bekend is dat ze goede snijbloemen leveren. Maar er zijn ook nog heel veel soorten waarvan het niet eens duidelijk is of ze geschikt zijn, soms omdat ze nog niet heel lang kunnen bestaan in ons land, en soms omdat het nieuwe species of Cultivars zijn. Probeer vooral zelf ook buiten de geijkte soorten eens iets te plukken, in het ergste geval verwelkt een soort snel, en dan weet je dat gelijk.

Op de foto zie je Dianthus barbatus Cottage Perfume (Duizendschonen), ze bleven hier wel bijna 2 weken lang mooi in vaas!

Bedenk dat niet alleen éénjarigen en vaste planten materiaal leveren voor een mooi boeket; ook tussen de bollen, knollen, halfheesters, heesters, grassen, etc. vind je bloemen, takken, zaaddozen, etc. die decoratief zijn.

Regels m.b.t. het plukken

Pluk in de koele tijd van de dag, vroeg in de ochtend of wat later in de avond (overdag verdampen planten meer door de zon/warmte en dat leidt tot het snel slap hangen van de bloemen (hetgeen wel weer goed komt maar het geeft uiteraard wel stress/vitaliteitsverlies en de bloem zal minder lang houdbaar zijn).

Neem een goede en scherpe snoeischaar; botte messen geeft beschadigingen met vitaliteitsverlies als gevolg.

Pluk niet alles; als je zo links en rechts iets plukt, of een samenstelling maakt van een aantal soorten merk je amper in je tuin dat er regelmatig bloemen “verdwijnen” voor de vaas. Pluk van heesters bijvoorbeeld takken uit de achterkant en van planten juist wat bloemen in een stuk waar veel nieuwe knoppen zitten.

Bloemen in aren (Consolida, Digitalis, Delphinium, etc. ) pluk je wanneer ongeveer de helft van de bloemen in de aar open is en de andere helft nog gesloten. Tijdens hun leven in de vaas moet je zo af en toe de onderste uitgebloeide bloempje weg nijpen zodat ook de bovenste bloemen nog gaan bloeien.

Niet alle maar de meeste bloemen pluk je het best als ze net uit knop komen en juist goed op kleur raken maar nog niet helemaal open zijn. Nog stijf in knop zullen veel bloemen niet uitkomen, op een paar uitzonderingen na zoals de Camellia (bedenk ook; soms kunnen bloemknoppen minstens zo mooi zijn of in het boeket passen als de bloem die ze zou worden)

Pluk bloemen met vooral rechte stelen en ook lange stelen (hoewel in sommige boeketten juist niet helemaal rechte stelen een natuurlijk effect geven). Lange stelen kun je altijd inkorten, korte stelen kun je echter niet langer maken.

Zet geplukte bloemen direct in water (neem dus een emmer water mee als je bloemen gaat plukken) of zorg dat die in de buurt staat. Elke minuut zonder water geeft een geplukte bloem extra “stress”.

Verwijder gelijk bij het plukken al de onderste bladeren – die moeten er toch af en met het gelijk verwijderen van de bladeren heb je dus minder verdamping en een betere houdbaarheid van de bloemen.

Zet de emmer met water en geplukte bloemen na de pluk op een koele plaats, en uit de zon. Zorg dat het water niet heel koud is maar een beetje lauwig (de bloemen kunnen dat water beter kunnen opnemen dan koud water).

Laat de bloemen nu een hele dag of hele nacht (afhankelijk van pluktijd, in ieder geval een uur of 5 tot 8) zo in flink wat water staan: de bloemen krijgen nu de kans om te herstellen. Als je ze nu gelijk zou verwerken zouden de bloemen veel minder lang goed blijven. In zo’n nacht of dag krijgen de bloemen de tijd zich te herstellen, dan is na zo’n tijd een tweede snede en het afplukken van meer blad (waardoor er minder verdamping plaats kan vinden bij toch al gehavende bloemen) beter door de bloem op te vangen dan wanneer je dat gelijk zou doen. laat ze dus rusten en herstellen!

Regels na de rust:

Doe altijd voldoende water in de vaas, meestal niet koud maar ook weer een beetje lauwig. Nooit een bodem of zo, altijd 2/3 van de vaas (en vul dus ook bij in de komende dagen tot 2/3e).

Verwijder van de bloemstengels alle bladeren die anders in het water zouden komen (om bacteriegroei tegen te gaan).

Alle stengels moeten opnieuw worden afgesneden, ook als ze al op lengte zijn

Belangrijk: doe dit onder water (en zeker bij de soorten met holle stengels!!); lucht kan de vaten van stelen afsluiten waardoor deze bloemen geen water meer kunnen opnemen, en dus snel zullen verwelken.

Snijd de stengels altijd schuin af – zo vergroot je het oppervlak waardoor de stengel/bloem vocht en voeding kan opnemen.

Gebruik wederom een scherp mes of snoeischaar

Er zijn bloemen die ondanks bovenstaande verzorgingstips toch direct slap zullen gaan hangen (zoals Papaver, Acanthus, Artemisia, Euphorbia, etc.). Voor die soorten is er nog een “ trucje”:

Dit doe je zo snel mogelijk na het plukken (maar houd de stengels uiteraard wel tot die tijd in een emmer water en zorg dat de bloemen op de juiste lengte zijn):

Verhit een pannetje met water tot het kookt. Haal van het vuur en laat 5 minuutjes staan. Houd de stengels schuin zodat de bloemen niet in de hete stoom terecht komen (is funest voor de houdbaarheid van de bloem!!). Doop de schuin afgesneden stengels ongeveer 20 seconden in het hete water: zo stop je het bloeden van melkachtige sappen en “schroei” je de vaten dicht. Na de 20 seconden heet water gelijk in een emmer met veel lauw water laten rusten (uiteraard daarna niet nog een keer snijden voor ze de vaas in gaan!)

Regels na het schikken in de vaas:

Vaasje met Lathyrus odoratus Kings High Scent

Zet de vaas met bloemen niet in de zon of bij de verwarming; hoe koeler ze mogen staan des te langer zullen ze mooi blijven.

Op de foto een bosje heerlijk geurende Lathyrus odoratus King’s High Scent.

Als snijbloemen voeding krijgen zullen ze ook langer houdbaar blijven (vaak zit er in snijbloemenvoedsel ook gelijk een bacteriedodend middel). Koop het in een flesformaat in tuincentra (bekende merken zijn substral en chrysal). Als je het echt nergens kunt vinden kun je zelf aan het vaaswater een schepje suiker en 5 druppels bleekmiddel toevoegen (niet hetzelfde effect maar beter dan alleen water).

Vul om de dag het water bij (de vaas moet voor ¾ deel vol staan met water, en niet een laagje). Als het water echt vies wordt terwijl de bloemen nog mooi zijn, vervang het dan door vers water en nieuwe voeding.

Tot slot volgt hieronder dan een lijst met bekende en minder bekende soorten die geschikt zijn om te snijden en in een vaas te zetten. Bedenk dat er daarnaast ook nog veel soorten planten zijn die wellicht ook geschikt zijn. Wees dus niet bang en probeer vooral eens wat anders dan alleen de planten in onderstaande lijst!!

Geschikt voor plukken zijn:

  • Abutilon (gebruik de techniek met heet water)
  • Acanthus )gebruik de techniek met heet water, pas op voor de stekels)
  • Agapanthus
  • Agrostemma
  • Alcea (gebruik de techniek met heet water, daarna in koel water)
  • Alchemilla mollis
  • Allium
  • Alstroemeria
  • Amaranthus (gebruik de techniek met heet water)
  • Amelanchier
  • Ammi majus
  • Anchusa
  • Anemone (van zowel de bollen als de vaste planten, gaat heel goed!)
  • Anethum (gebruik de techniek met heet water)
  • Anthriscus
  • Antirrhinum
  • Aquilegia
  • Arctotis
  • Artemisa (gebruik de techniek met heet water)
  • Arum (groen of gemarmerd blad)
  • Asclepias (gebruik de techniek met heet water)
  • Aster (gaat heel goed!)
  • Astrantia
Amaranthus Dreadlocks, 100 cm hoog en vrolijke bloempluimen die mooi hangen over de rand van een vaas
Amaranthus Dreadlocks, 100 cm hoog en vrolijke bloempluimen die mooi hangen over de rand van een vaas
  • Bupleurum
  • Calendula
  • Callicarpa (de kale takken met paarse besjes)
  • Camellia (bloemen in voorjaar en takken met glanzend blad in herfst en winter)
  • Campanula
  • Capsicum (= chilipeper: kies de soorten met vrolijk gekleurde pepers, verwijder  alle bladeren, de kale takken met vruchten kunnen wel 3 weken mooi op vaas blijven)
  • Cardamine
  • Ceanothus
  • Centaurea
  • Chaenomeles
  • Clematis
  • Convallaria
  • Cornus (takken in de zomer (vooral de witbonte vorm), en kale felgekleurde takken in de winter -gebruik de techniek met heet water, daarna lauw water zetten)
  • Corylus
  • Cosmos
  • Cotinus
  • Cynara
  • Dahlia (bloemen, knoppen komen niet uit op vaas, dus pluk open bloemen, snijd de holle stengels onder water nogmaals af om luchtbellen te voorkomen – die verhinderen vochtopname)
  • Daphne
  • Delphinium
  • Dianthus (vooral de barbatus gaat erg goed!)
  • Dicentra
  • Digitalis (zet de stelen eerst een paar uur in warm water, dan 8 dagen mooi op vaas)
Dahlia, vooral de langstelige rassen zijn zeer geschikt voor de pluk
Dahlia, vooral de langstelige rassen zijn zeer geschikt voor de pluk
  • Echinops
  • Echium
  • Eleagnus (wintergroen grijsachtig blad)
  • Epilobium (gebruik de techniek met heet water)
  • Eremurus
  • Eryngium
  • Erysimum
  • Erythronium
  • Eucalyptus (grijs blad)
  • Euphorbia (gebruik de techniek van het dichtschroeien van de stengel door heet water)
  • Eustoma
  • Galanthus
  • Gentiana
  • Gladiolus
  • Fritillaria
  • Hamamelis (kale takken met bloeiwijzen)
  • Hedera (groen of bont blad)
  • Helenium
  • Helianthus
  • Helleborus (gebruik de techniek met heet water)
  • Hesperis
  • Humulus (groen blad en hopbellen in zomer en rood blad in herfst)
  • Hyacinthoides (gebruik de techniek met heet water)
  • Hyacinthus
  • Iris
  • Knautia macedonica
  • Kniphofia
  • Lathyrus (met de odoratus vooraan i.v.m. geweldige geur!!)
  • Lavandula
  • Leonotis (gebruik de techniek met heet water)
  • Lilium
  • Lonicera
  • Lupinus
  • Lychnis
  • Magnolia
  • Matthiola
  • Molucella
  • Myrrhis
Matthiola incana Hot Cakes, mooie kleur, heerlijke geur
Matthiola incana Hot Cakes, mooie kleur, heerlijke geur

 

  • Narcissus
  • Nerine
  • Nicandra
  • Nicotiana
  • Nigella
  • Paeonia
  • Pennisetum (donzige bloeiaren)
  • Penstemon
  • Philadelphus (heerlijke geur)
  • Phlox
  • Physalis (“lampionnen”, blijven heel lang mooi maar verwijder direct de bladeren want die verwelken heel snel)
  • Pittosporum (mooi grijsgroen blad met een wit randje)
  • Polygonatum
  • Primula
  • Pulmonaria
  • Pulsatilla
  • Ranunculus
  • Rosa (bloemen, geurig, snijd goed schuin af en gebruik de techniek met heet water, rozen nooit in koud water zetten, altijd een beetje lauw)
  • Rubus (= braam/framboos: takken met blad en bessen)
  • Rudbeckia
Rudbeckia hirta Cappuccini, een rijkbloeiende plant met grote blooemen
Rudbeckia hirta Cappuccini, een rijkbloeiende plant met grote blooemen
  • Salix (de kale takken met “katjes”)
  • Salvia (gebruik de techniek met heet water)
  • Scabiosa
  • Schizostyllis
  • Smyrnium
  • Stachys (bloemen en het grijze wollige blad)
  • Syringa
  • Tithonia
  • Triteleia
  • Tulipa
  • Typha (de “bruine sigaren”)
  • Viola (bloemen, helaas vrij korte steeltjes dus voor kleine boeketjes)
  • Viburnum
  • Zinnia (gaat erg goed, blijven lang mooi in een vaas)
Zinnia, vrolijk, langbloeiend, grote bloemen, blijven zeker een week mooi in een vaas
Zinnia, vrolijk, langbloeiend, grote bloemen, blijven zeker een week mooi in een vaas