Zaaien in vermiculiet

Wat is vermiculiet eigenlijk?

Vermiculiet is een natuurlijk mineraal, op Wikipedia staat het uitgelegd als ‘een gehydrateerd magnesium-ijzer-aluminium-silicaat. Ze behoort binnen de kleimineralen tot de smectiet-groep.

En wat dat allemaal inhoudt weet ik ook niet, ik weet wel dat het een natuurlijk (biologisch) materiaal is, en dat het mineraal wordt verhit en daarbij een soort van ‘poft’ (als popcorn). En wat er dan overblijft is een heel licht en luchtig goudkleurig korrelig mengsel.

In de bouw wordt vermiculiet gebruikt omdat het brandwerend, isolerend, vloeistofabsorberend en temperatuurbestendig is. Ze wordt onder andere veel gebruikt bij de bouw van rookkanalen/schoorstenen.

Er is verschil tussen vermiculiet die voor de bouw is bestemd en vermiculiet die voor de tuinbouw is bestemd. Het eerste verschil is de maat en vorm van vermiculiet.

 

Op de foto zie je links vermiculiet die ik eens bij een openhaarden-winkel kocht, rechts de vermiculiet die ik van Pokon kreeg. Vermiculiet van de openhaarden-winkel kan nog wel verschillen in de maat, ik heb ook wel eens een zak gekocht die nog grover was, maar ook wel eens een zak met vermiculiet in een fijnere structuur, maar nog nooit zo regelmatig fijnkorrelig als in het rechtse bakje.

Een ander verschil is dat voor de tuinbouw een keurmerk wordt gegeven, er wordt strenger toegezien op bacteriën, schimmels, etc., er kan dan ook een officieel biologisch keurmerk voor worden aangevraagd/gegeven. Vermiculiet voor gebruik in de bouw hoeft niet zo ‘schoon’ te zijn.

Vermiculiet uit de bouw is wel goedkoper, en omdat 10 jaar geleden in Nederland vermiculiet helemaal nog niet voor hobbytuinders verkrijgbaar was, heb ik dat ook jarenlang en met plezier gebruikt. Kachel- en open haardenverkopers keken wel eens raar op als er ging vragen of ze ook gewoon een zak vermiculiet los verkochten 🙂 . Ik betaalde toen trouwens zo’n 25 euro voor een grote zak vermiculiet van 50 liter. Daarmee vergeleken is de vermiculiet die die je nu in tuincentra kunt kopen van Pokon relatief gezien duurder, € 5,99 voor een zak van 6 liter. Maar wie heeft er 50 liter nodig (wel handig als je het wilt gebruiken om bijvoorbeeld potgrond luchtiger te maken). Het fijnkorrelige vermiculiet uit het tuincentrum is dus fijner van structuur, en biologisch gecertificeerd. En nu is gebleken dat ik vermiculiet als zaaimedium kan hergebruiken maakt dat de keuze voor bio- en fijnkorrelige vermiculiet als zaaimedium makkelijker.

Afijn, tot zover over vermiculiet zelf, nu over het zaaien in vermiculiet:

Als eerste test heb ik er pepers in gezaaid. Ik heb een plastic bak gevuld met vermiculiet, daar water in gedaan tot alle vermiculiet in het water lag, en daarna gelijk de bak met vermiculiet omgekieperd in een zeef. Zo nat mag vermiculiet dus zijn, niet een kwartier laten weken, gewoon water erop en afgieten, dat is precies nat genoeg.

Ik heb vervolgens de natte korrels over een zaaitray verdeeld, en de vermiculiet in elk vakje iets aangeduwd, niet te stevig, niet meer dan lichtjes aanduwen. Ik heb in elk vakje een peperzaadje op de vermiculiet gelegd en daarop nog een halve centimeter natte vermiculiet gedaan als bedekking.

Nu is het belangrijk dat de vermiculiet niet uitdroogt, en het is heel lastig om te bepalen wanneer vermiculiet uitdroogt want je kunt het niet in de zaaitray zien. Maar als je zorgt dat je zaaitray of bakje of potjes of wat dan ook in een afsluitbaar doorzichtig bakje staan (zoals een propagator, kweekkasje of desnoods een diepvriesdoosje of wat dan ook), en je houdt dat afgesloten, dan blijft de vermiculiet precies vochtig genoeg voor de zaden om in te kiemen. Er mogen dan ook geen afwateringsgaten in het doosje of kweekkasje zitten. Je hebt op deze manier een gesloten systeem gecreëerd waarin geen vocht verloren gaat.

Lees hierover ook nog even de informatie op deze website over het zaaien in vermiculiet: The Seedsite, en kijk daar dan gelijk ook even naar de foto’s van alle mogelijke plastic bakjes die daar worden gebruikt.

Nu ga ik echt zaaien:

Ik heb voor mijn eerste test een gewoon zaaitraytje gebruikt dat ik wel vaker gebruik voor het zaaien van bijvoorbeeld tomaten. Ik heb de tray gevuld met niets anders dan het natgemaakte en gezeefde vermiculiet. heel licht aangedrukt, zodat er ook een gelijk een zaaikuiltje ontstaat.

Ik heb de zaden op het vermiculiet gelegd, daarop nog een laagje nat vermiculiet gedaan, en uiteraard gelabeld.

En zo ging ze hier de propagator in. Let niet op het bruine laagje, dat komt omdat de propagator al bijna 4 weken aanstaat voor de deno-methode, die andere methode die ik zo fijn vind voor het zaaien van pepers, en waarbij je zaait in koffiefilters.

na deze foto heb ik de kap op de propagator geplaatst, de temperatuur op 27 graden gecontroleerd. En een weekje later was dit het resultaat:

Prima kiempercentage. Dus dat is alvast gelukt. Je ziet dat de zaailingen wat aan de lange kant zijn en al wat naar het licht willen groeien, maar dat komt vooral omdat ik behoorlijk warm heb gezaaid (27 graden) en de propagator niet in het volle licht staat.

En met 2 blaadjes en al zo hoog wil ik de zaailingen al gaan verspenen naar 9-centimeter potjes met een mengsel van potgrond met 1/5e deel brekerzand.

Wat mij betreft wel een heel groot voordeel is dat je heel makkelijk het zaailingetje uit de tray haalt. Als je zo’n tray vult met potgrond moet je die vaste grond van onderuit met een stokje uit het vakje duwen om een zaailing te kunnen verpoten. Maar in vermiculiet zit het zo los dat je een zaailing met duim en wijsvinger zo uit het vermiculiet haalt.

Zo los zit het dus. En dus heeft het alle ruimte gekregen om het eerste worteltje te maken.

Op deze foto zie je de zaailingen van de paprika Tollis Sweet. Alle vier op dezelfde dag gezaaid, bij 27 graden in de propagator. De bovenste 2 zaailingen via de denomethode (in koffiefilterpapier), de onderste 2 zaailingen in de zaaitray met vermiculiet. Gaat even goed dus! De blaadjes van de zaailingen uit de denomethode lijken een beetje verfrommeld maar dat komt omdat ze tussen laagjes papier hebben gezeten en dus even moeten opdrogen en zich uitvouwen. Maar worteltjes in principe even lang en stek en ontwikkeld.

En dan komt de volgende stap. Want zoals koffiefilters niets anders zijn dan een medium om in te zaaien, zo is vermiculiet dat ook. Er zit geen voeding in vermiculiet, deze zaailingen zijn zover gekomen op eigen kracht, door het voedsel dat ze bij zich hebben in het zaadje. Op die kracht zijn ze gekiemd. Maar nu hebben ze alles nodig wat voor groei kan zorgen: licht, lucht, voeding. Dat geldt voor pepers en paprika’s, maar ik kan me voorstellen dat je bijvoorbeeld tuinbonen (grotere zaden, hebben dus meer voeding en energie in hun zaadje bij zich) misschien wel tot 4 blaadjes in vermiculiet kunt laten staan. Ik ga dat zeker nog proberen en kom er dan later op terug op deze plaats.

En dus gaan de zaailingen nu naar een potje met potgrond (gemengd met wat brekerzand), in het volle licht, om verder op een ‘normale’ manier te groeien.

Ik ben vooralsnog wel erg tevreden over het zaaien in vermiculiet, en dan vooral over hoe makkelijk de zaden kunnen kiemen in het lichte materiaal en hoe makkelijk zaailingen te verspenen zijn . Daarnaast is het toch ook erg leuk dat het gebruikte vermiculiet weer opnieuw gebruikt kan worden en daarmee niet alleen biologisch is maar dus ook nog duurzaam.

Tot slot nog even een opsomming van de plus- en minpunten van zaaien in vermiculiet ten opzichte van de denomethode (tot nu toe dan, zoals gezegd, ik moet zeker nog meer oefenen met andere soorten zaden en planten):

  •  de denomethode is het goedkoopst, je hebt er alleen koffiefilters en plastic zakjes voor nodig
  • Daarentegen kunnen die filters en plastic zakje niet hergebruikt worden en vermiculiet wel
  • de zaden kiemen bij zowel denomethode als vermiculietmethode even gemakkelijk
  • vermiculiet lijkt wat veiliger voor zaden, kunnen minder makkelijk uitdrogen en/of breken bij het verspenen, bij de denomethode groeit het worteltje soms door het filterpapier heen waardoor je risico moet nemen om het van het papier af te halen
  • de denomethode is alleen geschikt voor kleine tot middelgrote zaden, de vermiculietmethode lijkt geschikt voor kleine tot juist heel grote zaden (blijkbaar ook voor heel kleine zaden maar dat ziet er op internet wel erg priegelig uit. Eerlijk gezegd vind ik heel kleine zaden via de denomethode ook niet fijn en ga ik bij heel kleine zaden voor ouderwets zaaien in potjes met potgrond/brekerzand zodat ik helemaal niet hoef te verspenen en de zaailingen in het potje kan laten staan tot ze groot genoeg zijn om uit te planten in de volle grond of grotere pot).
  • de denomethode is wel ruimtebesparend, de zaaisels in zakjes nemen amper ruimte in beslag. De vermiculietmethode heeft wat meer ruimte nodig omdat je dan in een bakje of een tray zaait

Wellicht volgen er dit jaar nog meer voorbeelden, foto’s, voor- en nadelen, etc..