(bijna) Gevangen!

Elk jaar probeer ik ze te vangen; de smaak van “tomaten-in-de-zomer-uit-eigen-tuin”. Voor wanneer het koud en nat en grijs en donker wordt.

Dat lukt me ten dele. Zelf tomaten roosteren, pureren, zeven, opkoken en invriezen of inmaken als pastasaus: heerlijk! En de cherrytomaatjes in zoetzuur; ook heerlijk!  En een goede tomatenchutney is ook niet te versmaden. En wat te denken van de Tamatar Kasaundi, misschien nog wel lekkerder dan die eerste chutney (beter gezegd; het is een chutney, een erg lekkere Indiase tomatenchutney).

Maar tomaatjes zelf zijn lastig in een pot te vangen, bij inmaak worden ze zacht en snotterig en ze verliezen die zomerse tomatensmaak.

Maar deze week kreeg ik lumineus idee, een soort Willie Wortelidee. En ik moet daar eerst Carine heel hartelijk voor danken. Van haar kreeg ik een erg lekker recept voor courgettes in olie (met azijn, ui, knoflook, laurier, etc.):

 

Ik beloof dit weekend het recept nog even uitgebreid beschreven op de website te zetten, zodra het klaar is plaats ik hier nog even de link. Erg geslaagd, de courgettes nog een beetje knapperig, lekker op een broodje kaas, in salades of bij koud vlees of zo. Franse tapas, dat is het.

En mijn Willie Wortelidee? Ruud en ik proefden de plakjes courgette en toen bedacht ik: Zou dit ook met cocktailtomaten kunnen? Eureka!! (volgens mij riep Willie Wortel dat ook als hij iets uitvond, maar ik geef toe dat het wellicht al weer een jaar of 30, uh waarschijnlijk 40, is dat ik voor het laatst een Donald Duck las 🙂 .

En dus kocht ik nieuwe flessen olijfolie en witte wijnazijn en plukte ik cocktailtomaten, wat basilicum, verzamelde ui, suiker, en zout. Want uiteindelijk is dat alles wat er in gaat.

Poging 1: ik heb de olie met azijn, suiker, zout en gesnipperde ui gekookt. Als laatste de hele tomaatjes en basilicum erbij en direct na het koken in potten gedaan.

Na een paar uur zag ik wel dat de velletjes van de tomaten waren gesprongen en dat het geheel troebel werd. En dat troebele is in dit geval niet slecht (als in rot of schimmel); het is een teken dat het sap uit de tomaten zich vermengt met olie-azijnmengsel.

 

Eureka 2: wellicht moest ik proberen om de tomaten zo rauw mogelijk te houden. Dus niet in het kokende olie-/azijnmengsel leggen, weer aan de kook brengen en dan in potten doen. Maar de potten zo heet mogelijk houden, het oliemengsel goed doorkoken, maar de tomaatjes en basilicum goed wassen en drogen, rauw in de nog warme potten doen. Vervolgens het kokende oliemengsel erop gieten en direct afsluiten. Dat geeft een klein risico, omdat de tomaten niet zijn gekookt kunnen er wat bacteriën aanwezig zijn; het is belangrijk om alles zo heet mogelijk te houden en zo snel mogelijk te te handelen zodat een eventueel bacterie wordt gedood door de hete pot en het hete oliemengsel.

En misschien kon ik dan voor deze 2e poging dan ook wel een ‘gewone’ olijfolie nemen (voor poging 1 had ik nog duurdere olijfolie van eerste persing gekocht).

En zo geschiedde. Dit is het resultaat na een paar dagen. Even een opmerking erbij; de verhouding is nog even zoek; ik had te weinig tomaatjes voor het formaat pot en de hoeveelheid olie\azijn, maar het gaat nu eerst even om het resultaat in smaak:

Links de pot met tomaten die rauw in de pot gingen, rechts de tomaten die eerst nog even werden opgekookt:

 

En beter te zien wellicht in een bakje. Links de rauwe tomaten in olie, rechts de tomaten die eerst werden opgekookt.

 

En natuurlijk hebben Ruud en ik samen de tomaten geproefd. Onze conclusies (natuurlijk wel met wat meningsverschillen, hoe kan het ook anders):

  • de opgekookte tomaatjes zijn zachter dan de tomaatjes die rauw in pot gingen (als je op de foto klikt zie je die in groot formaat en zie je bijvoorbeeld al dat het gesprongen velletje bij de opgekookte tomaten wat verder/breder is gebarsten dan bij de rauw ingemaakte tomaatjes). De rauwe tomaten zijn trouwens ook wel zacht hoor, maar net iets minder ‘kapot’ dan de opgekookte tomaatjes.
  • De kleuren van de rauw ingemaakte tomaatjes zijn wat mooier (helderder) gebleven dan die van de opgekookte tomaatjes. De kleur van basilicum wordt lelijk (beetje grauw olijfgroen), dus die ga ik de volgende keer gewoon fijn snijden in plaats van heel laten, geven dan wellicht ook wat meer smaak.
  • Ruud vindt de opgekookte tomaatjes het lekkerst, er zit meer smaak in van het olie-/azijnmengsel. Ik vind de rauw ingemaakte tomaatjes wat meer naar tomaat smaken. Ruud vindt het zure lekker, ik zou de zure smaak juist iets willen neutraliseren door er 1 koffielepel suiker extra aan toe te voegen (dus niet zoeter maken maar minder zuur zodat ik de tomatensmaak beter proef).
  • we proefde allebei weinig verschil in het oliemengsel. En dat betekent dat het dus echt niet nodig is om dure extra vierge olijfolie te gebruiken (ook geen goedkope rommel natuurlijk, maar een gewoon goede olijfolie is prima).
  • dat olie-/azijnmengsel is trouwens ook erg lekker en kun je als basis gebruiken voor een lekkere dressing.

De eindconclusie is dat je “tomaten-in-de zomer-uit-eigen-tuin” niet kunt vangen. Niet echt. Of eigenlijk echt niet. En misschien is dat maar goed ook, zo blijven ze onvervangbaar en hebben we in de winter en lente iets om (met smart) naar uit te kijken.

Maar dat neemt niet weg dat deze ingemaakte tomaatjes in olie en azijn wel erg lekker zijn. En ik heb nog een Willie Wortelidee in mijn hoofd; wat als ik de tomaten eerst half zou drogen en dan in potten zou doen met het olie- en azijnmengsel? Als ik nog genoeg tomaten van geschikt formaat kan oogsten ga ik dat nog proberen.

Tot slot nog 1 foto, van het trio bij elkaar, waar het mee begon en waar het toe kan leiden:

 

Carine, nogmaals heel hartelijk dank voor het courgette-recept!!

Edit vrijdagmiddag: zojuist de 2 inmaakrecepten geplaatst:

 

Noodrijp

Leuk woord voor de Dikke van Dalen. Noodslacht kende ik wel, maar ‘noodrijp’ is voor mij een nieuw woord. Dit jaar hebben we er kennis mee leren maken, van de extra vroege oogst van maïs (die trouwens wel gewoon erg lekker is) tot de pompoenen die we in kleinere hoeveelheden maar wel eerder dan normaal konden oogsten.

Eerst even een raadplaatje. Vind ik zelf erg leuk:

 

Dit is mijn ontbijt. Zeker niet van Ruud, die houdt van volkorencrackers met overjarige brokkelkaas. Maar ik hou van kwark, met wat ontbijtgranen en vers fruit (in de winter wordt dat  diepvriesfruit uit eigen tuin en daar is voor door de kwark ook helemaal niks mis mee).

Maar wat zijn die rode blokjes naast de laatste verse blauwe bessen? Lijkt wel een beetje op watermeloen. Maar is het niet. Het is een appel van onze nieuwe aanwinst:

 

Appel Rosette, zowel van buiten als van binnen rood. We hebben 12 appeltjes kunnen oogsten. Met de nadruk op ‘tjes’ want ze zijn maar klein. Maar dat komt mede omdat de boom pas afgelopen februari is geplant. En de droogte heeft ook niet meegeholpen. Maar wel leuk!!

En dan de hamvraag: Is ze ook lekker? Nou, ze is zeker niet vies. Lekker knapperig en een friszure smaak met genoeg zoet. Eerlijk is eerlijk; ze mist iets appelaroma. Maar dat wordt ruimschoots goed gemaakt door de bijzondere kleur.

Als mensen me zouden vragen wat mijn meest favoriete appelras is, zou ik er geen antwoord op kunnen geven. Maar als ik maar 1 boom zou kunnen zetten koos ik voor een erg lekkere friszure appel als Gloster of Ecolette of Summer Red (maar er bestaan heel veel lekkere handappelrassen).  Als ik 2 bomen zou mogen zetten, dan hoort er voor mij persoonlijk een moesappel bij. Zoals deze:

 

Grote ronde appels die dit jaar ook iets vroeger rijpen dan normaal. Met 3 bomen zou ik zeker de Rosette erbij nemen. De oogst was nu nog te klein voor een appeltaart maar volgend jaar…….. En nu eet ik al een paar ochtenden een bijna feestelijk ontbijt-kwark. Als ik dan nog een boom zou mogen kiezen, dan zou ik zeker voor een stoofappeltje gaan (ook om te drogen). Of die er nog gaat komen hangt af van de beslissing of we de bramenstruik weg doen. We lusten wel bramen, maar eigenlijk vooral als jam, en dat eten we niet zo vaak. En in de kwark vind ik bramen te overheersend, ik proef geen aardbei of aalbes meer als er ook een paar bramen in zitten.

Keuzestress dus. Braam weg = plaats vrij. En de braam wordt natuurlijk niet weggegooid, onze tuinbuurman heeft al aangegeven haar te willen adopteren. Dat maakt de keuze wel makkelijker. Mochten we nog eens enorm veel trek in een paar bramen hebben, dan mogen we bij hem ongetwijfeld een bakje bramen plukken. Dat maakt de keuze dan wel wat makkelijker.

Sterker nog, terwijl ik dit schrijf voorzie ik voorzichtig al de komst van een stoofappeltje. En dan blijft er nog wel een stukje over. Misschien nog een pruim erbij? Of nog wat frambozen:

 

Dit is de herfstframboos Himbo Top. Lekkere frambozen!! Nooit voor in de kwark, Ruud en ik vechten er ter plekke bijna om, zo lekker vinden we ze. Dus misschien gaan we zelf wat frambozen stekken want ze heeft in haar eerste jaar al flink wat uitlopers gemaakt. Of we zoeken er nog een zomerframbozenras bij. We gaan er over verzinnen. Er zijn in ieder geval dus al weer plannen voor deze winter en volgend jaar.

We zijn blij met onze pruim (Reine) Victoria. Altijd erg lekker. Maar dit jaar niet geweldig, veel last van pruimenmot. Waarbij de larven in de pruim kruipen en eten. En dat is nog niet zo erg, maar ze poepen er ook gelijk. En dan lusten wij ze niet meer 🙂 . Er zijn dieren die daar minder last van hebben, we zagen deze week eenden de gevallen pruimen eten alsof het een feestmaal was. En wespen natuurlijk. En zelfs een lieveheersbeestje:

 

En tot slot worden ook de peren van het ras Gieser Wildeman nu ook wat eerder rijp dan normaal. En met dank aan de droogte ook iets kleiner dan in andere jaren, net als het meeste fruit dat we konden en kunnen oogsten.

 

Ze maakt veel goed door een paar emmers opbrengst te geven. We zien alleen een beetje op tegen het schillen 🙂 .

Ik wil nog even melden dat ik op de website van Pokon ook nog een stukje heb geschreven, dit keer met wat uitleg over welke planten in de moestuin welke voeding nodig hebben, met een duidelijke foto die ik eergisteren kon maken van een blad met magnesiumgebrek: Voeding in de moestuin

En tot slot dan nog 1 foto die ik maakte van een gevallen handpeer bij onze tuinbuurvrouw:

Hoeveel wespen passen er in één zo’n kleine peer? Ik heb geen idee; er lagen een stuk of 10 gevallen peren, allemaal even overwoekerd door wespen. Ik ben na het maken van de foto voor alle zekerheid maar vrij vlot een andere kant op gelopen.

 

Subtiel

Dit wordt een kort blogje. Want ik heb eigenlijk geen tijd. En dat komt omdat ik het te druk heb. In de tuin, en in de keuken. En als ik komende herfst nog een zadenlijst wil openen zal ik daar onderhand ook eindelijk eens hard voor aan het werk moeten. Ik heb achter de schermen al flink wat soorten beschreven maar het grootste werk moet nog gebeuren; oogsten, drogen, schonen verpakken, labelen. Dat betekent dat ik me een klein beetje terug ga trekken. Want anders krijg ik het gewoon niet af voor de winter.

Dat heeft helaas ook als gevolg dat ik minder tijd heb voor het beantwoorden van vragen. En dan bedoel ik niet alleen de vragen in de reacties op een blog, maar vooral ook alle mailtjes die ik krijg; van welke tomaat ik op de foto herken tot welk beestje wellicht een boerenkoolplantje kan hebben opgevreten. Van hoe rijp je een aubergine moet oogsten, en hoe je appelazijn kunt maken, tot of je nu nog bonen kunt zaaien. En wanneer de zadenlijst uitkomt, er zijn zelfs al een aantal mensen die zaden bestellen 🙂 . Ik ben weer terug op het niveau van opstaan en direct de computer aan, ontbijten terwijl ik typ en pas 2 uur later aan de dag beginnen. En dus bij deze het verzoek om me vooral in relatieve rust aan de zadenlijst te laten werken 🙂 . Alvast heel hartelijk dank!

Dat gezegd hebbende……

Ik heb een website waar mensen (ik hoop met plezier) mijn schrijfsels over tuinieren lezen. Maar eigenlijk kennen mensen me natuurlijk niet echt. Bij deze een klein inkijkje in waar ik van hou, en ik kan dat het beste illustreren met foto’s.

Ik ben eigenlijk een gematigde moestuinder. Ik hou van niet te veel, niet te groot, niet te hoog, niet te bijzonder en niet te opvallend. Ik hou niet van felle kleuren, en al helemaal niet van vreemde kleurencombinaties. Hieronder zie je wat voorbeelden (en voor alle duidelijkheid; je kunt dus op een foto klikken om die in volledig formaat te zien):

Een hoekje in onze kleine achtertuin. Best netjes zo, alleen jammer dat het zonnescherm niet meer helemaal uitgerold kan worden. Ach, we kunnen ook onder deze Musa basjoo zitten als we schaduw willen:

 

Een Dahlia in de moestuin, met bloemen zo groot als kinderhoofdjes (alhoewel, het hoofd van een grote volwassen vent is waarschijnlijk een betere vergelijking):

 

Aubergientjes. De aubergine in het midden is van het ras Tsakoniki, na de foto chutney van gemaakt, ze woog 743 gram, schoon aan de haak:

 

En dan nog even een foto van de subtiele kleurencombinatie van een donkerbladige Canna met rode bloemen, voor een roze bloeiende Polygonum oriëntale:

 

Nogal gewoontjes zijn deze tomaten van het ras Brad’s Atomic Grape:

 

En ook pepers zie ik het liefst in een niet al te opvallende kleur, zoals deze Chinese Five Colour:

 

En dan tot slot nog een foto van een lieflijk bloempje. De plant is ondertussen ruim 2 meter hoog, en elke bloem is ruim 25 centimeter lang. Een Brugmansia natuurlijk

 

En dat is dan wel een kleine samenvatting van mijn  voorkeuren. Heb ik dan niets nuttigs te melden? Nou ja, morgen naar de tuin, om bramen te plukken. En de eerste tomatenplanten zijn op en uitgeput en leeg en gaan we uit de kas verwijderen. En dat geldt ook voor een komkommerplant die dik in de meeldauw zit. En we gaan winterrammenas zaaien, en veldsla. En we kunnen pompoenen oogsten. En nog wat gezaaide snijbiet en paksoi uitplanten.

En ik heb het plan om een verhoogde bak met ‘wintersla’ te zaaien. Met daarin winterpostelein, slasoorten, rucola, mosterdblad. Daarover later meer!

 

Huisvlijt

 

En zo oogsten we maar door. Weer een volle emmer tomaten geoogst, en de eerste echte oogst paprika’s (op de foto hierboven zie je een assortimentje oogst van dit weekend). En de eerste pepers. We dachten dat de courgetteplanten een beetje op het einde van hun leven waren, maar ineens lagen daar dit weekend weer 9 courgettes (en we zagen ook weer nieuwe bloemen).

De courgettezaailingen die we in de eerste week van juli zaaiden zijn uitgeplant in een verhoogde bak, en de planten zijn ondertussen al weer zo’n 40 centimeter in doorsnede. We hopen op een mooie nazomer en nog een leuke oogst van deze planten in september (en misschien zelfs oktober).

We hebben ondertussen genoeg tomatensap ingevroren, tomatensaus ingemaakt, courgettes ingevroren, komkommers weggegeven, etc.). De paprika’s van de foto hebben we schoongemaakt en in blokjes gesneden ingevroren, die gebruiken we in de winter voor pasta, soep en saus.

 

Maar wat kunnen we dus doen met de oogst die we afgelopen weekend mee naar huis namen?

Eureka: “Moestuin Kasaundi”!!

Kasaundi is wat men noemt een condiment, zoals ketchup dat is, en piccalilly, mosterd, sambal, etc.. Kasaundi komt uit India. Ik vond deze omschrijving op internet:

“Kasaundi is an Indian chutney or sauce, often based on tomatoes. There is chilli warmth without the overpowering heat. The rich, deep flavours come from mustard seeds & garlic. No fridge or pantry should be without kasaundi Use it as a chutney on BBQ’d meats, with crackers and aged cheddar, spread on sourdough, top with mozzarella or gruyere & melt under the grill. The options are endless!”

Klinkt lekker hè? Ik ken zelf 2 vormen; kasaundi van tomaten (een recept daarvan kun je ook op mijn inmaakpagina vinden) en kasaundi van aubergines. Ik bedacht; dan moet “moestuin kasaundi” dan toch ook kunnen?

Dus gepuzzeld en verzonnen, gemeten en afgewogen, bedacht en  gemaakt. En lekker!! En dan hebben we het alleen nog maar warm geproefd, de potten staan nu ondersteboven af te koelen en eigenlijk is ze pas over een week of 2 echt lekker (wanneer de smaken zich hebben kunnen ontwikkelen).

Het volledige recept heb ik uiteraard op de pagina met inmaakrecepten geplaatst (onder de M van Moestuin Kasaundi), ook voor onszelf want ik weet volgende week zelf ook niet meer wat er in welke hoeveelheid in zit 🙂 .

Ik kan even de ingrediënten laten zien, en die zijn deels Indiaas, zoals koenjit, gember en djinten. En deels toch uit een oud-Hollandse moestuin zoals komkommer, uien en appelazijn.

 

Voor zover wij het nu kunnen inschatten, warm geproefd, heeft het alles; zoet en zuur, zout en pittig, fris en kruidig. Er is één maar; het is wel veel werk. Maar dat is dan mooi voor een regenachtige dag. En het resultaat mag er dan ook zijn; 11 potten heerlijke Moestuin Kasaundi:

Als ze zijn afgekoeld kijken we of ze vacuüm zijn en gaan de potten naar zolder. Maar 1 pot gaat direct de koelkast in, we zijn benieuwd hoe het over een paar dagen, en koud, smaakt.

Morgen een dag naar de volkstuin; wieden en water geven (in de kas). En voorgezaaide paksoi, snijbiet en herfstandijvie uitplanten. Ik geloof zowaar dat er geen oogst mee naar huis hoeft. Joepie, morgenavond ‘vrij’!

Tot slot nog een bloemenfoto. Van Cosmos sulphureus Bright Lights, een mengsel van geel, oranje en rood. Bloeit de hele zomer, rijk, vrolijk en in zomerse kleuren:

Discussie

De tomatenoogst is dit jaar bijzonder goed. Ondanks de hitte, de brandende zon en de woekerende planten (want omdat het zo vaak zo warm was konden we niet de kas in om te dieven en op te binden). Maar gisteren kwam er dan eindelijk regen, heel fijn, want de buien kwamen zonder hagel of bliksem. En de vooraf aangekondigde windkracht 8 viel achteraf gezien ook mee.

Zo’n regenachtige dag komt goed uit; dat wordt een kasdag. Want daar is na weken van alleen maar tikken en oogsten en water geven meer dan genoeg te doen. Ik dief, tik, top en bind op. Ruud wiedt, ruimt op en geeft water.

En ik pluk natuurlijk. Terwijl Ruud me dat uitdrukkelijk heeft verboden. Bij de laatste 8 liter tomatensaus die ik vorige week maakte meldde Ruud het al: “Dit is de laatste soep of saus die we inmaken. We hebben veel te veel. Ik kan het allemaal niet meer kwijt, niet in potten en niet in de vriezer”.

Maar ik kan dit toch niet laten hangen:

Tomaat Tarasenko Hybrid #2

 

Tomaat Sweet Cream

 

Tomaat Swan’s Fluff

 

Tomaat Howard German

 

Ik zeg: “Maar dat is toch zonde Ruud? We gaan komende winter wel wat extra tomatensoep eten. Of zo”. Ruud zegt: “Niks daarvan, we zijn er klaar mee”.

Ik opper nog: “Maar Ruud, ik moet toch ook nog zaden oogsten voor de zadenlijst”. Ruud: “Oh, maar dat is geen probleem, ga je gang. En dan spoel ik het restproduct wel door de wc”.

Nou ja, mijn allerliefste  tomaten niet meer willen is al akelig, maar het dan ook nog een restproduct noemen gaat me te ver. Trouwens, wie is hier nou eigenlijk de baas? Ruud vindt dat hij het is. Hij draait zich om en daarmee is de kous af. Wat hem betreft dan. Hij grist een heel erg oude, verkleurde en verweerde regenjas uit de kas, trekt die aan en brengt maar weer een kruiwagen vol onkruid, en takken/bladeren van tomaten weg:

 

Als hij terug komt vraag ik nog waarom er wel 2 vriezerlades helemaal vol met bonen mogen worden gepropt, maar er slechts 1 lade mag worden gevuld met bakken met tomatensap. Ik krijg geen antwoord. Misschien omdat het voor zijn standpunt beter is om deze discussie niet in te gaan.

Afijn, ik pluk dus tomaten, en tomaten, en tomaten:

Tomaat Grushovka

 

Tomaat Cherokee Chocolate

 

Tomaat Reinhard’s Black Zebra

 

En ik vertrek uiteindelijk met 2 emmers vol met tomaten naar huis. Als later in de middag Ruud thuis komt en vraagt wat we eten, zeg ik “Spaghetti. En voor morgen heb ik tomatensoep gemaakt. En dan is het tomatensap al weer op, zoveel was het dit keer niet”. Dat ik op zolder achter de al ingemaakte potten saus nog 4 grote potten vers ingemaakte tomatensaus heb verstopt weet hij niet (tot nu dan). Mocht hij er alsnog iets van zeggen, dan kan ik altijd nog zeggen dat we overmorgen boontjes zouden kunnen eten. Want die kunnen nog steeds vers worden geoogst, en dat terwijl we er ook al zo belachelijk veel van van hebben ingevroren dat er bijna niks anders meer bij kan.

Tot slot nog even: ik heb op de website van Pokon ook een blog geschreven, over mijn 10 meest favoriete moestuinbloemen plus de redenen waarom ze zo favoriet zijn, en met lekker veel bloemenfoto’s: Mijn 10 favoriete moestuinbloemen.