Oud en nieuw

Ondanks alle storm en regen van de afgelopen tijd lijkt de tuin de lente in te glijden. We zien het aan het onkruid dat begint te groeien, aan de woerden die ruzie zoeken om een vrouwtje, aan de dansende muggen als de zon even schijnt. En aan de fruitbomen en -struiken die voorzichtig uit gaan lopen. Op de foto links de aalbes, in het midden de blauwe bes en rechts een piepklein maar duidelijk bloemknopje van de bosperzik:

 

Ook thuis begint het steeds meer lente te worden, het begint al aardig vol te worden op de slaapkamers, overal staan wat zaaisels, zaailingen en overwinterde stekken.

Op de foto hieronder zie je mijn nieuwe ervaring met zoete aardappelen die een bijna overweldigende hoeveelheid stekken maken (in tegenstelling tot de zoete aardappelen die ik voor het stekken tot nu toe altijd in de winkel kocht en een stuk of 5 stekken per aardappel maakten):

 

En dit is het oude en bekende gezicht van groeiende peperzaailingen op het beste/lichtste plekje in huis (en sinds dit jaar ook nog eens met kweeklamplicht in de avond):

 

Op een ander kamertje staan overwinterde stekken:

 

Ik had ze eigenlijk al buiten willen zetten, en misschien zelfs al willen uitplanten en/of verpotten. Maar de aanhoudende windkracht 6 tot 9 houdt me tegen. Het zijn soorten die ik zelf in de herfst stekte zoals de Salvia Amistad en Fuchsia triphylla Koral, maar ook gekochte planten die ik niet buiten of in de kas durfde te overwinteren. Zoals mijn derde of vierde poging Lepechinia hastata. Ik heb deze plant al vaker gehad maar ze overleefde nog nooit een winter (buiten en in de kas). Dus deze winter nam ik het zekere voor het onzekere, want na al die jaren verheug ik me weer zo op deze bijzondere plant.

Ik vond nog een oude foto uit 2009 van deze Lepechinia:

 

De bloempjes zijn prachtig, bijna rokerig donkerroze. Maar het meest bijzonder zijn die heel kleine stipjes die je op de bijna zwarte knoppen en zaadpeultjes ziet; het is een kleverig stofje dat overduidelijk naar boenwas geurt. Ze is niet eetbaar maar wel heel mooi en bijzonder, ik kan er nooit langs lopen zonder te ruiken. “Pledge” denk ik dan gelijk, me de gelijknamige spuitbus herinnerend die mijn moeder vroeger op de afgrijselijk lelijke eiken tafel spoot en uitwreef waarna die glom als een spiegel  🙂 .

Ook oud en bekend maar wel eetbaar is de yacon. Toen ik het blog Internationaal schreef en nog eens naar informatie zocht kwam ik op een pagina terecht met meer informatie sinds het laatste jaar dat ik haar teelde. Ik vond de eetbare knollen toen wat flauw, niet zo zoet als ik had gehoopt, ik heb ze een paar jaar vooral voor de lol en het mooi geteeld. Maar nu las ik dat de smaak pas na een aantal weken bewaring wordt ontwikkeld. Nou, daar ben ik dan wel benieuwd naar, dus ik heb gelijk maar een knolletje besteld. Ja, ik heb het bij één gehouden, want het wordt weer een ‘vol’ jaar 🙂 .

Dit was in 2013 de opbrengst van 3 planten:

 

Bij elkaar waren het 3 emmers vol, sommige knollen waren ruim een pond zwaar (ze is qua vorm en grootte van de knollen wel enigszins vergelijkbaar met de zoete aardappel). Misschien wordt het tijd om een pagina over haar te maken en daarin mijn herinneringen van toen te beschrijven en daaronder de aanstaande ervaringen van dit jaar.

Nieuw voor dit jaar worden de probeersels met laos (die na een week of 8 nu uiteindelijk voorzichtig uitlopen) en koenjit (die er in het vermiculiet nog steeds hetzelfde uitzien als 8 weken geleden en dus vooralsnog helemaal niks doen).

En oud maar ook nieuw voor dit jaar: ik heb lang, lang geleden (ik gok een jaar of 18 tot 20 terug) eens witte asperges geteeld (nou ja, ‘geteeld’ is een iets te groot woord). Ik heb ze toen zelf gezaaid, het jaar erop uitgeplant, daarna nog een jaar gewacht voor de eerste voorzichtige  oogst. Maar in dat derde jaar werden de planten aangetast door de aspergevlieg, en konden we (ondanks een berg zand die we ook nog eens hadden versjouwd, gemengd en gebouwd) geen één asperge oogsten. Ik was er na die ene ervaring van 3 jaar nutteloos mijn best doen ook gelijk weer klaar mee, dat lijkt me duidelijk.

En dat terwijl we asperges heel erg lekker vinden. Dus ga ik het dit jaar toch weer eens proberen, maar dan de groene, want die hebben sowieso al veel meer kans van slagen in onze vette klei. En ik heb, denk ik, een goed ras gekozen (de biologisch Vegalim met alleen mannelijke stelen dus meer opbrengst). En ik ga ze in een verhoogde bak planten, minder klei, lossere grond.

Oh ja, het zaaien sla ik ook over, die drie jaar voorbereiding heeft iemand anders al voor me gedaan, ik heb lekker lui en snel aspergeklauwen besteld (want zo heten deze kale planten/wortels die we bij het planten uitspreiden):

 

Dit weekend gaan we ze uitplanten, mocht iemand nog een tip hebben m.b.t. plantdiepte en afstand (20 centimeter diep en 40 centimeter uit elkaar, zegt ‘men’), standplaats, verzorging, aspergevlieg, etc. dan houd ik me van harte aanbevolen!

Zo telen we, net als elk jaar, oude bekende en bewezen soorten maar ook weer nieuwe groenten, en uit het oog verloren soorten die een nieuwe kans krijgen. Ruud zegt dat de tuin bij voorbaat al te klein is voor alles wat ik wil gaan zaaien en planten, en ik zeg het niet hardop maar ik vrees er ook een beetje voor.

Dan nog even de link naar het blog dat ik deze week op de website van Pokon schreef, over het verschil tussen Broccoli en Broccolini

En tot slot wil ik, mede namens Freek, iedereen nog even hartelijk danken voor alle lieve reacties op mijn vorige blog! Zes komma drie kilogram onvoorwaardelijke liefde en ondanks zijn voorgeschiedenis een bijna blind vertrouwen, zelfs tijdens de 2 insuline-injecties per dag, hoe bijzonder is dat! En Freek is ook heel grappig want hij blijkt grotendeels ondersteboven te leven; hij laat zich te pas en te onpas vallen (wij lopen ondertussen niet meer maar ‘schuiven’ letterlijk door het huis). Hij slaapt zelfs op zijn rug. Freek is thuis, dat vinden wij en ik denk dat hij het daar ook mee eens is.

 

Volgende week hoop ik eindelijk eens iets over het buiten (moes)tuinieren te schrijven, door alle storm en regen zijn we amper naar de tuin geweest. En dat terwijl er genoeg te doen is. Als eerste staat het schoonmaken van de 3 nestkastjes op het programma, want we zagen dat er al weer in wordt gekeken of het een geschikte broedplaats is. En daarna gaan we de asperges planten, de rekken voor doperwten, kapucijners en sugar snaps zetten (want die kiemen ondertussen volop). En vervolgens kan ik nog wat gaan zaaien, en het wordt tijd om de sjalotten te poten. Genoeg te doen!

 

Prioriteit

Ik heb eigenlijk niks te melden (“WAT?!?!” roept Ruud). Nou ja, als ik wil heb ik altijd wel wat te vertellen. Maar met windkracht 8 was het deze week geen tuinweer. Behalve vrijdag, dat was een mooie dag. Helaas wordt er voor dit weekend weer een nieuwe storm voorspeld die een aantal dagen aan gaat houden.

Maar die ene mooie dag, vrijdag, zijn we eindelijk een middagje naar de tuin geweest, vooral om (voor) te zaaien. Ik heb rucola gezaaid, wat snijbiet, boomspinazie, peterselie, mosterdblad, selderij, en natuurlijk sla en andijvie, eigenlijk een allegaartje van verschillende soorten groenten en kruiden die goed tegen wat kou kunnen (of dat zelfs prettig vinden voor het kiemen). Prei en uien zijn gezaaid, en de erwten en sugar snaps. De doperwten beginnen zelfs al voorzichtig te kiemen:

 

In kas 3 staan 2 onderbakken/zaaitray’s met peulvruchten en andere groenten en kruiden, in kas 2 staat tussen de wintergroenten één onderbak met een zaaitray waarin de eerste 3 soorten bloemen voor dit jaar zijn gezaaid (Consolida, Penstemon en Dianthus barbatus):

 

Na de foto heb ik de bak voor alle zekerheid wel afgedekt met een perspex plaatje, voor het geval de muizen of slakken interesse in de zaden zouden hebben. Over een week of 2 kan ik in die tray verder zaaien, met bijvoorbeeld Lathyrussen en goudsbloemen.

Ook in de moestuin zijn we voorzichtig begonnen, met het ophogen van de grond in de verhoogde bakken (met rijpe compost). En we hebben de kruidenbak verplaatst. Die stond naast de compostbak maar doordat daar ook de Dahlia’s en Canna’s staan stonden de kruiden vorig jaar grotendeels in de schaduw. En dat is zeker voor soorten als salie, dragon, tijm, oregano en rozemarijn geen ideale plek. Op de nieuwe plaats staan de planten bijna de hele dag in de volle zon. Bij het verplanten hebben we alles gelijk terug geknipt en zagen we dat de meeste soorten heel voorzichtig al weer uit willen gaan lopen.

 

Maar de belangrijkste reden dat ik deze week niet zo veel te melden heb is Freek. Ik schreef in december al dat we een kat in ons leven missen (Planning en kerst). Twee weken geleden maakte we via het dierenasiel kennis met Freek, een 12 jaar oude ex-kater met suikerziekte. Zijn baasje wilde Freek vorig jaar in laten slapen. Toen 2 afzonderlijk van elkaar geconsulteerde dierenartsen dit weigerden is zijn baasje gestopt met het geven van insuline (ja, dan kom je er uiteindelijk ook vanaf 🙁 ). En zo kwam hij in september ziek en verward in de opvang, waar hij weer goed werd ingesteld op insuline en sindsdien wacht op een nieuw tehuis. We hebben Freek ondertussen geadopteerd maar hij komt dit weekend pas, omdat wij een weekje nodig hadden om alles in orde te maken; dieetvoer bestellen, hem aanmelden bij de dierenarts, insuline in huis halen, naalden bestellen, een nieuwe kattenbak, etensbak, krabpaal, etc. kopen (want na de dood van Lotje hadden we alles wat nog bruikbaar was aan het dierenasiel gegeven).

Freek in de opvang:

 

En dus hebben we het de komende dagen en weken druk, om Freek te laten wennen, aan ons en aan ons huis. Maar tussendoor maak ik wel tijd vrij om stekken van de zoete aardappelen te nemen:

 

En om de Chayote op te potten (die we ondertussen ‘het prehistorische ei’ noemen). Ik had de vrucht los in de propagator gelegd en zag al wel dat de stengel en blaadjes voorzichtig groeiden. Maar ondertussen worden ook de eerste worteltjes gevormd. Nu begrijp ik ook waarom de hele vrucht opgepot moet worden, half onder en half boven de grond, want de wortels verschijnen waar ook de stengel naar buiten kwam:

 

Misschien kan ik volgende week al wat warmte minnende eenjarige bloemen in huis voorzaaien. En het wordt tijd dat de in september gekochte jonge Salvia’s die in huis overwinterden naar de kas worden verhuisd. Want ik heb die plaats voor het raam nodig voor zaaisels, zaailingen en zoete aardappelstekken.

In de tuin is nog niet zo veel te zien maar heel langzaam wordt het in huis steeds voller. In mijn hoofd heb ik een deel van wat er kiemt en groeit al plekjes in de tuin toebedeeld. En als we een mooie dag met zon treffen en het om half zes in de middag nog licht is, kriebelt de lente. Het tuinseizoen is nu wel echt begonnen!

 

Vergelijken

Wat een weer! Ruud en ik zeiden woensdag (tuindag) tegen elkaar dat als iemand zou zeggen dat het 5 maart was in plaats van 5 februari, dat we dat ook zouden geloven.

Ja, het was lekker tuinieren, in de zon, weinig wind, 8 graden, tuinieren zonder dikke jas en sjaal. Maar nee, goed is het niet, we zagen al muggen, en behoorlijk wat wakkere slakken. De blauwe bes krijgt al knopjes, en dat geldt ook voor het jonge perzikboompje. Als het gaat vriezen wanneer de knoppen nog wat verder open zijn zal dat voor flink wat schade zorgen.

Het ‘warme’ weer zorgt er ook voor dat sommige groenten al door gaan schieten. Zoals deze tatsoi in de kas:

 

Deze mag zo blijven staan, dan kunnen we over een paar weken van de bloemen genieten. Maar de rest wil ik wel graag oogsten, dus moeten we ‘nog een beetje dooreten’. Want er is in de kas van alles te oogsten, van snijsla, mosterdblad, knolvenkel en rucola (die trouwens ook door gaat schieten) tot snijbiet, winterpostelein en wat koolsoorten. En buiten kunnen we nog koolrapen, pastinaken, aardperen, bietjes, savooikool, boerenkoolspruitjes en palmkool oogsten. En in huis liggen nog een paar laatste zoete aardappelen te wachten, plus 9 pompoenen, en een halve emmer witlofkropjes. En dan heb ik het maar niet over de nog behoorlijk volle vriezer.

“Ik hoef maar één keer per dag warm eten”, zegt Ruud nog maar eens een keer, terwijl ik bedenk en opnoem wat we de komende dagen zouden kunnen eten om te zorgen dat we van alles wat opmaken. Vandaag eten we in ieder geval broccolini (af spruitbroccoli, aspergebroccoli, sprouting broccoli of hoe je het dan ook wilt noemen):

 

Ik oogst er de grootste roosjes van en de kleintjes laat ik weer groeien. Ondertussen staan er in de kas bloemkoolplanten waarvan één al een klein bloemkooltje heeft dat niet meer groeit, dus die mag ook mee naar huis.

 

En dan kunnen we morgen pompoen-linzencurry eten. En de dag erna sla, met rucola en mosterdblad, met zoete aardappelen uit de oven. En de dag daarna een leuke hartige taart met aardpeer en paddenstoelen waarvan ik het recept op internet vond. En nog een dag verder knolvenkel met zalm. Of pasta met palmkool, of lasagne van koolraap? Ik verzin maar door, terwijl Ruud nog wat mest haalt en op een hoop gooit voor de pompoenen en courgettes later dit jaar.

Aan het einde van de dag is het ook leuk om alvast te speuren naar zaailingen (ik vond er een paar van het paarse mosterdblad) en naar overlevenden van de winter. Er is helaas één tijm dood, maar de Franse dragon leeft en daar ben ik erg blij mee! En de bieslook is al zo groot dat we er wat van kunnen oogsten. Over het klimaat gesproken……. ik vond nog een oude foto van 18 maart 2010:

 

En deze maakte ik woensdag, 5 februari 2020:

 

Ondertussen gaat het met de paprika’s, pepers en aubergines in huis prima. Ze hebben nog steeds alleen 2 kiemblaadjes maar die zijn wel mooi groot en sterk.

Ook even vergelijken. Deze foto maakte ik vorig jaar op 25 februari:

 

En deze foto maakt ik deze week, op 5 februari, 20 dagen eerder dan vorig jaar:

 

Dat gaat lekker! Ongetwijfeld voor een deel doordat het op de bovenverdieping een paar graden warmer is dan in een koude winter. Maar eerlijk is eerlijk; de nieuwe led-kweeklamp doet zijn werk goed. Sterker nog; vorige week belde onze achterbuurman ’s avonds aan. hij kwam ons waarschuwen dat ‘de lamp op een slaapkamer op hol was geslagen’ 🙂 .

Nu de eerste 2 echte blaadjes voorzichtig tevoorschijn komen zal de groei ook nog wat sneller gaan (want die eerste blaadjes duren het langst, daarna kunnen de zaailingen met meer bladeren sneller en meer voedingsstoffen opnemen).

Ook de zoete aardappelen komen nu volledig tot leven. De 6 gekochte zoete aardappelen beginnen worteltjes te krijgen, en ik zie voorzichtig een eerste stekje verschijnen. Met één zoete aardappel gaat het wat minder goed, ik ben er ondertussen wel achter dat ze gevoelig is voor schimmel als de grond waarop ze ligt te nat is.

Van de 2 zoete aardappelen die ik begin januari in de propagator legde heb ik al stekken genomen. En ik kocht in dezelfde week een witte zoete aardappel zonder naam bij een toko. Ook hier is  duidelijk verschil te zien.

Dit zijn 2 oranje zoete aardappelen van eigen oogst (vorig jaar bij AH gekocht):

 

Ik heb er 2 stekken van genomen. En ik heb ook 2 stekken van de witte zoete aardappel van de toko genomen, dit is één zoete aardappel, in dezelfde week in dezelfde propagator in dezelfde potgrond gelegd:

 

Ze geeft zeker 8 stekken meer dan de oranje zoete aardappel. Uiteindelijk wil ik van elke zoete aardappel 2 of 3 planten zetten, en die dit jaar met elkaar vergelijken, in kleur, gezondheid, groei, bloei, hoogte, uiteraard de opbrengst en vervolgens smaak en houdbaarheid. Een leuk project in 2020!

We kunnen nog 5 kropjes witlof uit de tweede emmer oogsten. Ik liet al eerder een foto zien van de oogst van emmer 1:

 

Na de oogst hebben we de emmer laten staan, wat water gegeven en de emmer weer afgedekt. Een paar weken later is dit het resultaat:

 

Na die eerste oogst maken de wortels dus nog wat kleine krullerige kropjes en/of losse blaadjes. Alles bij elkaar kunnen we hier nog één keer een lekkere salade van maken.

De kans is vrij groot dat we nu een week niet op de tuin komen. Met een heuse storm en heleboel regen op komst gaan we morgen wat spullen veilig zetten, de klimrozen nog even opbinden, en we zorgen dat de ramen in de kassen op een kleine kier van 5 tot 8 centimeter staan (zodat de wind in en uit kan waaien).

Edit zaterdagavond: ik kreeg een mailtje met de opmerking dat bedrijven op internet juist adviseren om vanaf windkracht 8 alle ramen en deuren volledig te sluiten. Tenzij er al schade is, dan moet er juist direct een raam een stukje open worden gezet om te voorkomen dat de kas zich opblaast. Lastige kwestie, de man die alle drie onze kassen heeft geplaatst (en nog een stuk of 20 kassen op het tuinbouwcomplex) heeft in de professionele kassenbouw in het Westland gewerkt en hij drukte ons altijd op het hart om een raam een stukje open te laten. Ik kan me in de afgelopen 29 jaar één keer herinneren dat er een ruit kapot was gewaaid. En dus houden wij ons aan dat advies, ook al is dat advies dus al 30 jaar oud en zijn er ongetwijfeld nieuwe inzichten. En uiteraard spelen heel veel zaken een rol: glas of plastic (met een plastic kas zijn er veel minder kieren dan een kas met glazen ruiten in een frame), de grootte van de kas, hoe de kas aan de grond is gezekerd, de windrichting, etc.. Kijk bij twijfel even op bijvoorbeeld de website van deze verzekeraar (met de opmerking dat dat wel vooral om professionele kassen van tientallen meters lang en breed gaat): Interpolis

Het enige goede advies dat ik kan geven is om bij het plaatsen van een kas te zorgen voor een sterke constructie en goede plaatsing.

En nu, het blijft spannend, bij elke storm weer, de storm schijnt tot maandagochtend aan te houden, ongetwijfeld gaan we in de loop van maandag even naar de tuin om te kijken of de kassen de storm goed hebben doorstaan. We hopen dat de storm meevalt en dat niemand ernstige schade heeft!!

Tot slot nog 2 mededelingen:

Ik heb ook een blog geschreven op de website van Pokon: Mediterrane kruiden in potten en bakken

En over de nieuwsbriefmails: Augus weet ondertussen waar het probleem ligt, de mails worden door sommige providers als spam gezien. Voor nu heeft hij de hoeveelheid mails die automatisch per minuut worden verstuurd verlaagd. Dat betekent dat je de mail een paar uur tot een dag later ontvangt, maar we hopen dat het ervoor zorgt dat iedereen de mail weer krijgt.

Tot slot nog één foto. Ik begon er al een hard hoofd in te krijgen; de laos ligt al bijna een maand in een bakje met vochtig vermiculiet. Maar vanmiddag zag ik het ineens, ik keek verkeerd, ik staarde maar naar die steeds verder indrogende stengel met het idee dat die weer uit zou moeten gaan lopen (net zoals bij bijvoorbeeld citroengras/sereh). Maar daar loopt ze niet uit, ze begint nu langzaam uit haar velletje te barsten (bijna zoals een sjalot). Ik ben erg benieuwd hoe het verder gaat!