Nieuw-Zeelandse spinazie

Eerst even dit, mocht je internationale informatie/zaden/tips/foto’s zoeken over/van Nieuw-Zeelandse spinazie:

  • Synoniemen:     Plukspinazie
  • Latijnse naam:     Tetragonia tetragonioides (synoniem Tetragonia expansa)
  • Engelse naam:     Tetragonia, New-Zealand spinach, Everlasting spinach
  • Duitse naam:     Neuseeländer spinat
  • Franse naam:     Épinard de Nouvelle Zélande, Tétragone cornue

Nieuw-Zeelandse spinazie komt oorspronkelijk inderdaad uit Nieuw-Zeeland (dat is bij planten niet perse altijd het geval, zoals bij Capsicum chinense die niet uit China maar uit Zuid-Amerika komt). Je kunt bij de oorspronkelijke herkomst uit Nieuw-Zeeland bedenken dat ze van een warm klimaat houdt. Ze is familie van ijskruid en heeft geen andere familieleden in de moestuin: ze is dus ook geen familie van echte spinazie (Spinacia oleracea).

Ze is onbekend voor mensen zonder moestuin: ik heb er in Nederland nog nooit blaadjes van in een groentewinkel of supermarkt gezien. Daarentegen is ze in de moestuin een bekende en geliefde plant: omdat je er over een lange periode blaadjes van kunt oogsten/eten.

De blaadjes zijn aan de plant heel stevig maar worden na het koken lekker zacht. Je gebruikt de blaadjes dan ook vooral op die manier. Ik vind de blaadjes zelf rauw iets te stevig om echt lekker te zijn (alleen heel kleine blaadjes gebruik ik wel eens in een salade), maar ze is gekookt/gestoofd heerlijk, en kan natuurlijk ook gebruikt worden in stoofschotels, curry, etc..

PLANT

De plant is eenjarig en doet het prima in de zomer in ons klimaat (ze kan geen vorst verdragen en wordt dus pas na half mei uitgeplant). Ze wordt niet hoog maar stoelt wel heel breed uit: uiteindelijk wordt ze ongeveer 45 centimeter hoog maar ze kan wel ruim 60 x 60 centimeter breed worden. Dat komt doordat de planten zich in de loop van het seizoen steeds meer vertakken.

De planten krijgen dikke waterige stengels (het heeft bijna het idee van vetplanten) en er worden daarlangs constant nieuwe groene bladeren gemaakt die ongeveer 5 tot 9 centimeter groot worden. In de zomermaanden bloeit de plant met kleine vrij onbetekenende gele bloempjes. Voor alle duidelijkheid, de roze bloempjes op de foto bovenaan deze pagina zijn niet van de Nieuw-Zeelandse spinazie maar van een eenjarige die ernaast bloeide. Op deze foto kun je de bloempjes wel zien (rechts onderin):

Je ziet in dezelfde hoek (een stukje onder de 2 gelige bloempjes) ook al 2 onrijpe zaden, het zijn daar nog groene vrij grote vruchtdoosjes die later drogen, bruin worden en vanzelf van de plant vallen.

Nieuw-Zeelandse spinazie is vooral zo geschikt voor de moestuin omdat ze vrijwel ‘probleemloos’ is: ze kan wel eens slecht groeien in een kille natte zomer, maar ze heeft heel weinig belagers (geen slakken, zelden luis, etc.) en ook weinig of geen last van ziekten of schimmels.

TEELTWIJZEN / RASSEN

Er zijn geen verschillende soorten of (bijvoorbeeld vroege of late) rassen; er is alleen deze originele soort. Je zaait haar in de lente of vroege zomer voor en vervolgens kun je er de hele zomer en een groot deel van de herfst van oogsten.

BODEM / BEMESTING

Nieuw-Zeelandse spinazie houdt van een zonnige standplaats. Ze kan goed tegen droogte: ik heb haar al vaak in een verhoogde bak geteeld en daar doet ze het prima. Ze is dan ook ongetwijfeld leuk in een grote pot waarbij ze in de loop van de zomer, naarmate ze meer vertakkingen maakt, over de rand van de pot zal gaan tuimelen. In de volle grond (mits die voldoende vocht bevat) zal de opbrengst wel iets groter zijn (omdat de bladeren van de planten die meer vocht krijgen iets groter worden). Ze houdt van een luchtige en vochtige maar niet kletsnatte grond; om die reden kun je voor het planten wat rijpe compost door de grond werken.

Ze heeft niet heel veel voeding nodig (maar uiteraard wel genoeg om nieuwe vertakkingen en blaadjes te maken); zelf harken we voor het uitplanten van de zaailingen een handje samengestelde organische meststof voor de moestuin door de grond. Hier groeien de planten daar prima op.

OPKWEEK

Zelf zaai ik Nieuw-Zeelandse spinazie graag eind maart in huis voor, of in april in de koude kas. De zaden hebben een fors formaat en zijn wel tot ruim 1 centimeter groot. Ik zaai de zaden 2 keer zo diep als dat het zaadje dik is, elk zaadje gaat hier in een eigen 7 of 9 centimeter potje met een mengsel van potgrond met wat grofzand erdoor. Ik dek de zaden af met hetzelfde potgrondmengsel. Je kunt haar ook buiten zaaien, in potjes voorzaaien of ter plaatse, wacht dan tot begin mei voor voorzaaien en tot half mei voor ter plaatse zaaien.

Eigenlijk is een zaadje van de Nieuw-Zeelandse spinazie geen zaadje maar een vruchtdoosje; net als bij rode bietjes en snijbiet komen er gemiddeld 2 tot 4 zaailingen uit 1 vruchtkluwen. Je kunt overwegen om na het kiemen de sterkste zaailing te laten staan en de kleinste weg te halen maar zelf laat ik het altijd maar gaan zoals het gaat (met het idee dat de sterkste vanzelf wint en dat er soms ook wel 2 zaailingen uitgroeien tot samen een extra grote plant met een flinke opbrengst).

De kiemduur bedraagt in huis bij kamertemperatuur ongeveer 2 weken (bij wat koeler zaaien in koude kas of buiten kan dat nog een weekje langer duren). De zaailingen kunnen uitgeplant worden wanneer ze groot genoeg zijn, vanaf half mei.

Jonge zaailingen, ik wacht in dit stadium nog even voor ik de zaailingen uitplant

STANDPLAATS

Nieuw-Zeelandse spinazie is een bladgewas, maar ze heeft wat minder voeding nodig dan de meeste bladgewassen. Bovendien heeft ze geen familie in de moestuin. En dat betekent dat je in een eventuele vruchtwisseling met geen andere plant rekening hoef te houden dan met haarzelf (je zoekt dus elk jaar een ander plekje voor haar). Handig want zo zet ik haar zelf dus vaak op een plekje in de tuin dat nog vrij is of soms zelfs in een verloren hoekje (mits de zon er wel schijnt). Omdat ze vrij laag blijft maar wel breed wordt vind ik het ook leuk om haar tussen eenjarige bloemen te planten; het frisse groen bij de grond staat leuk bij bloemen die daarboven in felle kleuren bloeien.

Zoals gezegd houdt ze van een zonnig plekje in luchtige en lichtvochtige grond. Houd een ruime plantafstand aan, uiteindelijk kan elke plant wel een vierkante meter ruimte in beslag nemen. Ik plant ze zelf op een afstand van 60 x 60 centimeter zodat ze lekker vol over elkaar heen hangen, er minder onkruid tussen groeit en ik er veel van kan oogsten. Mocht een stengel over een plant die ernaast staat groeien kun je die gewoon wegknippen.

TEELTZORGEN

Naast het gebruikelijke wieden moet je de jonge planten nog regelmatig water geven tot ze ‘zelfredzaam’ zijn. In het begin groeit Nieuw-Zeelandse spinazie vrij langzaam (omdat de grond dan nog relatief koud is). Vanaf juli (wanneer grond en lucht warm genoeg voor haar zijn) begint de groeispurt. Als je regelmatig topjes plukt (die je trouwens net als de bladeren kunt stoven of koken) stimuleer je de plant om te vertakken (en dat zorgt uiteindelijk voor meer stengels = grotere plant = meer bladeren = meer opbrengst). Zoals al eerder gezegd kun je stengels (als die in de weg liggen of over een pad groeien) zonder probleem terug knippen.

OOGST / BEWAREN

Doordat de bladeren van Nieuw-Zeelandse wat dikker en steviger zijn dan van de meeste andere bladgewassen, zijn ze ook wat langer houdbaar. Uiteraard oogst ik de bladeren het liefst zo kort mogelijk voor ik ze in de keuken wil gebruiken, maar als ik de bladeren pluk en in een afgesloten plastic zak doe kan ik ze in de koelkast ook zeker nog wel enkel dagen bewaren. De topjes zijn ook eetbaar. Oudere stengels zijn taai en gebruik je liever niet. Bovendien worden daar de bloemen en vervolgens de harde zaden gemaakt.

Die bloei begint in juli en gaat de hele zomer door. De bloei en de vorming en rijping van zaden hebben echter geen invloed op de plant en de opbrengst: de planten kunnen bloeien, zaden maken, zaden laten rijpen en tegelijkertijd ook gewoon nieuwe bladeren maken. De bloei heeft dus geen invloed op de oogst/opbrengst (en ook niet op de smaak).

De oogst gaat door tot in de herfst de eerste koude nachten verschijnen. Ik kan me jaren herinneren dat de planten begin oktober werden geveld door veel regen en een eerste koude nacht, maar er zijn ook jaren geweest dat ik er in een relatief warme en droge verhoogde bak tot in november van kon blijven oogsten (al groeien de planten in de herfst wel steeds langzamer).

De jonge plant vertakt al in een jong stadium

ZAADTEELT

Bij Nieuw-Zeelandse spinazie is het oogsten van zaden heel gemakkelijk: ze heeft geen familie in de moestuin, kan dus niet kruisen met andere soorten, en de zaden zullen dus soortechte planten geven.

En je hoeft er ook heel weinig voor te doen: aan het einde van het seizoen ruim je de planten op waar je de hele zomer en herfst van hebt geoogst. En dan vind je op de plaats waar de planten stonden de rijpe gevallen zaden; ze zijn vrij groot, makkelijk herkenbaar en je kunt ze zo oprapen. Laat de zaden op een warme luchtige plaats in huis nog een weekje drogen.

Mijn eigen ervaring is dat er na een niet te strenge en/of natte winter soms in mei wat zaailingen opkomen (vooral wanneer de planten in een verhoogde bak stonden, in de vette klei heb ik nog nooit zaailingen gevonden). Ze zaait zich dus soms ook uit (maar niet vaak genoeg om erop te gokken, raap vooral ook wat zaden in de herfst om zelf weer te kunnen zaaien).

Mits donker, droog en koel bewaard blijven de zaden ongeveer 4 jaar kiemkrachtig.

15 reacties op Nieuw-Zeelandse spinazie

Anne 17 maart 2021 om 20:04

Beste Diana,

Het is een plant die ik koester!
Ik heb altijd een plant in de serre staan waardoor ik, hier in La Manche, de hele winter kan oogsten. Ze zaait daar ook makkelijker uit zodat ik nooit zelf moet zaaien. Kiemplantjes genoeg!
Wij maken er graag soep van, die heerlijk romig is.
Dank je wel voor jouw uiteenzetting!
Anne

Maaike 22 maart 2021 om 10:02

Nou vorig jaar heb ik HEEL VEEL spinaziezaailingen weg getrokken. Heel erg uitzaaien kan dus wel degelijk! Ik liet er ook een hoop opkomen en trok ze als ze groot genoeg waren uit de grond om te eten, en hield er uiteindelijk 2 over. We zijn begonnen met 4 planten, maar dat was veel te veel voor z’n tweetjes. Vorig jaar hadden we er nog maar 2 maar dit jaar denk ik dat er maar 1 plant neerzet.

Maar het is een geweldige plant inderdaad. En je hoeft maar 1x zaad te kopen of krijgen!
Maar ik zou de zaden dus wel zoveel mogelijk weghalen als je geen paar vierkante meter spinazieplanten wilt ;).

Ruud & Diana 22 maart 2021 om 17:05

Hallo Maaike,
Leuk om te horen dat de zaden bij jou wel massaal kiemen. Ik gok dat je dan misschien op zandgrond tuiniert? Want dan zou het zo kunnen zijn dat niet perse de vorst ervoor zorgt dat de zaden niet meer kiemen maar dat maandenlang kletsnatte grond de oorzaak is.
groetjes,
Diana

Maaike 22 maart 2021 om 17:45

Klopt, zandgrond hier. Ik moet wel zeggen dat ik afgelopen november wat minder zaden zag liggen dan andere jaren. Ik heb er meer van gegeten en er beter op gelet. Dus ik ben benieuwd wat er dit jaar gebeurt. Maar inderdaad zandgrond dus.

Ik had trouwens dat jaar ook al heel veel zaden geraapt. Maar het waren er zoveel en ze waren zo donker dat ik ze op een gegeven moment blijkbaar ook niet meer zag.

Gerard 22 maart 2021 om 12:41

Hallo Allen
Ik ga dit jaar zeker met de N- Z spinazie beginnen ,, alleen moet ik opletten niet al te veel onkruid te gaan eten! ik heb namelijk nog nooit van deze groent gegeten! Ben benieuwd, bedankt voor je lofzang.

Gerard

Eveline 24 maart 2021 om 11:43

Hey Diana, heerlijke groente om te wokken. Ik doe vaak moestuingroenten in de wok met sesamolie, gember, knoflook en oestersaus, mie erdoor en je hebt een hele makkelijke maaltijd. Vorig jaar kwam de Nieuw-Zeelandse spinazie bij ons ook spontaan op tussen de aardappels. Dit terwijl het jaar ervoor de planten het niet zo heel geweldig deden van mijn eigen gekweekte planten. Ik heb geen zaden bewaard, ik dacht dat ze dit jaar wel weer spontaan zouden opkomen, maar dat blijft afwachten wij tuinieren wel op klei ook, in Zeeland.

Ruud & Diana 25 maart 2021 om 09:39

Hallo Eveline,
Dankjewel voor de tip! Ik gebruik de Nieuw-Zeelandse spinazie vaak in curry, ook heel lekker.
Ik ga haar zelf morgen zaaien, de kans dat ze hier dit jaar weer spontane zaailingen geeft is vrij klein want het is hier zo kletsnat geweest dat de plassen in de tuin stonden toen de strenge vorst er in februari overheen kwam. Maar de grond is nog koud, het zou zeker nog kunnen, ik zag toevallig gisteren een heel klein sprietje van de Persicaria orientalis (Kiss-me-over-the-garden-gate), een eenjarige die zich hier altijd goed uitzaait. De komende weken kunnen we weer speuren naar cadeautjes in de vorm van zaailingen van melde, rucola, goudsbloemen, boomspinazie, etc.
groetjes,
Diana

Eveline 25 maart 2021 om 12:05

Ik vind die cadeautjes ook heerlijk. Die lichtroze malva heb ik een keer van je gekocht ( dacht dat die van jou kwam). Geplant in ons bomenstukje, jaar erop stond het helemaal vol. Een echte traktatie voor de bijtjes. Ook veel plantjes uitgedeeld in ons complex. Hier ook altijd veel borage, bonenkruid, dille, duizenschoon, selderij, korenbloemen, rode melde ( ben ik ook grote fan van) etc.etc. Dat hoeven dan lekker niet meer te zaaien.
Goed idee van de curry, ik heb de nz spinazie er nog niet voor gebruikt. Ga ook maar een keertje saag maken, over indiaas gesproken. Dat zal er ook goed mee kunnen ipv gewone spinazie. Wel hopen dat ze ook dit jaar weer opkomen, want het heeft inderdaad goed nat gestaan.

Suzanne 27 maart 2021 om 01:19

Nieuwzeelandse spinazie is ook erg lekker in pasteitjes van bladerdeeg. Even wokken met uitje en knoflook. Snippers gerookte zalm. Creme fraiche met ei erdoor en peper. Tot slot wat geraspte Parmezaan erover.
Ik gebruik trouwens vooral de jonge bladeren en de toppen. De rest doet het goed op de composthoop.
ik vind Diana’s recepten heel inspirerend. Dank daarvoor.

Ruud & Diana 27 maart 2021 om 08:46

Hallo Suzanne,
Dankjewel voor het recept, klinkt heerlijk, ga ik zeker ook eens proberen!!
groetjes,
Diana

Manon 3 april 2021 om 14:38

Beste Diana,
Dank voor de uitgebreide info mbt nz spinazie. Vraagje: we hebben vorig jaar voor het eerst met deze plant kennisgemaakt en ik heb de zaden (bloemknoppen) na het oogsten van de stengels en bladeren apart gehouden en gedroogd (ze zijn wel hard en bruin geworden), maar nu vraag ik me af of de zaden zullen kiemen. We hadden misschien langer moeten wachten totdat de zaden vanzelf van de plant zouden vallen?
Nog een tip: ik gebruik de bladeren van deze ‘spinazie’ rauw in de lasagneschotel (daarna natuurlijk nog wel in de oven). Voordeel is dat deze spinazie veel minder vocht afgeeft dan gewone spinazie en hier dus heel geschikt voor is. groetjes, Manon

Ruud & Diana 4 april 2021 om 09:17

Hallo Manon,
Ik durf niet te zeggen of je zaden zullen kiemen (maar er is dus zeker ook een kans dat je volgende maand zaailingen op de plaats waar ze stonden terugvindt). ‘Hard en bruin’ klinkt wel als rijp, maar dat moment van oogsten is voor elke plant weer anders. Er zijn soorten waarbij de zaden al loslaten of geoogst kunnen worden als de zaden nog groen zijn (zoals bij springbalsemienen), maar er zijn ook planten waarbij de zaden eerst volledig aan de plant moeten rijpen. Ik oogst zelf ook zaden van Nieuw-Zeelandse spinazie, ik wacht dan tot de zaden al wat bruin verkleuren en makkelijk van de stengel loslaten als ik ze aanraak. Als je de zaden niet knalgroen hebt geoogst maar ook toen ze al op weg naar rijpen waren is de kans zeker heel groot dat de zaden zullen kiemen.
groetjes,
Diana

Manon 4 april 2021 om 12:10

Dank Diana, toch nog een beetje hoop, we gaan het zien.
Dat ik de gekiemde zaden van vorig jaar nog ga terugvinden zal zeker niet gaan gebeuren. We huren namelijk elk jaar van maart tot november een tuintje van de gemeente. Het volgende jaar moet je dan weer ingeloot worden en als je een tuintje krijgt, is de kans heel klein dat dat dezelfde is. We hebben wel ingeschreven voor een vaste tuin in Den Haag, maar er is heel veel animo!

groetjes,
Manon

Frederik 7 april 2021 om 21:46

Ongelofelijk… ik vond net spontane zaailingen op de plaats waar vorig jaar NZ spinazie stond… en dat begin april! (Ja, ik ga ze beschermen tegen nachtvorst).

Esther 15 april 2021 om 21:10

Ik ben op zoek naar info over groenbemesters en kwam op je site…
wat ontzettend veel informatie! nieuw zeelandse spinazie heb ik al eens geprobeerd, maar met zoveel nieuwe meters kale moestuin ga ik snel mn zakje zaad eens opzoeken! Dat ligt er al wel paar jaar, dus ben heel benieuwd of het nog kiemt… Zeker een mooie plant om meters te maken! ( en ook van te smullen dan in de indiase dahl)


Laat een antwoord achter aan Manon

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Of abonneer jezelf op deze discussie zonder te reageren.

Meld je aan voor de nieuwsbrief