Aardappel

Aardappelen worden heel vaak en veel gegeten. Vroeger aten we ze bijna elke dag, maar sinds de komst van pasta, rijst maar ook risotto, couscous, quinoa en andere lekkere zetmeelhoudende producten is het hier in ieder geval wel wat minder geworden.

Dat neemt niet weg dat de gemiddelde Nederlander toch minimaal 2 of 3 keer per week aardappelen eet. De aardappel is ook erg gemakkelijk in gebruik; gekookt, gebakken, uit de oven, als kroketjes, als frietjes, maar ook lekker in een salade en zelf gebruiken we haar ook vaak als een soort bindmiddel in soepen en stoofschotels. Op de foto bovenaan deze pagina zie je van alle soorten die we enige jaren geleden teelden een paar aardappelen (Escort, Roseval, Charlotte, Bleue d’Artois, Ratte en Rode Eersteling).

Van de aardappelplant eet je alleen de knol; blad en bloemen zijn niet eetbaar. Belangrijk om te weten en te onthouden is dat de aardappel behoort tot de groep Solanaceae (de aardappel heet Solanum tuberosum). Dat betekent dat ze familie is van bijvoorbeeld de aubergine en tomaat (handig en belangrijk om te weten i.v.m. vruchtwisseling, kans op ziekten, etc.).

Zelf heb ik altijd geleerd dat je na het oogsten van de aardappelen deze een dag of 2 tot 3 moet laten rusten voor je ze kunt eten. Als je ze direct eet zou je wat maag- en darmproblemen kunnen krijgen (zelf die gok nooit gewaagd en braaf een paar dagen gewacht dus of het helemaal klopt weet ik niet, lijkt ook wat te verschillen in gevoeligheid daarvoor per persoon).

Je kunt trouwens ook alcohol maken van aardappelen (maar volgens mij kun je van heel veel groenten en fruit alcohol maken 🙂 ). Zelf eens van iemand aardappelwijn gekregen, eerlijk gezegd vond ik het niet lekker, maar het is in ieder geval wel mogelijk.

TEELTWIJZEN

Er zijn vroege, halfvroege, middelvroege/late en late aardappelen, daardoor kun je de oogst spreiden en kun je over een lange periode verse aardappelen oogsten en eten.

Vroege rassen:

  • korte groeiperiode, 90 tot 100 dagen
  • bewaren ongeveer tot het nieuwe jaar (afhankelijk van het ras)

Middelvroege rassen:

  • je poot ze meestal 1 of 2 weken later dan de vroege aardappelen
  • iets langere groeiperiode, 100 tot 120 dagen
  • daardoor dus ook wat later oogstbaar
  • soms langer bewaarbaar (maar dat is uiteraard ook afhankelijk van het ras)

Halflate rassen:

  • worden nog wat later gepoot
  • en dus ook nog wat later geoogst
  • groeiperiode > 120 dagen
  • meestal tot in het voorjaar bewaarbaar

Late rassen:

  • lange groeiperiode, > 150 dagen
  • bewaren tot ver in het volgende voorjaar

Wij zelf kiezen de laatste jaren eigenlijk alleen nog maar vroege en halfvroege rassen: hoe langer de groeiperiode van een aardappelras is, des te meer mogelijkheden zijn er voor de “aardappelziekte” (de pseudoschimmel Phytophthora infestans) om toe te slaan. Zeker op onze vette klei, waar veel regen in de zomer een probleem kan zijn, zijn halflate en late rassen vaak gedoemd te mislukken.

Op de 2e foto zie je de Bleue d’Artois (midden), Escort (onder), Roseval (rood, bovenaan), Annabel (rechts), Frieslander (linksboven) en Kestrel (met paarse vlekjes, links). Voor elke gelegenheid is er wel een aardappel; Annabel en Roseval zijn erg geschikt voor bakken en salades, wat gladder, Escort en Frieslander zijn wat kruimiger en daardoor lekkerder voor stamppot maar ook als gewoon gekookte aardappel bij vlees en groenten of frituren, Bleue d’Artois is ook iets kruimig en omdat ze zo mooi paars blijft erg leuk in paarse aardappelsalade, gebakken maar ook een lilapaarse aardappelpuree. Zo kun je zelf ook meerder aardappelen kiezen om te telen, voor meerdere bereidingwijzen.

Aardappelen kunnen niet worden gezaaid (het kan natuurlijk wel want in aardappelen komen ook wel zaadbolletjes, maar aardappelen zaaien is niet zo geschikt voor hobbyisten in verband met kruisingen, ziekten, etc., het wordt gedaan door veredelaars die nieuwe rassen willen ontwikkelen). Je poot een kleine aardappel (die speciaal is geteeld om als ‘pootaardappel’ te dienen), waarna je na de eerder genoemde periode van 90 tot wel 150 dagen een aantal aardappelen kunt oogsten. Ik heb ook wel eens gezien dat mensen geen pootaardappelen poten, maar gewoon een doorgesneden aardappel uit de supermarkt die al aan het uitlopen was; ook die groeiden best goed en leverden ook nog wel een leuke opbrengst op.

Zelf kopen we eigenlijk meestal pootaardappelen en dat bevalt ons het best. Maar ik heb wel eens wat Ratte-aardappeltjes gewoon in een winkel gekocht en gepoot, dat leek best goed te gaan maar de oogst was niet geweldig (dat lijkt echter vooral aan het ras te liggen). Want ook wel eens kleine Roseval-aardappelen in de supermarkt gekocht en gepoot, en dat leverde een meer dan prima opbrengst van gezonde, lekkere aardappelen op.

Het jaar erop deden we dat ook weer, en dan met Franceline (en dat was prima, prima opbrengst van grote aardappelen) en met Royal Gold (donkerpaarse schil, crèmegeel van binnen en dat ging juist niet goed, de oogst was mager en de planten waren gevoelig voor Phytophthora).

De resultaten van de teelt van consumptieaardappelen lijken dus een beetje wisselend. Maar wat let je om, als je bijvoorbeeld op vakantie erg leuke aardappelen van een bijzonder lokaal ras tegenkomt, toch eens te proberen om de aardappelen koel te bewaren en in het voorjaar uit te poten op een stukje land. Wie weet wat het wordt! Pas dan wel altijd extra op voor tekenen van Phytophthora, en houd je vooral aan de vruchtwisseling.

Vroege aardappelen kunnen in de grond vanaf half maart; dat is een gokje, want het loof sterft af bij vorst. Door het gebruik van vliesdoek of het poten onder glas kun je de teelt nog iets vervroegen. Hier werkt het vaak niet omdat de grond te nat is in het vroege voorjaar (en daardoor ook extra koud).

Jaren geleden eens (in een ongeduldige bui, zoals we die wel vaker hebben na een lange winter) eind februari wat aardappelen gepoot. Na een periode van 2 weken regen waren alle poters rot (waterrot). Sindsdien poten we niet vóór de tweede week van maart, en dan ook nog kijkend naar het weerbericht en of de grond niet te nat is.

Aardappel komt boven de grond

Op de foto zie je een aardappelplant zoals je die kunt herkennen wanneer ze net boven de grond komt. Zo’n 3 weken na het planten (afhankelijk van plantdiepte en het weer) speuren we elke dag de veldjes met gepootte aardappelen af, op zoek naar aardappelen die boven komen. Soms is er nog wel een aardappel die niet boven komt, en als je op tijd bent kun je die aardappel (vaak rot of aangevreten) dan nog uit de grond halen en daarvoor in de plaats een nieuwe aardappel poten (meestal houd je een paar pootaardappelen over na het poten, niet weggooien dus maar bewaren voor plekjes waar een aardappel is dood gegaan).

Als je toch eens late aardappelen wilt proberen, poot je deze tussen begin april en half mei. Poot zo vroeg mogelijk in verband met de eerder genoemde aardappelziekte Phytophthora. Phytophthora is trouwens een pseudo-schimmel die naast aardappelen vooral ook bij tomaten voorkomt (zoals eerder gezegd zijn ze familie van elkaar), ze verspreidt zich door de lucht. Zorg daarom dus altijd dat aangetaste planten van aardappelen of tomaten verwijderd worden van je tuin zodat ze zich onderling maar ook elkaar niet aan kunnen steken. Uiteraard de aangetaste planten ook niet op de composthoop gooien (wij gooien trouwens ook de gezonde planten van aardappel en tomaat niet op onze composthoop).

RASSEN

Er zijn heel wat smaak- en structuurverschillen tussen aardappelrassen. Vroege rassen vormen over het algemeen minder blad dan late rassen en worden dan ook dichter bij elkaar geplant. Zelf heb ik wel altijd geleerd: “geen aardappel zonder blad”, dus zorg bij afstand, verzorging en bemesting wel dat de plant goed kan groeien zodat ze ook knollen kan maken.

Zie voor een tabel waarin de meest bekende rassen worden genoemd, samen met hun vroegheid, geschiktheid voor bepaalde grondsoorten, opbrengst, kooktype, consumentenwaarde, bewaarbaarheid en resistentie tegen Phytophtora bijvoorbeeld op de website van Zaadhandel van der Wal, bij aardappelen en vervolgens bij ras-eigenschappen. Zaadhandel van der Wal is overigens ook een zeer betrouwbare leverancier voor veel verschillende groentezaden.

Als vroege aardappel kiezen we zelf vaak Rode Eersteling (die kregen we eens van een buurman en die vonden we wel lekker), of Tiamo. Maar elk jaar komen er weer nieuwe rassen op de markt, altijd leuk om ook eens een ander ras te proberen. Middelvroeg kiezen we vaak voor bijvoorbeeld Escort (een erg lekkere, iets kruimige aardappel), Timate, Rosagold, etc.. Let bij je keuze vooral ook op je eigen wensen m.b.t. kooktype (kruimig of juist niet). Zoals eerder gezegd, wij zetten een paar verschillende rassen, juist voor verschillende bereidingswijzen (een kruimige om gewoon te koken, een wat gladdere aardappel voor salades en bakken, etc.).

En als we er plaats voor hebben dus ook altijd een ‘leuk  kleurtje’  voor een geweldige en kleurrijke aardappelsalades, paarse aardappelpuree en paarse aardappelpreisoep. En Roseval (rood van buiten maar geelwit van binnen) is bijvoorbeeld dan weer erg lekker in de schil gebakken uit de oven, met knoflook en rozemarijn.

Elke aardappel is weer lekker bij een ander gerecht, het is leuk om bij het koken te kunnen kiezen uit je eigen assortiment :-).

Ik moet niet vergeten Leven van het Land te noemen. Waar zaadhandel van der Wal en anderen zeer goede en professioneel geteelde pootaardappelen verkopen, verkoopt Leven van het land juist op kleine schaal die bijzondere, weinig voorkomende aardappelen (ook paarse en rode en gevlekte variëteiten). Ook leuke knofloken trouwens, maar dat is een ander hoofdstuk 🙂

Aardappelbloem

Aardappelplanten kunnen ook bloeien (al doet niet elk ras dat ook echt elk jaar). Mocht je aardappelen in een siertuin willen poten, is het misschien leuk om bij je keuze op de bloemkleur te letten (geelschillige aardappelen geven normaal gesproken witte bloemen, roodschillige aardappelen geven lilapaarse bloei). Op de foto hierboven zie je de bloei van een roodschillige aardappel, de bloei valt rond juni/juli en is mooi zachtpaars. Aan de bloem kun je duidelijk zien dat de aardappel tot de groep Solanaceae behoort (de bloem lijkt op die van een tomaat, maar dan groter en in een andere kleur).

BODEM / BEMESTING

Hoewel aardappelen op alle gronden gekweekt kunnen worden, verkiezen ze een lichtzure grond (ideale pH voor klei 6, voor zand 5). Zandgronden zijn vooral voor vroege teelt geschikt omdat deze grond sneller droog en opgewarmd is. Middelvroege en latere teelten zouden het vooral goed doen op kleigronden omdat deze voedzaam zijn en vochtiger in de zomerperiode, maar eerder legde ik al uit dat onze vette klei (die ondertussen toch ook al veel humus bevat) bij veel regen in de zomer te nat kan worden met waterrot tot gevolg, en ook een grotere kans op Phytophthora. Bij de vroege teelt zal op zandgrond de aardappel (door de snellere opwarming) wellicht wat eerder boven komen, maar ook hier op klei hebben we de beste resultaten met vooral vroege en middelvroege soorten.

Aardappelen zijn redelijk gulzige planten; de kaliumbehoefte is relatief hoog ten opzichte van de stikstofbehoefte. Maar bedenk wel, een gezegde dat ik hier regelmatig van een tuinbuurman hoor is “zonder loof geen knol”. En dat is natuurlijk ook zo; de plant zal eerst een gezonde groene plant moeten zijn om voedingsstoffen op te kunnen nemen voor de ontwikkeling en groei van aardappelen.

Hier spitten we in de winter stalmest onder, en geven we later wat compost en een week voor het poten wat samengestelde organische meststof volgens de aanwijzing op de verpakking. Zo kunnen de pootaardappelen uitlopen en de plant gaan groeien. En om aan de hoge kaliumbehoefte te voldoen (om de knolontwikkeling te bevorderen) strooien we een paar weken na het uitlopen van de aardappelen (wanneer ze dus goed aan de groei zijn) nog een kleine hoeveelheid kali.

Teveel stikstof door een verkeerde bemesting met stikstofhoudende mestsoorten (bijvoorbeeld door bloedmeel maar ook kunstmesten als kalkamonsalpeter, chilisalpeter, etc.) kan veel loof maar geen aardappelen geven, maar ook een groter risico op Phytophthora, aantasting door de coloradokever, en minder aardappelen. Zelf hebben we een jaar of 10 geleden eens bloedmeel gestrooid op een aardappellandje en daardoor werden de planten ruim 120 cm hoog, heel grote, mooie planten, zagen er groen en mooi en gezond uit, maar bij het oogsten hadden we maar weinig en vooral kleine aardappelen – alle voeding (en dat was dus vooral stikstof) was voor de groei van de plant verbruikt, maar er was geen kali voor de groei van knollen 🙂 ).

Samengevat; een matige algemene bemesting met een kleine stikstofbemesting maar een flinke kalibesmesting zorgt voor de beste resultaten. Na aardappelen blijft er trouwens nog stikstof in de bodem achter, daardoor doet na vroege aardappelen een “nateelt” van bladrijke gewassen zoals sla, andijvie, etc. het erg goed.

Op een zure zandgrond is het raadzaam om wat kalk te gebruiken. Bij een te lage pH kan er magnesiumgebrek optreden; bladeren worden geel, terwijl de nerven groen blijven. Gevolg is dan het te vroeg afsterven van de bovengrondse delen van de plant, met als gevolg uiteraard minder opbrengst van aardappelen. Geef in dat geval ruim op tijd een magnesiumhoudend product als kalk of kieseriet.

Aardappelen ‘spruiten’

STANDPLAATS

Er moet een vruchtwisseling van minimaal 1 op 4 worden aangehouden, om aaltjes, phytophtora, en schimmels zoveel mogelijk te voorkomen. Aardappelen laten grond met een goede structuur na, na de oogst is de grond zelfs hier op de vette klei mooi los en rul en nog zeer geschikt voor een nateelt (zoals gezegd, met bijvoorbeeld herfstandijvie, winterprei of iets dergelijks). Zelf stelt de aardappel weinig eisen; ze doet het zowel in volle zon als de halfschaduw goed.

POOTGOED

Pootaardappelen

Het plantgoed wordt gesorteerd op de afmetingen van de aardappelen;

maat 28/35 mm

De meest voorkomende en ook interessantste soort: heeft voldoende ogen per knol en een goede verhouding tussen de reserves in de knol en het aantal knollen per kilo.

maat 25/28 mm

Is een kleine maat. Heeft minder ogen, dus minder stengels = minder aardappelen, maar wel grotere aardappelen

maat 35/45 mm

In een grote maat. Heeft meer ogen, dus meer stengels = meer aardappelen, maar dan wel kleinere aardappelen. Omdat grote pootaardappelen meer reserves hebben in hun knol kunnen ze na bijvoorbeeld vorstschade makkelijker herstellen en daarom zijn deze grotere pootaardappelen geschikt voor de vroegere teelten.

VOORKIEMEN (SPRUITEN)

Voorkiemen doe je door het pootgoed een paar weken lang in bakjes te leggen en deze op een lichte maar niet zonnige plaats te zetten. Zelf leggen we (voor vroege en middelvroege aardappelen) zo rond half februari de aardappelen in de doosjes waarin je eieren koopt; zo ligt elke pootaardappel goed gescheiden van de rest, kan er voldoende licht bij, en weinig kans op zweten of schimmel door vocht. De ideale temperatuur daarbij is 10°C. En hier is dat op zolder, voor het raam.

Dus zo koel en licht mogelijk. De ogen die dan uitlopen en scheuten vormen zijn dan kort en stevig en gedrongen. Heb je langere scheuten, dan hebben de bakjes met poters te warm en/of te donker gestaan. Langere scheuten breken heel gemakkelijk bij het poten, en ze putten de knol uit. Een goed voorgekiemde pootaardappel heeft 2 weken voorsprong, maar het heeft geen invloed op de uiteindelijke grootte van de oogst.

Per ongeluk kwamen aardappelen zo uit de schuur in maart, veel te lange en waterige scheuten om nog als pootaardappel te kunnen dienen
Per ongeluk kwamen aardappelen zo uit de schuur in maart, veel te lange en waterige scheuten om nog als pootaardappel te kunnen dienen

PLANTEN

Aardappelen houden van een losse luchtige grond. Kort voor de teelt maak je de grond daarom goed los, het vergemakkelijkt tevens het planten. Zorg dat de pootaardappelen wat zijn afgehard (zet ze af en toe op een lichte, luchtige en en niet vochtige plaats een tijdje buiten), en bijvoorkeur laat je ze dus voorkiemen.

Poot aardappelen in rijen, vroege aardappelen mogen wat dichter bij elkaar dan de late rassen (zie in de tabel hieronder de plantafstand voor vroege, middelvroege, middellate en late aardappelen). Je kunt de poters poten met een schepje, een hak of met een aardappelplanter. In ieder geval moeten de aardappelen 10 centimeter onder de aarde komen (zie voor de diepte van poten ook even hieronder bij ‘Aanaarden’).

Na het maken van de gaten (wij gebruiken er zelf een aardappelpoter (zie foto) voor, lijkt een beetje op een extra grote bollenpoter, leg je de aardappelen voorzichtig en met de uitlopers naar boven gericht in de gaten (anders kunnen de zorgvuldig gekweekte scheuten weer afbreken of moeten de uitlopers van onder de aardappel erlangs groeien om bovengronds te komen), en vervolgens maken we het gat weer dicht met het kluitje dat we eerder uit de grond haalden.

POOTTABEL EN POOTAFSTAND

Aardappel tabel

In bovenstaande tabel staat bij de plantafstand van late aardappelen 30 x 30 centimeter. Dit klopt niet en moet 60 x 60 centimeter zijn. Als je liever aardappelen wilt aanaarden kun je ze in de rij iets krapper zetten en de rijafstand juist wat ruimer nemen, dus voor late aardappelen wordt het dan 45 x 65 centimeter.

AANAARDEN

Wij zelf aarden niet meer aan; het is veel werk en wij zelf hebben ondervonden dat als je aardappelen extra diep poot (ruim 10 centimeter of zelfs nog iets dieper) je niet meer aan hoeft te aarden omdat de aardappelen dan niet meer bovengronds komen (de eigenlijke reden om aan te aarden is dat je niet wilt dat aardappelen half boven de grond komen waardoor je ‘groene’ aardappelen krijgt (die extra solanine bevatten). Bedenk daarbij dat de aardappelen die je wat dieper poot natuurlijk wat later dan normaal boven de grond komen omdat de weg naar het licht wat langer is.

Een andere belangrijke reden om wat hoger te poten en dan aan te aarden is natuurlijk het vocht; in de laatste jaren soms zoveel regen gehad dat het beter zou kunnen zijn (op onze vette klei waar het water niet zo snel wegloopt) wat minder diep te poten en dan wel aan te aarden. Tot nu toe nog niet gedaan maar het is wel iets dat we in ons achterhoofd houden voor wanneer de zomers nog natter zouden gaan worden. Op zandgrond loopt het water veel sneller weg en is dit, denk ik, minder een reden om aan te aarden.

Mocht je wel willen aanaarden of heb je de pootaardappelen gewoon te ondiep gepoot waardoor je wel zult moeten aanaarden: je aardt de planten het best aan kort na het boven komen van de planten, als ze 15 centimeter hoog zijn. Doe dit met een hak of ‘aanaarder’ (een soort V-vormig gereedschap). Als je dit een paar keer herhaalt ontstaan er ruggen. De voordelen daarvan zijn:

  • bevordert ondergrondse stengelvorming
  • beschermt vroege aardappelplantjes tegen vorst
  • belet dat sommige knollen in het daglicht groeien en groen worden
  • de grond op de ruggen warmt wat sneller op
  • de regen wordt beter afgevoerd
  • betere bestrijding tegen onkruid

Probeer vooral zelf wat je het prettigst vindt werken, dieper poten en niet aanaarden, of wat minder diep poten en wel aanaarden. Als je aardappelen aan wilt aarden kun je ze, zoals eerder aangegeven, in de rij iets dichter op elkaar zetten en de rijafstand iets vergroten (zodat je tussen de rijen de grond op kunt hopen op de aardappelen).

Aardappelveld bloeiend

VERZORGING

Aardappelen onderdrukken het onkruid goed als de planten eenmaal volwassen zijn, maar bij jonge planten moet je uiteraard nog wel wieden. Doe dit altijd ondiep en voorzichtig om geen ondergrondse wortels en aardappelen te beschadigen.

OOGST

Om vroege aardappeltjes te kunnen oogsten kun je al met oogsten beginnen wanneer het blad nog groen is. Eigenlijk zijn de knolletjes dan nog niet rijp; ze zijn relatief klein en de schil beschadigt heel gemakkelijk (je hoeft ze niet te schillen, je borstelt ze onder de kraam schoon en kaal). Maar ze zijn wel heel erg lekker.

Voor echte definitieve oogst, wacht je normaal gesproken tot het blad van de aardappelplanten afsterft. Zelf oogsten we vanaf de tijd dat de aardappelplanten geel worden. We rooien gewoon een “stoel” aardappelen wanneer we het idee hebben dat ze ongeveer wel goed zijn. In het ergste geval heb je maar een klein maaltje aardappelen (die wel erg lekker zijn) en laat je de rest van de planten gewoon nog een week of 2-3 groeien voor je dan weer eens een wat oogst. Maar als je te lang wacht, dan is het verschil tussen afstervend blad en Phytophthora lastig te zien (en dat gebeurt hier helaas erg vaak). En liever op tijd iets minder geoogst, dan wat te lang gewacht en veel weg moeten gooien door Phytophthora-aantasting).

Aardappel Bleue dArtois rooien

Het rooien gebeurt met een riek of met een speciale aardappelriek (kleiner en korter), of eventueel met een spitvork. Laat geen aardappelen (ook geen kleintjes) in de grond achter, de achtergebleven knolletjes gaan na de winter vaak gewoon weer verder groeien en brengen dan de vruchtwisseling in de war, in het slechtste geval kunnen ze ook nog worden aangetast door Phytophtora. Rooi de aardappelen bij voorkeur wanneer de grond nog wat vochtig is (makkelijker oogsten). De laatste late aardappelen moeten uiteraard voor de vorst binnen worden gehaald.

Aardappeloogst

Soms kan het gebeuren dat je bij het opensnijden van de aardappel een gat dat wat verkleurd is midden in de aardappel aantreft (foto hieronder). Het is geen ziekte maar een teken dat de aardappel tijdens de groei te maken heeft gehad met grote verschillen in vochtigheid. Nog een reden dus om bij droogte water te geven en te zorgen voor een goede afwatering tijdens natte perioden. Vaak zie je dit fenomeen bij de grotere aardappelen (de aardappel op de foto is een ‘Anaïs’). Je kunt de aardappel nog prima eten, mits je het donkere vruchtvlees wegsnijdt. De aardappelen zijn wel wat minder lang houdbaar; houd de wat grotere aardappelen apart en eet die als eerste.

Aardappel met droogtegat

Heel belangrijk is het drogen en de plaats van opslag. Ik heb eens de aardappelen gezien bij iemand die de aardappelen na het rooien een dag of 4 in een plastic mand in de kas (en daar is het rond de 45 graden) had gezet; niet droog en niet kunnen ademen (door de plastic mand) gaf aardappelen die van binnen een rottende, zwarte plek kregen. Buiten op de grond laten staan kan ook niet; de aardappelen gaan dan ademen en worden binnen een paar dagen zacht.

Aardappelen wassen na oogst

Als je de aardappelen wast (hoeft natuurlijk niet), laat ze dan gewoon een uur of 2 drogen op de tegels of in open kratten, waarbij ook de zijkanten open zijn (luchtdoorlatend).

Aardappelen geoogst

Zo laten wij onze aardappelen na het wassen (scheelt veel en vaak vieze handen bij het schillen in de winter) drogen.

En zo nemen we ze ook mee naar huis, goed gewassen, goed gedroogd op de warme tegels en daarna in open kratten. En we zetten ze vervolgens zo snel mogelijk donker, en zo mogelijk vrij koel (kelderkast of schuur of garage).

Mocht je geen tijd of vervoer hebben om de aardappelen mee naar huis te nemen, doe ze dan na het drogen in een open krat, dek de aardappelen af met het eigen lof (om ze donker te houden, dan worden ze niet groen), en zet ze in de schaduw, tot je gelegenheid hebt de aardappelen op te halen (liefst wel binnen 1 of 2 dagen).

Wij vinden het dus zelf handig en prettig om de aardappelen gelijk na het rooien te wassen en te drogen. Om de grond eraf te wassen, maar er is nog een reden: elke aardappel hebben we op deze manier even in onze handen en kunnen we controleren. Er zijn wel aardappelen die per ongeluk zijn geraakt door de aardappelriek, zijn gespiest of beschadigd. Die gaan apart in een emmer en die eten we als eerste. En mochten er wat aardappelen tussen zitten met Phytophthora of waterrot of wat dan ook, dan kunnen we die er gelijk tussenuit halen en weggooien, voor ze later in de krat andere aardappelen aan kunnen tasten.

Phytophthora

Het grote woord dat je hier al eerder las. Omdat het een belangrijk aspect bij de teelt van aardappelen is heb ik er een aparte pagina voor gemaakt; zie hier: Phytophthora infestans. Je kunt op die pagina meer informatie vinden, en vooral foto’s van blad, stelen en planten wanneer ze zijn aangetast door deze verwoestende pseudoschimmel.

BEWAREN

Zorg dat de aardappelen goed gedroogd zijn voor je ze weg zet. Zeker wanneer je een paar aardappelen met Phytophtora in je oogst had is het heel belangrijk nog een aantal keren je oogst te controleren. Vaak ruik je het al als je de schuur in komt; de geur van Phytophtora is herkenbaar, en het gebeurt best vaak dat je in je oogst aardappelen toch alsnog een paar aardappelen met ziekteverschijnselen tegen komt. Als je die aardappelen niet zo snel mogelijk verwijdert tasten ze de rest aan en kan het geheel zorgen voor rotting. Wij controleren onze oogst altijd elke week nog voor een week of 4, daarna is de oogst wel ‘veilig’.

Aardappelen oogst kratten

Op de foto hierboven zie je de oogst die 5 kilo pootaardappelen van het ras Escort gaf. Uiteindelijke opbrengst ongeveer 60-65 kilo. In de kratten zitten de gewone grote gezonde aardappelen. In de achterste emmer met klein laagje de aardappelen die er niet heel goed uitzien maar niet duidelijk ziek zijn, en de aardappelen die beschadigd zijn door de riek. En de voorste emmer zit vol met de kleine aardappeltjes. Gewoon omdat we dat handig vinden (als we eens gebakken krieltjes willen eten hoeven we die niet uit de kratten bij elkaar te zoeken maar zitten die al in een aparte emmer.

Bewaar alleen goed afgerijpte aardappelen, en wel op een donkere en droge plaats bij een temperatuur van het liefst 4 tot 8 graden Celsius.

Een aardappelknol is een levend iets dat ademt. Bij die ademhaling worden de reservestoffen in de aardappel verbrand tot koolzuurgas en water. Beneden de 4°C is die ‘ademhaling’ zeer gering, maar boven de 8°C wordt deze steeds groter. Het gevolg is het vormen van scheuten en het verschrompelen van de schil. De eetkwaliteit gaat hierdoor snel achteruit. Vandaar dat aardappelen (trouwens net als Dahlia’s, etc.) uitlopen als je ze binnenshuis legt. En daarom halen we altijd maar een klein deel van de aardappelen voor consumptie naar binnen, nooit een hele bak, want de warmte binnenshuis brengt ze heel snel tot leven.

Vorst en nattigheid is noodlottig, het heeft afsterven en rotting tot gevolg. Als het hier een paar graden vriest leggen we ter bescherming tegen de kou jute zakken op de kisten met aardappelen. Maar als het echt meer dan -5 wordt gaat het ook in de schuur vriezen en zullen we de aardappelen naar binnen halen en de kratten op de koude maar vorstvrij zolder zetten, tot de vorstperiode voorbij is.

Aardappelen Tiamo oogst

Vanaf januari begint de kritieke periode voor de bewaaraardappelen; de knollen beginnen intensiever te ademen en scheuten te vormen. Controleer ze nu regelmatig, verwijder scheuten, en houd ze zo luchtig en koel en donker mogelijk. Wij eten vaak zelf zo rond half maart de laatste aardappelen, en dan is het ook hoog tijd dat de laatste aardappelen op gaan want dan wordt de kwaliteit snel slechter.

Tenslotte is het bewaren in het donker noodzakelijk omdat de knollen anders groen en oneetbaar worden. Er bestaan ook nog chemische kiemremmende middelen die vooral in de beroepsteelt gebruikt worden, maar ook voor de hobbytuinder te koop zijn (anti-spruitpoeder wordt het genoemd).

Aardappelsalade van Ottolenghi met paarse, roze en gele aardappelen
Aardappelsalade van Ottolenghi met paarse, roze en gele aardappelen

66 reacties op Aardappel

Wendy de Vos 12 juli 2019 om 12:59

Hoi Diana,

Mijn aardappels blijven maar zo klein ik heb ze
wel kali gegeven maar het lijkt wel of het niet helpt.
Er hebben op dat stuk vorig jaar courgettes gestaan maakt dat iets uit?

Groetjes,
Wendy

Ruud & Diana 12 juli 2019 om 16:17

Hallo Wendy,
Courgettes gebruiken veel voeding, ik weet niet wat je verder nog hebt gegeven want een aardappel groeit niet alleen van kali natuurlijk (eerst zal de plant moeten groeien en daar is ook wat stikstof en fosfor voor nodig).
De afmeting van de aardappelen zijn afhankelijk van:
Het ras (er zijn rassen die relatief klein blijven (zoals Ratte en Parel) en rassen die forse aardappelen geven (zoals Tiamo, Anaïs, etc.)
De maat van de pootaardappel (zie de alinea ‘Pootgoed’ op deze pagina)
De verzorging (denk aan onkruid wieden zodat dat de voeding niet verbruikt die je de aardappelen gaf maar ook voldoende water geven)
Het moment dat je kali hebt gegeven (en de hoeveelheid, op deze pagina kun je lezen wanneer wij algemene moestuinvoeding geven en wanneer de extra kali)
groetjes,
Diana

Wendy de Vos 12 juli 2019 om 17:01

Dank je Diana!
Ik denk dat ik niet genoeg algemene voeding heb gegeven en niet genoeg onkruid gewied.

Groetjes.
Wendy

Elly 30 juli 2019 om 15:02

Hallo Diana knie artikel over aardappelen had mijn Voorburg waar ik toen wonen een Russische Gravin en zij maakte van aardappelen Wodka en heb ook een keeravonden eenRussche koud buffet mee gemaakt waar het rijkelijk vloeide groetjes Elly

Ruud & Diana 31 juli 2019 om 09:10

Hallo Elly,
Ja, ik heb ook wel gehoord/gezien (in een aflevering van de Keuringsdienst van Waarde) dat er van aardappelen alcohol werd gestookt. Dat is overigens niet makkelijk en je moet altijd rekening houden met de mogelijkheid dat er methylalcohol in je zelfgestookte wodka zit. Afgezien daarvan heb ik geen verstand van alcohol stoken en er ook geen ervaring mee. Vroeger hadden we op de volkstuin een buurvrouw die aardappelwijn maakte. Ik vond het niet erg lekker en vooral zoet, maar zij maakte het elk jaar en was er blij mee 🙂
groetjes,
Diana

Han Pasado 21 augustus 2019 om 10:12

Hallo Diana,

Zou je pootaardappelen kunnen bewaren in een wijnklimaatkast? Donker, en een constante temperatuur van ongeveer 12 graden? Wij kweken thuis aardappels op een balkon en hebben niet veel pootgoed nodig.
Groeten,
Han

Ruud & Diana 22 augustus 2019 om 08:27

Hallo Han,
Ik weet het niet helemaal zeker maar voor zover ik weet worden pootaardappel bewaard bij een constante temperatuur van rond de 3 graden. Ik denk dat 12 graden te hoog is en de aardappelen uiteindelijk uit gaan lopen.
Maar mocht je het eens willen proberen, dan hoor ik graag nog eens wat je ervaring is, of het lukt en hoe lang je ze dan hebt kunnen bewaren!
groetjes,
Diana

k 26 januari 2020 om 08:05

Hallo Diana

Ik ben ook bezig om pootaardappelen te bewaren. Maar ze beginnen nu te ontspruiten. Kan ik deze nog gebruiken als pootaardappel van het voorjaar, door misschien de aardappelen nog wat kouder te zetten?

Groet, Koen

Ruud & Diana 26 januari 2020 om 10:08

Hallo Koen,
Ja, dat kan, als ze nog maar niet te ver zijn uitgelopen. Als de aardappelen mooie, kleine, sterke en gedrongen uitlopers krijgen kun je ze nu op een zo licht en koel/koude mogelijk plaats leggen. Hier leggen we ze altijd op de koude zolder (rond de 12 graden) in een raamkozijn waar het heel licht is maar geen zon komt (want dan zou de temperatuur snel stijgen). Ze mogen uiteraard niet bevriezen maar en temperatuur rond of onder de 10 graden lijkt, nu het pas eind januari is, het beste. Eind februari mag het iets warmer worden, ervan uitgaand dat je de aardappelen in de loop van maart wilt gaan poten.
groetjes,
Diana

Koen 26 januari 2020 om 08:09

Hallo Diana

Ik ben ook bezig pootaardappelen te bewaren, maar ze beginnen nu te ontspruiten. Kan ik ze nog als pootaardappel gebruiken? En moet ik ze daarvoor wat kouder zetten?
Ik heb ze nu in de bijkeuken staan die ongeveer 9 graden is.

Groet, Koen

Koen 27 januari 2020 om 12:43

Hallo Diana

Bedankt voor je antwoord. Ik heb echter nog een vraag. Ik heb niet een plek die heel licht en koud is. Is het erg als die wat donkerder is (mij lijkt de temperatuur een belangrijkere factor) of als het kunstlicht is?
En de spruiten zijn wel lang geworden. Ik heb de lange met wortels eraf gedraaid en bij wijze van experiment in potten gedaan. Ik ben van plan deze ‘stekjes’ dezelfde koude lichte behandeling te geven. Ik zal het wel melden hoe dit experiment is afgelopen.

Groet, Koen

Ruud & Diana 27 januari 2020 om 14:09

Hallo Koen,
Hoe donkerder ze liggen hoe kouder het moet zijn. Hoe lichter, des te warmer het mag zijn (maar het is pas eind januari en je moet de aardappelen nog tot in maart in huis houden.
Bedenk dat het spruiten energie kost, die energie wordt uit de aardappel (knol) gehaald. Als je te lange spruiten hebt die breken of je er zelf afhaalt is dat verspilde energie; er blijft minder voeding in de aardappel over om opnieuw uit te lopen. Je kunt dat compenseren door voeding te geven, maar het wordt dan al wel ‘tobben’, zeker als je de komende weken ook geen goede lichte plaats voor ze hebt.
groetjes,
Diana

Monique 21 maart 2020 om 09:43

Hey Ruud en Diana,
Ik huur elk jaar een stukje vrijetijdstuin wat ik als moestuintje gebruik. Helaas gaat het dit jaar waarschijnlijk niet door vanwege de Coronavirus.
Nu heb ik natuurlijk wel al het een en ander gezaaid en gekocht waaronder pootaardappelen. Ik kan waarschijnlijk door een deel van mijn tuin op te offeren een aantal van die pootaardappelen kwijt, maar lang niet allemaal.
Weet jij of je die pootaardappelen kan bewaren tot het volgende seizoen?

Alvast bedankt.

Groetjes,
Monique

Ruud & Diana 21 maart 2020 om 22:02

Hallo Monique,
In principe kun je pootaardappelen lang bewaren, mits ze maar donker en bij lage temperaturen worden bewaard (en dat betekent dus een paar honderd dagen op ongeveer 5 graden houden). Je zou ze daarom wellicht in een papieren zak in de koelkast kunnen bewaren, maar daar kan de luchtvochtigheid soms wel wat hoog worden, + de temperatuur wisselt iets ten gevolge van het openen en sluiten van de koelkastdeur plus de producten die je erin en -uit haalt. Dus daar kun je ze wel enkele maanden bewaren maar een heel jaar durf ik niet te zeggen. Wellicht een andere oplossing: in potten of zakken telen? Je kunt potten of tassen/zakken (uiteraard wel afwateringsgaatjes onderin maken) rechtop in de tuin of op het terras/paden zetten en daar de pootaardappelen in poten. Ik hoop dat je iets aan dit antwoord hebt!
groetjes, Diana

Monique 22 maart 2020 om 17:39

Hey Diana,

Bedankt voor je snelle reactie.
Ik zou een moestuin van 16 m2 krijgen en nu moet ik met heel veel creativiteit het doen met 5 m2. Potten zouden dan inderdaad wel een goed idee zijn. Enig idee hoeveel aardappelen in 1 pot kunnen? Kan je ze dichter bij elkaar planten als ze in pot staan?

Groetjes,
Monique

Ruud & Diana 23 maart 2020 om 09:15

Hallo Monique,
Als je op youtube kijkt vind je heel veel filmpjes van mensen die uitleggen en laten zien hoe ze aardappelen in potten kweken.
Er kunnen 2 aardappelen in een grote emmer van ongeveer 20 liter, het ligt ook een beetje aan de hoogte en breedte van de pot.
groetjes,
Diana

Sanne 4 april 2020 om 09:05

Hallo Diana,

Ik heb eens gehoord dat je pootaardappelen in een zak (grote supermarkttas bv) kunt doen en telkens een laagje aarde over de groene blaadjes moet gooien. Ken je deze manier? Raad je dit aan of juist niet?
Groetjes, Sanne

Ruud & Diana 4 april 2020 om 10:44

Hallo Sanne,
Ja hoor, dat kan zeker! Zorg wel voor wat afwateringsgaten onderin de tas of zak. Je kunt op youtube filmpjes vinden van mensen die op die manier aardappelen telen. Door elke keer een laagje grond toe te voegen als de plant eenmaal groeit zorg je ervoor dat er steeds meer aardappelen worden gevormd (die dan vaak wel wat kleiner blijven dan wanneer je minder (maar grotere) aardappelen hebt wanneer je niet telkens een laagje grond toevoegt.
groetjes,
Diana

Joop 26 juni 2020 om 17:20

Die “laagjes” grond is toch in principe hetzelfde als aanaarden…!?

Mark 4 april 2020 om 16:24

Hoi Diana,

Ik gebruik al jaren jouw groentezaaikalender. Groots! Met het warme weer wil ik mijn late aardappels gaan poten, maar klopt de afstand wel (30×30)? Ik zou zeggen dat 70×30 beter gaat zodat je fatsoenlijk kunt aanaarden en zo? Groet, Mark

Joop 26 juni 2020 om 17:48

Hoi.., mijn aardappelen (Frieslanders) staan er “welig tierend” bij, maar ik zie nog geen bloemen…!? Ben ik te ongeduldig en moet ik wachten op bloemen of komen er in deze soort geen bloemen…? En moet ik ook nog meer geduld hebben om het loof af te laten sterven of is dat voor deze soort ook niet noodzakelijk…?! B.v.d. voor enig licht in dit duistere mysterie… (althans voor mij als beginnend grondwroeter..)

Ruud & Diana 26 juni 2020 om 22:16

Hallo Joop,
Niet elk ras maakt bloemen hoor, aardappelen hoeven zeker niet te bloeien om een goede oogst te geven. Je kunt het blad af laten sterven maar zelf wachten we daar zelden of nooit volledig op, als het blad geel wordt is het tijd om eens een aardappel te rooien en te kijken of ze groot en goed genoeg zijn. In het ergste geval heb je slechts een klein maaltje maar kun je wel gelijk inschatten hoe lang je de rest van de aardappelen nog in de grond wilt laten zitten. En tel vooral ook even het aantal dagen vanaf het poten, dat is meestal een goede leidraad om eens een plant op te graven en de aardappelen te oogsten, tel voor vroege aardappelen ongeveer 100 tot 110 dagen.
groetjes,
Diana

Joop Verbeek 28 juni 2020 om 16:22

Hoi Diana,

Hartstikke bedankt voor je duidelijke en snelle antwoord. Wens je een goede en overvloedige oogst…

Groet.
Joop.

Sikko 4 april 2020 om 17:27

Hallo Mark,

Algemeen adviseert men 60-70 x 30-40 cm.

Zelf poot ik de late aardappelen met de afstand 70 x 40 cm.
Dat is zeer ruim maar ik heb daar de ruimte voor.

Succes

Mark 4 april 2020 om 23:52

Hoi Diana, Ik bedoelde voornamelijk te zeggen dat in de tabel hierboven een pootafstand van 30×30 staat aangegeven en ik denk dus dat dat een foutje moet zijn. Veel plezier in de moestuin weer, de komende tijd!

Ruud & Diana 5 april 2020 om 08:53

Hallo Mark,
Dankjewel voor de tip! Ja, dat is gewoon een flinke fout, en die moet er al jaren staan.
Ik ga geen nieuwe tabel maken (want er komen op deze nieuwe website in de toekomst allemaal nieuwe tabellen, en dan ga ik ook de periodes en afstanden aanhouden zoals ze in de zaaiagenda staan). Ik ga in tekst erbij zetten dat er een fout in staat.
Nogmaals dan voor de tip!
groetjes,
Diana

Jannie 15 april 2020 om 13:47

Ik heb een vraag.
Ik heb pootaardappels gekocht en nu heb ik er over..
Kun je die gewoon eten?
Jannie

Wijnie 16 april 2020 om 13:45

Hoi Jannie,
Ja hoor, die kun je gewoon eten. Het is alleen wat meer werk om ze te schillen, maar ze zijn even eetbaar als de aardappels uit de winkel.
Groetjes Wijnie

Jos 26 april 2020 om 11:53

Hallo,

Ik heb een vraag over zwarte truffelaardappelen. Ik heb die gelijk en op dezelfde manier gepoot dan mijn vroege en middelvroege aardappelen. Die staan allemaal inmiddels al boven de grond, maar van de truffelaardappelen is nog niets te zien. Is dat normaal ?

Vriendelijke groeten,

Jos

carine p 26 april 2020 om 21:46

Dag Jan,
Niet vrezen en geduldig afwachten zou ik zeggen. Er zijn verschillende variëteiten truffelaardappelen, dus het zal allicht van de soort afhangen. Ikzelf heb de vitelotte noire en begint nu stilaan te kiemen, terwijl mijn andere soorten middelvoege aardappelen reeds mooie planten zijn. Dus, geduld 🙂
groetjes,
Carine

Rob Benning 30 april 2020 om 07:50

Dag Diana,

Wat is de hoeveelheid kali die je aardappelen geeft, doe je dat in 1 of 2 keer?

met vriendelijke groet,

Rob

Ruud & Diana 30 april 2020 om 09:36

Hallo Rob,
Wij geven bij het poten wat samengestelde meststof (en daar zit dus al wat kali in).
En dan geven we ongeveer in mei, wanneer de planten zo’n 40 centimeter hoog zijn, nog één keer alleen wat kali.
Hoeveel wij geven is lastig te zeggen want dat gaat een beetje op gevoel, maar bij benadering strooien we ongeveer 0,5 tot 1 kilo in een vak en dat is ongeveer 3 bij 3 vierkante meter. Maar houd je vooral aan de aanwijzingen op de verpakking, wellicht hangt de dosis af van het soort kali dat je gebruikt (er is patentkali, vinassekali, etc.)
groetjes,
Diana

Marja van Pietersom 5 mei 2020 om 18:37

Hallo Diana,

Mijn zusje in Nederland zorgt er altijd voor dat all haar aardappels de grond uit komen; ik geloof zelfs dat er controle op is.
Hier in Seattle probeer ik dat ook, maar ik mis er altijd wel een paar van die hele kleintjes. Ik heb er maar aan toegegeven en probeer ze zoveel mogelijk uit te steken en bij elkaar te zetten, maar het is vechten tegen de bierkaai…
Enig advise?
Bedankt, Marja.

Ruud & Diana 6 mei 2020 om 09:23

Hallo Marja,
Ik vrees dat ik geen advies of tip voor je heb. Ook hier, zeker in de vette klei, blijven er altijd wel een paar heel kleine aardappeltjes achter na het rooien (soms amper een centimeter groot). We noemen dat ‘opslag’. Die aardappeltjes lopen in het voorjaar, rond april, uit, ze zijn aan het blad makkelijk te herkennen. Ik graaf ze uit de grond en gooi ze weg, ik vrees dat er weinig ander op zit.
groetjes,
Diana

Angelique 24 juli 2020 om 12:53

Hallo Diana,

Ik heb ook met opslag te maken. Weet jij misschien of je de opslag in een zak of emmer potgrond kan bewaren om het dan volgend jaar als pootaardappel te gebruiken? Groetjes, Angelique

Ruud & Diana 24 juli 2020 om 15:57

Hallo Angelique,
Dat weet ik niet uit ervaring. Het zou wellicht kunnen maar bedenk dat je de pootaardappel op een gelijkmatige koele temperatuur moet bewaren, zoals pootaardappelen ook op een lage temperatuur worden bewaard tot het poten in het voorjaar. Ze mogen uiteraard niet bevriezen, en te hoge temperatuur zorgt voor uitlopen en daardoor verlies van energie.
groetjes,
Diana

Joke 18 mei 2020 om 17:11

hoi diana, helaas zie ik dat mijn aardappelplanten aangetast zijn door de vorst van afgelopen week (zwart/gelige blaadjes, lijkt wel verbrand). Ik las dat ze -als het goed is- hiervan wel kunnen herstellen, maar heb jij advies hoe ik de aangetaste plantjes nu het beste kan verzorgen? Zwarte blaadjes weghalen? vriendelijke groet, Joke

Ruud & Diana 18 mei 2020 om 21:10

Hallo Joke,
Wat jammer! De planten kunnen er zeker doorheen groeien hoor, mits ze voldoende vocht en voeding tot hun beschikking hebben.
Bij vorstschade verwijder ik alleen de echte dode stukjes bros blad, alles wat nog vast zit en niet helemaal dood is laat ik zitten, meer in de hoop dan in de overtuiging dat de plant het zelf op moet kunnen lossen.
groetjes,
Diana

Marjolein 22 mei 2020 om 16:10

Hallo Diana,
Mijn aardappelplantjes (ras: Inova) zijn nog klein, maar het blad wordt al geel. Is dit nu een teken van droogte of zijn ze gereed om straks uit de grond gehaald te worden?
En de uien zijn ondertussen wel geworteld, maar ik kan niet zeggen dat ze snel groeien. Ook water tekort?
Ik hoor graag van je. Groet Marjolein

Ruud & Diana 22 mei 2020 om 21:31

Hallo Marjolein,
Ik vrees dat ik je niet goed kan helpen want ik ken je omstandigheden niet (wanneer gepoot, welk ras, grondsoort, voeding, etc.).
Geel blad kan duiden op teveel vocht (maar dat kan ik me in deze weken niet voorstellen), of te droog. Maar de kans is groter dat het te maken heeft met voeding (lees even de alinea’s over bodem en bemesting op deze pagina). Ongeveer 90 tot 100 dagen na het poten van je aardappelen kun je eens een plant rooien om te kijken hoe het met de aardappelen is, of je ze nog langer in de grond wilt laten om te groeien of dat je ze al goed genoeg vindt. De kans dat je aardappelen al goed zijn is dus vrij klein (tenzij je ze dus al half februari hebt gepoot)
Bij uien kan het hetzelfde euvel zijn; ta nat, te droog of te weinig voeding (en dan vooral dus ook weer te weinig kali).
groetjes,
Diana

Stefanie 29 mei 2020 om 17:14

Hai Diana,

Wat fijn dat je zoveel info geeft. Daar kan ik als beginneling nog wat van leren! Ik zie staan dat als er veel loof is, er kans is op minder oogst. Mijn planten (een is een enorme reus en komt uit een aardappel, de ander is een stengel en komt uit een schil) staan in potgrond.. is het verstandig enig loof weg te knippen om meer energie naar de aardappels te laten gaan of niet? Er zitten wel al bloemetjes aan..
Ik hoor het graag, groetjes Stefanie

Ruud & Diana 30 mei 2020 om 09:07

Hallo Stefanie,
Als er weinig loof is zal de opbrengst ook klein zijn. Er moet dus voldoende loof zijn zodat de planten kunnen groeien en daarmee ook de aardappelen. Maar teveel stikstof geeft heel veel loof en weinig knollen, een kwestie van een verkeerde balans. Je moet vooral geen blad wegknippen hoor, het is wat het is en je wilt geen knipwonden aan de toch al gevoelige aardappelplanten maken. Ik weet ook niet welk ras je hebt, vroeg of laat, etc. Als je officieel pootgoed koopt weet je wat het is, wat er komt en wanneer je kunt oogsten, met het poten van een hele of gedeeltelijke consumptieaardappel (of schil, daar kan in principe niet genoeg voeding in zitten voor een goede start en dus zal de plant langer nodig hebben of een kleinere opbrengst geven) wordt dat lastig, dat is een gok en dus is de uitkomst ook een beetje een gok. Ik zou verder niets doen, uiteraard water geven, en gewoon maar oogsten na 110 dagen.
groetjes,
Diana

Stefanie 30 mei 2020 om 10:11

Oke, doe ik dat. Hartelijk dank voor je reactie! Volgende keer inderdaad maar echte pootaardappelen regelen

Flo 1 juni 2020 om 16:30

Hoi Diana,

Ik lees met heel veel plezier alle informatie op je website. Heldere informatie, op een fijne manier geschreven en met duidelijke foto’s erbij. Super leerzaam! Je bent wat moestuinen betreft echt mijn ‘go-to-girl’ 🙂 Dank je wel!

Ik vroeg me iets af wat ik niet terug kan vinden op internet. Terwijl ik niet denk dat ik de enige ben die het zich afvraagt… Misschien weet jij het: wat gebeurt er met de pootaardappel die je in de grond stopt? Zit die uiteindelijk tussen de aardappelen die zijn gegroeid en die je rooit? Of ‘vergaat’ ie (net als een zaadje waaruit een plantje groeit)? En als ie tussen de nieuwe aardappelen zit, moet je hem er dan vooral tussenuit halen? Of kan het geen kwaad die ook te bewaren en/of te eten?

Ria 1 juni 2020 om 17:22

Dag Flo,

De nieuwe oogst aardappelen is gegroeid uit de pootaardappel die je in de grond hebt gestopt. Die pootaardappel herken je onmiddellijk hoor, die ziet er heel anders uit dan je nieuwe aardappelen, beetje verschrompeld en hij is niet meer te eten.

Ruud & Diana 1 juni 2020 om 21:57

Hallo Flo en Ria,
Nee, als je zo’n pootaardappel ziet heb je geen behoefte om die te proeven 🙂
Maar misschien is het wel leuk/handig als ik volgende maand bij het rooien eens een foto van de pootaardappel maak en hier plaats, ik ga dat (proberen te) onthouden.
groetjes,
Diana

Flo 4 juni 2020 om 12:19

Hallo Ria en Diana,

Dank je wel voor jullie reacties en de informatie 🙂

Ik had een foto moeten maken, bedenk ik me nu… Ja, het verschil was goed te zien, maar de pootaardappelen waren nog niet verschrompeld. Misschien komt dat door het volgende: ik heb de pot vroeg gerooid, omdat er een enorm mierennest in zat (met eitjes en al, ze dachten een puik onderkomen te hebben gevonden). Het is voor het eerst dat ik aardappelen kweek en ik heb één van de vier potten ‘opgeofferd’ om eens te kijken of en hoe het misschien de aardappels aantast. Voor zover ik kon zien niet. Ook de planten en wortels leken intact. Ook kon ik geen luizen zien (terwijl, waar mieren zijn, zijn luizen, zou ik denken…).

Ik had er wel twee handenvol krieltjes van, rode eersteling. Die heb ik – na veel zoeken online of het wel veilig was om zulke jonge aardappels te eten – gekookt en geprobeerd. Maar de eerste hap was zo bitter, dat ik het risico niet wilde nemen dat er en teveel aan Solanine in zit. En trouwens: ze waren door de bittere nasmaak ook echt niet lekker!

Diana, weet jij misschien meer van mierennesten (of het kwaad kan in je gewassen) en de eetbaarheid van jonge aardappelen?

Groetjes Flo

Carine p 4 juni 2020 om 14:40

Dag Flo,
Ik denk dat mierennesten niet zo goed zijn in de groententuin omdat je allicht kale plekken zult krijgen. Het kan zeker geen kwaad in de gewassen, maar ik tracht dit toch te verwijderen.je kan dit makkelijk doen door combinatie van bepaalde planten die een sterke geur afgeven die de mieren niet graag hebben. Ik zet bv in de groententuin o.a lavendel, rozemarijn en goudsbloem. In die omgeving zal je nooit mieren zien. Als je de lavendel snoeit, gooi het snoeisel fijn gehakt in de groententuin. Je kan ook een aftreksel maken van lavendel of lookaftreksel en dit op de mierenhoop spuiten. Het zal de mieren niet doden (het zijn heel nuttige opruimers) maar ze zoeken een andere plaats. Een andere manier om een mierennest te verwijderen is een bloempot omgedraaid erover zetten. De mierennest zal zich in de bloempot verplaatsen en nadien kan je dit verwijderen (een leuk hapje voor kippen). Nog een laatste waar mieren een hekel aan hebben is peper en ook kaneel. Strooi dit over de mierennest. Ik doe dit soms in huis als ik plots mieren zie (bv aan de ramen) en binnen de 5 minuten zijn ze weg.
Hopelijk be je hier iets mee.
Grt Carine

flo 16 juni 2020 om 20:13

Dag Carine,

Nog bedankt voor je reactie met lekker veel goede tips 🙂 weer van alles geleerd.

Kan jij misschien ook advies geven over het eten van jonge aardappelen? Zie mijn vraag hierboven…

Groet Flo

Ruud & Diana 17 juni 2020 om 08:14

Hallo Flo,
Aardappelen, in welk stadium je ze ook oogst, horen niet bitter te smaken. Deze foto plaatste ik in mijn laatste blog:
oogst aardappel bieten erwten
De aardappelen oogstte ik van 1 plant die over het pad hing. Het was bij elkaar ongeveer 1 pondje krieltjes en ze smaakten heerlijk. Ik heb ze wel 2 dagen laten liggen voor we ze hebben gegeten want van verse aardappelen kunnen sommige mensen wel wat darmklachten krijgen. Maar zelfs als je ze dezelfde hebt gegeten horen ze zeker niet bitter te maken. Waren je aardappelen misschien groen doordat ze niet diep genoeg onder de grond zaten, en heb je ze wel een paar dagen laten liggen? Aardappelen, en zeker die wat groen zijn, kunnen na het oogsten het licht giftige solanine bevatten, en om je te waarschuwen voor die giftigheid is de smaak heel bitter (dat geldt trouwens ook voor bittere komkommers, bittere courgettes, etc.).
Kijk vooral even op deze pagina voor meer informatie: Kennislink.nl
groetjes,
Diana

Tineke Staal 4 juni 2020 om 15:03

Dag Diana,

Dank voor jouw zeer leerzame website
Welke biologische oplossing heb jij om de coloradokever te weren uit de aardappelen?
Ik ga dagelijks alle planten bij langs maar dit is een behoorlijk tijdrovend klusje.
Ik hoor graag van je.

Ruud & Diana 4 juni 2020 om 22:01

Hallo Tineke,
Ik vrees dat ik je niet kan helpen, wij hebben (gelukkig) nog nooit last van coloradokevers in de aardappelen gehad.
Ik hoop dat iemand anders die dit leest je kan helpen!
groetjes,
Diana

Carine p 5 juni 2020 om 15:20

Dag Tineke,
Helaas ken ik ook geen methode om coloradokevers te verwijderen. Het is reeds lang geleden dat ik het nog had, maar het beste is om de paar dagen een tour te maken en de kevers manueel te verwijderen en ook te vernietigen. Zorg in elk geval voor wisselteelt, want coloradokevers overwinteren In de grond.
Kijk ook onderaan de bladeren zodat je alle eitjes meehebt.
Grt Carine

Wouter Decaluwe 25 juli 2020 om 20:34

Hoi, ik werk bij een Zwitserse bio-boer die ook wel wat aardappelen zet (halve ha.) Voor coloradokevers is er geen andere bio-oplossing dan inderdaad elke kever er met de hand af te plukken… Erg tijdrovend, en verklaart voor een deel de veel hogere prijs voor bio-aardappeltjes.

Johnny 9 juni 2020 om 16:32

Hoi Diana,

Weet jij misschien of ik iets kan doen tegen het scheuren van mijn aardappels? Ik heb vlak voor het poten (half maart) wat Culterra gegeven en wat extra kali, en begin mei nog wat extra kali. Het scheuren van de aardappels komt hoofdzakelijk voor bij mijn purple viking aardappel. Zou nu nog meer kali geven nog kunnen helpen om het ergste scheuren tegen te gaan, of is het al te laat in het seizoen? (purple viking is een vroeg ras, en ik verwacht ze eind deze maand dus over een week of drie uit de grond te kunnen halen)

Ruud & Diana 10 juni 2020 om 08:25

Hallo Johnny,
Ik vrees dat ik je niet kan helpen, ik heb nog nooit gescheurde/gebarsten aardappelen gehad.
Ik hoop dat iemand anders je misschien kan helpen en ben eigenlijk ook wel benieuwd naar een antwoord.
Het is blijkbaar wel rasafhankelijk, maar misschien heeft het ook nog iets te maken met periodes van droogte, afgewisseld met een flinke regenbui (dezelfde reden waarom sluitkolen kunnen barsten), ik durf het niet te zeggen.
groetjes,
Diana

baukje 26 juni 2020 om 11:59

hallo Diana, ik heb enkele aardappels geoogst en waren heel erg klein; pootformaat. Aardappels zijn gepoot ongeveer ruim 10 weken geleden en de bladeren zijn helemaal afgestroven. De stengel is nog wel een klein beetje in takt maar houdt ook niet over. Als ik ze nu nog niet rooi groeien fde aardappels dan nog door? dankje Baukje

Ruud & Diana 26 juni 2020 om 22:11

Hallo Baukje,
Eigenlijk zouden je aardappelen pas na 100 tot 110 dagen oogstbaar zijn (voor vroege aardappelen) dus eigenlijk oogst je ze te vroeg. Maar als ze al helemaal geen blad meer hebben zullen ze ook niet heel veel groter meer worden dus is het goed dat je ze toch maar oogst, planten met nog ietwat blad kun je nog even laten staan en kunnen nog wat groeien maar waarschijnlijk ook niet heel veel meer. Waarom je aardappelen geen blad meer hebben kan komen door droogte en/of een gebrek aan voeding (of ziekte maar ik neem aan dat er geen phytophthora in je aardappelen zit want dat zou vrij makkelijk herkenbaar zijn aan de geur en de rotte, zachte, paars gevlekte aardappelen).
groetjes,
Diana

baukje 27 juni 2020 om 12:19

Dankje wel Diana voor je hulp. Ik laat die nog blad hebben eventjes in de grond; wie weet. Ziekte heb ik niet ontdekt, wellicht de droogte. Hoewel dat betwijfel ik en ook voeding, lijkt mij niet waarschijnlijk. Misschien is het de pootaardappel geweest, die teveel was doorgeschoten voor het poten, had ze al een keer gekort. Ik heb nog wat andere rassen, minder doorgeschoten poters, oa Bildstar . Hoop dat die meer geluk geven. Groet Baukje

Wijnie 27 juni 2020 om 13:42

Hoi Baukje,
Ik lees in je reactie op paprika dat je niet in Nederland woont. Zou het misschien zo kunnen zijn dit ras aardappels niet zo goed tegen het klimaat kan waar je woont? Ik hoop ook voor je dat de andere soorten aardappels het beter doen.
Groetjes Wijnie

Ruud & Diana 27 juni 2020 om 23:18

Hallo Baukje,
Een pootaardappel die te lange en dunne ‘spruiten’ maken en die je inkort verliest altijd flink wat van zijn energie; uiteindelijk is een pootaardappel niets anders dan plantmateriaal dat in een knol voeding heeft verzameld om een goede start te maken (en daarmee ook weerstand tegen ziekten, etc.). Die verloren energie kan wel worden ingehaald maar het is niet de beste start, en het inhalen van die verloren energie kost meer tijd en/of meer voeding.
groetjes,
Diana

Enna 29 juni 2020 om 01:13

Beste Diana,
Dank voor je geweldige website. Het is een goede encyclopedie. Ook ik heb een aardappelvraag: in maart heb ik biologische Charlottes gepoot, ze hebben niet gebloeid & krijgen al geel blad. Afgelopen niet biologische C’s gepoot met goed resultaat.
Wat is je ervaring met biologisch en niet-biologisch pootgoed? Of hebben we gewoon een raar jaar?
Hartelijke groet!

Ruud & Diana 1 juli 2020 om 10:54

Hallo Enna,
Niet alle aardappelrassen bloeien hoor, hier hebben de Anaïs-aardappelen wel gebloeid maar de Annabelle-aardappelen niet, het zegt niet perse ook iets over oogst of opbrengst.
Ik heb door de jaren heen wel ervaring met biologisch en met niet biologisch pootgoed. Mijn ervaring is dat het geen verschil maakt voor poottijd, oogsttijd, etc., het verschil zit in de manier waarop de pootaardappel is gevoed, verzorgd en behandeld tegen eventuele ziekten en plagen.
groetjes,
Diana

Enna 2 juli 2020 om 02:06

Dank voor het antwoord!

Ralph Camerik 4 augustus 2020 om 11:58

Dag Diana,

Wat ik nergens heb kunnen lezen: kan je een vroeg aardappelrassen ook nog in augustus poten? En wat zijn de consequenties? Omgekeerd geldt dat natuurlijk ook: kan je een laat ras vroeg in de grond zetten?

Alvast mijn dank.

Ralph – Hengelo

Ruud & Diana 4 augustus 2020 om 20:33

Hallo Ralph,
Als je in het voorjaar poot ga je van koel naar warm weer en van weinig licht naar veel licht. Als je nu vroege aardappelen zou poten zou je ze over pakweg 100 dagen kunnen oogsten, maar dan is het november en doordat het elke dag minder lang licht wordt en ook minder warm zul je wellicht nog 10 tot 30 dagen erbij op moeten tellen. Door herfstregen kunnen de aardappelen rotten. Maar het is misschien best leuk om het gewoon eens te proberen. Je kunt een laat ras wel vroeg planten maar dan heeft het nog steeds meer tijd nodig om te groeien en te rijpen, dat kan prima maar dan is er dus weinig of geen mogelijkheid voor voor- of nateelt. Ik zag vandaag dat de vroege pootaardappelen die onze tuinbuurman door omstandigheden pas in mei pootte, vandaag een prima opbrengst opleverde.
Moestuinieren is geen wetenschap, er zijn altijd mogelijkheden, mits je er logisch over nadenkt en een beetje geluk treft als het gaat om omstandigheden als vocht, vroege nachtvorst, etc.
groetjes,
Diana


Laat een reactie achter op Flo

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!