Stengelui

Stengelui wordt ook wel lenteui genoemd, ze is onder die naam minstens zo bekend in de keuken. Ze behoort wel tot de Alliums (ui-achtigen zoals prei, sjalot, knoflook), maar ze behoort niet tot de enige echte ui (Allium cepa). De Latijnse naam voor stengelui is Allium fistulosum, en ze heeft een eigen vorm, grootte, zaai- en oogsttijd, vandaar dan dus ook een eigen pagina.

Mocht je eens op zoek gaan naar bijvoorbeeld zaden of informatie op internet: in het Engels heet de stengelui of lenteui juist geen spring onion want dat is de naam voor een bosuitje. In het Engels heet de stengelui/lenteui Scallion of Bunching Onion of ook wel Green Onion.

Wij vinden stengeluitjes erg lekker en handig; soms is een gewone ui te groot in een gerecht en dan gebruiken we graag een sjalotje of een stengeluitje. Een stengelui heeft een wat zachtere smaak, alsof ze tussen een ui en prei in zit. Om die reden is ze ook erg lekker rauw; op een broodje filet Americain, in soepen en sauzen, maar overbekend in roerbakschotels en noem maar op (en hier gaat ze dus ook gewoon ‘de sla in’).

TEELTWIJZEN EN ZAAIEN

Stengeluitjes zijn  winterhard. Daarom kun je ze ook in het najaar nog zaaien; de kleine zaailingen blijven dan de hele winter in rust in de tuin staan (bij strenge vorst kun je ze beschermen met wat vliesdoek). In het vroege voorjaar komen de jonge stengeluitjes dan alweer aan de groei, de oogst valt dan zelfs nog in de lente.

Maar in het voorjaar zaaien is de bekendste en meest voorkomende teelt. En dat kan de hele lente. Zelf zaaien we graag in maart een rijtje, voor oogst in de zomermaanden. Maar we zaaien daarna in mei ook vaak nog een rijtje, voor de oogst tot in de late herfst.

Je kunt stengelui voorzaaien, maar dat is wel een gedoe; uiteindelijk moet je dan na het kiemen uitje voor uitje (en dat zijn er voor een rijtje flink meer dan 100) uitplanten. En dat terwijl stengelui prima kiemt als je ze in een rijtje ter plaatse zaait, ook als de grond nog koud is in het voorjaar.

Stengelui direct na het kiemen

Zaai niet te dik, want hoe dichter de stengeluitjes bij elkaar staan, des te dunner blijven ze. Dun gezaaide stengeluitjes maken mooie en wat dikkere uitjes. Aan de andere kant: als je toch iets te dicht op elkaar hebt gezaaid is er dan ook nog niets aan de hand hoor: je oogst dan gewoon de buitenste stengeluitjes, de andere stengeluitjes krijgen dan vanzelf wat meer ruimte om nog te groeien.

Je kunt vaak in juni/juli al stengeluitjes oogsten, maar je kunt de uitjes ook heel makkelijk laten staan en later oogsten, ze schieten niet snel door en verliezen ook niet veel kwaliteit. Zo kun je in principe tot wel 2 of 3 maanden lang gewoon stengeluitjes uit je rijtje oogsten wanneer je het nodig hebt.

Stengelui-zaailingen in april

BODEM / BEMESTING

Stengeluitjes groeien hier prima op de vette klei maar ook op zandgrond moet de teelt prima gaan. Ze hebben het liefst een luchtige en humusrijke bodem omdat ze vrij diep wortelen. Wij werken om die reden wat rijpe compost onder in de winter. Een week of 2 tot 3 voor het zaaien geven we vervolgens een matige hoeveelheid  organische moestuinvoeding met wat stikstof, fosfor en kali (NPK).

Qua vruchtwisseling hoort stengelui in het vak van de wortelgewassen, daarom krijgt ze ook wel wat patentkali (simpelweg omdat de krootjes, uien en sjalotten in dat vak dat ook krijgen). Echt nodig heeft ze die wat grotere hoeveelheid kali niet, want net als bij prei maakt een stengeui geen bolletje of knolletje maar bestaat ze uit opeengepakte bladeren.

Om die reden zou ze dan eventueel ook in het vak van de prei passen. Maar prei heeft (heel) veel voeding nodig, en dat vak wordt dus eigenlijk te zwaar bemest (met een stikstofrijke voeding) voor stengeluitjes. Ik heb trouwens bij gebrek aan ruimte wel eens  stengelui bij de prei gezet: de stengeluien groeiden prima maar waren niet zo stevig, een beetje slappig en minder knapperig (wellicht dus te snel teveel stikstof gekregen).

Waar je haar ook zet, houd er rekening mee dat ze dus familie is van de ui, maar ook van prei, sjalot, knoflook, bosui,  en alle andere ui-achtigen zoals sieruien, bieslook, knoflookbieslook, etc.. En dat ze dus vaak voor dezelfde ziekten en plagen vatbaar zijn, en dat zijn bijvoorbeeld schimmels zoals sommige soorten Botrytis (zoals koprot), maar ook roest, mineervliegen en noem maar op. Om die reden is het altijd belangrijk om goed te kijken of je oogst gezond is, en bij twijfel afval niet op je composthoop te gooien want schimmels zoals Botrytis overleven de winter gemakkelijk, in plantenresten en ook in de grond. En om die reden is de vruchtwisseling dus ook belangrijk.

Een rode stengelui, het ras Apache

STANDPLAATS / RASSEN

De vruchtwisseling bij de Allium-familie is 1 op 5 jaar, dat is dus mede om aantasting door aaltjes en schimmels te voorkomen. Bedenk daarbij dat tot de uienfamilie dus ook de sjalot, knoflook, ui en prei hoort (maar prei hoort niet tot de wortelgewassen maar tot de bladgewassen, en dat maakt het in de vruchtwisseling dan wel wat ingewikkeld). Alle uien en dus ook stengelui staan graag op een zonnig plekje.

Het aantal rassen is vrij beperkt, eigenlijk is de Ishikura nog steeds het belangrijkste en meest voorkomende ras (en ook prima van kwaliteit).

Daarnaast zijn er nog wat rassen als Evergreen Long White, Parade, Kincho, Performer, Ciboule, etc. Uiteindelijk is het bij je keuze (eventueel) belangrijk om te letten op de term “maakt een lange witte schacht”. Ook een stengelui wil uiteindelijk reservevoedsel op gaan slaan en iets van een verdikking maken. Maar liever wil je een lang, recht, stengeluitje dat lekker veel van het zachtpittige wit in de plant heeft. Kwekers veredelen stengeluitjes dus op de eigenschap om een lange witte ‘schacht’ te maken, net als bij prei. Wij vinden Ishikura in ieder geval een prima stengeluitje.

ZAAITABEL / PLANTAFSTAND / OOGSTEN

Stengelui tabel

TEELTZORGEN

Het is van belang om regelmatig te wieden maar doe dat wel voorzichtig; zodat je de worteltjes van de stengelui niet beschadigt. Ze heeft niet heel water nodig maar uiteraard moet je wel water geven bij droogte. Verder zijn er eigenlijk weinig bijzonderheden.

???????????????????????????????

OOGST / BEWAREN

Oogst stengeluitjes wanneer je ze wilt eten; vers is ze het lekkerst, ook het (groene) loof is dan eetbaar. Je kunt haar ook nog wel een paar dagen koel en donker bewaren maar uiteindelijk wordt ze dan toch vrij snel slap en verliest ze haar knapperigheid. Je kunt stengeluitjes niet “bewaren” zoals uien, simpelweg omdat ze geen bol heeft waar ze haar voeding in op kan slaan.

ZAADTEELT

Hoewel stengelui tot een andere soort behoort dan de ui, bosui en sjalot, kan ze wel met al die andere ui-achtigen kruisen. Let dus op dat je niet in de buurt ook nog ui of sjalot door laat schieten.

Het is lastig om te bedenken wanneer je zaden kunt oogsten: ze schiet door na een koude periode; dat kan dus na een warme zomer en een koud najaar zijn, maar het kan ook na de winter zijn. Het duurt lang voor de bloeistengel zich ontwikkelt en de zaden rijpen. Om die redenen worden er door hobbyisten niet vaak zaden zelf geoogst (ook omdat een zakje zaden amper een euro kost en daar wel meer dan 200 stengeluitjes uit geoogst kunnen worden 🙂 ).

Als het je lukt om zaden te oogsten (na de bloei wachten tot de zaden zwart kleuren en droog uit hun hoesjes vallen, dan oogsten en drogen), dan zijn de zaden slechts 1 of 2 jaar kiemkrachtig (dat geldt trouwens ook voor gekochte zaden).

16 reacties op Stengelui

Henk janssen 27 juli 2019 om 17:27

Vraagje. De lente ui of bos ui is uitgegroeid tot een dikke ui. Is deze nog te eten. Alvast bedankt voor je antwoord.

Ruud & Diana 27 juli 2019 om 20:47

Hallo Henk,
Ja hoor, een uit de kluiten gewassen lenteui of bosui is altijd nog te eten, ze is een blijft een Allium, hooguit verandert de smaak iets (milder, minder sterk).
groetjes,
Diana

Gerarda 17 oktober 2019 om 12:31

We oogsten nog steeds bosui maar er zit nu een soort slijm in. Ken je dit verschijnsel? Blijft het eetbaar?

Ruud & Diana 18 oktober 2019 om 14:21

Hallo Gerarda,
Ik herken het niet echt als een ziekte. Ik herken het wel als zijnde koud en nat in de herfst, zelf hebben we het wel eens met zomerprei in de winter gehad. De buitenste lagen verwijderen tot je weer bij de stevige lagen komt hielp hier.
Maar ik heb geen verstand van schimmels, ziekten en plagen, het klinkt in ieder geval niet als preimineervlieg, uienvlieg of koprot. Misschien heeft iemand anders hier een beter antwoord op.
groetjes,
Diana

Ans 27 oktober 2019 om 17:08

Niemand schijnt het te weten, wat die slijm is!
Ik heb het hele web afgezocht en er is geen informatie over te vinden…
Toch raar want komt vaak voor. Ook bij verse lente ui zit slijm in groene stengel pijpjes. Het maakt het fijn snijden ook erg moeilijk.

Sigrid 15 januari 2020 om 11:53

Hallo Gerarda en Ans, ik had hetzelfde ‘probleem’ van slijm in de stengel uitjes.
Op Nederlandse websites is er niets te vinden maar op Engelse kwam ik erachter.
Het slijm is een natuurlijk proces dat uien voorziet van voeding. Het vormt zich over het algemeen bij oudere uien-planten of bij diegenen die veel water te verduren krijgen.
In de winkel zul je deze verschijnselen minder vaak bij uien aantreffen omdat deze sneller geoogst worden en vaker gedehydrateerd zijn dan ‘overwaterd’.
Het slijm is voltrekt onschadelijk voor ui en voor consument en kan gegeten worden, alsook de ui waarin het zich bevind.
Mochten jullie het echter niet smakelijk eruit vinden zien (net als ik) dan snij je de stengel in de lengte open en verwijder je het slijm met een keukenpapiertje. Daarna de ui toepassen als gewoonlijk en er is niets aan de hand.
Het slijm beinvloed smaak noch kwaliteit van de ui.
Succes!

Ruud & Diana 16 januari 2020 om 09:21

Hallo Sigrid,
Dankjewel voor je reactie en uitgebreide uitleg, daar ben ik erg blij mee!
Diana

Maud 26 april 2020 om 22:08

Hallo een vraagje ik heb deze in mijn tuintje staan gekochte in het tuincentrum en heb ze per blokje in de grond gedaan dus er zijn meer stengels bij elkaar kan dat kwaad moet ik et iets mee doen? Alvast bedankt

Ruud & Diana 27 april 2020 om 09:20

Hallo Maud,
Ik weet niet hoe dicht ze bij elkaar staan in het blokje, als ze niet helemaal tegen elkaar aan gedrukt staan is het al goed hoor. Mijn ervaring is dat de ene stengelui wat sneller groeit dan de andere, en ik oogst dus altijd de dikte stengeluien en laat de rest verder groeien, zij krijgen dan wat meer ruimte.
groetjes,
Diana

Sofie 29 mei 2020 om 11:24

Hallo Diana,
Mijn stengelui heeft een bloem gekregen. Is de ui nog lekker om te eten en is de bloem zelf ook eetbaar?

Alvast bedankt 🙂

Sofie

Ruud & Diana 30 mei 2020 om 09:23

Hallo Sofie,
Als je stengelui gaat bloeien doet ze dat om zaden te maken en daarna sterft ze af. Je kunt haar nu nog eten, ook de bloempjes zijn eetbaar. Maar de kwaliteit van de stengelui loopt wel snel terug, als ze eenmaal bloeit is de stengelui zelf al geel en niet lekker meer. Er komen trouwens ook heel veel bijen en hommels op de bloemen af, dat is een mooie reden om er af en toe eens één in bloei te laten komen.
groetjes,
Diana

Ruud & Diana 9 juni 2020 om 08:35

Hallo Veerle,
Maar dat is dus juist het punt:
In de webwinkel waarvan je de links geeft staat bij stengelui de Latijnse naam vermeld: Allium fistulosum
Op de pagina van grove bieslook staat ook de Latijnse naam vermeld: Allium fistulosum
Ik heb altijd geleerd dat als de Latijnse naam hetzelfde is de planten genetisch gezien hetzelfde zijn (tenzij een andere variant maar die is van beide ook nog eens hetzelfde (Allium fistulosum var. giganteum).
Stengelui is trouwens niet eenjarig want dat zou betekenen dat ze in haar eerste jaar zou bloeien en afsterven en dat doet ze zeker niet.
Wikipedia noemt grove bieslook en stengelui hetzelfde: Wikipedia
groetjes,
Diana

Ernst 21 augustus 2020 om 12:29

Dag Diana,

een vraagje over lente/stengel ui: ik probeer ze nu al een paar jaar te kweken (in bakken) maar op een of andere manier willen ze nooit doorgroeien. Na een tijdje houden ze gewoon op. Dit jaar heb ik ze eind maart gezaaid, en zijn ze nu zo’n 15 cm hoog en een halve cm doorsnee. Heb jij een idee waar dit door kan komen?

Alvast bedankt!
Groet,

Ernst

Ruud & Diana 22 augustus 2020 om 08:43

Hallo Ernst,
Ik ken je omstandigheden niet (ras, grondsoort, voeding, etc.) maar ik zou het zelf waarschijnlijk zoeken in de hoek van vocht en voeding. Stengelui heeft niet veel voeding nodig maar houdt wel van wat kali. En omdat ze grotendeels uit water bestaan hebben ze ook relatief veel vocht nodig (net als uien en prei). Uiteraard is het ook belangrijk om ze niet te dicht op elkaar te zaaien want dan krijgen de stengeluitjes per stuk niet genoeg ruimte om worteltjes te ontwikkelen (waar ze vervolgens vocht en voeding mee op kunnen nemen).
groetjes,
Diana

Anoniem 23 augustus 2020 om 14:18

dankjewel voor de tips! ze groeien gewoon op (dit jaar verse) moestuinmix grond uit het tuincentrum, dus dat zou t niet moeten zijn.. ook de afstand niet, dus dan hou ik water over. Misschien wat extra kali proberen en veel meer water nog geven.. Volgend jaar met nieuwe moed maar opnieuw proberen!

Gr Ernst


Laat een reactie achter op Maud

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!