Dille

Eerst even dit, mocht je op zoek zijn naar internationale informatie, of bijvoorbeeld zaden van dille in een niet-Nederlandstalige webwinkel zoeken:

  • Latijnse naam:   Anethum graveolens
  • Engelse naam:   Dill, Dill weed
  • Duitse naam:     Dill, Gurkenkraut, Dillkraut
  • Franse naam:     Aneth

Dille is een algemeen bekend en gebruikt kruid in Nederland. Ze past heel goed in gerechten met vis, komkommer en verse-/lichte-/roomkaas. Ze wordt vooral gebruikt in salades, sauzen en marinades en ze heeft een frisse, kruidige en vrij uitgesproken smaak.

Je kunt van dille het blad eten, maar ook de bloemen zijn eetbaar, en de zaden worden gebruikt in kruidenmengsels en marinades, maar  bijvoorbeeld ook voor de inmaak van zoetzuur (zoals augurk en komkommer).

Wij zelf telen haar voor alle doeleinden, eerst het blad, en later de bloemen en tot slot de zaden. De bloemen kunnen niet alleen worden gegeten, ze zijn ook geschikt (en mooi) om te plukken voor in een vaas. Er zijn mensen die haar vooral telen voor het blad, of juist alleen voor de zaden, en dan is het handig om het juiste ras te kiezen en daar ook rekening mee te houden bij het kiezen van een standplaats.

TEELT

Dille is eenjarig; dat betekent dat je haar in het voorjaar zaait, en de planten na de oogst van gedroogde zaden (zo rond augustus) afsterven.

Dille behoort tot de familie van de schermbloemigen (Apiaceae) en daarmee is ze familie van flink wat andere kruiden en groenten zoals venkel en knolvenkel, lavas (maggiplant, kervel, peterselie, pastinaak, koriander, wortel en selderij. Al deze soorten hebben de eigenschap dat de zaden een vrij lange kiemduur hebben van gemiddeld 2 tot 3 weken.

Dille wordt in haar ene levensjaar zo’n 30 tot 40 centimeter hoog  maar dat geldt dan voor het blad. Als de planten door gaan schieten worden de bloeistengels makkelijk zo’n 120 centimeter hoog (al is dat uiteraard ook mede afhankelijk van het ras en de omstandigheden).

Dille is een langedagplant; dat betekent dat ze rond de langste dag (21 juni) vrij snel doorschiet. Om die reden zaai je haar wat vroeger in het voorjaar voor de teelt van blad en zaden (zodat je er eerst voldoende blad van kunt oogsten en de planten rond juli al groot genoeg zijn en veel en stevige en grote bloemschermen geven). Voor alleen de teelt van het blad kun je ook wat later in de lente en in de vroege zomer nog een keer zaaien. De planten die uit die zomerzaai komen zullen niet meer bloeien, of nog wel bloeien (afhankelijk van ras en omstandigheden m.b.t. droogte, warmte, etc.), maar dan met minder en kleinere bloemen.

Het blad van dille is heel fijn geveerd en lijkt veel op dat van (knol)venkel (maar geurt en smaakt heel anders

RASSEN

Er zijn rassen die vooral geschikt zijn voor de oogst van blad en minder snel doorschieten en gaan bloeien. En er zijn juist ook rassen die extra veel en grote bloemen en dus zaden maken. Er zijn compacte rassen die ook geschikt zijn voor de teelt in een (diepe) pot of verhoogde bak, en er zijn heel grote rassen die mooi langs de rand van de tuin staan. Let bij de aankoop van zaden dus vooral goed op de raseigenschappen. Voorbeelden van rassen zijn:

  • Fearnleaf (compact)
  • Janos
  • Bouquet (het bekendste en meest gezaaide ras)
  • Goldkrone (extra geschikt voor de teelt van bloemen/zaden)
  • Thalia
  • Mammoth (met extra veel blad, schiet minder snel door)
  • Herkules
  • Elephant
  • Nano (extra klein, voor de teelt in pot)
Dille is niet alleen lekker, maar ook mooi, zeker in combinatie met vrolijk gekleurde eenjarige bloemen

STANDPLAATS / BEMESTING

Dille houdt van een zonnig plekje, maar mijn ervaring is dat ze het in de halfschaduw ook nog prima doet. Dille is in onze tuin zeker geen makkelijk kruid; ze houdt van een voedzame maar losse grond die goed vochtig moet zijn maar zeker niet kletsnat mag blijven. En dat is lastig in onze vette klei. De laatste jaren zaai ik dille in een verhoogde bak en dat gaat een stuk beter. Maar dan moeten we wel opletten dat we voldoende water geven want anders wordt het blad geel en soms sterven planten zelfs af. En dus kies ik bij voorkeur een plekje in een verhoogde bak, met voldoende vocht en voeding, op een plaats waar het niet overdadig zonnig is (ook om te voorkomen dat planten te vroeg doorschieten en al gaan bloeien terwijl ze daar nog niet aan toe zijn). Voor de volle grond zou ik juist wel een plekje in de volle zon kiezen.

Op onze kleigrond is ze dus niet heel makkelijk, maar ook op zandgrond zul je wel een plaats moeten zoeken waar de plant niet uit kan drogen en waar wel voldoende voeding is.

Dille kan niet goed tegen stalmest, is onze ervaring, dus dat gebruiken we niet; in plaats daarvan werken we wat rijpe compost door de grond. En de planten krijgen een week of 2 voor het zaaien een matige hoeveelheid samengestelde organische meststof (wij geven een handje groene Culterra).

Dille in een verhoogde bak

OPKWEEK

Dille maakt een lange penwortel. Daarom kan ze slecht tegen verspenen en verplanten. En om die reden zaai je dille bij voorkeur ter plaatse.

Je kunt dille zaaien tussen eind maart en eind juni, over een vrij lange periode dus. Je kunt bedenken dat voor de oogst van vooral zaden je op tijd zaait zodat de planten eerst goed kunnen groeien en zo meer en grotere bloemschermen en zaden kunnen maken. Van later gezaaide dille oogst je vooral het jonge blad, tot de planten doorschieten. Deze planten geven wat minder en minder grote bloemschermen.

Maak voor het zaaien een stukje grond goed diep los zodat de penwortel er makkelijk in kan groeien. Zelf maak ik de laatste jaren een vrij diepe geul (door over de hele lengte van de rij elke 25 centimeter een spade in de grond te steken en die wat heen en weer te duwen, zo ontstaat er een soort diepe ‘kloof’). Die holte vul ik met potgrond; daarin kiemen de zaden makkelijk, de penwortel groeit er goed in, de planten krijgen gelijk voeding voor een goede start, en het houdt ook nog wat vocht vast. Ik maak die zaaigeul vervolgens gelijkmatig glad, in breedte en oppervlak, en daarop zaai ik de zaden, op elke 3 of 4 centimeter leg ik een zaadje, en ik dek het zaaisel af met een laagje zand. Dat laatste is vooral handig omdat de zaden vrij langzaam kiemen en je zo een markeringsstreep hebt, en je dus ook wat makkelijker kunt wieden zonder kiemende zaden te beschadigen. En de zaden kiemen makkelijk door het laagje zand heen.

Later dun ik de zaailingen uit, binnen de rij op zo’n 15 centimeter, de rijafstand is 30 centimeter.

Soms gebruik ik een wat groter ras als ‘hoekbeplanting’, daarvoor zaai ik wat zaden in een hoekje van een vak of verhoogde bak en daar mogen 2 of 3 planten dan lekker groot en decoratief groeien en bloeien.

En ik hoorde laatst de tip dat dille luis zou weren en om die reden een goede buur is van bijvoorbeeld tuinbonen. Dat ga ik dit jaar zeker eens uitproberen en dus wat dille naast de rij met tuinbonen zaaien.

Een rijtje dillezaailingen

TEELTZORGEN

Geef de jonge planten met een nog klein wortelgestel uiteraard nog regelmatig wat water, zeker in droge perioden.

Knip gele blaadjes weg; je oogst/eet ze toch niet en ze verbruiken energie van de plant die beter voor de maak van nieuwe blaadjes kan worden gebruikt.

Als de planten in juli doorschieten worden ze soms wat topzwaar (door de grote hoeveelheid bloemschermen en daarna de zaden). Door één of meerdere stokken te plaatsen en de planten daar met wat touw losjes aan vast te binden zorgen we ervoor dat planten niet om kunnen waaien of vallen.

OOGST / BEWAREN

Pluk steeltjes met blaadjes wanneer je wilt, zo kort mogelijk voor je het gaat gebruiken in de keuken. Je kunt een takje met blaadjes nog wel even fris houden, door ze losjes in een paar laagjes licht vochtig keukenpapier te rollen en in de groentelade van de koelkast te bewaren, maar zeker niet langer dan 1 of 2 dagen.

Het blad groeit na de oogst weer aan maar niet zo snel en veel als bijvoorbeeld rucola en peterselie. Bedenk dus hoeveel blad je wilt oogsten en zorg dat er voldoende blad overblijft om te zorgen dat de planten ook nog kunnen gaan bloeien en zaden kunnen maken (tenzij je juist alleen blad wilt oogsten, dan zou je kunnen overwegen om meerdere keren wat planten of rijtjes te zaaien).

Bloeiende dille

Na de bloei van gele schermbloempjes (rond juli) worden de zaden gevormd, het zijn kleine ovale lichtbruine zaden. Oogst ze op tijd, voor ze kunnen vallen. Hier lukt dit niet elk jaar even goed; er zijn helaas ook zomers dat het precies  rond de oogsttijd veel regent en  de uitgebloeide bloemschermen schimmelen. Als dat het geval is kun je proberen om de uitgebloeide bloemschermen te plukken en de dan nog wat lichter gekleurde zaden aan de stengels te laten drogen (bijvoorbeeld op een droge en warme zolder).

Je kunt de gedroogde zaden gebruiken in bijvoorbeeld marinades, kruidenmengsels en voor de inmaak. Voor de inmaak is het ook heel leuk om de zaden aan de scherm te laten zitten en een heel takje met zaden in een pot te zetten, verder te vullen met augurken of wat je dan ook in wilt maken, en er tenslotte het kokendhete azijn/suiker/water-mengsel op te gieten.

Om de blaadjes te bewaren kun je die redelijk goed invriezen (gewassen en goed gedroogd, klein gesneden, in een afgesloten bakje). Je kunt de blaadjes ook drogen (op lage temperatuur, rond de 35 graden). Dat drogen op die lage temperatuur duurt vrij lang en mijn ervaring is dat een deel van het aroma verloren gaat, onze voorkeur ligt bij het invriezen.

Tijdens het rijpen van de zaden aan de plant zie je al dat de planten ineenstorten; het blad wordt geel en sterft af. Na de oogst van de zaden mogen de planten op de composthoop worden gegooid.

ZAADTEELT

Het oogsten van dillezaden is vrij gemakkelijk, want eigenlijk heb je dat bij de oogst van de zaden voor in de keuken dus al gedaan. Als je zaden oogst voor gebruik in de keuken, houd dan dus vooral ook wat zaden apart om volgend jaar weer te zaaien. Houd er wel rekening mee dat als er meerdere rassen van dille bij elkaar in de buurt staan, de kans op kruisen groot is. Ik heb zelfs ergens gelezen dat ze zou kruisen met venkel (maar of dat ook klopt weet ik niet).

Kiemvermogen: de zaden van dille blijven ongeveer 2 tot 3 jaar kiemkrachtig.

Rijpe dillezaden aan de plant

17 reacties op Dille

Paul en Eva 2 juni 2019 om 13:07

Beste Ruud & Diana,
wat een schat aan eerlijke en bruikbare informatie geven jullie toch.
Als relatief beginners hebben we ontdekt dat een moestuin houden geen wetenschap is, en dat het de ene keer goed, en de andere keer minder gaat, hoewel we hetzelfde doen.
Nu hebben we Dille buiten staan. Twee plantjes in een aparte bak, volle zon tot ongeveer 14.30uur dan schaduw. Ze begonnen enthousiast en gezond. Sinds deze week (maandag veel onweer en regen in Zeeland gehad) is een van de twee slap, met vergeelde dode bladeren aan de onderkant. En sinds gisteren begint de andere (beide waren ze een 30cm hoog en stevig, mooi groen) ook te buigen. De grond is vochtig, maar was niet nat heb ik net ontdekt. Eigenlijk droger dan ik dacht en relatief los. Juist water bijgeven of op laten drogen? Ik zie geen ongedierte. (de lieveheersbeestjes kolonies die we hebben gekocht en uitgezet doen wonderen, geen luis te zien)
Enig idee? Succes en eventueel bedankt.

Ruud & Diana 3 juni 2019 om 08:36

Hallo Paul en Eva,
Dankjewel voor jullie aardige woorden!
Ik herken het wel, dat nog vrij jonge dilleplantjes geel worden en uiteindelijk bezwijken.
Dille is erg gevoelig met haar penwortels; ze houdt niet van verplanten en wil een luchtige grond die niet droog mag zijn. En ik denk dat dat het euvel is, ze doet het hier het beste wanneer ik haar ter plaatse in de volle grond zaai. Ik heb haar nu 2 keer in een verhoogde bak geteeld en beide keren waren er planten die net als die van jullie geel werden en wegkwijnden. Als de planten eenmaal groter zijn is de penwortel groter/langer en kan ze wel wat droogte verdragen maar juist de jonge planten zijn er erg gevoelig voor. Op deze foto kun je dat ook zien, de rest groeit nog goed maar aan de linkerkant van het rijtje zie je ook wat jonge plantjes waarvan het blad geel wordt:

Geel blad bij Dille die iets te droog in een verhoogde bak staat

groetjes,
Diana

Tom van Impelen 9 juli 2020 om 11:21

Beste Ruud en Diana,

Jaren geleden ben ik al gestopt met zelf dille te zaaien. Ze heeft zich namelijk zelf uitgezaaid en komt ieder jaar weer vanzelf terug. Omdat de plant niet al te massief wordt en geen bladrozet vormt is de concurrentie met andere gewassen niet al te groot.
Het blad van de jonge planten vries ik in. Wat echt in de weg staat wordt verwijderd. Van wat rest oogst ik nog zaad en bloemschermen.
Groeten
Tom

Carine p 9 juli 2020 om 16:19

Dag Tom, idd ik zaai ook al jaren geen dille meer. Zodra ze in zaad komt en dat is in verschillende perioden, trek ik het zaad af verstrooi het verspreid in de groentetuin. Het kiemt automatisch. Alleen d3ecombinatie venkel en dille vermijd ik.
Diana, is er iets veranderd aan de site? Ik kan niet meer zien wat ik tijp. Het toetsenbord van de iPad komt bovenaan de tekst. …
Grt carine

Ruud & Diana 10 juli 2020 om 08:23

Hallo Tom en Carine,
Ik vrees dat ik altijd wat minder geluk heb met dille; ze kiemt hier in de vette klei prima maar kwijnt daarna vaak weg. En als ik haar in een verhoogde bak zaai staat ze eigenlijk te droog en ook dan kan ik wel dille oogsten maar gaan de planten vaak dood voor ze gaan bloeien en dus uit kunnen zaaien. Als het dit keer wel lukt (ik heb een paar weken geleden nog een keer een rijtje gezaaid) dan ga ik zeker wat planten laten staan voor zaden, voor gebruik in inmaak maar ook om zich (hopelijk) uit te zaaien, dank voor de tip!
groetjes,
Diana

jessie 9 december 2020 om 12:30

Hoi Diana,
Ten eerste bedankt voor de vele informatie die je me geeft, ik leer er veel van!
Ik ben nu mijn beplantingsplan voor komend jaar aan het vormgeven en wil graag Dille gaan zaaien. Nu vroeg ik mij af; waar hoort Dille bij als je kijkt naar de vruchtwisseling? Ook had ik dezelfde vraag over Hyssop. Hopelijk kan je me hiermee helpen! Groetjes Jessie

Ruud & Diana 9 december 2020 om 14:00

Hallo Jessie,
Dille heeft geen nauwe familieleden in de tuin en er zijn dus geen restricties. Omdat je het blad ervan eet zou ze in het vak van de bladgewassen mogen staan. Maar ze staat ook graag in de buurt van tuinbonen, en anders is de kruidentuin (als je die hebt) natuurlijk ook goed. Dille houdt van losse vochtvasthoudende grond zodat de penwortel goed kan groeien, dat is nog wel het belangrijkst om rekening te houden met het bepalen van de plaats. Hyssop is een vaste plant en heeft dus een plekje nodig waar ze jarenlang kan blijven staan. Hyssop houdt van een vrij droge en arme grond in de volle zon. Ze staat hier bij rozemarijn, salie, tijm en oregano in een kruidentuintje, allemaal soorten die van zon, warmte en niet te rijke en natte grond houden.
groetjes,
Diana

Carine p 9 december 2020 om 22:44

Dag Jessie,
Ik zaai dille zowat overal rond in de groententuin (eigenlijk laat ik het bloeien en de zaden verspreiden zich dan automatisch of ik strooi ze overal rond), vooral in de buurt van groenten die gevoelig zijn aan bladluizen. De enige plaats waar ik geen dille duld is naast venkel. Het beínvloedt de smaak en de smaak is minder uitgesproken.
Grt carine

Iet Brinks 9 januari 2021 om 17:10

Groen ben ik, maar dan van jaloezie… tuiniers waar de dille zich spontaan uitzaait en zo. Ik probeer al jaren dille te kweken, maar het resultaat is altijd armzalig. Terwijl ik op goede, doorlatende grond tuinier, het op zonnige en halfschaduwplekken heb geprobeerd, culterra heb gebruikt, enz. Soms zie ik een zaailing maar ook daar komt weinig van terecht. Help!

Ruud & Diana 10 januari 2021 om 10:04

Hallo Iet,
Ik heb ook nog nooit spontane dillezaailingen in de tuin gevonden hoor, dat heeft (denk ik) dan toch te maken met temperatuur, vocht, etc. (hier op de oude vette klei willen ze zeker niet kiemen). Maar sinds ik de zaden niet meer voorzaai en uitplant maar ter plaatse zaai gaat het al wel veel beter. Ze kan echt heel slecht tegen verplanten en houdt van een losse en vooral vochtvasthoudende grond. Ik zaaide haar vorig jaar in een dikke laag rijpe compost en daarin bleek ze beter te groeien dan in de vette klei of in de drogere grond van een verhoogde bak.
Ik hoop dat je hier nog iets aan hebt!
Diana

Iet 10 januari 2021 om 11:37

Bedankt Diana! Ik ga het nog eens proberen met jouw tips.

Carine p 10 januari 2021 om 22:54

Dag Diana,
Toen ik nog in België woonde, zaaide ik ook geen dille meer en het verspreidde ook automatisch. Dus temperatuur is zeker niet de reden. Het was toen zandgrond. Dit jaar is het bij mij ook niet gelukt. Gewoonlijk zie ik in het najaar her en der dille staan en nu vind ik 1 plantje. In de maand oktober heeft het hier veel geregend, dus ik denk dat het water de zaden heeft weggespoeld. Misschien zou dit de reden kunnen zijn dat het niet automatisch kiemt.
Groetjes

Trudy Landwehr 13 maart 2021 om 18:02

Hallo Diana,
De grond in onze moestuin is ook vette klei, niet ideaal voor Dille. Ik zaai de Dille in onze kas.
gaat uitstekend. Het zaait ook zichzelf uit. Waar we het niet willen hebben daar trek je hem eruit. Het ruikt heerlijk in de kas.
Trudy

jan willems 14 april 2021 om 21:16

Ik heb nog een fraaie tip voor dille-liefhebbers! De koninginnenpage, die in een top 40, als mooiste vlinder stond vermeld, “broedt” graag op dille. Als je geluk hebt, verschijnen er zeer mooie rupsen er van op de dille. Wees gerust: ze knabbelen enkel wat gevederde blaadjes af. En nog zo’n beestje: de pyamawants. Die vreet aan de onrijpe zaadjes, maar daar zijn er genoeg van. Deze wants houdt tevens van de zaden van wortelen, pastinaak, maggi, en enkele wilde schermbloemigen. Ik laat hen begaan, want ik vind ze grappig; ze doen hun naam eer aan!

Ruud & Diana 16 april 2021 om 08:58

Hallo Jan,
Dankjewel voor de tips!
En wat een prachtige rups! Ik vond gisteren een flinke rups op de weeuwenteelt bloemkool. Ik heb hem er gelijk gelijk afgehaald en hoop dat de bloemkool het nog redt. De rups heb ik op een paar doorgeschoten tatsoi-planten op de composthoop gezet, daar moet hij nog genoeg kunnen eten.
Deze week maar eens dille zaaien!
groetjes,
Diana

Callaerts 16 augustus 2021 om 15:58

Beste
Ik heb dilletakken 2 maanden gedroogd maar nu weer ik niet wat ervan eetbaar is en wat ik moet plukken.
Kan ik een foto bezorgen ?

Ruud & Diana 17 augustus 2021 om 09:13

Hallo Callaerts,
Ik vrees dat je hier geen foto’s kunt plaatsen want dit is geen forum maar mijn website en ik ben de enige die hier foto’s kan plaatsen. Maar als je hele dilletakken hebt gedroogd kun je in principe alles eten (want zowel blad als stelen en bloemschermen). Het fijn geveerde blad is het lekkerst om te eten, de stelen zijn taai maar kun je gebruiken als smaakmaker in soepen en sauzen (en er later weer uit halen). De bloemschermen kun je gebruiken bij het inmaken van bijvoorbeeld een zoetzuur.
groetjes,
Diana


Laat een antwoord achter aan jessie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Of abonneer jezelf op deze discussie zonder te reageren.

Meld je aan voor de nieuwsbrief