Zaaien in vermiculiet

Wat is vermiculiet eigenlijk?

Vermiculiet is een natuurlijk mineraal, op Wikipedia staat het uitgelegd als ‘een gehydrateerd magnesium-ijzer-aluminium-silicaat. Ze behoort binnen de kleimineralen tot de smectiet-groep.

En wat dat allemaal inhoudt weet ik ook niet, ik weet wel dat het een natuurlijk mineraal is, en dat het wordt verhit en daarbij een soort van ‘poft’ (als popcorn). En wat er dan overblijft is een heel licht en luchtig goudkleurig korrelig mengsel.

In de bouw wordt vermiculiet gebruikt omdat het brandwerend, isolerend, vloeistofabsorberend en temperatuurbestendig is. Ze wordt onder andere veel gebruikt bij de bouw van rookkanalen/schoorstenen.

In de tuinbouw wordt vermiculiet gebruikt omdat het heel licht is (ter vergelijking: nog lichter dan piepschuim). Omdat het zo licht is kan een grondmengsel er luchtiger mee worden gemaakt. En omdat het licht doorlaat is het heel geschikt als afdekmateriaal bij het zaaien (dus het bedekken van zaden). Vermiculiet heeft ook de eigenschap dat het vocht vast kan houden en weer af kan staan. Om die reden is het handig bij bijvoorbeeld de teelt in potten en bakken (de grond die gemengd is met wat vermiculiet droogt minder snel uit en is tegelijkertijd in regenachtige perioden minder nat omdat het het vocht opslaat).  En tot slot wordt het dus gebruikt bij het zaaien (zaaimedium).

Er is verschil tussen vermiculiet die voor de bouw is bestemd en vermiculiet die voor de tuinbouw is bestemd. Het eerste verschil is de maat en vorm:

 

Op de foto zie je links vermiculiet die ik bij een kachelwinkel kocht, rechts de vermiculiet die ik van Pokon kreeg. Vermiculiet van de kachelwinkels kan nog wel verschillen in de maat, ik heb ook wel eens een zak gekocht die nog grover van korrel was, maar ook wel eens een zak vermiculiet die juist een nog fijnere structuur had (maar nog nooit zo gelijkmatig fijnkorrelig als in het rechter bakje).

Een ander verschil is dat voor de tuinbouw een keurmerk wordt gegeven, er wordt strenger toegezien op bacteriën, schimmels, etc., en er kan dan ook een officieel biologisch keurmerk voor worden aangevraagd/gegeven. Vermiculiet voor gebruik in de bouw hoeft niet zo ‘schoon’ te zijn.

Vermiculiet uit de bouw is wel goedkoper, en omdat 10 jaar geleden in Nederland vermiculiet helemaal nog niet voor hobbytuinders verkrijgbaar was, heb ik dat ook jarenlang en met plezier gebruikt. Kachel- en open haardenverkopers keken wel eens raar op als ik ging vragen of ze ook gewoon een zak vermiculiet los verkochten 🙂 . Ik betaalde toen trouwens zo’n 25 tot 30 euro voor een grote zak vermiculiet van 50 liter. Daarmee vergeleken is de vermiculiet die die je nu in tuincentra kunt kopen relatief duur, € 5,99 voor een zakje van 6 liter. Maar wie heeft er 50 liter nodig (wel handig als je het wilt gebruiken om bijvoorbeeld potgrond luchtiger te maken). Het fijnkorrelige vermiculiet uit het tuincentrum is dus fijner van structuur, en biologisch gecertificeerd. En nu is gebleken dat ik vermiculiet als zaaimedium kan hergebruiken maakt dat de keuze voor bio- en fijnkorrelige vermiculiet als zaaimedium makkelijker. Voor het mengen met potgrond voor in potten met bijvoorbeeld kuipplanten gebruik ik het grofkorrelige vermiculiet uit de grote zak van de kachelwinkel. Vermiculiet is trouwens ook te koop in grotere/professionele bouwspeciaalzaken en het is tegenwoordig ook via internet verkrijgbaar.

Afijn, tot zover over vermiculiet zelf, nu over het zaaien in vermiculiet:

Als eerste test heb ik er pepers in gezaaid. Ik heb vermiculiet in een plastic bak gestrooid, daar water in gedaan tot alle vermiculiet in het water lag, en gelijk daarna de bak met vermiculiet omgekiept in een zeef. Zo nat mag vermiculiet dus zijn, niet een kwartier laten weken, gewoon water erop en afgieten, dat is precies nat genoeg.

 

Ik heb vervolgens de natte korrels over een zaaitray verdeeld, en het vermiculiet in elk vakje iets aangeduwd (niet te stevig, niet meer dan lichtjes aanduwen want anders wordt het te ‘vast’).

 

Ik heb in elk vakje een peperzaadje op het vermiculiet gelegd en daar nog wat vermiculiet over gestrooid (als bedekking) en dat nat gemaakt met een plantenspuit.

 

Vanaf nu is het belangrijk dat het vermiculiet niet uitdroogt, en het is heel lastig om te bepalen wanneer vermiculiet uitdroogt want je kunt het niet zien. Maar als je zorgt dat je zaaitray of bakje of potjes of wat dan ook in een afsluitbaar doorzichtig bakje staan (zoals een propagator, kweekkasje of desnoods een diepvriesdoosje of wat dan ook), en je houdt dat afgesloten, dan blijft de vermiculiet precies vochtig genoeg voor de zaden om in te kiemen. Er mogen dan ook geen afwateringsgaten in het doosje of kweekkasje zitten. Je hebt op deze manier een gesloten systeem gecreëerd waarin geen vocht verloren gaat.

Zelf voel ik af en toe even aan het vermiculiet, als het losjes korrelt spuit ik met een plantenvernevelaar wat vocht erbij, maar als het door vocht aan elkaar blijft plakken is dat niet nodig.

Zelf gebruik ik trouwens bij voorkeur bakjes, potjes of tray’s met een open onderkant zodat een teveel aan vocht weg kan lopen in de onderbak die eronder staat, dat is altijd veiliger dan een volledig gesloten bakje zoals bijvoorbeeld een boterkuipje of kwarkbakje (gaat ook prima maar maak dan dus vooral gaatjes onderin voor de afwatering en zet er een schaaltje onder voor de opvang van teveel vocht).

Ik gebruik het liefst een zaaitraytje zoals die vaak gebruik voor het zaaien van bijvoorbeeld pepers en tomaten.

Na ondertussen al meerdere keren op deze manier te hebben gezaaid ben ik tot de conclusie gekomen dat ik het zelf een erg fijne manier van zaaien vind, vooral voor tomaten, paprika’s, pepers, en ook voor grote zaden als bonen, doperwten, zonnebloemen, etc. Voor heel kleine zaden (zoals Mimulus, knolselderij, etc. vind ik het juist geen fijne manier.

Een andere fijne manier voor het zaaien van warmtebehoeftige soorten als pepers, paprika’s, etc vind ik de deno-methode (waarbij je heel zuinig zaait in koffiefilters en die je daardoor op een constant warme plaats als een modem kunt zetten).

De zaaisels die je op deze pagina ziet heb ik in een elektrische propagator op 27 graden gezet. En een weekje later kiemden daar de eerste zaden.

 

Prima kiempercentage dus. Je ziet dat ik 3 zaden per vakje heb gezaaid. Omdat de zaailingen in het losse vermiculiet kiemen/groeien kan ik ze er per stuk (heel voorzichtig!) aan de blaadjes uit trekken. Meer dan 3 zaadjes gaat niet want dan groeien de worteltjes in elkaar en breken ze als je ze eruit haalt, maar het zaait dus wel lekker zuinig in de beperkte ruimte van de propagator.

Door met duim en wijsvinger het zaailingetje aan de 2 blaadjes uit het vermiculiet te trekken kan ik verspenen.

 

Stel je niet teveel voor van de zaailing, ze is gekiemd, heeft 2 kiemblaadjes en 1 of enkele worteltjes, en moet vooral verspeend worden omdat het in de propagator te donker en te warm is om te groeien (prima voor het kiemen maar na het kiemen wordt het tijd voor licht, lucht en een potgrondmix waar voeding in zit om te kunnen groeien).

De zaailing zoals ze uit het vermiculiet komt

 

Ik heb uiteraard al potgrond in huis op kamertemperatuur laten komen, gemengd met wat brekerzand (voor meer luchtigheid), de potjes gevuld, de grond nat gemaakt en er gaatjes in gemaakt. Zo kan ik elke zaailing direct vanuit het vermiculiet in het gaatje in de potgrond laten zakken.

 

Hierna ‘veeg’ ik voorzichtig wat grond rond de worteltjes en geef ruim water (zodat de grond rond de worteltjes kan spoelen).

Op de volgende foto zie je de zaailingen na het verspenen, in potjes met potgrondmengsel in een grote onderbak, in het volle licht, om verder op een ‘normale’ manier te groeien.

 

Ik ben dus erg tevreden over het zaaien in vermiculiet. Het is wel prijzig (maar dat is zaai/ en stekgrond ook). En dit is wat ik over heb:

 

Het gebruikte vermiculiet kan ik (als ik zeker weet dat alle zaden zijn gekiemd en er later dus geen ‘opslag’ van oude zaailingen tussen de nieuwe komt) laten drogen en vervolgens nog een keer gebruiken. Maar ik gebruik het bijvoorbeeld ook vaak om potgrond (voor potten met kuipplanten en eenjarigen) luchtiger en tegelijk vochtvasthoudend te maken.

Nog even de reden waarom ik het minder geschikt vind voor het zaaien van heel kleine zaden. Hieronder zie je Coleus scutellarioïdes, de heel kleine zaden leveren heel kleine zaailingen en je kunt bedenken dat die heel moeilijk te verspenen zijn (niet vast te pakken en als ik er ze uit steek of schep valt het vermiculiet uit elkaar en vallen alle zaailingen alle kanten op en beschadigen dan gemakkelijk).

 

Het zaaien van zeer kleine zaden in vermiculiet kan dus in principe wel maar het is wel lastig. Fijne zaden = kleine zaailingen zaai ik liever in een potgrondmengsel waar de zaailingen in kunnen blijven tot ze al flink zijn gegroeid.

Grote zaden zijn juist heel fijn om in vermiculiet te zaaien. Hieronder zie je maïs. De zaden zijn zo groot dat ze flinke zaailingen opleveren en ook wat voeding in zich hebben om na het kiemen nog een weekje te groeien.

 

Doordat ze groter zijn, zijn ze makkelijker vast te pakken en te verspenen. En omdat ze genoeg voeding in zich hebben kunnen ze in het losse vermiculiet ook gelijk wat meer wortels maken.

Pompoenzaailing uit vermiculiet gehaald

 

Tot slot nog even een opsomming van de plus- en minpunten van zaaien in vermiculiet ten opzichte van de denomethode:

  • De denomethode is het goedkoopst, je hebt er alleen koffiefilters en plastic zakjes voor nodig.
  • Daarentegen kunnen die filters en plastic zakje niet hergebruikt worden en vermiculiet wel.
  • De zaden kiemen bij zowel denomethode als in vermiculiet even gemakkelijk.
  • Vermiculiet lijkt wat veiliger voor zaden, ze kunnen minder makkelijk uitdrogen en/of breken bij het verspenen. Bij de denomethode groeit het worteltje soms door het filterpapier heen waardoor je risico moet nemen om het van het papier af te halen.
  • Beide manieren zijn minder geschikt voor heel kleine zaden. De denomethode is alleen geschikt voor kleine tot middelgrote zaden (zoals tomaten en pepers), het zaaien in  vermiculiet is ook geschikt voor kleine zaden maar ook juist voor grote tot heel grote zaden (zoals courgettes, komkommers, Lathyrus, bonen, erwten, kapucijners, zonnebloemen, etc.).
  • de denomethode is meer ruimtebesparend, de zaaisels in zakjes nemen amper ruimte in beslag. De vermiculiet-methode heeft wat meer ruimte nodig omdat je dan in een bakje of een tray zaait.

Ik hoop dat je iets aan de informatie op deze pagina hebt gehad! En bedenk dat een favoriete zaaimethode vooral heel persoonlijk is, sommige mensen zweren bij de denomethode, anderen vinden het niks, sommige mensen zaaien binnen voor in zaai- en stekgrond, anderen zaaien liever in potgrond, weer anderen zaaien later en in de volle grond, etc., etc. Experimenteer met zaden die je toch over hebt, en kijk wat je per soort zelf de beste manier vindt.

Een peper die in vermiculiet kiemt

9 reacties op Zaaien in vermiculiet

Jan Coltof 14 januari 2020 om 13:51

Ik heb een zak vermiculiet in mijn moestuintje gemengd. Perfecte grond. Lekker rul en onkruid makkelijk uit te trekken. Aanrader.

Ruud & Diana 15 januari 2020 om 09:35

Hallo Jan,
De ´moestuinmix´ die je tegenwoordig kunt kopen voor in verhoogde bakken bevat ook vermiculiet. Zelf mengen we alle restjes vermiculiet die we na het zaaien, stekken, mengen met potgrond, etc. over hebben ook gewoon door de tuingrond, want het is een natuurlijk materiaal dat inderdaad voor meer luchtigheid zorgt. In onze tuin van ruim 300 vierkante meter duurt het natuurlijk heel lang voor er overal wat door de grond zit, maar dat is prima. Elk jaar mest, rijpe compost en de restjes die we over hebben van het zaaien door de grond zorgt ervoor dat de grond elk jaar verbetert. Teveel vermiculiet lijkt me trouwens niet goed want het bevat geen voedingsstoffen of sporenelementen, organisch materiaal, etc. Maar het maakt in de juiste hoeveelheid de grond inderdaad luchtiger, minder nat, en tegelijkertijd vochtiger in droge periodes.
groetjes,
Diana

Janneke den Boer-Ritmeester 1 februari 2020 om 21:44

Dank voor je uitgebreide beschrijving Diana. Ik kan weer verder..
Groetjes,
Janneke

(De mail krijg ik ook niet meer)

Ruud & Diana 2 februari 2020 om 07:59

Hallo Janneke,
Ik zie je mailadres ook niet in de lijst staan, en dat zou een andere reden moeten hebben, want de andere niet aangekomen mails kwamen door een fout in het versturen, en deze omdat het programma je gewoon niet kent.
Dat betekent dat je per ongeluk uitgeschreven moet zijn. Ik ga je nu zelf even in de lijst zetten, je krijgt nog wel even zo’n waarbij je op een link moet klikken om je aanmelding te bevestigen.
groetjes,
Diana

Het einde van de winterkas - Diana's mooie moestuin 9 maart 2020 om 10:00

[…] Zaaien in vermiculiet […]

Sven Slootweg 18 maart 2020 om 01:41

Na wat zoekwerk blijken er wel winkels te zijn die grotere zakken tuinbouwvermiculiet verkopen; ik heb inclusief verzending uiteindelijk zo’n 30 euro betaald voor een zak van 100 liter (30 cent per liter), wat stukken goedkoper is dan in de tuincentra (1 euro per liter).

Geen idee of het op prijs gesteld wordt om hier links naar specifieke winkels te plaatsen, zo ja dan hoor ik het wel 🙂

Ruud & Diana 18 maart 2020 om 09:23

Hallo Sven,
Uiteraard mag je hier links plaatsen naar winkels en-of webshops.
groetjes,
Diana

Sven Slootweg 19 maart 2020 om 01:04

Dat is mooi! Ik denk, ik vraag het maar even… je weet maar nooit wat het beleid ergens is 🙂

Afijn, ik heb het dus bij potgrondshop vandaan: https://potgrondshop.nl/vermiculite — als je op “agra-vermiculite” zoekt op Google, dan vind je ook nog diverse andere winkels met een vergelijkbare prijs.

Sommigen hebben ook kleinere bulkzakken, zoals deze winkel die ook 50 liter (en diverse andere hoeveelheden) verkoopt: https://www.hellings-zadenhandel.nl/index.php?main_page=product_info&cPath=228&products_id=1095 — daar zou je dan inclusief verzending 21.75 EUR voor betalen, dus ongeveer 44 cent per liter.

Gezien het prijsverschil per liter + de verzendkosten lijkt het me echter niet echt zinvol om de kleinere zakken te kopen, je bespaart er maar weinig mee.

Hetzelfde liedje - Diana's mooie moestuin 20 maart 2020 om 09:00

[…] Zaaien in vermiculiet […]


Laat een reactie achter op Janneke den Boer-Ritmeester

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!