Cosmos bipinnatus

Eerst even dit, mocht je internationale informatie of bijvoorbeeld zaden van Cosmos in een niet-Nederlandstalige webwinkel zoeken:

  • Nederlandse naam:     Cosmos, Cosmea
  • Engelse naam:     Cosmos, Mexican Aster
  • Duitse naam:     Kosmeen, Schmuckkörbchen
  • Franse naam:     Cosmos
  • Eenjarig, vorstgevoelig

Dit is een zeer bekende en ook zeer geliefde eenjarige. En dat is niet voor niets: het zijn vrij forse en opvallende planten die de hele zomer en herfst rijk bloeien. En dat is nog niet alles: ze wordt door heel veel bijen, hommels en vlinders bezocht. En tot slot is ze ook nog eens een heel goede snijbloem die wel een week lang mooi kan blijven in een vaas.

Cosmea is niet winterhard, maar kan wel (kortdurend) wat lichte nachtvorst verdragen. Ze kiemt en groeit vrij vlot, maar omdat ze niet veel vorst kan verdragen zaai je haar bij voorkeur tussen half maart en eind mei. In maart zaai je uiteraard nog in huis voor, vanaf half april kun je haar ook in een koude kas voorzaaien. En als je haar liever buiten voorzaait (of ter plaatse zaait) doe je dat vanaf eind april.

Jonge Cosmea-zaailingen

Als je haar voorzaait doe dat dan vooral in een potje of tray met potgrond die je mengt met ongeveer 1/6e deel brekerzand (daar wordt de potgrond iets luchtiger van). De zaden kiemen (afhankelijk van de temperatuur) na 7 tot 14 dagen (als je eind april ter plaatse zaait kan het nog een weekje langer duren).

Als je haar al in maart hebt voorgezaaid kan ze rond eind april/begin mei al buiten worden uitgeplant. Kijk uiteraard nog even goed naar de weerberichten voor je haar uitplant, stel het uitplanten nog even uit als er nog nachtvorst van meer dan -2 graden wordt verwacht.

In deze bak zie je eerst een aantal Zinnia-zaailingen, daarna Gazania-zaailingen en vervolgens de vrolijke toeven fijn geveerde blaadjes van zaailingen Cosmos bipinnatus (gevolgd door Quinoa-zaailingen en het laatste rijtje weet ik niet want die kan ik niet goed meer zien (zou Cucamelon = Melothria kunnen zijn).

Cosmea houdt van een zonnige of half beschaduwde standplaats. En ze houdt van een losse maar vochtvasthoudende grond. Ik heb hier in onze vette kleigrond nog wel met haar geworsteld: de vette klei is vaak te vast voor haar (planten bleven klein en bloeiden matig). Maar ik heb haar ook wel in een verhoogde bak geteeld en dat was in een warme en droge zomer juist te droog voor haar (ze werd heel hoog maar bloeide slecht en kort).

Tegenwoordig plant ik de zaailingen elk jaar (er is hier wat mij betreft geen goed tuinjaar zonder Cosmos 🙂 ) in een rand langs de tuin. Daar is de grond wat opgehoogd en flink verbeterd door oude stalmest en compost, de grond is er losser maar houdt wel ook voldoende vocht vast. En daar heeft ze het heel goed naar haar zin. Omdat ze daardoor tussen en naast groenteplanten staat krijgt ze in het voorjaar vanzelf wat van dezelfde voeding als wat die groenten krijgen (en dat is dan een samengestelde organische moestuinvoeding of bijvoorbeeld groene Culterra of koemestkorrels).

Cosmos bipinnatus Purity

Cosmea kan zelfs ook in pot worden geteeld, kies daarvoor dan wel een ras dat wat lager blijft, en gebruik er een potgrond voor die je wat verrijkt door er bijvoorbeeld wat compost, grof brekerzand en vermiculiet door te mengen: daardoor wordt de grond luchtiger maar houdt ook voldoende vocht vast voor als je eens te laat bent met water geven.

Cosmosplanten kunnen hoog worden, tot wel ruim 160 centimeter, maar er zijn ook lagere rassen tot ongeveer 60 centimer. De laatste jaren zijn er enorm veel rassen ontwikkeld, de één zo mogelijk nog mooier en opvallender dan de ander. Cosmos is er altijd in witte, roze en paarse tinten. En nu zijn ze er in kleinbloemige en grootbloemige rassen, enkelbloemig, half gevuld, en zelfs zeer gevuld, egaal van kleur en in dubbelkleuren, en met ‘opgerolde’ bloemblaadjes (de Seashell-rassen) en gekartelde randjes (Cupcakes). En er zijn ondertussen zelfs wat (crème)gele rassen. Let bij je keuze voor een ras vooral op planthoogte en bloeirijkheid. Op deze pagina vind je wat rassen die ik zelf teelde.

Cosmos bipinnatus roze (zonder rasnaam dus de oorspronkelijke soort)

Ook wellicht nog handig te vermelden: de planten hebben hier nog wel eens de neiging om om te waaien in de stevige zeewind, zeker de hogere rassen hebben daar last van. Je kunt ze opbinden maar dat vind ik niet altijd even mooi. Ik heb het los gelaten en accepteer dat ze wat slordig en wild kan overkomen als ze na regen en wind een beetje voorover hangt. Ik zie nu dat dat haar charme is 🙂 . Op meer zanderige gronden, ver van de kust, heb je daar ongetwijfeld minder last van.

De planten hebben mooi fris en heldergroen fijn geveerd blad, en de bloemen zijn vrij groot. De originele soort heeft lichtroze enkelbloemige bloemen. En mijn ervaring is dat als planten kruisen (omdat er meerdere rassen te dicht bij elkaar staan) die enkelbloemige roze vorm altijd wint en het jaar erop als meeste uit zelf geoogste zaden komt.

Cosmos bipinnatus Fizzy Rose Picotee

De planten bloeien (mede afhankelijk van zaaimoment, en omstandigheden als zon, temperatuur en vocht) vanaf ongeveer  eind juni tot in de herfst. Ik heb zelfs nog wel eens bloeiende planten in oktober en zelfs november gezien, alles hangt af van het weer: bij de eerste koude nachten zakken de planten langzaam in elkaar.

Het is heel gemakkelijk om zaden van Cosmea te oogsten: na de bloei blijven er uiteindelijk toefjes met ‘zwarte stokjes’ over (zie foto onderaan deze pagina), als je ze aanraakt vallen ze al. Verzamel ze en laat ze nog een paar dagen drogen. Bewaar ze koel, donker en droog, dan zijn blijven ze ongeveer 4 jaar kiemkrachtig. Zoals gezegd kruisen verschillende Cosmea-rassen heel gemakkelijk met elkaar, zelfs over wat grotere afstanden.

Cosmos bipinnatus Double Click Cranberries (met de paarsbladige Perilla frutescens)

Zie de foto’s op deze pagina voor een aantal rassen die ik heb geteeld.

En tot slot wil ik dan nog even melden dat deze pagina over de gewone Cosmea, Cosmos bipinnatus gaat. Er is ook nog een Cosmos sulphureus (Oranje Cosmea). Ze heeft heel veel van dezelfde eigenschappen (lange en rijke bloei, veel bestuivers, geschikt voor een vaas) maar ze blijft duidelijk lager, heeft wat ander blad en ze bloeit in geel, oranje of rood. Cosmos sulphureus kruist niet met Cosmos bipinnatus. Je kunt hier meer informatie vinden over Cosmos sulphureus

Cosmos bipinnatus Xanthos, het eerste (crème)gele ras
Cosmos bipinnatus Anemone
Cosmos bipinnatus Bonbons
Cosmos bipinnatus Cupcakes White
Cosmos bipinnatus Bonbon mix
Cosmos bipinnatus Xsenia, een mooie kleurencombinatie van roze met perzikachtig oranje.
Nogmaals Cosmos bipinnatus Xsenia, niet alleen een mooie bloemkleur maar ook rijkbloeiend
Cosmos bipinnatus Picotee
Zaden van Cosmea

25 reacties op Cosmos bipinnatus

Anoniem 26 januari 2020 om 21:17

Dag Diana,

Hoe ver moeten de zaailingen uit elkaar worden geplant?

Groetjes.

Ruud & Diana 26 januari 2020 om 23:37

Hallo,
Ik zaai Cosmos met 3 zaden bij elkaar en het setje van 3 zaailingen/plantjes plant ik uiteindelijk op zo’n 35 centimeter van elkaar uit.
groetjes,
Diana

Loes 17 mei 2020 om 16:44

Moet je cosmea ‘toppen’ zodat ze meer vertakkingen krijgen?

Ruud & Diana 17 mei 2020 om 22:55

Hallo Loes,
Dat kan wel, doe dat dan wel in een jong stadium (voor de planten 30 centimeter hoog zijn).
Ik doe het zelf trouwens nooit, heb er vaak gewoon geen tijd voor of geen erg in, met al die honderden andere zaailingen en planten in de tuin.
Mijn ervaring is dat ze ook zonder toppen heel goed en makkelijk vertakken. Dat kan wellicht wel rasafhankelijk zijn.
groetjes,
Diana

Floor 26 augustus 2020 om 22:22

Hallo Diana,

Wij hebben veel cosmos planten in de tuin. Ik vind wel wat ze heel veel groen hebben en relatief weinig bloemen. Weet je hoe dit komt? Kan ik groen wegknippen? Heeft dat zin zodat er meer bloemen in komen?

Ruud & Diana 27 augustus 2020 om 09:31

Hallo Floor,
Ik weet niet welke Cosmos bipinnatus je hebt maar als je de originele soort hebt is dat inderdaad een heel grote plant met grote enkele roze bloemen die niet heel rijk bloeit. Dat kan trouwens ook door voeding komen; als je een stikstofrijke meststof hebt gebruikt is de kans groot op veel stengels en blad maar minder bloemen. Maar het kan dus ook leuk zijn om misschien volgend jaar eens een ras te zoeken dat wat lager blijft en wat bekend staat om zijn rijke bloei. Groen wegknippen heeft in ieder geval geen nut, want juist daartussen en daarop worden de bloemknoppen gevormd. Soms zie je nog wel eens dat de bloemen juist in de nazomer en herfst rijker gaan bloeien (omdat de voeding in de grond op raakt en de planten zich voor het einde van het tuinjaar willen voortplanten = zaden maken = bloemen maken. Ik hoop dat dat bij jou ook het geval gaat zijn!
groetjes,
Diana

Willem 6 september 2020 om 12:21

Hoi Diana,

Mooie info.

Kan je de ‘zaadbollen’ ook eerder plukken als de bloem uitgebloeid is en dan laten drogen tot het ‘uit elkaar valt’
Of moet je echt wachten op de ‘toefjes met zwarte zaden’.

Gr.
Willem

Ruud & Diana 6 september 2020 om 16:50

Hallo Willem,
Als er noodzaak is (bijvoorbeeld een geknakte bloeistengel om omgewaaide plant) kun je proberen om een uitgebloeide bloem op een schoteltje in een zonnig raamkozijn te laten drogen voor de oogst van zaden. Hoe donkerder de zaden, des te rijper en kiemkrachtiger zijn ze, als ze dun, plat en lichtbruin zijn is de kans dat ze nog kiemen heel klein. Als je de mogelijkheid hebt wacht je dus tot de zaden aan de plant rijpen, dat is niet alleen beter voor de kiemkracht (het kiemen van de zaden) maar ook voor het kiemvermogen (hoe lang je een zaadje kunt bewaren voor ze niet meer kiemt).
Je kunt over dit onderwerp hier ook nog wat meer informatie vinden: Zaden oogsten in de praktijk
groetjes,
Diana

Leeman Marc 7 mei 2021 om 23:23

Zijn ze gevoelig voor slakkenvraat ?
Dankje
Marc..

Ruud & Diana 8 mei 2021 om 09:33

Hallo Marc,
Ik vind ze wat minder gevoelig voor slakkenvraat dan bijvoorbeeld Tagetes en Nicotiana maar in een jong stadium zijn ze zeker niet veilig voor slakken. Ik wacht vooral met het uitplanten tot de zaailingen groot genoeg zijn maar houd ze dan zeker nog even goed in de gaten. Als de zaailingen eenmaal zo’n 30 centimeter hoog zijn vinden slakken ze niet lekker meer (in onze tuin welteverstaan, verschillende soorten slakken hebben nog wel eens verschillende voorkeuren, we hebben hier ook wel een aantal jaren tijgerslakken gehad en vraten alles, zelfs ook tomatenplanten).
groetjes,
Diana

Liesbeth Beijer 13 juni 2021 om 12:09

Goedemiddag, ik wil u iets vragen, ik heb blauwe geraniums, geranium Broodside, die heel lang bloeit en daarbij wil ik nu oranje bloemen, dat het ik gezien bij English Garden, ik wil daarbij Cosmea, Cosmos Bipinnatus, oranje, maar ik zie alleen gemengde kleuren.
Weet u of dat te koop is?
Ik heb nu net binnen gekregen Kniphovia Alcazar in p9 potjes maar Cosmea vind ik leuker

Ruud & Diana 13 juni 2021 om 22:29

Hallo Liesbeth,
Bedenk dat een Kniphofia een vaste plant is, en Cosmos is een eenjarige.
Cosmos bipinnatus rassen zijn er niet in oranje kleuren, altijd alleen maar in wit, lila, roze en ondertussen ook wat abrikoos en heel zachtgeel. Dus ik denk dat je niet Cosmos bipinnatus maar Cosmos sulphureus bedoelt, want die maakt juist bloemen in fel geel, oranje of rood. Klik even op deze link naar de Cosmos sulphureus voor meer informatie en foto’s.
groetjes,
Diana

Suhela 19 juni 2021 om 11:28

Hee Diana, ik heb mijn zaailingen te vroeg buiten gezet en ze zijn op 2 na allemaal opgevroten door de slakken. Is het te laat om nog te zaaien, denk je? Op een paar zakjes staat wel dat het in juni nog kan, maar juni is ook al een eind op weg heh… Dank je!

Ruud & Diana 20 juni 2021 om 08:28

Hallo Suhela,
Wat jammer! Ja, jonge cosmos-planten zijn erg gevoelig voor slakken (ongeacht het weer trouwens, al houden slakken meer van vochtige omstandigheden dan van droogte).
Je zou dit weekend nog snel wat zaden kunnen zaaien. Bedenk dan wel dat ze veel later zal bloeien (hier beginnen de planten nu net hun eerste bloempjes te geven), en ze bloeit dan dus ook korter. Maar als je zaden overhebt en nu voorzaait kiemen de zaden binnen ongeveer 10 dagen, ze zouden dan misschien eind juli/begin augustus kunnen gaan bloeien. En dan heb je er toch nog tot in de herfst plezier van.
groetjes,
Diana

Griet Degeyter 20 juni 2021 om 10:18

Hallo Diana, ik kocht vorige week 2 cosmosplantjes in pot.
Ik heb ze geplant in mijn tuin en doen het goed, maar ….iedere morgen vind ik er slakken op die de bloemen eruit knabbelen.
Ik ben ten einde raad ! Ik strooide er vorige avond een cirkel kapotte schelpen rond , maar helaas, die slakken sluipen erover. HELP , wat kan ik doen ? Ik hou zo van dat plantje en wil er mijn hele tuin mee versieren. Dank je , Griet

Ruud & Diana 21 juni 2021 om 08:37

Hallo Griet,
Ja, helaas zijn slakken dol op Cosmos. Zet in de schemeravond een schoteltje met wat droge kattenbrokjes of paneermeel neer, daar komen slakken massaal op af en dan kun je ze heel gemakkelijk en in grote getalen vangen. Als het heel erg is en je plantjes bijna ten dode opgeschreven zijn kun je overwegen om ze met een kluitje uit de grond te halen en op te potten in verse potgrond (wel gelijk goed water geven zodat de eventueel afgebroken worteltjes in de potgrond kunnen ‘spoelen’). Dan kunnen de planten herstellen door de voeding in de potgrond en je kunt de potten op een verhoging/plek zetten waar geen slakken komen. Als je dan ondertussen slakken vangt kunnen de planten herstellen en weer gaan groeien en kun je de planten weer uitplanten wanneer ze zijn hersteld en de meest slakken weg zijn. Dan zijn de planten ook gelijk wat ouder en sterker en dan komt er een moment dat slakken ze ook niet zo lekker meer vinden.
groetjes,
Diana

Henny Kersbergen 20 juni 2021 om 16:50

Ben op zoek naar de Cosmea cupcakes zaadjes nergens te kopen. Weet jij misschien waar ik ze kan kopen.

Ria 20 juni 2021 om 18:44

Henny, ik zag dat Vreeken ze op de website had staan. Of ze ook daadwerkelijk leverbaar zijn weet ik niet.

Ria

Ruud & Diana 21 juni 2021 om 08:43

Hallo Henny en Ria,
En anders zag ik ze nog hier bij Silene in België.
groetjes,
Diana

Angelien 28 augustus 2021 om 15:58

Ik zie net de adviezen over de Cosmea, om de zaden op te vangen. Dit wil ik zeker doen. Maar ik vraag me af, of ze zich ook vanzelf uitzaaien, zodat ze volgend jaar terugkomen?
Groetjes, Angelien

Petra 29 augustus 2021 om 09:00

Hoi Angelien,
Ja hoor, Cosmea zaait zich vanzelf uit en de zaailingen zijn goed te herkennen, zoals je op de derde foto van dit blog kunt zien.
Er is wel kans op een andere kleur.
Groeten,
Petra

Angelien 29 augustus 2021 om 16:38

Hoi Petra,
Dank voor je reactie. Maar die andere kleur krijg ik toch ook als ik zelf de zaadjes opvang en opnieuw zaai, denk ik. Dus dat zou niets uitmaken, al ga ik er zeker opvangen, dat vind ik leuk om te doen.
Groetjes, Angelien

Ruud & Diana 30 augustus 2021 om 08:55

Hallo Petra,
Wat leuk dat Cosmos zich in jouw tuin wel uitzaait!!
Hier doet ze dat helaas zelden of nooit. Dat zal dan wellicht te maken hebben met onze koude, natte, vette kleigrond, ik gok dat jij meer op zand- of leemgrond tuiniert?
Leuk en handig om te weten dat ze zich onder betere omstandigheden wel degelijk uit kan zaaien!
groetjes,
Diana

Petra 30 augustus 2021 om 12:13

Hoi Diana,
Ja, ik tuinier idd op zandgrond.
En behalve de Cosmos heb ik ook ieder voorjaar tientallen zaailingen van de Rode Melde, Verbena en eenjarige Riddersporen in de tuin.
Groeten,
Petra

Ruud & Diana 1 september 2021 om 08:42

Hoi Petra,
Melde kiemt hier ook als een dolle 🙂
Verbena trouwens ook, maar eenjarige riddersporen helaas helemaal niet (sterker nog, het is al heel wat als ik er in hun enige jaar nog aardige planten van kan kweken, ik zaai ze elk jaar maar heel vaak verpieteren de planten een paar weken na het uitplanten en blijven ze klein en bloeien niet goed, of ze gaan dood). Grappig hè, en leerzaam, zulke grote verschillen in zo’n klein land.
groetjes,
Diana


Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Of abonneer jezelf op deze discussie zonder te reageren.

Meld je aan voor de nieuwsbrief