Pruim

Eerst even dit, mocht je internationale informatie/tips/foto’s zoeken over/van pruimen:

• Latijnse naam:     Prunus domestica
• Engelse naam:     Plum
• Duitse naam:     Pflaume
• Franse naam:     Prunier

Waar appels en peren tot het pitfruit worden gerekend (de zaden in de vruchten bevatten meerdere kleine zaden in een klokhuis), zo behoort de pruim tot de groep steenfruit (een pruim bevat 1 (groot) zaadje per vrucht, net als bijvoorbeeld kersen, abrikozen, perziken en nectarines). Ze hoort trouwens ook de plantfamilie Rosaceae, de enorm grote plantenfamilie waar ook appels, peren, rozen, bramen, frambozen, lijsterbessen, aardbeien en heel veel vaste sierplanten en -struiken toe behoren.

De Latijnse naam voor de pruim is Prunus domestica, en er zijn ook nog wel wat minder bekende soorten (zoals Japanse pruimen, Chinese pruimen en Russische pruimen) en kruisingen. Er zijn enorm veel rassen, waarvan een aantal tot zeer oude (letterlijk eeuwenoude) groepen behoren zoals kroosjes, mirabellen, kwetsen, etc.

Een pruimenboom is prima winterhard, maar bloeit (afhankelijk van het ras) vroeg, als één van de eerste fruitbomen (in principe in maart maar sommige rassen en afhankelijk van het weer soms zelfs al eind februari). In die tijd is er nog veel kans op nachtvorst. Dat is niet erg voor de boom, maar zeker wel voor de bloesem want vorst tijdens de bloei kan ernstige gevolgen voor de vruchtzetting hebben, en dus ook voor de uiteindelijke oogst. Zie daarover ook verder op deze pagina bij de alinea over ‘Bescherming’.

De oogst van rijpe pruimen vindt plaats tussen half juli en eind september (afhankelijk van het ras).

 

 

PLANT

Een pruimenboom bloeit dus vroeg, met mooie en geurige witte bloemen aan de verder nog kale takken. Zoals je op de foto’s kunt zien kan ze overdadig bloeien. Als de bomen bloeien begint ook de groei van het blad. Het is grappig om het verschil te zien tussen een bladknop en een bloemknop:

Ronde knopjes zijn bloemknoppen, langwerpige/puntige knoppen zijn bladknoppen. “Nou en”, kun je denken. Maar ik geef toe dat ik eind februari/begin maart altijd weer even vol verwachting naar de bomen kijk: krijgen we bloemen, en zo ja, hoeveel, en wat kan dus de potentiële pruimenoogst worden? Je zou kunnen denken dat je altijd pruimen krijgt maar dat is niet zo, bijvoorbeeld het ras Reine Victoria is gevoelig voor beurtjaren (met een overvloedige oogst in het ene jaar en daardoor minder energie en dus een soort hersteljaar met weinig tot geen pruimen het jaar erop. Je kunt dat nog wel een beetje sturen door vruchtdunnen, daarover later meer. Ook bijvoorbeeld jonge en zieke bomen kunnen weinig of geen bloemen geven.

De bloemen zijn eenhuizig (elke bloem heeft zowel mannelijke als vrouwelijke voortplantingsorganen in zich) en worden bestoven door insecten. De meeste rassen zijn zelfbestuivend en hebben in principe geen andere pruimenboom nodig (als er genoeg bestuivers zijn). Maar kruisbestuiving met een andere pruimenboom in de buurt zorgt altijd voor een grotere oogst. En er zijn ook rassen die niet zelfbestuivend zijn en sowieso een andere pruimenboom met bloesem nodig hebben voor de bestuiving. Iets om rekening mee te houden wanneer je een pruimenboom gaat kopen.

 

Niet alleen de mogelijkheid tot zelfbestuiving/kruisbestuiving is belangrijk als je een pruimenboom wilt kopen. Denk bijvoorbeeld ook aan het formaat van de pruimen, de smaak, kleur, opbrengst, ziektebestendigheid van het ras, formaat van de boom, groeikracht, vruchten die vooral geschikt zijn om te eten, of voor jam of taart of allebei, droog of sappig. Het loont altijd de moeite om rassen te vergelijken en/of advies te vragen aan een fruitbomenkweker.  

RASSEN

Zelf had ik een Reine Victoria en een Opal. Die heb ik beide weggedaan (Reine Victoria is achtergebleven op het stuk tuin dat ik heb afgestoten toen het tijd werd om iets minder vierkante meters te gaan onderhouden. De Opal, normaal gesproken toch een prima ras, heeft het hier nooit goed gedaan, nauwelijks opbrengst gegeven en na 6 jaar wachten heb ik het opgegeven en de boom gerooid. In die 6 jaar tijd heb ik er nog geen 20 pruimen van kunnen oogsten, geen idee waarom, maar ik was er wel klaar mee 🙄😄

Nu heb ik een ballerina pruimenboom: dat is een boom die door een speciale onderstam heel smal blijft en daardoor in een hoekje naast de kas past. Het is een Mirabelle Ruby, de boom is ondertussen ruim 2 meter hoog en slechts 80 tot 90 centimeter breed. In haar tweede jaar gaf ze al een leuke oogst van vrij grote pruimen in een donkere pruimpaars-met-rode kleur.

En ik kocht een familieboom. Je kunt ze ook kopen onder de naam duoboom of trioboom en er is zelfs een ‘vijfling’ mogelijk. In dit geval zijn er 2 extra rassen op de onderstam geënt waardoor er 3 verschillende pruimenrassen in één boom groeien. In mijn geval zijn dat weer een Reine Victoria (want dat is nu eenmaal een heel erg lekkere pruim), een Mirabelle de Nancy en een Hauszwetsche. Extra leuk is dat er dus 3 verschillende kleuren pruimen in aparte delen aan de boom groeien Reine Victoria is roze, Mirabelle de Nancy is is warmgeel en Hauszwetsche is donkerpaarsblauw). Een ander bijkomend voordeel is dat ze alle drie net weer een andere oogsttijd hebben en je op die manier de oogst wat kunt spreiden. Ze hebben ook alle drie net weer een andere smaak en structuur (de één is heerlijk om zo te eten, de ander juist lekker om jam mee te maken, etc.). De boom is nog jong maar ik hoop hier later nog eens te laten zien hoe het eruit ziet (dit jaar pas de eerste paar pruimpjes in ontwikkeling). De verschillende rassen aan één boom kunnen elkaar in het voorjaar (kruis)bestuiven. Dat kan ook heel handig zijn als je maar 1 boom in je tuin wilt. Zelf hoef ik me over de bestuiving van fruitbomen nooit zorgen te maken omdat mijn moestuin op een volkstuincomplex ligt met in bijna elke van de ruim 60 tuinen appelbomen, pruimen, peren, bramen, kruisbessen, etc.

Wat voorbeelden van rassen:

Vroege rassen: Geven een vroege oogst in juli of begin augustus. Voorbeelden van rassen zijn: Czar, Early Laxton, Ontario, Opal, Early Prolific, etc.

Middelvroege rassen: Deze rassen geven rijpe pruimen in augustus, Voorbeelden zijn: Avalon, Bleue de Belgique, Reine Victoria, Reine Claude d’Althan, Mirabelle de Nancy, Imperial, Reine Claude d’Oullins, Jubileum, Excalibur, Mirabelle Ruby, etc.

Late rassen: Deze rassen oogst je nog wat later, tussen eind augustus en eind september. Voorbeelden zijn Anna Spath, Hauszwetsche, Betuwse Kwets, Stenaley, Valor, etc.

Dit is maar een klein lijstje, er bestaan heel veel rassen, oud maar natuurlijk komen er elk jaar ook wel weer wat nieuwe rassen bij die na jaren van selecteren en testen qua smaak, opbrengst, zieketebestendigheid, etc. goed genoeg blijken te zijn om te behouden.

Kijk voor rassenlijsten vooral op de websites van gespecialiseerde kwekers, zo kun je ook al van te voren een lijstje maken met welke rassen je interessant vindt (qua smaak, gebruik, opbrengst, vruchtformaat, rijpingstijd, etc.).

STANDPLAATS

Een pruimenboom staat graag in de zon, al kunnen ze ook wel wat halfschaduw verdragen. Zoals alle fruitbomen houden ook pruimen van een humusrijke grond: goed gedraineerd, luchtig, voldoende vocht vasthoudend maar niet kletsnat. Op onze vette klei hebben we bij het planten dus eerst een flink plantgat gegraven. De buitenrand hebben we gevuld met een mengsel van potgrond en grond uit de tuin; zo is de overgang voor de wortels van de boom niet zo groot. En de boom zelf hebben we in potgrond geplant. De bovenlaag is dan weer een mengsel van potgrond en tuingrond.

Bemeste tuinaarde, mest en compost worden door kwekers bij het planten sterk afgeraden omdat dat scherp kan zijn (afhankelijk van de samenstelling/rijpheid, etc.), het kan de allerkleinste haarworteltjes beschadigen die juist in de eerste maanden zo belangrijk zijn om een boom een goede start te geven. Ik heb dat ooit ervaren met frambozenstekken die ik kocht en in bemeste tuinaarde plantte: stuk voor stuk bezweken de stekken het. Nu wortelen frambozen niet zo diep als een fruitboom maar ik heb toen geleerd, bedacht en besloten dat ik liever een paar euro meer uitgeef voor goede potgrond of echte aanplantgrond dan na de aanschaf bezuinigen. Mocht potgrond geen mogelijkheid voor je zijn, dan altijd nog liever gewoon in de volle grond dan in bemeste tuinaarde.

Een pruimenboom houdt qua zuurgraad van een neutrale grond met een pH van rond de 7.0 tot 7.5.

Zorg bij het planten van de pruimenboom dat je de wortels van de boom wat uitspreidt in het plantgat en stort er voor het dichten van het gat ook weer aanplantgrond en/of potgrond voor, al dan niet gemengd met grond uit de tuin). De entplaats van de boom moet zo’n 15 centimeter boven de grond blijven want als die vroeg of laat onder de grond terecht komt kan ze gaan uitlopen en dat levert zeer gezonde en vooral ook groeikrachtige wilde scheuten op die al snel hoger, groter en breder dan de uiteindelijke pruim worden en geen of weinig of andere pruimen van mindere kwaliteit geven.

Sla bij het planten gelijk een paal in de grond; die zet je op zo’n 20 cm afstand van de stam en je maakt de stam van de boom vast aan de boompaal met bijvoorbeeld een rubberen- of anderszins elastische band (zodanig dat er ruimte is om te groeien maar de boom wel stevigheid van de paal ondervindt. Gebruik in ieder geval geen materiaal dat kan insnoeren of -snijden.

De beste tijd om een pruimenboom met kale wortels te planten is tussen november en eind februari (wanneer de boom in winterrust is). Bomen in pot kun je in principe het hele jaar door planten. Plant uiteraard niet tijdens een vorst- of heel natte periode.

De plantafstand (als je meerder bomen wilt planten) heeft alles te maken met de maat van de pruimenboom:

• voor een laagstam/struik is de plantafstand ongeveer 3 tot 4 meter
• voor een halfstam is de plantafstand ongeveer 5 tot 6 meter
• voor een hoogstam is de plantafstand ongeveer 8 tot 10 meter

In principe is een pruimenboom geënt op een onderstam. Je hoeft trouwens geen verstand te hebben van onderstammen, als de kweker er maar verstand van heeft, en jij de kweker duidelijk kunt maken wat je wilt (laagstam, halfstam, hoogstam, hoeveel bomen wil je, etc.).

VOEDING

Een pruimenboom heeft natuurlijk voeding nodig, zonder voeding groeit en bloeit de boom niet goed en blijven pruimen klein. Maar pas op voor overbemesting; teveel stikstof zorgt bijvoorbeeld voor veel vegetatieve groei (blad en waterloten) en dat gaat altijd ten koste van de kwaliteit en opbrengst van de pruimen. Bomen die zijn overbemest zijn ook vatbaarder voor ziekten.

Hoeveel voeding je moet geven ligt aan een aantal factoren; onder andere aan de maat van de pruimenboom (grote -hoogstam- bomen hebben meer voeding nodig dan kleine -laagstam- bomen), aan de toestand van de grond (onze vette klei is van nature al rijk aan voedingsstoffen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld zandgrond), de structuur, bodemleven, etc.. Je kunt tegenwoordig kant-en-klare voeding voor fruitbomen kopen, en anders is een ideale samenstelling in NPK ongeveer 5-5-10, dus 5% stikstof, 5% fosfor en 10% kalium. Niet teveel stikstof maar genoeg voor een goede groei, een gemiddelde hoeveelheid fosfor en dus wat extra kali. Kali zorgt bijvoorbeeld voor een goede vruchtzetting, en een goede smaak en bewaarbaarheid van de vruchten.

Ik heb zelf jarenlang elk voorjaar organische voeding gegeven, vaak in de vorm van groene Culterra of iets vergelijkbaars. De laatste jaren geef ik eigenlijk geen voeding meer. De wortels van de bomen zijn ondertussen zo gegroeid dat ze zelf in diepere lagen van de grond op zoek kunnen naar voedingsstoffen. Maar vroeger hield ik de boomspiegel (de grond onder de boom) kaal, zoals dat toen altijd werd aanbevolen. Ondertussen weten we natuurlijk dat kale grond helemaal niet goed is (droogt uit, verliest levende organismen, veroorzaakt erosie, etc.). Sinds een jaar of tien mulch ik daarom juist onder de bomen, soms met halfrijpe compost en er gaat ook altijd nog wat oude stalmest bij, wat bladeren van brandnetels (stikstof) en smeerwortel (kalium). Er zijn ook jaren dat er vrolijke Tropaeolum (Oost-Indische Kers) onder de bomen groeien, of de uitlopers van pompoenen die ik een stukje verderop had geplant.

 

VORMEN

Een onderstam is een boom waarop het uiteindelijke pruimenras wordt geënt. Die onderstam is dus juist niet gekozen voor de vruchten, maar voor gezondheid, groeikracht, ziekteresistentie, etc. Een onderstam heeft ook nog invloed op de bloeitijd en oogsttijd. Er zijn langzaam groeiende onderstammen (voor laagstam, sneller groeiende onderstammen voor halfstam en nog sneller groeiende onderstammen voor hoogstam bomen. Pruimenbomen groeien bijna altijd wat breeduit. Hieronder volgen de eigenschappen per boomvorm:

Struik = laagstam: stamhoogte 50 tot 75 centimeter. Geschikt voor de kleine tot middelgrote tuin. Alle fruitbomen in mijn kleine moestuin van 300 vierkante meter hebben dit formaat: groot genoeg en met voldoende opbrengst voor mij als hobbyist. Bovendien kan ik zo nog eens een andere boom ernaast kwijt voor een ander soort of ras. En ook wil ik graag pruimen kunnen oogsten zonder op een ladder te hoeven staan, en deze bomen zijn, als ze volwassen zijn, niet veel hoger dan zo’n 2 tot 2,5 meter.

Halfstam: stamhoogte 1,20 tot 1,30 meter. Dit worden bomen die wel een  meter of 4 tot 5 hoog kunnen worden. De plantafstand is ook een stuk breder, 5 tot 6 meter. Het duurt een paar jaar langer voor deze bomen vruchten geven maar de opbrengst is dan wel hoger. Halfstambomen zijn duidelijk groeikrachtiger dan struikvormen.

Hoogstam: stamhoogte 1,80 tot 2,10 centimeter en dit worden echt grote bomen, hoog en met een grote open kroon. De oogst is zeer groot maar het duurt wel enige jaren voor de eerste volle oogst geplukt kan worden. Nadeel is dat je met een ladder moet plukken want de bomen worden gemakkelijk 8 meter hoog. De plantafstand is 7 tot 9 meter.

En naast deze 3 vormen bestaan er nog leivormen, als je daar in geïnteresseerd bent, vraag dan vooral aan een kweker informatie over de mogelijkheden en prijzen. En ik noemde ook al eerder de ballerinaboom, ook wel zuilfruit genoemd. In het begin vond je vooral alles en peren in deze categorie. Een pruim groeit en bloeit nu eenmaal ook anders dan appels en peren (bij die soorten blijven de bomen nog smaller, maximaal zo’n 60 centimeter), maar de eerste ballerina-pruimbomen zijn dus verkrijgbaar (zoals de Mirabelle Ruby). Ze zijn zeer handig in een kleine tuin, kunnen zelfs in een grote kuip op een balkon worden geteeld. (al is de volle grond natuurlijk altijd beter omdat de boom daarin een groter wortelgestel kan maken).

Ook nog de moeite waard van het benoemen is de patio-boom: een boompje dat nog lager blijft dan een laagstam. De uiteindelijke hoogte is ongeveer 1,5 meter (met een breedte van ongeveer 1,2 meter). Deze boompjes zijn uiteraard zeer geschikt voor de teelt in een flinke kuip, leuk op balkon of op een zonnig terras. De opbrengst blijft natuurlijk wel wat kleiner dan die van laagstam en ballerina maar zeker leuk genoeg om van te oogsten.

En iets anders dat ik nog wil noemen is de ontwikkeling als het gaat om kruisingen tussen steenfruit. Je ziet steeds vaker kruisingen tussen bijvoorbeeld een abrikoos en een pruim, tussen pruim en kers, etc., etc. Een voorbeeld is Pluot, een kruising tussen een Japanse pruim en een abrikoos. Google eens op namen als Aprisali, Dapple Dandy, Aprimira, Aprium, Candy Heart, etc. voor mij uitleg over bijzondere kruisingen tussen verschillende soorten steenfruit.  

BESCHERMING

Zoals eerder gezegd kan de bloesem van een pruimenboom te lijden hebben van nachtvorst. Omdat een pruim als één van de eerste fruitbomen bloeit, vaak wanneer het pas net maart is, is de kans op vorstschade zeker aanwezig. Hou vooral de weersverwachting in de gaten en neem eventueel maatregelen:

Bedenk dat lage bomen in een zonnige en beschutte tuin veel minder last hebben dan hoge bomen in een open ruimte. Zorg dus voor zon, beschutting tegen wind, etc. En mochten er toch meerdere nachten met flinke nachtvorst komen, dan kun je overwegen om bijvoorbeeld vliesdoek over de kroon te draperen. In de professionele teelt zie je oplossingen als het besproeien met water waardoor de bloesem wordt beschermd door een dun laagje ijs, of het plaatsen van vuurpotten in de nacht waardoor de temperatuur iets stijgt.

Bescherming tegen dieren:

Ik heb niet genoeg verstand van ziekten en plagen om veel over dit onderwerp te kunnen schrijven. Maar één heel bekend en helaas vaak aanwezig plaagdier wil ik hier noemen; de pruimenmot. Dat is een nachtvlinder die eitjes legt op de pruimen. De larven boren gaatjes in de pruim en eten het jonge rijpe vruchtvlees, en dat resulteert dan in een pruim die er van buiten eigenlijk prima uitziet maar doorgesneden vieze bruine plekken heeft. Soms zie je nog wat kruipen en soms zie je ook wat zwarte spikkeltjes, en dat moet dan vast pruimenmottenlarvenpoep zijn (denk ik). Hoe dan ook; wij eten nooit een pruim van eigen boom zonder die eerst even door te snijden en te checken 😮😁.

Vaak herkennen we zo’n pruim al aan een klein druppeltje doorzichtige harsachtige substantie op de schil:

De rupsen overwinteren vaak onder de grond nabij de pruimenboom en er zijn 2 generaties pruimenmotten per jaar. Er zijn oplossingen als feromonen, lijmbanden en je kunt er tegen vernevelen met een oplossing van 1 liter water met 1 eetlepel olie en 2 eetlepels groene zeep (maar dat moet je dan uiteraard rond eind mei/begin juni doen wanneer de vrouwtjes eieren in de pruimen leggen).

Google vooral op de term ‘pruimenmot bestrijden’ als je iets anders zoekt dan het huismiddeltje, je vindt dan ook gelijk nog wat meer informatie. Ik heb een aantal jaar geleden veel last gehad van pruimenmot in de Reine Victoria. Ondertussen snap ik ook waarom: er waren wat aantastingen maar ik wilde er niets tegen doen (ik kan best wat pruimen delen met een nachtvlinder). Maar na 2 jaar was de aantasting zo wijdverspreid dat we 95 van de 100 pruimen die we konden oogsten weg moesten gooien. Achteraf heel logisch want de rupsen schuilen dus in de grond bij de stam tot de volgende generatie begint. Om die reden schijnt een lijmband ook een goede oplossing te zijn zodat de rupsen de boom niet meer in kunnen kruipen). Ik heb in het late voorjaar meerdere keren verneveld met biologische zeep met olie in water en toen was het voorbij. En daarmee doorbrak ik een vicieuze cirkel. Daarna heb ik nooit meer zo’n grote aantasting gehad. Niet leuk maar het werd elk jaar erger en dan is het bijna niet meer mogelijk om niet in de grijpen. Feromoonvallen schijnen ook heel goed te werken.

SNOEIEN

Snoeien blijft een lastig hoofdstuk. Ik ben er ook niet zo heel goed in, moet het van mijn gezonde verstand hebben want mijn boom lijkt nou nooit eens op een boom in zo’n boek met plaatjes ‘hoe te snoeien’. Ik heb altijd takken waar ze niet horen, of juist geen takken waar ze wel horen te zitten. Mocht je gelukkiger zijn dan ik, hou dan vooral de snoeiregels volgens de afbeeldingen aan zoals ze in boeken staan.

Maar er zijn wel een aantal regels die iedereen kan begrijpen en leren en logischerwijs min of meer kan uitvoeren. Ik hoop die dan ook hieronder een beetje logisch te kunnen indelen en beschrijven. Voor alle duidelijkheid: ik heb het hieronder over een pruimenboom (voor het snoeien van andersoortige fruitbomen kan een andere manier van snoeien nodig zijn);

Allereerst: snoei direct na de oogst, in augustus of september. Waar je appels en peren vaak in de wintermaanden snoeit is dat voor een pruimenboom geen optie (in verband met het gevaar voor loodglans). Kom je er in januari achter dat je in september bent vergeten om je pruimenboom te snoeien, dan zou ik zelf dan een jaar snoei overslaan en niet de gok nemen om alsnog in de winter te snoeien.

Kleine takken kun je gewoon met een snoeischaar wegknippen. Grotere takken hebben soms een klein snoeizaagje nodig.

Wonden die overblijven na het snoeien kun je dicht smeren met een wondafdekmiddel (in elk tuincentrum te koop). Aansmeren met een wondafdekmiddel werkt zo’n beetje hetzelfde als ‘mensenwondmiddeltjes’; het voorkomt infecties en ziekten die in zo’n wond binnen kunnen dringen, en zorgt voor een snellere en betere genezing van de wond. Hoe groter de wond, des te handiger is het om zo’n wondafdekmiddel te gebruiken.

Pruimen bloeien op ouder hout, je snoeit dus zo min mogelijk. En een pruimenboom is een ‘ouderwetse’ boom, met een mooie ruime en open kroon die ze grotendeels zelf vormt en waarbij je zo min mogelijk ingrijpt. Als je geen boom met mooie ruime kroon wilt kun je wellicht beter met een goede kweker overleggen en bijvoorbeeld een ballerinaboompje kopen.

Snoei altijd op naar buiten gerichte knoppen. Voor alle duidelijkheid: dat zijn de verdikkingen op een tak van waaruit een nieuwe tak gaat groeien. Als je snoeit op naar binnen gerichte takken zorg je er dus voor dat de sterkste takken naar binnen groeien en dat levert nooit een mooie open kroon op. Net boven een verdikking die naar buiten (van de boom af) wijst snoeien zorgt ervoor dat die sterkste tak naar buiten groeit met als gevolg een mooie open groeiwijze en dat is uiteraard altijd beter voor evenwicht, bevruchting, etc.. Deze regel m.b.t. snoeien op een naar buiten gerichte knop geldt trouwens voor bijna alles wat gesnoeid wordt (van appelbomen tot aalbessen en van rozen tot sierheesters).

Als je een boom koopt snoei je die in de eerste nazomer na het planten. Over het planten (in goede grond, met boompaal, etc.) heb je hierboven al kunnen lezen. Vergeet niet zo gunstig mogelijk te planten (kijk naar de stand van takken en zorg voor de beste stand ten opzichte van de zon en je tuin, zodat takken veel licht en zon vangen en niet in de weg kunnen groeien van bijvoorbeeld een looppad.

Uiteindelijk wil je later 3 tot 4 gesteltakken hebben (waar de kroon van de boom op gebouwd wordt (dus moeten er minimaal 3 maar liever nog iets meer knoppen op de stam die je snoeit blijven zitten. Snoei dus de takken die je niet wilt gebruiken voor de kroon weg, en bewaar 3 of 4 sterke en gezond takken die goed verspreid zitten en niet te laag groeien. De 3 of 4 gesteltakken snoei je tot ongeveer de helft terug (uiteraard op een naar buiten gerichte knop).

Het jaar erop zijn er op meerdere takken weer nieuwe takken gevormd. Blijf de 3 of 4 gesteltakken goed zichtbaar houden: op elke gesteltak kies je nu nog een tak. Die takken zijn gezond, groeikrachtig, naar buiten gericht en bij voorkeur horizontaal (niet te veel verticaal groeiend), bij voorkeur halverwege de gesteltakken groeiend (daar waar je vorig jaar de gesteltakken hebt gesnoeid). Snoei deze takken tot op de helft terug (ook weer alleen in de nazomer).

En dan is de basis klaar. Verder snoei je nu alleen nog takken die elkaar kruisen, zwakke en zieke takken, takken die laag geplaatst zijn, etc.. Bedenk: snoeien doet groeien. En dat is fijn in de eerste 2 of 3 jaar omdat je dan nog een boom aan het ‘opbouwen’ bent, maar daarna wil je de boom vooral zoveel mogelijk met rust laten en laten doen waar ze goed in is, en dat is vruchten produceren. En dus snoei je alleen nog maar waterloten (dunne, jonge twijgen die recht omhoog groeien) en dat wat ziek of zwak is of naar een ongewenste kant groeit.

En dan begint dus na een jaar of 2 tot 3 (afhankelijk van de leeftijd van de boom die je kocht) de oogst.

OVERIGE VERZORGINGSTIPS

Naast wieden (voorzichtig want je wilt geen wortels beschadigen) en mulchen kun je denken aan water geven bij jonge en pas geplante bomen. Volwassen bomen kunnen in principe ook in droge perioden nog goed voor zichzelf zorgen, maar bij echt langdurige droogte geef je in principe de hele tuin water, en vergeet dan ook de fruitbomen en -struiken niet.

Vrucht dunnen:

Dat is nog wel een ‘dingetje’. Over het algemeen wordt gezegd dat elke pruim ongeveer 15 tot 20 centimeter ruimte nodig heeft in de boom. Ze mogen bij elkaar best wat dichter bij elkaar hangen, maar hou wel dit gemiddelde per tak aan.

Reine Victoria staat erom bekend: een oud ras dat heel veel pruimen maakt, maar dan ook echt enorm veel. Maar zonder ‘vrucht dunnen’ blijven die grote hoeveelheid vruchten klein en hard en ze hebben weinig smaak. Bij het in een vroeg stadium verwijderen van vruchten zorg je er voor dat ze voldoende ruimte en energie krijgen om veel groter, zachter, sappiger en ook veel lekkerder te worden.

Op de foto’s hieronder zie je Reine Victoria vóór en na het vruchtdunnen. Bedenk ook dat sommige rassen in sommige jaren zoveel pruimen kunnen geven dat, als je niet dunt, takken onder het gewicht van veel te veel pruimen zelfs kunnen afbreken of scheuren).

 

De moraal van dit verhaal? Liever 100 lekkere, sappige, rijpe pruimen, dan 300 kleine harde pruimpjes zonder smaak. 😁

En dit vruchtdunnen is zeker niet bij elk pruimenras en in elk jaar nodig. Kijk gewoon in het voorjaar of er in jouw pruimenboom teveel pruimen te dicht bij elkaar hangen en als dat zo is, haal er dan een aantal strategisch weg. Bij Reine Victoria moest ik regelmatig vruchtdunnen, bij Mirabelle Ruby is het nog nooit nodig geweest.

Beurtjaren:

Er zijn rassen die gevoelig voor beurtjaren zijn. Ook hier is dat zo; als een fruitboom vorig jaar een heel grote oogst heeft gedragen kan het zijn dat ze het jaar erop de bloei eens overslaat, simpelweg om te herstellen van de ‘dracht’ van vorig jaar, want daar kun je het een beetje mee vergelijken. Het jaar daarop zal ze dan juist weer een zeer goede oogst geven (uitgerust en hersteld 😁) . Dat geldt voor appels en peren en ook wel een beetje voor pruimen. Vrucht dunnen zorgt ervoor dat een pruimenboom niet volledig uitgeput raakt. Want ze krijgt door het dunnen geen enorme opbrengst en heeft dus ook minder lang nodig om te herstellen. Toch zijn sommige rassen nu eenmaal wat gevoeliger voor beurtjaren dan andere. Alleen daarom is het al leuk en handig om 2 pruimenbomen te planten, voor het geval de ene boom een beurtjaar heeft en je dan wel lekker nog van de andere boom kunt oogsten.

Ik heb een perenboom van het ras Gieser Wildeman. Ook die is gevoelig voor beurtjaren. Maar als ik daarbij in een vroeg stadium vruchtjes wegknipte werden de andere vruchtjes groter en lekkerder. En dan had ze het jaar erop ook vaak nog wel een beurtjaar maar dan niet ‘helemaal niks’. Door vruchtdunnen heb ik nu in goede jaren geen 8 maar 5 emmers vol en in een beurtjaar niet niks maar altijd nog 2 emmers vol.

OOGST / BEWAREN

Gelukkig is het rijpe stadium van pruimen makkelijk te herkennen (makkelijker dan bij appels en peren); want de kleur verandert vaak, en de vruchten lijken wat op te zwellen. En als dat gebeurt ga je elke week een paar keer voelen of pruimen al iets zacht worden en er een aantal geoogst kunnen worden. En welke kleur dan goed is, of hoe zacht ze moet zijn is lastig uit te leggen, want het hangt af van het ras (er zijn zachte sappige pruimen en stevige pruimen, er zijn groene, gele, roze, paarse pruimen, etc.). Maar het is heel simpel; als je denkt dat een pruim rijp zou kunnen zijn pluk je er gewoon één; voel, bekijk, snijd open en proef. En als de pit los laat is ze in ieder geval goed rijp. En zo kun je bedenken wanneer je de rest van de pruimen kunt gaan oogsten (en de oogst valt nooit op één dag, het is altijd een periode van 1 tot 3 weken waarin je vaak 1 of 2 keer per week weer nieuwe rijpe pruimen kunt oogsten).

Pruimen kun je niet heel lang bewaren, eet ze vooral dezelfde dag of bewaar ze maximaal een dag of 3 (afhankelijk van het ras, de rijpheid en de temperatuur; die is bij voorkeur rond de 10 tot 15 graden, dus niet in de koelkast maar als het hartje zomer 30 graden is gaan ze ook snel schimmelen).

Tot slot:

Wat te doen met al die pruimen die je niet op kunt eten? Denk aan inmaken, van pruimenmoes en pruimenjam tot pruimenlikeur en pruimenchutney; er zijn heel veel leuke recepten en inmaakrecepten met pruimen. 

Ik vries pruimen ook nog wel eens in; kant en klaar; ontveld, pit eruit, naast elkaar in een bakje. Ze zijn na het ontdooien eigenlijk nog verrassend stevig, niet goed genoeg meer om zo te eten maar prima om nog een taart of cake mee te bakken, of voor bijvoorbeeld in de yoghurt.