Milieuvriendelijke Bestrijdingsmiddelen

In de handel kun je voor heel veel ziekten, schimmels of plaagdieren dat je bloemen, planten en/of groenten aantast wel een middeltje kopen. Soms biologisch. En dat betekent dat het middel ‘door de natuur afgebroken wordt’, het betekent helaas niet altijd dat het ook ‘diervriendelijk’ is (niet voor het dier dat je wilt bestrijden en vaak ook niet voor andere dieren die daar ook rondscharrelen).

Voor alle duidelijkheid; zelfgemaakte middeltjes zijn ook niet altijd even lief voor de dieren die je wilt bestrijden of voor de dieren daaromheen hoor. Het is altijd de grote afweging: hoeveel schade wordt er verwacht als je niet ingrijpt en hoe groot is de kans dat je tuin het zelf wel regelt (bijvoorbeeld doordat vogels of kikkers of egels het werk voor je opknappen – je wilt er niet aan denken dat je die dieren wellicht ook ziek maakt met je bestrijdingsmiddel). Bij voorkeur grijp ik zo min mogelijk in. Maar soms is het niet anders. En dan voorkom ik liever iets dan dat ik het moet bestrijden, bijvoorbeeld door het gebruik van een net of vliesdoek.

Aalbessen waarbij de besjes gaan kleuren beschermen we door een net (aan alle kanten hermetisch afgesloten zodat vogels er niet in verstrikt kunnen raken). En links zie je dat de kolen door zo’n zelfde soort net zijn afgedekt (tot ze groot genoeg zijn en de vogels er geen interesse meer in hebben)

 

Maar mocht je, door welke omstandigheid dan ook, met de handen in het haar zitten omdat een bepaald dier of schimmel je rozen vernielt, of je bloemkolen worden opgevreten, of je komkommerplant bezwijkt……..en je wilt liever geen gebruik maken van chemische middelen, dan heb je misschien iets aan deze pagina.

Bedenk dus allereerst of het wel echt nodig is om iets te ondernemen. Zorg voor diversiteit in je tuin; een tuin vol met alleen maar prei lokt de preivlieg, preimot en preimineervlieg. In een tuin waar heel veel verschillende soorten bloemen en/of groenten afgewisseld worden zal een belager meer moeite moeten doen om voldoende planten van zijn gading te vinden. Je maakt het ze daarmee lastiger. En meer verschillende planten in een tuin betekent meer verschillende soorten dieren. En die dieren zijn soms elkaars vijanden. Het bekendste voordeel is wellicht de wortelvlieg en de preivlieg (uienvlieg) – door het beurtelings zaaien/planten van rijtjes wortelen en uien is de kans groot dat de uienvlieg de wortelvlieg verjaagt, en andersom.

Afgewisseld uien en worteltjes in rijen

 

Er zijn heel veel manieren om te zorgen dat je tuin een min of meer  natuurlijk evenwicht krijgt waar altijd wel belagers van bepaalde planten zullen zijn, maar ook de tegenhangers daarvan (in dier of plant).

Ook hier hebben we wel eens last van een luizenplaag, en ook wel eens een slakkenplaag gehad, of pissebedden in de kas die de meloenen opvraten. Als de aantasting niet te erg is kunnen planten er soms wel ‘doorheen groeien’.  Maar er zijn situaties waarin je helaas toch bepaalde dieren zult moeten ‘bestrijden’ om te zorgen dat je zelf ook nog wat kunt oogsten. Een paar slakken zullen niet zo veel schade aanrichten maar een complete plaag (en het jaar erop weer door alle baby’s die ze ondertussen hebben gemaakt) kunnen sommige planten tot op de nerf opvreten waardoor planten niet meer kunnen groeien en doodgaan.

Nog even voor alle duidelijkheid; als er hieronder wordt gesproken over ‘zachte groene zeep’, dan wordt daarmee de groene zeep (van bijvoorbeeld het merk ‘Driehoek’) die je in potten bij de drogist kunt kopen bedoeld. Dus geen toiletzeep of keukenzeep!

DE BESTRIJDINGSMIDDELEN

In principe zijn er 3 vormen van mengsels van planten die je kunnen helpen bij de bestrijding van beestjes:

  • thee: een thee maak je van planten en water; je kookt de plantendelen (vers of gedroogd) in water, laat dit afkoelen en dan verdun je het. De werking is niet zo heel sterk maar de bijwerkingen (zoals mogelijk bladverbranding) zijn ook niet zo sterk
  • extract: een extract maak je op dezelfde manier als een thee maar een extract verdun je zelden of niet en ze is dus veel sterker. meer geschikt voor een echt flinke plaag waar snel iets aan gedaan moet worden. Pas wel op want op zonnige dagen kan het vernevelen van een extract op een plant wel leiden tot bladverbranding
  • gier: een gier maak je door verse of gedroogde plantendelen aan koud water toe te voegen en dit in een emmer 1 tot 2 weken te laten staan, tot de plantendelen zijn gaan rotten. Het water stinkt dan heel erg (daar komt vast de naam vandaan) en kan dan verdund of onverdund worden gebruikt.

Hieronder volgen dan een aantal planten waar je 1 van bovenstaande 3 oplossingen van kunt maken. Per soort kun je ook zien waar je de thee, extract of gier tegen of voor kunt gebruiken.


 

ZEEP + OLIE

  • Tegen: luizen, spinselmot
  • Recept: meng 1 liter warm water met 2 eetlepels plantaardige olie en 2 eetlepels zachte groene zeep. Los de zeep op in het warme water en laat daarna afkoelen. Doe het mengsel in een vernevelaar (plantenspuit) en spuit dit op de planten (ook de onderkant van de bladeren!). Doe dit op een bewolkte dag want de olie kan voor het verbranden van het blad zorgen.

 

ALSEM –  EXTRACT (Artemisia)

  • Tegen: rupsen, luizen
  • Recept: 100 gram gedroogde planten met 1 liter water 20 minuten koken. Dan 1 dag laten trekken, zeven, wat zachte groen zeep toevoegen. Verdun vervolgens 1 deel op 4 delen water

 

BRANDNETEL – EXTRACT  (Urtica dioica) 

  • Tegen: luizen
  • Recept: pluk een flinke bos verse brandnetels, 20 tot 30 minuten koken, laat 1 dag afkoelen/rusten, daarna zeven. Voeg wat zachte groene zeep toe.

 

BRANDNETEL – GIER  (Urtica dioica)

  • Tegen: – , is algemeen plantversterkend en levert wat stikstof (voor meststof voor bladgroei)
  • Recept: doe een flinke bos jonge brandnetels in een emmer en voeg water toe tot het onder water staat. Laat 2 weken lang gisten. Zeef daarna, de gier bevat stikstof en calcium (bruikbaar voor bijvoorbeeld koolsoorten, prei, bladplanten, etc.). Verdun eventueel en giet bij de wortel en niet op het blad want dat kan voor bladverbranding zorgen.

 

GOUDSBLOEM – GIER  (Calendula officinalis)

  • Tegen: – , algemeen plantversterkend
  • Recept: doe 1 kilo verse plantdelen in een emmer en voeg zoveel water toe tot het onder water staat. Laat 2 weken lang gisten. Zeef daarna en verdun 1 op 10 liter water. Giet bij de wortels van planten die gevoelig zijn voor ziekten en schimmels zoals komkommers, rozen, aubergines, etc.. Niet op het blad gieten, om bladverbranding te voorkomen.
Calendula – goudsbloem

 


 

KAMILLE – EXTRACT (Matricaria chamomilla)

  • Tegen: luizen
  • Recept: pluk een flinke hand verse bloemen en laat deze enkele uren in wat lauw water weken. Daarna zeven, een lepel zachte zeep toevoegen en oplossen, en dan onverdund vernevelen (ook onder de bladeren). Bij bewolkt weer gebruiken, om bladverbranding te voorkomen.

 

KNOFLOOK – THEE  (Allium sativum)

  • Tegen: preventief tegen schimmels, algemeen plantversterkend, preventief tegen insecten, preventief tegen meeldauw
  • Recept: snijd 5 knoflookbollen in stukjes en giet er een liter kokend water op, laat dit 24 uur trekken en zeef het daarna. Voeg dan 3 liter water toe ter verdunning. Vernevel tegen meeldauw een week lang elke dag.

Recept Knoflookextract:

Snijd 1 grote knoflookbol in stukjes en overgiet met 1 liter kokendheet water. 24 uur laten trekken en onverdund gebruiken (op bewolkte dagen).

Recept Knoflookgier:

Snijd 10 grote knoflookbollen in stukjes en overgiet met 2 liter kokendheet water. Laat dan afkoelen en voeg er nog eens 5 liter water aan toe. Laat dit mengsel staan tot ze gaat gisten (afhankelijk van het weer/temperatuur ongeveer 1 week). Zeven en vernelvelen (op bewolkte dagen).


Bier

een val maken voor slakken

Recept:

Vul een potje of bakje met een flinke laag bier. Graaf dit in de grond in tot de rand van het potje of bakje gelijk met de grond ligt. Slakken kunnen er nu makkelijk in, houden van bier. Het bier wel regelmatig verversen en elke dag de potjes nakijken en slakken verwijderen.


Heermoes

Heermoes (extract)

tegen alle soorten schimmels

Recept:

Pluk vers loof dat je enkele dagen goed laat drogen. Kook dan 50 gram gedroogd loof in 20 minuten lang in 1,5 liter water. Laat dan 24 uur afkoelen en trekken. Zeven, een eetlepel zachte zeep toeveoegen, en dan 1 op 4 liter verdunnen met water. Vernevel op het blad (op bewolkte dagen om verbranding te voorkomen). Ter voorkoming van alle soorten schimmels, bevat silicium.


Rabarberblad (extract)

tegen luizen, rupsen en witte- en koolvlieg

Recept:

Pluk 1 kilo blad, snijd in repen en kook 20 minuten in 2 liter water. Laat afkoelen, zeven en voeg 1 eetlepel zachte zeep toe. Verdun 1 op 4 liter water, vernevelen op bewolkste dagen. Van Rabarber kun je trouwens ook een gier maken die je bij de wortels van planten giet, algemeen plantversterkend.


Symphytum (Smeerwortel) (gier)

is zeer rijk aan stikstof en kalium, bemesting voor vrucht- en koolgewassen

Recept:

Pluk 1 kilo verse plantendelen en doe dit in een emmer met 10 liter water. Zet dit 2 weken lang onder water (elke dag roeren en zonodig wat water toevoegen). Na 2 weken zeven en 1 op 15 liter water verdunnen. Giet bij de wortels op bewolkte dagen.


Uien (gier)

tegen luizen, rupsen en preventief tegen schimmels

Recept:

Bewaar bij het gebruik van uien in de keuken het loof en de schillen en laat dit drogen. Doe 200 gram gedroogd uienloof/schillen in een emmer met 10 liter water en laat 1 week onder water staan. Zeef het dan en voeg 2 eetlepels zachte zeep toe. Verdun 1 op 15 liter water. Venevelen bij bewolkt weer.


Tot slot: Kopen

Er zijn natuurlijk ook middeltjes in de winkel verkrijgbaar. Zoals in de inleiding al gezegd gebruiken we het liefst zo min mogelijk bestrijdingsmiddelen in de tuin, of het dan gekochte of zelfgemaakte middeltjes zijn. Maar er zijn 3 producten die je kunt kopen die ik hier toch even wil vermelden:

“Neem”-producten

bestrijding van zuigende en knagende insecten

Recept:

divers, er zijn in de handel neemolie, neemzaden en neemextracten. Volg de instructies op de verpakking. De producten worden gewonnen van de ‘Neemboom’ (het is dus een biologisch product). Kijk voor meer informatie op deze pagina.


Escargo

bestrijding van slakken

Recept:

zie verpakking. Escargo is biologisch en het doodt alleen slakken (ze stoppen met eten). Dieren die daarna de dode slakken opeten (lijsters, egels, etc.) zullen niet ziek worden van het opeten van de dode slakken. Ook veilig voor huisdieren en kinderen. En het werkt naar onze mening prima. Het enige nadeel vinden we dat de staafjes uiteindelijk schimmelen en verloren gaan bij veel regen, dus vooral gebruiken bij droog weer en op droge grond (en maar weinig strooien, dan kun je meerdere keren strooien). Kijk voor meer informatie op Escargo van Ecostyle


Pyrethrum

bestrijding van alle zuigende en vretende insecten

Recept:

zie verpakking. Pyrethrum is chrysant-achtige plant. Er wordt (biologisch dus) een aftreksel van gemaakt dat zeer effectief werkt tegen bijvoorbeeld luizen maar ook rupsen, etc. Het is te koop onder de naam Spruzit bij Ecostyle maar ook Bayer verkoopt het en ongetwijfeld nog wel meer merken. We hebben het al een paar jaar niet meer gebruikt omdat het vernevelen met het mengsel van olie, zeep en water hier ook voldoende werkt. Maar bij een echte flinke plaag waarbij de zelfgemaakte middelen niet meer werken is dit altijd een afdoende middel geweest hier. Voor meer informatie kun je gewoon even googelen op de naam Pyrethrum.

 

15 gedachten over “Milieuvriendelijke Bestrijdingsmiddelen”

  1. Ik heb een enorme mierenplaag in de tuin. Als ik de grond bewerk ligt het vol met eitjes.
    Ook onder sommige planten. Is daar een goed advies voor als alternatief voor mierengif?
    Dank en groet,
    Marlies Deckers

    1. Hallo Marlies,

      Als het niet al te erg is laten we hier de mierenplaag gewoon gaan, maar als de grond onder planten door de mieren wordt ‘omgewoeld’ en tot broedkamer wordt gemaakt kunnen planten (wortels) er veel last van krijgen en kan een plant zelfs bezwijken. Je kunt de eitjes zelf met een schepje weghalen en op de composthoop gooien. Of je kunt meerdere keren flink water geven (niet aardig maar soms is het niet anders), water met azijn werkt dan nog wat beter (of heet water) maar of je dat kunt gebruiken hangt af van de plaats en of er planten op die plaats groeien.

      Mieren kunnen niet goed tegen de geur van uien, daarvan raken ze gedesoriënteerd, door uienloof (en prei/knoflook/sjalotten) neer te leggen wordt het aantal mieren in ieder geval snel minder.
      En mieren hebben een hekel aan sterke (kruiden)geuren, zo zouden ze plaatsen waar munt groeit vermijden. Wellicht kun je eens proberen om een aftreksel van munt te maken en dat regelmatig rond de mierenplaag vernevelen. Ik heb dat zelf gelukkig nog nooit hoeven te proberen, als je dat wilt proberen zou ik het heel leuk vinden als je later eens zou willen laten weten of het heeft geholpen!

      Ik hoop in ieder geval dat je hier verder mee kunt!
      groetjes,
      Diana

      1. Dag Diana,
        Mieren….. ik gebruik hiervoor het volgende. Je maakt een gier van lavendel (als je dit hebt staan natuurlijk). Je kan dit onverdund tegen mieren gebruiken. Na de bloei van lavendel strooi ik de uitgebloeide takjes tussen de planten. Mieren hebben een hekel aan lavendel. Om direct de lopende mieren (bv op terras etc te verhelpen) kan je kaneelpoeder gebruiken. Deze geur hebben ze ook niet graag. De mieren zijn niet dood (hoeft ook niet want het zijn hele goede opruimers), maar ze zoeken een andere weg.
        Grt Carine

    2. Ik heb ook nog een tip tegen mieren: ze hebben een hekel aan afrikaantjes. Ze gaan op de vlucht, en daardoor hoef je ze niet te doden. Het werkt ook tegen aaltjes in de grond, die wortels aantasten.

  2. Dag Diana,
    Even heel snel gedeeltelijk jouw tekst gelezen over milieuvriendelijke bestrijdingsmiddelen. Ivm met de zachte groene zeep, merk driehoek ken ik niet, maar ik denk dat het belangrijk om weten is dat het een groene/zwarte zeep (savon noire) betreft dat gemaakt is op basis van lijnolie of olijfolie. Misschien toevoegen aan jouw tekst?

    Ivm met de gier van brandnetel kan je best toch juiste hoeveelheden gebruiken. Het is een heel straf goedje. 1 kg brandnetelbladeren op 10 liter regenwater gedurende 2 weken in een afgesloten emmer (best dagelijks roeren want het komt naar boven) laten trekken. Verdund gebruiken 20%! 2 liter op 10 liter water. Nooit op bladeren, maar evenmin op droge grond. Ik zal steeds mijn planten water geven en daags nadien gebruiken. Persoonlijk gebruik ik dit bij tomaten, paprika, peper en aubergine in combinatie met smeerwortel bocking 14.

    En misschien nog een kleine algemene toevoeging op jouw tekst (als ik zo vrij mag zijn). Het water dat gebruikt wordt voor het maken van gier, thee en extract kan best geen kraantjeswater zijn. Hierin worden oa chloor gebruikt wat de goede effecten van de gier zal neutraliseren.
    Ook is het heel beperkt houdbaar, dus niet te lang bewaren.
    Groetjes Carine

    1. Hallo Carine,
      Ja, ik was al begonnen met het herzien van de tekst op deze pagina. Maar ik ben nog niet verder gekomen dan de 2e alinea, gewoon te druk in de tuin en in de keuken 🙂
      Maar ik ga deze pagina zeker verder bijwerken, en dan zeker de tips die je noemt daarin verwerken, dankjewel!
      Er zijn hier in Nederland 2 soorten groene zeep te koop; die in een pot (zo dik als stevige appelstroop, bruin van kleur), en ook in fles (vloeibaar, lichter van kleur en ik denk hetzelfde maar dan flink verdund).
      Ik zal in de tekst wat duidelijker uitleggen wat groene zeep is en waar je het kunt kopen.
      groetjes,
      Diana

      1. Dag Diana,
        Ik kan me best inbeelden dat je nu geen tijd hebt voor het aanpassen van teksten, ik zou hier nooit tijd voor hebben.
        Ik heb nu iets meer tijd voor het lezen, gezien het ondragelijk warm is, gisteren 40 graden in de schaduw. Dan kan je echt in de tuin niets aanvangen.
        Kijk eens op de pot van groene zeep, hier staat steeds vermeld of het gemaakt is op basis van lijnolie en soms olijfolie. Ik gebruik ook die stropige zeep die ik oplos in water.
        Groetjes carine

        1. Hoi Carine,
          Pffff, 40 graden is wel erg warm! Ik vond het hier vanmiddag uit de wind in de zon al warm zat met 24 graden. Succes met de warmte!
          Omdat ik zowel de dikke goudzeep van tricel als de groene zeep van driehoek in huis heb, heb ik even gekeken naar de ingrediënten. Op beide staat het zo omgeschreven: dit product bevat o.a. zeep (15-30%), parfum, Limonene. Bij de groene zeep van driehoek staat in de tekst ook nog: met plantaardige glycerine en essentiële olie van citronella. Ik heb de indruk dat jij dus een ander soort zachte zeep hebt in Frankrijk dan wij hier, maar heel veel wijs wordt ik niet uit de ingrediëntenlijst..
          Groetjes Wijnie

          1. Hallo Wijnie,
            Ik heb de zachte zeep in pot van het eigen merk van Albert Heijn, en ook daar staat >30% zeep en parfum (Limonene). Dat is wel wat vreemd want wat is die andere 70% dan? Als je googelt lijkt het ook nog stoffen als olie en kaliumhydoxide te bevatten, en ik las ergens ook nog dat er nog baking soda en glycerine in zit.
            Het is biologisch afbreekbaar maar schijnt al lang niet meer biologisch te worden gemaakt. Ik vond meer informatie op wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Groene_zeep
            En dit is ook een leuke website met meer informatie en ook tips waar je groene zeep nog meer voor kunt gebruiken: https://www.huisvlijt.com/groene-zeep/
            groetjes,
            Diana

            1. Dag Wijnie en Diana,

              Ik ben even gaan opzoeken naar het merk Driehoek ivm groene zeep. Persoonlijk zou ik dit niet gebruiken in mijn tuin, dit is een moderne versie van de groene zeep . Deze zeep bevat parfum, kleurstoffen, is niet 100 pct afbreekbaar, wordt gemaakt van goedkope sojaolie. Vandaar ook de lage prijs.
              Een prima product als poetsmiddel, maar niet als bestrijdingsmiddel tegen de luizen in de tuin. Nergens vind ik een verwijzing naar de tuin . Nogmaals dit is mijn bescheiden mening.
              Een goede ‘savon noire’ is 100 pct afbreekbaar, bevat enkel olijfolie of lijnolie. Het courante merk dat hier gebruikt wordt (en trouwens ook op nl sites gevonden) , ook door bio-boeren is van Marius Fabre. Hier te vinden in allerhande tuinwinkels, Ijzerwinkels (bij tuinafdeling) en bio winkels; niet in grootwarenhuizen. Hoop jullie hiermee te helpen. Groetjes Carine

            2. Oh knoflook extract werkt perfect tegen luizen en ook tegen junikevertjes op rozen, ik voeg er als extraatje behalve de groene zeep ook nog een paar druppels teatree olie aan toe, werkt subliem

              1. Idd ineke, knooflookextract werkt prima. Ik combineer dit met groene zeep, dan wel de natuurlijke versie van groene zeep.
                Grt carine

  3. Hoi Carine,
    Pffff, 40 graden is wel erg warm! Ik vond het hier vanmiddag uit de wind in de zon al warm zat met 24 graden. Succes met de warmte!
    Omdat ik zowel de dikke goudzeep van tricel als de groene zeep van driehoek in huis heb, heb ik even gekeken naar de ingrediënten. Op beide staat het zo omgeschreven: dit product bevat o.a. zeep (15-30%), parfum, Limonene. Bij de groene zeep van driehoek staat in de tekst ook nog: met plantaardige glycerine en essentiële olie van citronella. Ik heb de indruk dat jij dus een ander soort zachte zeep hebt in Frankrijk dan wij hier, maar heel veel wijs wordt ik niet uit de ingrediëntenlijst..
    Groetjes Wijnie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.