Augurk

Een augurk is eigenlijk hetzelfde als een komkommer, ze behoren allebei tot de soort Cucumis sativus. In de afgelopen tientallen jaren hebben kwekers ervoor gezorgd dat de verschillende rassen steeds meer komkommers geven die groter en gladder van schil zijn (hoewel minikomkommers en en snackkomkommers ondertussen ook heel gewild zijn).

Een komkommer is niet alleen groter en gladder maar ze is ook zachter van smaak en structuur, en sappiger dan de augurk. Om die reden is de komkommer lekker om ‘zo’ te eten, een echte augurk heeft eigenlijk altijd een bereiding nodig en is vooral geschikt voor de inmaak in zout, zuur of zoetzuur. Rauw gegeten is een augurk hard, stekelig en niet erg lekker.

Ik heb vroeger augurken geteeld en toen jarenlang niet. Want de teelt heeft wel wat aandacht nodig en ondertussen waren er zoveel verschillende soorten lekkere augurken in de winkel verkrijgbaar (van cocktailaugurkjes en zure bommen tot augurkensticks en augurken met smaakjes als chilipeper, honing of tuinkruiden). Maar sinds 2018 ben ik weer terug en vind het weer heel leuk om smaakcombinaties te verzinnen en het inmaken zelf is ook gewoon heel leuk om te doen (de augurken van eigen teelt toch altijd net iets lekkerder, al is het maar door het ‘werk’ dat je eraan hebt gehad).

TEELTWIJZEN / RASSEN

Augurken zijn eenjarige planten die van een warme zomer houden (net als komkommers, al kunnen augurken vaak wel net iets beter tegen een wat koelere zomer). Kies daarom een warm en beschut plekje voor de teelt ervan. Er zijn zeker een aantal verschillende rassen verkrijgbaar maar de kleur, vorm en grootte zijn ongeveer gelijk. De verschillen zitten vooral in de mogelijkheden om ook in een koel klimaat een leuke oogst te geven, de resistentie tegen ziekten, de grootte van de opbrengst. En het allerbelangrijkste: bittervrije augurken. Let bij de koop van zaden altijd op die term bittervrij, niets zo vies als een bittere augurk (ik geloof ook niet dat ze nog vaak voorkomen, maar door kruisingen kunnen ze wel ontstaan – dus ook wanneer je er zelf zaden van oogst!).

Daarnaast is er nog de term ‘parthenocarp’, je vindt die term ook in het hoofdstuk van de komkommers; het betekent dat bij die rassen de augurkenplanten alleen maar vrouwelijk bloemen en dus vruchten bevatten, die ook geen mannelijke bloemen nodig hebben voor de bestuiving. Dat garandeert natuurlijk al een grotere opbrengst. Parthenocarpe rassen zijn altijd hybriderassen.

Ik gebruik bij voorkeur zaadvaste rassen maar in het geval van augurken (en komkommers) maak ik meestal een uitzondering; doordat de kwaliteit, opbrengst en ziekteresistentie van F1-hybriderassen meestal wel duidelijk beter is dan die van veel zaadvaste augurkenrassen (uitzonderingen uiteraard daargelaten). En natuurlijk hangt daar dan ook een prijskaartje aan. In het Engels worden augurken ‘Pickling Cucumbers’ genoemd, wellicht handig om te weten als je eens op zoek wilt gaan naar internationale informatie of zaden in het buitenland. Bekende rassen zijn:

• Adam F1
• Cornichons de Paris
• Boston Pickling
• Diamant F1
• Northern Pickling
• Kleine groene scherpe
• Hokus
• Profi F1
• Capra F1

ZAAITABEL, PLANTEN, OOGSTEN EN PLANTAFSTAND:

TEELT IN DE VOLLE GROND:

Begin met het kiezen van een ras dat geschikt is voor de buitenteelt in de volle grond (bij de meeste rassen staat dat duidelijk bij de beschrijving / op het zakje zaden vermeld. Zaai vooral binnenshuis bij kamertemperatuur voor in potjes, liefst rond half tot eind april. Vanaf half mei (IJsheiligen)mogen de zaailingen buiten worden uitgeplant. Let bij het uitplanten de eerste weken wel op slakken en pissebedden. Na een paar weken zijn de planten groot genoeg en niet interessant meer voor belagers. Kies uiteraard een warm en beschut plekje. Ik teel augurken meestal buiten, in de volle zon, in een verhoogde bak: daarin is de grondtemperatuur altijd net iets hoger dan de temperatuur van onze vette kleigrond. Op zandgrond zal dat verschil waarschijnlijk wat minder groot zijn.

Je kunt kiezen of je de planten over de grond wilt laten kruipen of langs bijvoorbeeld gaas of een hekwerk wilt laten klimmen. Dat laatste heeft hier de voorkeur: omdat ze sneller opdroogt na regen, en omdat ze zo minder ruimte inneemt en een betere opbrengst geeft. En het is ook wat makkelijker verzorgen, ik kan wat makkelijker opbinden, dode bladeren verwijdere en ik zie wat minder snel augurken die al te groot worden over het hoofd.

Het is trouwens prima om augurken te laten kruipen in plaats van klimmen hoor, ik heb dat vroeger zeker ook regelmatig gedaan. Maar wij zien de laatste jaren de voordelen van laten klimmen: minder bukken, makkelijker wieden, sneller plukken, de augurken blijven schoner, makkelijker water geven bij de voet van de plant, minder last van jeuk aan onderarmen (ik heb nogal snel last van jeuk en rode vlekjes bij aanraking met komkommer-, augurken-, courgette-, pompoen- en meloenbladeren), zowel het blad (dat nogal gevoelig is voor meeldauw) en de vruchten drogen na een regenbui wat makkelijker op, etc.

TEELT IN DE KAS:

In de kas worden augurken sowieso veel vaker langs een klimrek geteeld (net als komkommers), anders zoude de planten veel kostbare ruimte in de kas innemen. De opbrengst in de kas kan wel ruim 5 keer hoger zijn dan van planten in de buitenteelt (uiteraard mede afhankelijk van het ras), dat komt omdat de planten in de warmte van de kas veel meer groeien, en bloeien. En daarnaast is het seizoen in de kas langer. Je kunt dus een week vroeger zaaien, en de planten een week of 2 eerder uitplanten (buiten vanaf half mei, in de kas vanaf eind april/begin mei).

Wij telen augurken altijd buiten (te vol in de kas met komkommer, tomaten, paprika’s, aubergines, etc.), en de opbrengst mag wat kleiner zijn, maar wij zetten gewoon 3 planten in plaats van 1, en halen daar zoveel augurken vanaf dat we in de zomer elke week 1 of 2 potten augurken in zoetzuur in kunnen maken.

BODEM / BEMESTING

Augurken groeien op zowel zand-, leem- en kleigrond maar willen wel graag een vochtvasthoudende en toch doorlatende grond. Hier staan ze in een verhoogde bak prima: niet te nat, lekker warm, luchtige grond. Het enige aandachtspunt is dat we wat vaker in droge periodes water moeten geven. Augurkenplanten drinken veel, net als komkommerplanten, het worden dan ook behoorlijk grote planten, maar te lang in natte grond staan verhoogt de kans op ziekten en schimmels (zoals meeldauw).

Doordat het forse planten worden lusten ze ook wel wat voeding. Wij geven zelf vlak voor het planten wat samengestelde organische voeding, en we bedekken de grond tussen de planten met compost en/of oude paardenmest met flink wat stro erin (dat houdt gelijk de grond vochtig en houdt onkruid tegen, en tijdens regenbuien worden de goede stoffen uit mest en compost aan de grond en dus augurkenplanten gegeven).

TEELTZORGEN

Vroeger kon je in boeken nog wel de informatie vinden dat je augurkenplanten moest snoeien, 4 hoofdtakken aanhouden, de zijtakken allemaal afzonderlijk van elkaar leggen of opbinden en die weer op 2 bladeren terugknippen, etc. Ik kon me er nooit aan houden, ik had er de tijd niet voor met zoveel andere dingen die in de zomermaanden in de moestuin moeten worden gedaan. En 1 week geen tijd = geen inzicht meer omdat alle stengels alle kanten p groeien en er al augurkenbloempjes aan de stengels zitten, etc. Loslaten was dan de beste optie, en ik laat het nu al los vanaf het uitplanten :-). Uiteraard zorg je er bij de liggende teelt wel voor dat je de ranken van de plant goed over de grond leidt en verspreidt, zodat er lucht en licht in de plant komt, en er hommels en bijen bij de bloemen kunnen.

Bij de klimmende teelt moet je de ranken wel regelmatig opbinden (en dan bij voorkeur naar verschillende richtingen aan het hekwerk zodat de stengels zich ‘uitwaaieren’ over het hek en er zo zoveel mogelijk ruimte is voor bladeren, bloemen en augurken. Over het klimrek: een te fijn gaas lukt niet goed omdat de stengels dan niet goed kunt opbinden, maar langs stokken kan ze niet klimmen (ze zakt dan naar beneden); een wat grover gaas of hekwerk gaat eigenlijk het beste.

Geef regelmatig water in droge periodes; augurken bestaan voor een groot gedeelte uit water en de grote planten lusten wel wat. Pas wel op dat de wortels niet in het water blijven staan. En uiteraard zorgt wieden ervoor dat alle voeding en vocht ten goede komt van de augurkenplant in plaats van aan het onkruid.

OOGST

Je moet regelmatig plukken (soms wel elke dag of om de dag). Uiteraard zijn jonge augurken lekkerder dan de te ver doorgegroeide grote augurken. En met regelmatig plukken stimuleer je de plant ook gelijk weer om nieuwe bloemen en vruchten te maken.

BEWAREN

Oogst elke paar dagen augurken. De laatste jaren bewaar ik die in een afgesloten bakje in de groentelade van de koelkast, daarin zijn ze zeker wel een dag of 4 houdbaar. En zo kun je 2 dagen daarna nog een keer oogsten en heb je weer een potje vol voor de inmaak. En ach, als ik eens niet genoeg augurken heb maak ik een kleiner potje in, of ik meng er komkommer in plakken door. Of radijsjes, of bosuitjes. En een te grote/vergeten augurk kan als ‘zure bom’ worden ingemaakt, maar ze kan ook in plakken of staafjes worden gesneden en zo worden ingemaakt.

Eigenlijk duurt het inmaken van augurken meestal 2 dagen (of in ieder geval een hele ochtend, middag en avond). In eerste instantie maak je ze schoon en snijd je ze eventueel zoals je ze wilt inmaken. Je bestrooit ze dan met zout en laat een nacht (of minimaal 6 tot 8 uur) in de koelkast staan. De dag erop zijn de augurken slap en drijven ze in behoorlijk veel vocht. Dat spoel je er goed af, je dept ze droog en dan ga je ze koken en inmaken (en dan worden de augurken weer knapperig, afhankelijk van je wensen/de kookduur).

Kijk voor een algemeen recept voor het inmaken van augurken in zoetzuur (met tips hoe je kunt variëren met bijvoorbeeld kruiden) op deze pagina: Zoetzuur augurken

ZAADTEELT

Van zaadvaste rassen kun je een paar vruchten laten doorgroeien tot ze bijna zacht worden. Snijd de augurken doormidden, haal de zaden eruit, was ze, en droog ze een paar dagen op een warme plaats. Ik heb slechte ervaringen met het zelf oogsten van augurkenzaden; ze kruist heel gemakkelijk met komkommers en andere rassen augurken: de kwaliteit kan dan (hoeft niet) erg teruglopen. De enige keer dat ik het probeerde had ik het jaar erop augurken die zo verschrikkelijk bitter waren dat ik ze gelijk uitspuugde. Ze schijnen dan ook lichtgiftig te zijn, maar zo oneetbaar bitter dat je ze toch niet kunt eten. Als je dus zelf zaden oogst en het jaar erop zaait: zorg ervoor dat ze niet kan kruisen met andere augurken of komkommers). En proef de augurken eerst voor je ze inmaakt; het zou erg zonde van al het werk zijn als later blijkt dat je ingemaakte augurken te bitter om te eten zijn.