Bemesting

Wat betekent het? Wat is het? Wat doet het? En wat gebeurt er als je er teveel, of juist te weinig van hebt?

Kijk maar eens op elke willekeurige zak/pak mest, kunstmest of organische mest. Het zijn allemaal voedende elementen die je planten, of het nu bloemen, groenten, bomen of onkruid zijn, nodig hebben om te groeien, bloeien, etc. Een beetje zoals wij eten nodig hebben. Wij hebben de schijf van vijf. En planten, van welke aard dan ook, hebben ook een soort eigen schijf van voedingsstoffen die ze in bepaalde hoeveelheden nodig hebben. En net als bij mensen zijn er stoffen waar je ziek van wordt als je er te weinig of juist te veel van binnen krijgt.

Wat zijn dan de bouwstenen die een plant nodig heeft om te leven? Eerst maar de opsomming (schrik niet), en dan daarna de uitleg ervan.

  • Koolstof = C
  • Waterstof = H
  • Zuurstof = O
  • Stikstof = N
  • Fosfor = P
  • Kalium = K
  • Magnesium = Mg
  • Calcium = Ca
  • Zwavel = S

Nou, dat zijn al aardig wat letters . En dan nog de onmisbare sporenelementen:

  • IJzer = Fe
  • Mangaan = Mn
  • Zink = Zn
  • Boor = B
  • Molybdeen = Mo
  • Koper = Cu

En dan nog wat sporenelementen waarvan het nog niet helemaal duidelijk is (of in ieder geval niet wetenschappelijk bewezen) dat ze nuttig zijn voor planten:

  • Silicium = Si
  • Kobalt = Co
  • Natrium = Na
  • Chloor = Cl
  • Iodium = I
  • Aluminium = Al

Al deze bouwstoffen worden opgenomen door de plant en hebben een bepaalde functie. Hieronder dan de beschrijving wat deze stoffen zijn en wat deze stoffen doen of laten bij een plant. Het kan je later wellicht helpen bij het uitzoeken van bijvoorbeeld een meststof, algemeen, of bijvoorbeeld als je een ziekte of gebrek aan een plant constateert (bijvoorbeeld geel blad, slecht groeien, etc.); want misschien mist die plant wel een essentiële stof uit bovenstaande rijtjes, of misschien heeft de plant van een bepaalde stof juist wel te veel gekregen (laten we het maar overvoeding noemen), ook niet gezond.

Zelf heb ik wat dit onderwerp betreft en voor het maken van dit hoofdstuk heel veel aan het Ecologisch Handboek voor de Moestuin van Velt gehad, de algemene informatie in dit hoofdstuk komt uit dat boek; je vindt in het boek van Velt enorm veel informatie over dit onderwerp en allerlei tabellen om aan te tonen welke stof wat bevat en wat doet. Het heeft me al meerdere malen geholpen om erachter te komen wat een plant mistte aan voeding, etc. Een echte aanrader voor het geval je nog geen goed moestuinboek hebt.

1. Koolstof, waterstof en zuurstof (C, H en O)

Dat zijn de 3 gemakkelijkste elementen. Het zijn de drie essentiële bouwstoffen voor de plant waar je weinig of niets aan hoeft te doen. Een plant is voornamelijk uit deze 3 elementen opgebouwd. Het gaat dus om koolstof en zuurstof….dat wat in de lucht aanwezig is. En water…..dat wat vanzelf naar beneden komt vallen.

Het enige wat je hoeft te doen om te zorgen dat planten via de wortels deze stoffen kunnen opnemen, is zorgen dat de plant in de grond is geplant, ze niet wordt verstikt door plastic of ander niet-lucht-doorlatend materiaal, en geef ze water wanneer dat niet in voldoende mate vanzelf uit de lucht komt vallen (en zorg voor een goed afwatering zodat er bij teveel regen dat water wel weer voldoende weg kan lopen, want er zijn maar weinig plantenwortels die graag in kletsnatte grond blijven staan.

Wel eens gehoord van mensen die hun vorstgevoelige planten bij gebrek aan overwinteringsplaats inpakten in plastic noppenfolie (lekker isolerend)….maar die gingen dan vervolgens wel vaak dood. En dat komt ongetwijfeld omdat de planten geen adem meer konden halen. Mocht je voor hetzelfde dilemma komen te staan, gebruik dan iets wat luchtdoorlatend is, bijvoorbeeld jute zakken en wat stro. Maar pak ze niet in in verstikkend plastic materiaal. En laat ze vervolgens dan weer niet een winter lang in jute zitten, want een plant heeft ook licht nodig, vrij veel zelfs, maar dat is dan weer een ander verhaal, licht is geen scheikundig element. Oftewel, houd jute en stro bij de hand en pak de planten voor een paar dagen in als de vorst streng dreigt te worden.

2. Stikstof (N)Banaan volkstuin

Stikstof is een component van chlorofyl, de stof die bladeren en stengels de groene kleur geeft. Stikstof bevordert de groei van de plant: de stengels en de bladeren, de zogenaamde vegetatieve groei. Het maakt ook planteiwitten aan in de plant.

Bij een tekort aan stikstofverkleurt het blad geel en de plant groeit niet goed.

Wat gebeurt er dan bij een te veel stikstof (als je dus teveel mest met een stikstofrijke mest):

  • Grote maar slappe planten met veel waterige stengels en blad.
  • De planten worden gevoelig voor schimmels, plagen en ziekten
  • Vatbaarder voor vorst
  • Vertraging van bloemvorming en/of vruchtvorming
  • Minder goed te bewaren na oogst
  • Hogere opname van de giftige stof nitraat (wordt nitriet = schadelijk voor de mens!)

Bronnen met een relatief hoog stikstofgehalte zijn kippenmest, bloedmeel en hoornmeel

Toelichting:

Op de foto zie je de Musa basjoo in onze tuin (sierbanaan). De plant maakt elk jaar een ernorme plant van ruim 2,5 meter hoog, met heel veel, zeer grote bladeren. Ze lust dus wel wat 🙂 En voor de ontwikkeling van al dat blad mag stikstof in die bemesting flink aanwezig zijn.

Je kunt diverse soorten meststoffen kopen. Wij gebruiken voor de stikstofbemesting zelf eigenlijk alleen gedroogde koeienmestkorrels en bloedmeel. En zo af en toe kopen we wel eens de groene Culterra, die bevat ook wat meer stikstof dan de rode Culterra. En die groene Culterra strooien we dan vooral bij de planten die veel bladmassa moeten maken. Dus niet bij bloeiende vast planten, maar juist bij de Bamboe’s, Palmen, Canna’s, Alocasia, Zantedeschia, etc. En dat vinden die planten wel lekker.

Maar ooit (voor de start van het biologisch tuinieren) een veldje zeer slecht groeiende ielige preien gehad. En van ellende toen maar aardig wat kunstmest met een hoog stikstofgehalte erbij gegooid (kalkamonsalpeter). Het deed niks, ik denk te laat om nog wat te doen. En aan alleen een hoop stikstof heeft een plant ook niks. Het gaat erom om op tijd te bemesten, met het goede product in de juiste mate, een uitgekiend mengsel van verschillende voedingsstoffen. Maar een handje stikstofmest gooien als het niet goed gaat met een plant, heeft naar mijn mening dus weinig tot geen nut.

Peper Peppadew plantAan de andere kant – eens de fout gemaakt om in de kas wat bloedmeel te strooien: enorme planten (pepers van meer dan 150 cm hoog – op de foto zie je de Peppadew die zelfs tot het dak van de kas kwam = ruim 2.40 meter), heel veel blad en prachtig groen…….. maar heel weinig bloemen en ook nog een slechte vruchtzetting. Op de foto zie je ook maar weinig bloempjes, vooral extra lange stelen en grote bladeren.

Voor een goede plant heb je wat stikstof nodig, voor een goed wortelgestel wat fosfor, voor een goede vruchtzetting wat kali – er is niet 1 goed element – nogmaals; het gaat om de samenstelleng / balans van verschillende soorten voeding.

Leer van je eigen ervaringen en zorg dat je met de juiste middelen het jaar erop ruim voordat het mis gaat de grond goed bemest hebt. Want bedenk dat elke grondsoort een eigen bemestingsbehoefte heeft, en dat elke grond weer anders is en andere behoeften heeft (wat heb je er eerder op geteeld en wat heeft dat verbruikt, is er goed gespit, is het natte grond of juist droge grond, in de zon of schaduw, wat wil je er komend jaar op telen, etc.). DCM heeft een aantal verschillende biologische meststoffen op de markt, als je op de link klikt kom je op hun website en kun je zien wat ze hebben en voor welke doeleinden het geschikt is.

3. Fosfor (P)

Wat doet het?

  • het speelt een belangrijke rol bij de ademhaling en energievoorziening van de plant
  • het bevordert de wortelontwikkeling van de jonge plant
  • bevordert de bloei, zaadvorming en afrijping
  • bevordert de houdbaarheid van de oogst
  • bevordert de knolvorming bij knolgewassen

Bij een tekort aan fosfor zie je een abnormaal donkere blauwige kleur van het blad en/of een paarse verkleuring van het blad. Het zorgt voor een slechte groei en slechte ontwikkeling van zijwortels

Fosforgebrek komt vaak voor in een nat voorjaar, het bodemleven kan dan geen fosfor ter beschikking stellen aan de plant

Wat gebeurt er bij te veel fosfor

Er is geen direct nadelig gevolg van te hoog fosforgehalte, maar het kan indirect wel een tekort aan Zink en IJzer veroorzaken. Indien je elk jaar grote hoeveelheden fosfor toedient zal het fosfor niet meer door plant en bodem kunnen worden opgenomen en spoelt het uit (met gevolgen voor de natuur).

Bronnen met een relatief hoog fosforgehalte zijn stalmest, beendermeel en natuurforsfaat.

Geef voldoende fosfor aan jonge planten, zij nemen 75 % van het totaal benodigde fosforgehalte op in het eerste deel van hun leven.

Toelichting:

We hebben zelf op onze eigen volkstuin wel eens fosforgebrek gezien bij bloemkool, het waren en bleven ielige planten die een vreemde paarsig roze verkleuringen op het blad hadden. En een bloemkool hebben we nooit gezien 🙂 Toen herkende ik het niet en hebben we de planten maar op de composthoop gegooid.

Ook bij bloemen heb ik het wel eens in een jaar gezien, in een koud en nat voorjaar waren de Eschscholzia’s 6 weken na het planten nog net zo klein als direct na het planten, nog steeds niet bloeien en ook die kregen (het blad van Eschscholzia’s is zilverachtig grijsgroen) een wat blauwig/rozige kleur. Er gebeurde gewoon niks, weinig groei, weinig bloei, en die typische verkleuring van het blad (niet te verwarren met Magnesiumgebrek, dat geeft ook bladverkleuring maar dan weer een heel andere kleur, zie aldaar).

4. Kalium (K) (wordt ook wel Kali genoemd)

Wat doet het:

  • nodig voor het transport van water en koolhydraten
  • bevordert de stevigheid van de plant
  • bevordert de vorming van wortels en knollen
  • bevordert de vorming van vruchten
  • vermindert de gevoeligheid voor droogte en vorst
  • verhoogt de weerstand tegen schimmelziekten
  • bevordert de smaak en houdbaarheid van de oogst

Wat gebeurt er bij te weinig kalium

  • geeft gekleurde plekken en verdorring van het blad, beginnend aan de bladrand
  • minder grote bloemen en bloemen van slechte kwaliteit
  • minder sterke knol- en wortelvorming
  • gevoeliger voor wisselende weersomstandigheden

Bij een teveel aan kalium bevatten planten (en dus ook groentenoogst) meer water. En een teveel aan kali belemmert de opname van Magnesium en Boor door de plant.

Bronnen met een relatief hoog kaliumgehalte zijn:

  • stalmest, en in dit geval vooral de urine in de mest
  • gesteentemeel
  • houtas
  • vinassekali
  • patentkali

ToelichtingTomaat Ildi tros 1

Ondanks dat Patentkali chemisch bewerkt is, is het wel een natuurlijke delfstof. En wij gebruiken het ook wel in de tuin. Jaarlijks gooien we wat patentkali bij de uien en de aardappelen, het bevordert immers de groei van knollen en bollen. En eens kleine Dahliaknolstekken gekocht, en bij het planten en halverwege het seizoen wat patentkali erbij gestrooid. Ik weet niet of dat de oorzaak was maar we hebben die herfst mooie en fors gegroeide knollen kunnen oogsten. Zelf nog niet geprobeerd maar ik kan me voorstellen dat het ook een goede werking zou kunnen hebben op bijvoorbeeld Canna’s, Begonia’s, Eucomis en andere bollen en knollen.

Een tekort aan Kalium kan ik me niet echt herinneren, alleen eens een jaar minder grote uien of zo, maar dat had dan vaak toch nog andere oorzaken (vaak is er niet 1 reden waarom iets het niet goed doet, maar juist een combinatie van factoren (zoals bijvoorbeeld een kil nat voorjaar, en te weinig kalium, en niet goed gespit en te weinig compost gekregen waardoor de grond niet goed luchtig is en ook wat te weinig andere elementen bevat).

Op de foto zie je de tomaat Ildi, een stamtomaat die enorme trossen bloempjes maakt. Alle gunstige factoren (vocht, zon, voeding, waarvan wat stikstof voor de groei, fosfor voor een gezond wortelgestel en goede opname van voedingsstoffen, kali voor lekkere vruchten, etc.) zorgen er zo voor dat de trossen bloempjes ook daadwerkelijk trossen van meer dan 100 cherrytomaatjes worden.

4. Magnesium (Mg)

Magnesium speelt een rol bij de fotosynthese (opname zonlicht en omzetting van licht in energie). Ik las eens ergens: Wat haemoglobine (Hb) voor het bloed is bij een mens, is Magnesium voor het ‘bloed’ van een plant). Magnesium speelt daarnaast een rol bij verschillende chemische reakties in de plant

Wat gebeurt er bij te weinig Magnesium

  • verkleuring in het blad waarbij de bladmassa geel verkleurt en de bladnerven opmerkelijk groen blijven
  • de opname van Magnesium wordt in het voorjaar door lage temperaturen beperkt
  • grotere kans op Magnesiumgebrek bij zandgrond dan op leem- en kleingronden
  • bij een lage Ph kan Magnesium minder goed worden opgenomen en is de uitspoeling ervan juist groter

Een teveel aan Magnesium komt zelden voor en kan, voor zover nu bekend is, weinig kwaad

Bronnen met een relatief hoog Magnesiumgehalte zijn Dolomietenkalk, zeewierkalk, stalmest en kieseriet

Toelichting

Ook wel eens gehad dat het blad een vreemde, bijna onnatuurlijke kleur geelgroen kreeg en de nerven te mooi opvallend groen bleven, ik heb daar toen de foto rechts van gemaakt (ik weet het niet zeker meer, maar volgens mij is het het blad van een komkommerplant). Maar om nou te zeggen dat dat verder heel veel nadelige effecten op de plant had, niet echt.Magnesium tekort

Eigenlijk was het net een beetje van alles minder. Het ging in dit geval onder andere om een aantal tomatenplanten in de kas (en een kas is natuurlijk een erg afgesloten ruimte waar niets weg kan regenen en ziekten kunnen blijven hangen, daarom altijd erg voorzichtig met het bemesten in een kas). Maar het blad van de tomaten was overduidelijk verkleurd, zoals ik al noemde, en verder; ze groeide niet zo hard, gaf iets minder vruchten, was iets sneller ‘uitgebloeid’ en ‘opgebrand’.

Het was het allemaal net niet…..en dus ook net niet goed. Makkelijk te herkennen (aan dat blad) maar dan vervolgens moeilijk te plaatsen en te ‘repareren’. We hebben toen nog kieseriet gekocht en wat gestrooid maar dat mocht toch niet echt meer baten (waarschijnlijk te laat). En sinds we onze zelfgemaakte compost gebruiken hebben we er eerlijk gezegd geen last meer van.

6. Calcium (Ca)

Calcium speelt een rol bij voedselopname en verschillende chemische reacties in de plant (o.a. zuurverbinding). Het verbetert de bodemstructuur en bevordert de opname van voedingsstoffen, zeker op zure gronden.

Op lange termijn zorgt een tekort van Calcium voor verarming van de grond en daling van het humusgehalte, vooral op zure gronden.

Bij een teveel aan Calcium zal op de lange termijn de Ph te hoog worden, met daardoor grote gevolgen voor de voedselvoorziening van de plant.

Bronnen met een relatief hoog Calciumgehalte:

  • gesteenten; bijv. kalkmergel, dolomietenkalk (daar zit ook gelijk Magnesium in = 2 vliegen, 1 klap)
  • zeewierkalk
  • landbouwkalk
  • kippenmest
  • houtas

Toelichting:

Wij tuinieren niet op zure grond. En dan zou je wat minder last hebben van bijvoorbeeld Calciumgebrek. En dat is denk ik ook zo.

Mocht je zelf wel op zure grond tuinieren en jaloers op ons zijn: wees dat vooral niet…….wij hebben hier harde en zoute zeewinden en natte en zware vette kleigrond. Ieder zijn deel 🙂

En uiteindelijk verzuurt ook onze grond een beetje, door de intensieve groententeelt en toevoegingen van compost, potgrond, mest, tuinaarde, etc. Dus ooit gehoord van een wijze oude tuinder dat het in Zuid-West Nederland handig is om elke 3 jaar de grond te bekalken. Ik heb er geen enkele verklaring bij gekregen, maar we doen het al jaren en het gaat goed; 1 keer per 3 jaar kopen we 1 baal van 25 kilo kalk en strooien dat in januari over onze gehele tuin en in de kassen en werken het door de grond. En dat zal dan wel goed zijn, geen last van mosvorming, of wat dan ook dat zou kunnen wijzen op verzuring van de grond.

En het Calcium dat daardoor aan de grond toegevoegd wordt zorgt ongetwijfeld mede voor een grond met een goede structuur (hoewel compost, etc. daar natuurlijk ook wel een heleboel aan bijdraagt).

Wij hebben zelf ook een houtkachel, en alle as die in de winter daaruit komt gaat mee naar de tuin. Soms strooi ik het uit over een stukje grond en werk het er doorheen, soms gaat het de composthoop op, het wordt in ieder geval nooit weggegooid maar altijd in de tuin gebruikt.

Woon je bijvoorbeeld in het Oosten van het land, op zure grond, zou je misschien beter elk jaar kunnen bekalken, om zo te zorgen dat voedingsstoffen makkelijker door planten kan worden opgenomen. En er zijn kalksoorten genoeg die ook gelijk Magnesium aan de grond toevoegen.

N.B.: geen idee of het nou echt klopt maar ooit gehoord, en laatst ook nog in een tuinboek gelezen dat het onverstandig is om tegelijk te kalken en te bemesten, de kalk zou ervoor zorgen dat de mest niet goed door de bodem zou kunnen worden opgenomen. Wij zorgen er al jaren voor dat mesten en kalken minimaal 1 maand uit elkaar liggen (mesten met compost en paardenmest in november, kalken in januari, mesten met bijvoorbeeld koemestkorrels, bloedmeel, patentkali, etc. in maart (een paar weken voor het zaaien, poten, planten, etc.). Zo weten we zeker dat als het verhaal klopt, dat we ons netjes aan de regels hebben gehouden……… Ik kan het dus niet uitleggen of verklaren maar wellicht een kleine moeite om de gok niet te wagen (of misschien juist wel en zo eens een testje doen :-)).

Sporenelementen:

Sporenelementen zijn, als ze nodig zijn, in slechts heel kleine hoeveelheden nodig voor een plant. Maar die kleine hoeveelheden zijn dan wel onmisbaar voor de plant. In een goed onderhouden biologische tuin zul je tekorten aan sporenelementen zelden zien omdat alle sporenelementen voorkomen in compost, stalmest en andere organische materialen die gebruikt worden bij biologisch tuinieren.

De sporenelementen waarvan is aangetoond dat ze een nuttige functie vervullen voor een plant:

IJzer (Fe):

van belang bij de aanmaak van bladgroen en voor de ademhaling van de plant. Bij gebrek zie je fijne gekleurde plekken aan jonge scheuten en bladeren, de nerven blijven groen. Het wordt nog wel eens verward met Magnesiumtekort dat deze zelfde gebreksverschijnselen geeft. Een overschot aan IJzer legt fosfaat vast in een voor de plant niet opneembare vorm. Zelf hebben we eens IJzerchelaat gekocht, een heel fijn roodbruin poeder, we geven het eens per 3 weken, een mespuntje (volgens de aanwijzingen op de verpakking) aan de planten die in potten staan, het zou voedingsstoffen beter op kunnen laten nemen.

Mangaan (Mn):

speelt een rol bij de celdeling, fotosynthese en stofwisseling. Bij een gebrek aan Mangaan zie je geel verkleurde plekken in de toppen en tussen de nerven van oudere bladeren, die zich dan ook niet goed ontwikkelen. De smaak van groenten kan door Mangaangebrek afwijken. Geef bij Mangaangebrek zeewierkalk, stalmest of compost. Een teveel aan Magaan is giftig voor de plant. Het zegt mij zelf niets, ik herken de verschijnselen van een Magnaangebrek niet, maar misschien is dat ook wel logisch want al vanaf ons eerste tuintje (in 1991) maken we zelf compost en gebruiken we stalmest.

Borium (B):

ook wel Boor genoemd, speelt een rol bij het transport van voedingsstoffen in de plant. Een Boorgebrek herken je aan de zwarte plekken bij jonge bladeren en het afsterven van de groeipunt. Boorgebrek komt vooral voor op zandgrond, na bekalking, bij teveel stikstof en/of kalium en bij droogte. Bij een Boriumgebrek is het meestal al te laat voor de plant, zorg voor een preventieve behandeling door elk jaar zeewierkalk, stalmest of compost aan de grond toe te voegen.

Molybdeen (Mo):

speelt een rol bij de stikstofvoorziening. Een gebrek aan Molybdeen herken je aan een verkleuring van de bladranden. Molybdeen-gebrek komt eigenlijk alleen voor op zure gronden en de beste remedie is het verhogen van de Ph (met kalk). Eventueel kun je planten besproeien met in water opgeloste zeewiermest.

Silicium (Si):

maakt planten steviger en verhoogt de weerstand tegen schimmels. Een Siliciumgebrek herken je aan groeiremming en slappe, zielige planten. Een aftreksel van Heermoes bevat Silicium. In de zomer heb ik altijd een emmer staan waar ik de Heermoes die ik bij het wieden ‘oogst’ in gooi en laat trekken. Dat water verdun ik en dat giet ik bij planten die er wat sneu uitzien en bij planten die gevoelig zijn voor meeldauw, zoals      komkommers, courgettes, aubergines, etc.

Dan zijn er nog een aantal Sporenelementen waarvan het nog niet wetenschappelijk aangetoond is dat ze een functie hebben voor een plant, maar wel als stof in planten zijn aangetroffen. Voorbeelden hiervan zijn Kobalt, Natrium, Chloor, Nikkel, Chroom, Selenium en Jodium. Een teveel aan deze stoffen heeft meestal een schadelijk en/of giftig effect voor de plant.

Tot slot:

Als je bovenstaande hebt gelezen en alles bij elkaar optelt zie je ongetwijfeld dat er meestal niet 1 gebrek is, en ook niet 1 oplossing. Soms kun je denken dat een plant te weinig stikstof krijgt, maar is er dan te weinig stikstof in de grond, of is het er wel maar kan de plant het niet opnemen, door een gebrek aan een ander element, bijvoorbeeld? Het duurt even maar je moet vooral je eigen grond leren kennen, leren wat een bepaalde groente nodig heeft (bijvoorbeeld, prei groeit niet zonder voldoende stikstof), leren wat een bepaalde groente niet wil (bijvoorbeeld, bonen worden groot en slap en ziekelijk bij veel stikstof).

Je moet dus zorgen dat je grond in orde is, door een goed humusgehalte toe tevoegen (al 20 jaar wordt hier elk jaar zelfgemaakt compost en oude stalmest onder gespit in de winter). Waar we 20 jaar geleden dikke plakken blauwe klei spitten, kunnen we nu nog amper spitten (omdat de grond die we op de spa nemen al uit elkaar valt bij het neergooien).

Door alle compost en oude stalmest is er veel humus, veel bodemleven, meer luchtigheid, veel noodzakelijke sporenelementen. En dat is de allerbeste basis (dat vinden wij tenminste, op onze grond en met wat wij van de tuin willen) voor onze moestuin. Het zorgt ervoor dat wanneer we meststoffen gebruiken, die ook daadwerkelijk kunnen worden opgenomen door planten. En bedenk daar dan wel bij: te weinig voeding is niet goed, maar teveel voeding is ook niet goed, je zult zelf het juiste evenwicht in je tuin moeten vinden.

Vergeet niet om ook nog even te kijken bij het stukje dat ik heb geschreven over bloedmeel en beendermeel. Je kunt op die pagina tevens een tabel vinden met een aantal bekende meststoffen en hun bemestingswaarden (hoeveel stikstof zit er nu in beendermeel bijvoorbeeld, etc.). Je kunt het stuk vinden op de pagina Bloed- en Beendermeel.

Tot slot: ik heb een tabel gemaakt met bemestingswaarden, wat zit er in verse koemest, wat zit er in gedroogde koemestkorrels, wat zit er in patentkali, etc. Die tabel kun je hieronder aanklikken om te bekijken. En mocht je zelf eens ergens een meststof zien waar je interesse in hebt: kijk vooral achterop het pak, elke meststof, kunstmatig of organisch, geeft aan hoeveel N-P-K- en soms Mg het bevat. Het kan je helpen te beslissen welke meststof je zelf handig vindt voor je eigen tuin.

Meststoffen in pdf

 

24 reacties op Bemesting

Dymphna Dekker 19 september 2019 om 17:55

Hi Diana. Wanneer ik in je lijst met linken in je verhaal over de moestuin klik op ‘bemesting’ kom ik in het stuk over ‘bloed en beendermeel’ terecht. Zo ook als ik op de link naar ‘bloed en beendermeel’ klik. In de lijst in het menu kom ik wel terecht bij ‘bemesting’. Groetjes Dymphna

Ruud & Diana 20 september 2019 om 08:58

Hallo Dymphna,
Dankjewel voor de tip!
Ik heb gelijk even gekeken, ik snap wat je bedoelt, en ik heb de link gelijk veranderd in de juiste.
Nogmaals dank!
Diana

jan walta 9 januari 2020 om 11:46

hallo Diana, ik tuinier al jaren biologisch en wil dit jaar bemesten met lavameel en wormenmest, heb jij daar ervaring mee? als ik het lees op de sait van Bio Soltions uit Belgie en ben ik daar wel van onder de indruk , heb jij daar ervaring mee,? wij kweken op geestgrond achter de duinen in Noord Holland ,hopelijk kan je me nog wat advies geven voor komend jaar, hartelijk dank, grtes jan

Ruud & Diana 9 januari 2020 om 12:07

Hallo Jan,
Je vraag is moeilijk te beantwoorden want ik ken je omstandigheden niet (hoe is de voedingstoestand van je grond, hoe intensief tuinier je, wat heb je in de afgelopen jaren qua tuinieren en voeden gedaan, etc.). Voor kool is alleen lavameel en wormenmest (wormencompost) waarschijnlijk niet voldoende, voor bonen bijvoorbeeld wel. Wormencompost wordt beschouwd als de rolls-royce onder de compost. En dat is heel goed voor je tuin, levert heel veel organisch materiaal, en zit vol met sporenelementen, etc. Maar het bevat niet heel veel voeding. Hetzelfde geldt voor lavameel, dat bevat heel veel mineralen maar niet heel veel voeding. Beide zijn dus heel goed voor je tuin en de grond, maar het is geen mest, het levert essentiële stoffen die juist helpen om voedingsstoffen op te nemen, ziekten te weerstaan, etc.
Ik hoop dat je hier verder mee kunt! En kijk vooral eens op deze website: https://natuurlijkemoestuin.be/. Daar kun je veel meer informatie vinden over wat lavameel doet, het nut van compost en mest, etc.
groetjes,
Diana

H.Rodink 20 januari 2020 om 12:09

Ik ben een beginnend tuinder

ik zoek naar welke groenten hebben kalium nodig en welke 12-10-18. Ik kom er even niet goed uit

Ruud & Diana 20 januari 2020 om 20:11

Hallo,
Als je beginnend tuinder bent is het, denk ik, handig om vooral eerst deze pagina te lezen: https://mooiemoestuin.nl/moestuin/bemesting/
Je kunt daar lezen wat wat is (12-10-18 bevat bijvoorbeeld dus 12% stikstof, 10% fosfor en 18% kali), en welk element in een meststof wat doet. En zo kun je zelf wellicht al een beetje bedenken wat welke meststof zou kunnen willen.
En vervolgens kun je op elke groenteteeltpagina op deze website een kopje ‘BODEM / BEMESTING’ vinden met uitleg waar die groente behoefte aan heeft.
groetjes,
Diana

Minke 28 maart 2020 om 20:09

Hallo Diana,

Allereerst wil ik je bedanken voor deze geweldige leerzame en leuke website. Ik steek er veel van op!
Ik heb de afgelopen drie jaar in grote potten (cementkuipen) ‘gemoestuind’, met de kinderen, voor de lol en de leerzaamheid, niks professioneels en met wisselend succes. Maar het bevalt me zo goed dat we dit jaar een ‘echte’ moestuin hebben gemaakt, een zonnige grote hoek in onze tuin vrijgemaakt en daar 4 banen van 4 meter. Jippie! Het was deels een bestraat stuk tuin dus we hebben al het witte zand verwijderd en de banen gevuld met een mix van (nieuwe) potgrond en (nieuwe) moestuingrond van het tuincentrum. Dit leek ons een prima voedzame basis. Denk jij dit ook?! Kan ik voorlopig hiermee vooruit? Of zou ik moeten bijmesten? Ik heb een grote composthoop waar ik eerlijk gezegd nooit iets mee doe (wij gooien daar ons snoei en maai afval op en alle herfstbladeren). Ook heb ik kippen, hun poep en stro etc. hark ik ook altijd naar 1 hoek in hun grote ren dus in principe is dat ook kippenmest. Ik heb denk ik dus wel nuttige compost maar geen idee of dit voor de moestuin geschikt is en zoja, wanneer het erin zou moeten.

Ik heb staan/ben voornemens te planten:
Rij 1: aardbeien, ijsbergsla, stoksnijbonen
Rij 2: uien, prei, wortelen
Rij 3: broccoli, bloemkool, andijvie
Rij 4: courgette, tomaten, kruiden

Hartelijke groet!
Minke

Ruud & Diana 30 maart 2020 om 12:32

Hallo Minke,
Ik denk dat je het prima doet zo, met moestuingrond en potgrond!
Dat neemt niet weg dat zelfgemaakte compost ook een verrijking is voor je tuin. Ik hoop dat je dit jaar zo’n goede opbrengst krijgt dat je van het ‘afval’ dat uit je tuin komt mooie compost kunt maken, want dat zou inde komende jaren een veriijking zijn voor de grond die je gebruikt. Kippenmest, etc. moet vooral heel goede gecomposteerd zijn voor je het toe kunt voegen, en dan vooral bij courgettes, kool, bladgewassen, etc., liever niet bij peulgewassen.
groetjes en veel succes met de nieuwe moestuin!
Diana

Minke 30 maart 2020 om 17:23

Heel erg bedankt!

Joop van Randwijk / De Polderij 7 april 2020 om 18:59

Hallo Diana,

wat een fantastische website hebben jullie. Inmiddels ook de zaaiagenda aangeschaft, beiden helpen ons enorm met het opzetten van een (grote) moestuin. Hierbij willen we geen gebruik maken van kunstmest.
Een vraag: bij diverse groenten heb je het over bemesting met Culterra. Is dit kunstmest?
Zo ja, is er een alternatief?

Ruud & Diana 8 april 2020 om 14:02

Hallo Joop,
Dankjewel! En wat leuk om te horen dat je ook de zaaiagenda hebt, ik hoop dat je er veel plezier van gaat krijgen!!
Culterra is er in rood en en in groen en groen is voor de moestuin. Het is niet biologische maar wel organische meststof, gemaakt van koemestkorrels en verrijkt met onder andere bloed- en beendermeel (zo even uit mijn hoofd hoor, er kan misschien ook nog hoornmeel bij zitten). Het is dus geen kunstmest maar er zijn veel meer merken organische meststof hoor. Culterra heeft een NPK van 10-4-6 (dus 10% stikstof, 4% fosfor en 6% kali). En uiteindelijk is dat waar het om gaat, wat is de NPK in de meststof (moet altijd op de verpakking staan). Wij vinden dit zelf een prettige meststof maar ik kan me voorstellen dat op andere grondsoorten er een andere meststof wordt gekozen, het is een beetje zoeken en ervaren wat wel of niet goed werkt in je tuin (bijvoorbeeld ook afhankelijk van hoe intensief je moestuiniert).
Ik hoop datje hier verder mee kunt!
Diana

Karel Mul 29 april 2020 om 11:51

Hallo Diana, dank je wel voor je uitgebreide en prettig leesbare informatie. Teveel om in een keer op te nemen, maak er maar een mooi boek van; lekker in mijn luie stoel dit soort essentiele kennis opdoen.
Toch een vraag, mijn vriendin is als de dood voor dierlijke mest op de groente; Ze is verpleegster, denkt dus snel aan enge beestjes en besmettingen. En dan aardappelen eten, of uien, of wortelen die in de poep……
Nee, met afgrijzen kijkt ze hoe ik hierin werk.
Ben heel benieuwd naar je reaktie, en alvast bedankt.

Wijnie 29 april 2020 om 12:59

Haha Karel, ik ken ook mensen die op die manier denken 😉
Maar uiteindelijk groeien je groenten niet in de mest, de wortels van je groenten zullen er alleen voedingsstoffen uit halen en de mest verteert ondertussen ook. Ik ga er tenminste van uit dat je overjarige ondergespitte mest bedoeld. Ik heb in ieder geval nog nooit groenten geoogst waaraan een klodder mest aan bleek te hangen 🙂
Veel plezier in je tuin!
Groetjes Wijnie

Ruud & Diana 30 april 2020 om 08:57

Hallo Karel (en Wijnie, dankjewel voor je reactie!),
Je verpleegkundige vriendin denkt vast aan e-coli en andere bacteriën 🙂
Als ik verse mest aan het kruien ben vind ik het ook niet perse heel lekker ruiken, al ruikt paarden-, kippen- en koeienmest wel anders dan ‘carnivoren-mest’.
Gelukkig hoeven we er niet over na te denken en zorgt de natuur gratis en voor niks zelf voor het omzetten naar een mooie compost waar heel veel essentiële stoffen voor planten in zitten.
groetjes,
Diana

Carine p 30 april 2020 om 14:56

Dag Diana,
Gewoon even ter info. Paardenmest, gemengd ook met koemest, die je op biodynamische manier behandeld en dus maanden afgedekt met stro laat liggen, ruikt helemaal niet. Je kan met je hand een deel nemen en dit verbrokkelt in je handen. Het ruikt echt niet als mest. Grt Carine

Ruud & Diana 1 mei 2020 om 09:06

Halo Carine,
Ik weet het, ook zonder afdekking is de geur al snel weg hoor, eigenlijk zodra het composteringsproces eenmaal goed op gang is gekomen.
Ik doelde met de stank op de kar met mest wanneer die hier wordt bezorgd, daar fietsen mensen van om :-). Maar dat komt niet zo zeer door de poep maar door de urine, die heeft dan een sterke ammoniakgeur.
Hier gaat paardenmest onder (oudere) fruitbomen en -struiken, we maken er een hoop van waar pompoenen en courgettes op worden geplant, we maken er compost vak, leggen het (als de geur/urine/ammoniak er eenmaal uit is) tussen planten, vroeger spitten we het onder, etc. Een soort haarlemmerolie (Nederlandse uitdrukking voor iets wat overal voor gebruikt kan worden 🙂 ).
groetjes,
Diana

Dick de Geus 2 juni 2020 om 12:23

Is het gebruik van kunstmest 7-14-28 geschikt om te gebruiken bij stokbonen????

Ruud & Diana 3 juni 2020 om 08:59

Hallo Dick,
De meststof die je wilt gebruiken is NPK 7-14-28, date betekent dus 7% stikstof, 14% fosfor en 28% kali. Bonen hebben weinig of geen voeding nodig, als ik al wat geef is het wat koemestkorrels (met een stikstofgehalte van 3% of een klein beetje Culterra groen (met een NPK van 4-10-6). De meststof die jij wilt gebruiken bevat heel erg veel kali en dat is voor bonen helemaal niet nodig, het is een meststof die vooral geschikt is voor bijvoorbeeld aardappelen, uien, bietjes (alles waarvan je de bol of knol oogst) of eventueel voor tomaten en andere vruchtgewassen (voor een goede vruchtzetting).
groetjes,
Diana

Cynthia 29 juni 2020 om 10:40

Beste Diana,
We hebben sinds dit jaar een moestuin en het bevalt goed. We leren met vallen en opstaan en je site is erg handig. Ik vroeg mij af of je toevallig een mest schema heb. Wanneer geef je wat. Moet je tussendoor ook mest Of voedingstoffen geven. Alvast bedankt. Groetjes Cynthia

Ruud & Diana 29 juni 2020 om 11:30

Hallo Cynthia,
Allereerst van harte gefeliciteerd met je eerste (en hopelijk blijvende) moestuin!
Wij harken een week voor we zaaien of zaailingen uitplanten algemene moestuinvoeding door de grond (bonen krijgen weinig, kolen krijgen relatief veel, maar daar kun je meer over vinden op de pagina’s van kool, bonen, sla, etc.). Wij geven zelf groene Culterra maar er bestaan meerdere merken en soorten, kunstmest, organisch, biologisch of je kunt zelf plantengier maken (maar daar is wel wat kennis en kunde en ervaring voor nodig). In mei geven we knolgewassen (zoals aardappelen uien) dan nog wat kali. En verder geven we alleen late koolgewassen (zoals boerenkool, Savooi, Chinese kool en Paksoi) nog een keer voeding als we die zaaien als nateelt (ook weer een week voor we ze gaan planten).
groetjes,
Diana
p.s.: op elke groenteteeltpagina schrijf ik ook iets over de hoeveelheid en soort voeding die die soort wil, wellicht heb je daar ook nog iets aan.

jozef van soom 9 juli 2020 om 14:05

welke meststof dien ik te gebruiken om een goede zaadwinst te bekomen? mvg j. van soom

Ruud & Diana 10 juli 2020 om 08:18

Hallo Jozef,
De beste manier om goede zaden te kunnen oogsten is te zorgen dat je planten het naar hun zin hebben, groeizaam en bloeirijk zijn, gezond, stevig en sterk. En elke plant heeft daarvoor andere wensen (bijvoorbeeld bonen weinig voeding, een zonnige plek en matig water, andijvie in de halfschaduw met wat meer voeding en dan vooral stikstof, en en vochtige grond met veel humus, etc., etc. Er is niet één meststof die ervoor zorgt dat je van alle soorten planten veel zaden kunt oogsten. Je zou eigenlijk kunnen stellen dat je de planten waar je zaden van wilt oogsten juist niet teveel voeding moet geven, als planten (over het algemeen, er zijn heel veel uitzonderingen) wat geplaagd worden door wat tekort aan vocht en voeding, zullen ze sneller doorschieten en zaden produceren om zich voort te planten.
groetjes,
Diana

Mientje 12 juli 2020 om 15:59

Hallo Diana
Heb ‘n munt plant in ‘n aarde pot staan,
krijgt gaatjes in de plant en wordt geel.
Welke mest moet ik geven?

Ruud & Diana 12 juli 2020 om 21:33

Hallo Mientje,
De gaatjes in de plant zouden kunnen worden gemaakt door de muntkever (metallic groenblauwe kevertjes die dol zijn op muntbladeren). Als ze hier massaal in de planten zitten knip ik de plant helemaal terug, binnen enkele weken heeft ze nieuwe stengels en bladeren gemaakt. Mits ze voldoende vocht en voeding krijgt. Je kunt munt een algemene moestuinvoeding geven, lees uiteraard even de verpakking; hoe lang de voeding werkt, hoe vaak en hoeveel je geeft en houd je vooral aan de aanwijzingen op de verpakking.
groetjes,
Diana


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!