Koolrabi

Eerst even dit, mocht je internationale informatie zoeken of bijvoorbeeld zaden van koolrabi in een niet-Nederlandstalige webwinkel:

  • Latijnse naam:   Brassica oleracea var. acephala var. gongylodes
  • Engelse naam:   German Turnip, German Neep
  • Duitse naam:   Kohlrabi
  • Franse naam:   Chou-rave

Ik raak zelf altijd een beetje in de war van alle benamingen rond alle koolsoorten waarvan je de knol of bol eet: er zijn witte raapjes, rapen, meiknolletjes, koolraap, knolletjes, meiknolletjes 🙂

Maar de koolrabi is echt iets heel anders. Koolrabi is vrij klein (al is er één uitzondering, zie bij de alinea ´Rassen´). Ze groeit net boven de grond en niet (zoals bij bietjes, knolselderij, etc.) er half onder, ze is dan ook eigenlijk helemaal geen knol of bol. Er zijn 2 kleuren: groenwit (foto bovenaan deze pagina) en paarsblauw (hieronder).

De smaak van koolrabi is helemaal niet zo sterk koolachtig maar juist fris, zacht en vrij neutraal. Daardoor is ze veelzijdig en kun je er heel veel lekkere gerechten mee maken: van stamppot en een gratin tot roerbakgerechten, je kunt haar stoven tot ze zacht wordt of juist knapperig rauw in plakjes of lucifertjes in een salade eten. Ze neemt gemakkelijk smaakmakers als kruiden, een saus of een dressing in zich op.

PLANT

Zoals gezegd kan koolrabi groenig wit of blauwviolet zijn (je kunt dat ook al aan het blad zien want lilapaarse koolrabi heeft grijsgroen blad met paarse nerven en groenwitte koolrabi heeft grijsgroen blad met witte nerven). Van binnen zijn ze trouwens allebei wit.

De ‘knol’ is overdekt met een mooie waslaag. En al ziet ze eruit als een knol, plantkundig gezien is ze dat niet, dat wat we oogsten/eten is eigenlijk een verdikking van de steel. Een koolrabiplant is voor koolbegrippen vrij klein, veel groter dan zo’n 25 tot 30 centimeter wordt de plant niet, de koolrabi zelf is ongeveer 6 tot 8 centimeter groot (afhankelijk van het ras).

Koolrabi is dus geen knol maar een verdikking van de steel, ze groeit op een kort steeltje dat bijna altijd onder het gewicht van de koolrabi omvalt of half liggend groeit

TEELTWIJZEN

Koolrabi is enigszins gevoelig voor doorschieten. Zorg daarom voor een zo stabiel mogelijk opkweek, pas op voor grote verschillen in voeding, temperatuur en vocht. Dit helpt ook voorkomen dat de koolrabi barst (als er na een periode van droogte een week met veel regen komt kan dat nog wel eens gebeuren). En een gestage groei en op tijd oogsten helpt ook voorkomen dat de koolrabi van binnen vezelig/houtig wordt.

Een gebarsten koolrabi (met dank aan een droge en warme periode waarin we eens per week een flinke plons water geven). De lelijke plekken kun je weg snijden/schillen en dan is ze nog prima eetbaar

De herfstteelt is vaak de makkelijkste teelt – doordat na de langste dag er niet heel grote verschillen zijn in dag- en nachttemperatuur. Pas wel op voor droogte in de nazomer en als je haar als nateelt zaait/plant zul je ervoor moeten zorgen dat de planten weer nieuwe voeding krijgen. Er zijn ondertussen flink wat rassen die beter bestand zijn tegen schieten, vaak zijn dat F1-hybriden.

Je kunt het doorschieten ook helpen voorkomen door bij voorjaarsteelt op een zo licht mogelijke plaats in huis voor te zaaien (of liever nog in een kas). Voor de zomer- en herfstteelt kun je prima buiten voorzaaien. Je kunt bij de latere herfstteelt de zaailingen ook onder glas planten; zo kun je zelfs eind november nog verse koolrabi oogsten. En in 2020 ga ik eens experimenteren met de winterteelt onder glas, in de tegenwoordig steeds vaker voorkomende milde winters is het wellicht zelfs mogelijk om in de herfst in de kas te zaaien en in de winter of in het voorjaar te oogsten. Daarover hoop ik na de winter van 2020-2021 meer te kunnen vertellen.

RASSEN

Er zijn witte (eigenlijk bleekgroene) en lilapaarse rassen. De lilapaarse rassen zouden volgens kenners lekkerder zijn en een betere opbrengst geven. Zelf merk ik daar niet veel van maar dat heeft ongetwijfeld ook te maken met het ras en de omstandigheden als grondsoort, standplaats, voeding, vocht, etc. De teelt van de lilapaarse rassen duurde vroeger wat langer, om die reden werden de groenwitte rassen vaak voor voorjaars- en zomerteelt gebruikt en de lilapaarse rassen juist voor nazomer- en herfstteelt. De laatste jaren zijn er zoveel nieuwe rassen bijgekomen dat dat nu niet meer standaard is en je vooral goed de beschrijving op het zakje zaden moet lezen. Je kunt daarop ook vinden of een ras snel doorschiet, langzaam of snel groeit, en of ze meer of minder bestendig is tegen barsten en ‘vezelig’/ ‘houtig’ worden.

Bekende rassen zijn:

  • Lanro (wit, wordt niet snel houtig/vezelig)
  • Blaro (paarsblauw, niet gevoelig voor barsten)
  • Delikatess witte (groenwit, groeit snel, oogst jong voor de houtig worden)
  • Delikatess blauwe (lilapaars, oogst jong voor ze houtig wordt)
  • Azur Star (lilapaars, een extra vroeg ras)
  • Quickstar F1 (groenwit, wordt niet snel houtig, voor extra vroege teelt)
  • Superschmelz: dit is een reuzenkoolrabi, heeft meer tijd en ruimte nodig, kan goed tegen kou en schiet niet snel door. De koolrabi’s kunnen wel ruim 1 kilo zwaar worden en een doorsnede krijgen van ruim 15 tot wel 20 centimeter. Wij zaaien dit ras vaak als nateelt en gebruiken het graag om er bijvoorbeeld groentespaghetti van te maken of voor een gratin.
Koolrabi Superschmelz

STANDPLAATS

Koolrabi kun je op alle normale, niet al te zware of te zure tuingronden telen. bedenk dat ze niet heel groot wordt en mede daardoor ook maar een klein en oppervlakkig wortelgestel maakt. En dat betekent dus dat je extra goed moet letten op voldoende voeding en vocht. Zorg dat de grond goed los is gemaakt en verluchtigd is met bijvoorbeeld wat rijpe compost. Strooi op wat zuurdere gronden vooral wat kalk voor je gaat planten.

ZAAITABEL EN PLANTAFSTAND:

Koolrabi tabel

OPKWEKEN

Ik zaai koolrabi zelf graag voor in een tray, 1 zaadje per vakje, en na het kiemen verspeen ik de zaailingen naar potjes (7 centimeter) zodat ze eerst nog wat kunnen groeien voor we ze in de tuin planten. Koolzaden kiemen ook bij water lagere temperaturen vaak al binnen 1 tot 2 weken. Wij zaaien haar in de lente in de koude kas voor, koel maar tegelijkertijd beschermd tegen vogelvraat. In de zomer (voor herfstteelt) zaaien we vaak buiten voor Als je haar in huis wilt voorzaaien kies dan een koele en vooral zo licht mogelijke plaats zodat de zaailingen gedrongen zijn en niet te lang en dun worden.

Als de zaailingen uitgeplant kunnen worden (dan zijn ze ongeveer zo groot als op onderstaande foto van toevallig eens gekochte zaailingen), zorg dan voor een plekje waar de zaailingen voldoende zon krijgen en geef de eerste 2 tot 3 weken regelmatig water. En bescherm de planten tegen vogelvraat als dat nodig is (hier is dat zeker nodig, duiven, kauwen, etc. zijn verzot op jonge malse koolblaadjes).

VERZORGING

Zoals al eerder genoemd is het bij de relatief kleine koolrabi belangrijk om, zeker in het begin, regelmatig water te geven. Als de planten regelmatig te droog staan kan dat leiden tot vezelige en taaie koolrabi’s. Als ze dan vervolgens een flinke plens water krijgen kunnen de koolrabi’s dat niet goed opnemen en dan zie je dat ze kunnen scheuren of splijten. Geef in droge periodes dus liever regelmatig een beetje water dan af en toe een hele gieter.

Bij alle kolen is het beschermen tegen vogels belangrijk. Wij gebruiken er een blauw net voor dat we hermetische afsluiten zodat vogels er niet in verstrikt kunnen raken. Als de zaailingen eenmaal wat groter zijn worden ze minder aantrekkelijk voor vogels, maar dat hangt ook altijd af van wat er verder voor voedsel voor ze te vinden is, hoeveel vogels er in de tuin zijn, etc., wanneer je moet beschermen en wanneer die bescherming weg kan worden gehaald hangt dus af van de tuin en de vogels.

Soms kan een plastic kraai ook helpen (hoewel mijn ervaring is dat ze er de eerste paar keer van schrikken maar daarna slim genoeg zijn om te bedenken dat deze nep is, je kunt dat zien aan alle half opgevreten bladeren 🙂
Maar soms helpt het en groeit er een mooie koolrabi

OOGST EN BEWAREN

Als wij koolrabi’s oogsten trekken we de hele plant uit de grond. Het blad gaat op de composthoop, de koolrabi snijden we van de stronk om mee naar huis te nemen. En de stronk gooien we weg (op de grote algemene verenigingscomposthoop) want die verteert zo langzaam dat we die liever niet op onze eigen composthoop gooien.

Laat de koolrabi’s niet te groot en te dik worden want dan worden ze vezelig en droog (het ras Superschmelz is de uitzondering). Een normale diameter bij de oogst is 6 tot 9 centimeter.

Je kunt geoogste koolrabi’s (zonder loof) nog wel een paar dagen in de koelkast bewaren. Zelfs de knollen die gescheurd of gespleten zijn kun je nog prima eten hoor, mits je de lelijke plekken wegsnijdt.

Koolrabi geoogst

ZAADTEELT

Koolrabi is tweejarig. Kruisen is bij alle koolsoorten een probleem, zeker rassen onder elkaar maar soms ook soorten onderling. Voor zaadteelt zaai je in juni, overwinter je de planten vorstvrij en plant ze weer uit in april van het volgende jaar. Al snel zullen de planten gaan bloeien en vervolgens in het zaad schieten. Houd per knol 3 bloeistengels aan en oogst de zaden als die bruin en droog zijn. Al met al vind ik dit teveel gedoe en risico m.b.t. kruisen, ik heb daarom zelf nog nooit zaden van koolrabi geoogst.

Tot slot; kijk ook even in het menu op de receptenpagina, daar vind je bijvoorbeeld het recept van deze o zo simpele maar lekkere vegetarische ‘carpaccio’ van rauwe koolrabi:

19 reacties op Koolrabi

R.Bachiri 22 april 2020 om 00:21

Halli ,ik heb heel lang gezocht voor hoe kreecht de koolraabi de zaaden?dat is mijn vraag .
alvast bedankt
R.Bachiri

Ria 22 april 2020 om 08:39

R. Bachiri,

De koolrabi in bloei laten komen, als het uitgebloeid is gaan de zaden komen.

Ria

Alie 25 april 2020 om 13:05

Hallo Diana,
Is de koolrabi geschikt voor de moestuinbak?

Ruud & Diana 25 april 2020 om 14:14

Hallo Alie,
Ja hoor, koolrabi is zeker geschikt voor de moestuinbak.
Als je er zo één hebt met vakjes denk ik dat er 3 of 4 in een vakje passen.
groetjes,
Diana

Desiree Wetzels 8 mei 2020 om 15:43

Hoi Diana,
Is het nodig om blad te verwijderen zolang de koolrabi groeit? Er komen best veel nieuwe bladeren aan en ik kan me zo voorstellen dat de energie naar de bladeren gaat en niet naar de knol.

Met vriendelijke groet,
Desiree

Ruud & Diana 9 mei 2020 om 21:47

Hallo Desiree,
Nee, vooral geen blad verwijderen want via het blad kunnen voedingstoffen worden opgenomen voor de groei van de koolrabi.
groetjes,
Diana

Jeannette 25 mei 2020 om 09:48

Hoelang duurt het eer de stengel gaat verdikken tot knol?

Ruud & Diana 25 mei 2020 om 10:18

Hallo Jeannette,
Dat kun je al vrij vroeg zijn hoor, als de planten een week of 4 tot 6 oud zijn begint er al zo’n verdikking te komen.
Op deze foto zie je een koolrabi die ik begin tot half maart zaaide, de foto is eind april gemaakt, dus zo’n 6 tot 7 weken na het zaaien:

Jonge koolrabiplant

Ze is echt nog heel klein, je kunt het een beetje zien als je baksteen ernaast ziet, maar ze heeft al wel de vorm van koolrabi.
groetjes,
Diana

Yolanda 30 mei 2020 om 18:09

Hoi Diana,
Ik heb pas geleden een bak vol koolrabi zaailingen gekregen. Nu staan ze bij ons in de grond sinds een week en zijn vol in de bloei geschoten. Moet ik de stengels met bloemen wegknippen of laten zitten? Ik heb geen plannen om het zaad te bewaren.
Bedankt alvast voor je advies!

Ruud & Diana 30 mei 2020 om 22:18

Hallo Yolanda,
Ik vrees dat de bloeistengels wegknippen niet meer gaat helpen, als er eenmaal een bloeistengel is worden de koolrabi’s in ontwikkeling vezelig.
Wat jammer, misschien kun je nu nog snel wat oogsten, en anders denk ik dat nieuwe koolrabi’s zaaien de beste oplossing is.
groetjes,
Diana

Liesbeth 8 juni 2020 om 20:23

Hallo Diana,
Wat een leuke website heb je!
Ik heb voor het eerst koolrabi geplant (eind april). Sommige zijn helaas gebarsten en heel aantal heeft al ontzettend grote bladeren die naar opzij staan (en niet omhoog zoals op jouw foto’s overal lijkt). Hoe kan dat? Of zijn ze niet meer goed?
Bedankt!

Ruud & Diana 9 juni 2020 om 08:42

Hallo Liesbeth,
Als je koolrabiplanten heel grote bladeren hebben, dan denk ik dat ze wat veel stikstof in hun voeding hebben gehad (stikstof is het eerste cijfer (N) in NPK, het gehalte aan N = stikstof staat altijd op een verpakking van meststoffen vermeld. Hier gaan de bladeren nu ook wat meer hangen hoor, door de groei van de bladeren worden ze zwaar en gaan vanzelf wat meer hangen. Een gebarsten koolrabi kun je nog prima eten, schil het verdroogde gedeelte waar je de barst ziet ruim weg.
groetjes,
Diana

Mieke 16 juni 2020 om 18:15

Mooie site! Bezoek je regelmatig.
Op een andere site over voeding las ik dat de bladeren zelfs meer voedingsstoffen bevatten dan de koolrabi zelf. Wellicht zonde dat je die weggooit. Als ik die van mij ga oogsten ga ik ook de bladeren eens proberen te eten en ik ga die carpaccio eens maken. Lijkt me heerlijk.

Ruud & Diana 17 juni 2020 om 08:22

Hallo Mieke,
Ja, je kunt inderdaad het blad van koolrabi eten.
Maar eigenlijk kun je het blad van alle koolsoorten eten, soms moet de nerf eruit omdat die te hard is en blijft, maar wij eten ook wel eens de ‘ombladeren’ van savooikool, spitskool, boerenkoolspruitjes, etc.
Ik ben benieuwd wat je van de koolrabi-carpaccio vindt, ik heb het al 2 keer ‘gemaakt’, wij vinden het erg lekker.
groetjes,
Diana

Tanja 17 juni 2020 om 08:20

Goedemorgen Diane, ik heb mijn koolrabi eind april in mijn moestuin bakken gezaaid. Maar nu zie ik dat ik heel veel blad heb maar er komen nog geen knollen aan. Is dit normaal? Groetjes Tanja

Ruud & Diana 17 juni 2020 om 08:58

Hallo Tanja,
Eigenlijk hoor je ook bij jonge plantjes al de koolrabi te kunnen zien. Zo ziet een jong plantje er hier uit:

Koolrabi jong

Het koolrabi’tje op deze foto is nog heel jong en zo’n 3 centimeter groot maar al wel heel duidelijk te zien. Als je dat niet ziet kun je dan misschien bedenken of je wel echt koolrabi hebt? Misschien zaden verwisseld of een zakje zaden dat niet klopt gekocht? Ik zou ook kunnen denken aan een verstoring in voeding of vocht maar ook dan zou je op z’n minst wel iets van een verdikking in de steel moeten kunnen zien, zeker als er ook meer dan voldoende blad is.
groetjes,
Diana

Tanja 17 juni 2020 om 10:31

Dank je wel Diana. Ik vermoed dat het aan het zaad zal liggen.

Marlies Deckers 15 juli 2020 om 10:20

Hallo Diana,
Zowel bij mijzelf als bij collega tuinders zijn de nodige planten nadat ze begonnen te groeien plotseling verwelkt en bij onderzoek bleek de wortel weggevreten. Een beest met een sterke voorkeur voor kool en knolgewassen, in een deel van de tuin. In een kluit ontdekte ik een eng beest dat na zoeken op internet een engerling bleek. Wat doet die zijn naaam eer aan! Een akelig, krachtig gravend en vretend beest. Ik heb er nu vier keer een gevonden en gemold. Het blijkt de larve van de junikever, nooit van gehoord, maar ze leven 2 jaar! Ik vond maar een middel om te bestrijden, aaltjes. Nog niet gekocht. Weet jij nog van andere middelen en hoe je die gebruikt?
Dank en groet, Marlies

Ruud & Diana 15 juli 2020 om 11:55

Hallo Marlies,
Ik ken geen middeltje tegen engerlingen, misschien dat iemand anders nog een tip heeft.
Ik weet ondertussen hoe een plant na een aanval van een engerling eruit ziet. En dat scheelt al heel veel. Als er hier zomaar een slaplantje slap wordt en dood gaat haal ik niet alleen het slaplantje eruit maar zoek ik gelijk onder de grond naar de engerling (die vaak al op weg is naar het volgende plantje) en vang die voor ze verdere schade kan toebrengen.
groetjes,
Diana


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!