Artisjok

Eerst even dit, mocht je internationale informatie/zaden/tips/foto’s zoeken over/van artisjokken:

  • Synoniemen:     –
  • Latijnse naam:     Cynara scolymus
  • Engelse naam:     Artichoke
  • Duitse naam:     Artischocke
  • Franse naam:     Artichaut

 

De artisjok is een vaste plant, ze is (semi) wintergroen, en in niet al te koude winters (en met wat bescherming) redelijk winterhard (maar kijk daarvoor ook even bij de alinea ‘Plant’). Van de artisjok eet je de bloem, of beter gezegd de bloemknop voor die opengaat.

Oorspronkelijk komt de artisjok uit gebieden rond de Middellandse zee, niet voor niets wordt ze daar veel gegeten. In koel Nederland is de opbrengst een stuk kleiner dan in bijvoorbeeld het warme Italië. Maar dan nog is het telen van artisjokken meer dan de moeite waard; naast de oogst van eetbare bloemknoppen is ze ook gewoon een heel mooie plant met grijs blad. En als je de bloemknoppen niet oogst maakt ze grote, paarse distelachtige bloemen.

Alleen de onrijpe bloemknoppen zijn dus eetbaar en zelfs dan nog niet helemaal: alleen het vlezige gedeelte aan de binnenkant van de harde bloemblaadjes zijn eetbaar, en de wat meer bekende bloembodem, de artisjokbodem (je kunt ze in de supermarkt bijvoorbeeld ook in blik kopen). Je kookt in principe eerst de hele bloemknop voor je de genoemde delen kunt gebruiken. De gekookte blaadjes kun je in een lekkere dressing dopen en dan de vlezige achterkant ervan eten. De bloembodems zijn een veel gebruikt ingrediënt in de mediterrane keuken (denk aan pizza’s, pasta’s, stoofschotels, etc.).

 

PLANT

De matig tot redelijk winterharde vaste plant is een grote distelachtige (zoals je dat al goed kunt zien op de foto hierboven). Ik heb wel planten gezien van ruim een meter hoog maar zelf ook eens een belachelijk grote artisjok gehad van ruim 2,5 meter hoog (met helaas maar heel kleine bloemen, wellicht een foutje in de bemesting, teveel stikstofrijke meststof gegeven waarschijnlijk 🙂 ). Omdat de bloemknoppen in dat jaar te klein waren om er veel oogstbare bloembodems uit de halen hebben we de plant maar laten bloeien, en we hebben enorm genoten van de grote hoeveelheid felpaarse bloemen, en heel veel bijen en hommels met ons.

De bladeren bevatten lichte ‘stekels’ die niet pijnlijk zijn maar bij sommige mensen wel wat kunnen irriteren. Vaak dragen de planten aan 1 hoofstengel 1 grote bloemknop met daarnaast nog wat kleinere bloemen aan zijscheuten.

De artisjok is niet helemaal winterhard, maar hier in zuidwest Nederland heb ik meer artisjokken verloren zien gaan doordat de planten te lang in kletsnatte en koude kleigrond stonden dan door de vorst. Denk daar al aan als je haar gaat planten; zorg voor een groot plantgat met daarin een luchtig mengsel van bijvoorbeeld potgrond met wat compost en een handje grof zand. Op zandgrond zul je daar minder last van hebben maar ook dan is het verbeteren van de grond in het plantgat altijd gunstig.

Het kan daarnaast heel handig zijn om de grond rond haar wortels in de winter af te dekken met wat stro of bladeren, etc. En plant haar niet op een te natte plaats (en daarmee is ze op onze vette klei zeer geschikt voor bijvoorbeeld in een verhoogde bak), en uiteraard zo zonnig mogelijk.

Het blad van een artisjok in het voorjaar is zilvergrijs

 

Hetzelfde blad in de herfst; donkerder, groener, en zo links en rechts verdorren wat bladeren

 

TEELTWIJZEN

Je kunt artisjokken makkelijk zelf zaaien, maar sneller nog is het om stekken (wortelstokken) van oudere planten af te steken/snijden en daar nieuwe planten van te maken. Je kunt bij 2 of 3 jaar oude planten gemakkelijk zien waar de nieuw gevormde stekken aan de moederplanten vast zitten (want je ziet gewoon een nieuwe jonge en kleine plant op een centimeter of 20 van de moederplant groeien). Omdat de opbrengst van de ‘moederartiskok’ na een jaar of 3 terug loopt is het handig om in het derde jaar de moederplant te verwijderen en de stekken die aan de buitenkant van die moederplant groeien af te steken en opnieuw op een goede plaats en in een nieuw plantgat met compost/potgrond/zand uit te planten.

Als je artisjokken wilt zaaien, doe dit dan vroeg in het voorjaar (februari), bij kamertemperatuur. Binnen 1,5 tot 3 weken kiemen de zaden. De zaailingen laat je dan iets koeler (slaapkamertemperatuur in het volle licht en zon) verder groeien. En pas rond mei (IJsheiligen) kun je de zaailingen dan uit gaan planten. In mei uitgeplant, en op voorwaarde van een mooie zomer, kun je in haar eerste jaar al dan zo rond augustus-september al 1 of een paar artisjokken oogsten. Het jaar erop zal de oogst al groter zijn (al hangt dat natuurlijk ook mede af van grondsoort, standplaats, of er een mooie zomer is, voeding, etc.).

Als je wilt stekken, doe dat dan wat later in het voorjaar, als de planten weer goed tot ontwikkeling zijn gekomen (rond april). Snijd of steek de beste stekken met een mes of scherpe spade van de moederplant af. Zorg uiteraard dat die scheuten genoeg bladeren hebben plus een stuk wortel. Als je de moederplant nog wilt laten staan moet je uiteraard wel zorgen dat zij ook nog steeds groot genoeg en gezond is en genoeg scheuten heeft om te kunnen groeien en bloeien.

De stekken pot je op in goede potgrond met wat grof zand, en zet je (tot je zeker weet dat ze aanslaan) op een vorstvrije en niet te zonnige plaats.. Half mei (na IJsheiligen) en mits groot genoeg mogen de stekken dan uitgeplant worden. Ook hiervan kun je dus in haar eerste jaar rond september 1 of meer artisjokken oogsten. Denk niet dat het beter is om niet te oogsten zodat de plant nog kan groeien; als je niet oogst zal de plant nog meer energie verbruiken omdat ze dan bloemen moet maken en daarna zaden. Dus ook als je de artisjokken niet eet, pluk ze toch zodat de plant niet te veel energie verspilt.

 

RASSEN

Artisjokken zijn niet goed zaadvast; uit een zakje zaden kunnen grotere en kleinere planten met grotere of juist kleinere artisjokken komen.

De meest bekende rassen zijn:

  • Emerald
  • Green Globe
  • Grote van Napels
  • Imperial Star
  • Violette de Provence
  • Vroege Violette

 

ZAAITABEL

Klik op de tabel om die in  groot formaat te zien:

 

VERZORGING

In een strenge winter kun je de planten wat extra bescherming geven (zeker in het noorden en oosten van het land), zodat de wortels niet kapot kunnen vriezen. Bind bij verwachting van strenge vorst de bladeren bij elkaar zodat er geen regen in kan vallen (want dan kan het hart van de plant gaan rotten) En leg vervolgens rondom de planten een dikke laag stro of blad.

Zelf hebben we ook wel een paar jaar niets afgedekt en dat ging hier in zuidwest Nederland prima, maar in strenge winters kunnen er toch ook wel eens planten verloren gaan, hou gewoon de planten en het weer in de gaten en bescherm de planten als dat nodig is.

Na de strenge vorst en vanaf eind februari/begin maart kun je het touw wegknippen zodat de plant weer open staat, en haal het stro weg (of beter nog; laat het lekker liggen, als bodembedekking 🙂 ).

Na een onverwachte (flinke) nachtvorst kan een artisjokplant er heel sneu uitzien:

 

Maar ze is sterker dan je denkt. Ga vooral niet knippen in de plant, zorg voor wat bedekking in de vorm van vliesdoek of bladeren/takken of stro als er nog meer vorst komt. Ik heb na deze ene nacht met -5 graden niets gedaan. Een week later zag de plant er zo uit:

 

Grotendeels hersteld! Dat neemt niet weg dat dit ook verkeerd af had kunnen lopen. Geef dus wat bedekking als je van tevoren weet dat er matige tot strenge vorst komt.

Geef rond begin tot half maart wat algemene organische moestuinvoeding volgens de aanwijzing op de verpakking, zo kan de plant weer aan de groei komen.

In  april ziet de plant er dan ondertussen al weer zo uit:

 

Een grote plant maakt weinig maar grote bloemknoppen, als je geen stekken neemt zal de plant steeds meer stekken aan wortelstokken maken en zul je meer maar kleinere bloemknoppen krijgen. Om die reden is het handig om elk jaar wat stekken weg te nemen, zo vermeerder je de plant (om je eigen collectie uit te breiden, maar is ook een heel leuk cadeautje), en tegelijkertijd zorg je dat de plant ‘uitgedund’ voor grote bloemknoppen kan zorgen.

Wij hadden heel vaak luis in de bloemknoppen, zeker in een vrij warme en vochtige zomer. Je kunt de bloemknoppen uiteraard in een badje zout water gooien voor je ze gaat gebruiken in de keuken maar zelfs dan kreeg ik de luis dan niet goed uit (omdat ze helemaal tussen de geschubde bladeren zitten). Sindsdien knip ik in de zomer stukken nylon (van bijvoorbeeld een oude panty). Knoopje bovenin. Als de bloeistengels eenmaal goed groeien en er al jonge bloemknoppen te zien zijn bind ik het stukje nylon, al dan niet met hulp van een elastiekje of touwtje om de bloemknop, en dat werkt heel goed;  het materiaal rekt mee met de groei van de bloemknop en luis krijgt geen toegang tot de bloemknop.

Niet geoogste bloemknoppen maken prachtige bloemen die veel bestuivers aantrekken

 

OOGST EN BEWAREN

In het eerste jaar van zaai of stekken kun je laat in de zomer dus al één of een paar artisjokken oogsten. In tweede en derde jaren is dat al eerder, zo rond juli-augustus, afhankelijk van het ras en de omstandigheden als standplaats, voeding, het weer, etc…

Oogst de bloemknoppen als ze zo groot mogelijk zijn maar nog wel gesloten. Als de bloemknop eenmaal open gaat (je ziet dat aan de bloemblaadjes die elke dag wat wijder gaan staan) gaat dat uiteraard ten koste van smaak en zeker van de structuur (in plaats van zacht en vlezig wordt het dan taai en stug). Eet artisjokken zo vers mogelijk, het liefst dezelfde dag. Na de oogst snijd je de bloemstengels waar de artisjokken vanaf komen tot zo diep mogelijk in de plant weg.

 

Tot slot: kijk vooral nog even op de Receptenpagina voor recepten met artisjokken (of andere groenten, fruit of kruiden) of op de pagina met Inmaakrecepten.

 

44 reacties op Artisjok

Adrian Hengelmolen 28 mei 2019 om 09:51

We wonen in Griekenland sinds maart 2018. Voor het eerst hebben we nu flinke artisjokken, die we gedeeltelijk al hebben gegeten en er staan er teveel, die we willen oogsten, blancheren en invriezen, zoals we op internet hebben gevonden. Wat doen we met de planten? Afsnijden of verder met rust laten. Zij zijn behoorlijk groot. Graag uw advies. Bij voorbaat onze dank.

Ruud & Diana 30 mei 2019 om 09:04

Hallo Adrian,
Het is beter om de planten na 3 jaar te stekken, de moederplant heeft dan haar beste opbrengst gehad en de stekken die je in het voorjaar hebt uitgeplant groeien dat jaar al uit tot mooie planten.
In Griekenland is het natuurlijk veel warmer en droger met een andere grondsoort dan in Nederland. Ik denk dat ik zelf komende winter/voorjaar (afhankelijk van de temperatuur waar je woont) stekken zou nemen. Als je de planten pas in 2018 hebt geplant kan de moederplant zeker ook nog een heel goede opbrengst geven (maar het kan ook zijn dat de moederplant al een paar jaar in de tuin stond waar je bent gaan wonen). Als de opbrengst van de moederplant minder wordt kun je die weghalen maar dan heb je volgend jaar in ieder geval al weer nieuwe planten.
groetjes,
Diana

Anne Marie van Dellen 4 juni 2019 om 10:57

Ik heb van een kennis zelf gezaaide artisjokplantjes in een potje gekregen.
Ik heb geen mostuin meer, alleen een zonnig balkon. Kunnen ze ook gezamenlijk in een grote pot? Het gaat mij om de bloemen.
Bedank alvast voor het antwoord.

Anne Marie van Dellen.

Ruud & Diana 5 juni 2019 om 08:55

Hallo Anne Marie,
Zeker voor de teelt van bloemen kunnen artisjokken ook prima in pot, dan hoef je ze ook minder vaak te delen want dat de bloemen uiteindelijk wat kleiner worden is waarschijnlijk alleen maar een pluspunt.
Gebruik inderdaad vooral een grote pot en maak de potgrond die je gebruikt wat luchtiger door er wat grof brekerzand en/of wat perliet of vermiculiet door te mengen. De planten worden zelf ook heel groot, reken op 80 x 80 x 80 centimeter per plant. Of je meerdere plantjes in de pot wilt zetten hangt dus vooral af van het soort pot en of je over een paar jaar de planten kunt gaan delen omdat ze dan te krap in de pot komen te staan.
groetjes,
Diana

Anne Marie 5 juni 2019 om 10:05

Hallo Diana,

Bedankt voor je snelle antwoord. Ik heb 2 plantjes ieder in een grotere pot gezet.
Zien er goed uit. Ben benieuwd. In de winter kunnen ze op een overdekt balkon en dan evt met vliesdoek beschermen.

Groetjes,
Anne Marie

Maryse Vanderstraeten 8 juni 2019 om 05:54

Hallo Diana,
Heel hartelijk dank voor het doorgeven van al jouw kennis op zo’n aangename manie, heel inspirerend voor een beginnend tuinierster . Ik leer uit ieder artikel heel veel nieuws. k lees in je artikel over artisjok ook iets over fleece en wou graag mijn ervaring daarmee delen. Twee jaar geleden had ik mijn eerste artisjokplanten uit zaad helemaal met fleece bedekt tegen de winter maar na een weekje waren de planten helemaal dood. Ik las toen ergens dat je artisjokplanten nooit helemaal mag afdekken omdat ze veel lucht nodig hebben. Vorig jaar heb ik ze gewoon aan de voet beschermd met boombladeren en dat ging wel goed. Vriendelijke tuingroeten, Maryse

Ruud & Diana 8 juni 2019 om 09:52

Hallo Maryse,
Dankjewel voor je aanvulling! Ik neem aan dat je niet fleece bedoelt (want dat is een dik materiaal dat van polyethyleen is gemaakt) maar vliesdoek (dat is is veel dunner, gemaakt van polypropyleen). Afhankelijk van de dikte van het doek (je kunt dat in een paar verschillende diktes = gram/m2 kopen) is het veel lichter, doorschijnend en de wind kan er dan dus ook doorheen waaien. Maar dan nog is het nooit goed om planten te lang bedekt te laten, hier dekken we planten (of het dan artisjokken, jonge wintersla, tuinbonenzaailingen of veldsla zijn) altijd alleen maar af voor de tijd dat het flink vriest, zodra de temperatuur het toelaat (vaak na enkele dagen of nachten) halen we het vliesdoek weg.
Afgevallen boombladeren is ook een heel goed idee! En voor wie er interesse in heeft: andere materialen waarmee planten ook tijdelijk kunnen worden afgedekt zijn stro, hooi, jute, coniferentakken, etc..
groetjes,
Diana

Maryse Vanderstraeten 30 juni 2019 om 14:53

Dag Diana, dank voor je reactie. Zie ik nu pas – ‘k vond niet meer terug op welke blog van jou ik gereageerd had – dat geheugen toch hé ;o). Ik bedoelde inderdaad het dunne fleecedoek. Ik oogstte gisteren mijn eerste artichoc, best wel een groot exemplaar. Maar ik was toch wel een beetje ontgoocheld omdat er haast geen hart was. Weet jij wat daar de reden van kan zijn ? Te laat geoogst ? Te vroeg geoogst ?

Carine p 30 juni 2019 om 15:24

Dag Maryse,
Een bodem van een artichok is nooit erg dik, maximaal ongeveer 3 cm dik. Je kan artichokken oogsten van het prille begin als ze nog vrij klein zijn tot veel groter, maar in elk geval niet meer als de bloem bijna opkomt.
Hoe kleiner hoe fijner van smaak en veel minder ‘haar’ zoals ik het noem. Hoe groter, hoe meer kans of vezels in de bodem en natuurlijk veel ‘haar’.
Artichokken kan je best stomen en niet koken. Dit behoudt de
Ook leuk om artichok bloemen in een schaal water te leggen.
Groetjes Carine

Maryse Vanderstraeten 30 juni 2019 om 21:24

Dank je wel Carine voor dit leerrijke antwoord

inge 29 oktober 2019 om 12:48

hoi ik heb dit jaar voor het eerst artisjok planten gekocht ze zijn al mooi in blad maar heb ze in de pot wat is nu wijsheid buiten nu nog uit planten of binnen zetten i v m de vort ik heb ook een koude kas zou dat ook een optie zijn te overwinteren?

Ruud & Diana 31 oktober 2019 om 13:20

Hallo Inge,
Nu het zelfs al heeft gevroren en de grond sneller kouder wordt zou ik zelf niet uitplanten maar ze in pot in de koude kas zetten. Ze kunnen zeker behoorlijk wat vorst verdragen, vaak is de combinatie met natte grond de reden waarom ze het soms begeven en in de koude kas kun je ze redelijk droog overwinteren. Binnenshuis is eigenlijk te warm, de koude kas is prima! En dan zou ik de planten, als ze rond eind maart/begin april weer aan de groei komen, buiten uitplanten.
groetjes,
Diana

Anoniem 1 november 2019 om 00:10

dank je wel voor uw reactie

jasper 31 oktober 2019 om 08:11

Dag. De vorst komt eraan en zodoende lees ik dit artikel + reacties. Veel dank hiervoor! Vraagje: er wordt gesproken over afdekken met vliesdoek. Gaat dit over de plant heen of rondom de plant op de grond?? Ben erg benieuwd.

Ruud & Diana 31 oktober 2019 om 12:58

Hallo Jasper,
De afgelopen jaren met vrij zachte winters bleven de planten hier vaak voor een deel groen en dan is het handig om het vliesdoek (maar je kunt bijvoorbeeld ook stro of jute gebruiken) vooral over de grond rond de planten te draperen. Als er strengere vorst wordt voorspeld kun je dan tijdelijk de bedekking wat ophogen of meer over de planten heen te bevestigen. Als de strenge vorst voorbij is kun je het weer weghalen. Wij hebben de laatste 2 jaar met amper vorst van betekenis helemaal geen bescherming meer gebruikt (maar daar moet ik dan wel bij vermelden dat wij 18 kilometer van de Zuid-Hollandse kust wonen, in gebieden met meer kou in de winter is dat wellicht geen optie).
groetjes,
Diana

Rosa 9 januari 2020 om 20:51

Hoi Hoi, een vraagje. wat zijn goede buren van de Artisjok? en wat zijn de verkeerde? ofwel, in combinatieteelt, waar plaats ik ze het beste?
Ik kijk uit naar je antwoord.

Hartelijke groet,
Rosa

Carine p 10 januari 2020 om 09:04

Dag Rosa,
Artichok heeft niet echt slechte buren, ook weinig goede buren. Volgens mijn boek is een goede buur de tuinbonen. Zelf doe ik dit niet omdat tuinbonen gevoelig zijn voor luis en artichok ook.
Heb je al eens kardoen geprobeerd? Een broertje van artichok waarvan je vooral de stelen eet. In Nederland en België zie je dit niet echt veel, spijtig want het is een makkelijke, mooie en heel productieve plant. Stelen smaken naar artichok. Je kan ook de bloem bodems eten zoals artichok, maar deze zijn kleiner.
Groetjes
Carine

Annemiek van Moorst 30 januari 2020 om 13:24

Hi Diana,
ik denk dat de hele grote 2,5 m hoge ‘artisjok’ een kardoen was. Ik heb beide soorten; kardoen is veel groter maar heeft veel kleinere bloemhoofden. Hier in IT eet men de net opgekomen bladeren die worden samengebonden en ook soms geblancheerd worden. De bloemen worden niet gegeten.
PS Ik geniet van al jouw blogs en informatie; heb er veel aan

Marjolijn de Winter 13 juni 2020 om 16:57

Dit dacht ik ook meteen, kardoenen worden inderdaad belachelijk groot (3m). Ik ga een artisjokbloem proberen vandaag, dankjewel weer!

Carine p 30 januari 2020 om 22:52

Dag Annemiek,
Van kardoen kan je zowel de stelen als bloemen eten. Let op, de bloemen moeten volledig gesloten zijn en dan heb je onderaan eveneens een bodem zoals artichok. Ik stoom deze zodat je makkelijk de bodem kunt recupereren. Deze is wel kleiner dan een artichok, maar zeker lekker.
Diana, je kan het verschil tussen kardoen en artichok ook aan het blad herkennen.
Groetjes
Carine

Mirjam 10 februari 2020 om 20:14

Dag Diane,

Hoe lang (hoeveel jaar) kan artisjok op hetzelfde bed staan? Vergelijkbaar met aspergers of is het toch wijs hem mee te laten draaien in de vruchtwisseling? Zoja, onder welk gewas breng je de artisjok dan onder? Ik hoop dat jij hier een antwoord op weet aangezien mijn moestuinierboeken hier helaas niets over noemen…alvast dank! (Ook voor alle inspiratie en kennis die ik inmidels al via mooiemoestuin heb op mogen doen 🙂

Ruud & Diana 10 februari 2020 om 21:43

Hallo Mirjam,
Eens per 3 jaar wordt het tijd om artisjokplanten te vernieuwen door stekken te nemen. Als je een vruchtwisseling aan wilt houden is dan een mooi moment om mee te draaien in de vruchtwisseling.
Maar ze kan zeker veel langer op dezelfde plaats staan, ik ken tuinburen waar de artisjok en -stekken wel ruim 10 jaar op dezelfde plaats staan. Omdat een artisjok geen verdere familie in de tuin heeft (op kardoen na) kun je haar planten waar je wilt. Maar liever niet in het vak van de vruchtgewassen of bladgewassen of koolgewassen want daar zou ze teveel voeding krijgen en heel veel blad maken (en wellicht mede daardoor minder artisjokken). In praktijk komt het er hier op neer dat we de artisjokplant in een hoekje van de tuin hebben staan, en dus niet bij de andere groenteplanten (omdat ze zo groot wordt, een paar jaar blijft staan, van droge en vrij arme grond houdt, etc.).
groetjes,
Diana

Carine p 11 februari 2020 om 11:57

Dag Mirjam en Diana,
Misschien nog een bijkomende hint. Artichokken zijn gevoelig aan bladluizen. Vandaar tracht ik deze weg van groenten te plaatsen die ook gevoelig zijn aan bladluizen, bv tuinbonen. Zelf verander ik mijn artichok planten om de 4 jaar door stekken te nemen en ook te zaaien. Bij het zaaien heb je wel grote kans dat je andere resultaten krijgt, soms met stekels die erg pijnlijk kunnen zijn.
Groeten carine

Seigers Annemiek 21 februari 2020 om 11:43

Hallo ik heb een vraagje heb nl ook een artisjokplant in de tuin staan . Vorig jaar als mini plantje erin gezet!! Nu is mijn vraag wanneer komen er ongeveer de eerste bloemen/ knoppen want afgelopen jaar zoals u wel zal snappen zat er natuurlijk niets aan .
Graag zie ik u reactie tegemoet !!
M.v.g Annemiek Seigers

Ruud & Diana 21 februari 2020 om 20:58

Hallo Annemiek,
Wanneer je de eerste artisjokken kunt verwachten hangt onder andere af van het formaat van de plant op dit moment, de standplaats, het ras, de voeding, etc.
Als je de artisjokplant vorig jaar al in het voorjaar hebt geplant en ze dat jaar nog goed is gegroeid zou je in principe dit jaar al wat artisjokken moeten kunnen oogsten. Maar als de planten niet goed groeien (door bijvoorbeeld schaduw, voedingstekort, te natte zomer, etc.), dan is er ook een kans dat je nog een jaartje langer moet wachten.
groetjes,
Diana

Priscilla 21 maart 2020 om 09:45

Hi Diana, ik heb voor het eerst twee soorten artisjok gezaaid in vrij grote pot met moestuingrond/vermiculiet mix. Kan ik ze op een zonnige plek onder glas in de tuin neerzetten? In een cold frame zoals de Engelsen dat noemen. Ik wil ze daarna in de tuin planten. Ik begrijp dat ik daarmee moet wachten tot na 12 mei. Bedankt voor je leuke website met goede tips! Groetjes Priscilla

Ruud & Diana 21 maart 2020 om 21:54

Hallo Priscilla,
Ik zou deze komende koude nachten nog even wachten, maar dan zou je volgend weekend de zaailingen onder koud glas (kas of platte bak) kunnen zetten, en in principe rond begin tot half mei uitplanten. Wanneer er volgende maand (april) nog nachtvorst komt kun je overwegen om de zaailingen voor 1 of 2 nachten naar binnen te halen maar dan is het onder glas al zo opgewarmd dat de grond niet meer bevriest (en potjes met grond waarin zaailingen staan dus ook niet). Dat neemt niet weg dat het altijd verstandig is om de weerberichten tot half mei in de gaten te blijven houden.
groetjes,
Diana

Goele VG 4 april 2020 om 15:24

Beste, we hebben vorig jaar in Texel enkele prachtige artisjokken bloemen gekocht. We hebben deze vervolgens laten drogen. Nu zouden we op basis hiervan graag enkele plantjes zaaien. Kan ik de gedroogde bloemen gebruiken om de zaadjes uit te halen en zo ja waar bevinden zich zich? Met dank voor uw reactie.

Ruud & Diana 5 april 2020 om 08:35

Hallo Goele,
Het ligt er vooral aan hoe rijp de bloemenzaden waren toen je ze kocht. Te vroeg geoogste zaden kiemen niet of slecht (en uiteindelijk rijpen zaden pas als de bloem is uitgebloeid). Maar je kunt het altijd proberen, de zaden zitten in het bloembed, dus als je alle bloemblaadjes uit de bloembodem trekt zitten onderaan die bloemblaadjes de zaden. Het is makkelijker te zien dan uit te leggen, ik vond hier een heel kort filmpje waarop je het goed kunt zien: https://www.youtube.com/watch?v=Dd5Yq5emjIE
Als je zaden vindt en ze niet leeg/plat zijn als je er in knijpt kun je zo proberen te zaaien, ik hoop dat het lukt!
groetjes,
Diana

Jelle 9 april 2020 om 23:23

Beste Diana,

ik heb sinds dit jaar een moestuin op een volkstuincomplex met een kasje! Nu ben ik doordat ik achterstallig onderhoud weg te werken had (en eerlijker gezegd: geen idee had waar te beginnen met voorzaaien) wat laat op gang. Is het nog mogelijk artisjok voor te zaaien binnen of kan ik dit project beter doorschuiven naar volgend jaar?

Vriendelijke groet,
Jelle

Ruud & Diana 10 april 2020 om 09:04

Hallo Jelle,
Allereerst gefeliciteerd met je eerste moestuin met kas!!
Je kunt zeker nog artisjokken zaaien hoor, het had wat vroeger gekund maar de zaden kiemen waarschijnlijk nu wat sneller doordat het huis al warmer en de zon sterker is. Het enige aandachtspunt is dat je komende winter, als de planten wellicht iets kleiner zijn dan wanneer je vroeg had gezaaid, wat kleiner zijn en je die wat eerder moet beschermen tegen vorst dan grotere en sterkere planten. Ik zou wel nu gelijk zaaien en niet veel langer meer wachten.
groetjes,
Diana

Marianne 17 april 2020 om 16:37

Dag Diana,
Allereerst mijn complimenten voor je prachtige en informatieve website. Ik heb nu eindelijk ook eens een vraag. Vorig jaar juni heb ik in de volle grond artisjokken gezaaid. Omdat ze veel groter werden dan ik had verwacht, heb ik er regelmatig de onderste bladeren vanaf gehaald. Ze zijn de “winter” goed doorgekomen. Er komen al bloemknoppen in, waarvan ik de eerste vier al heb gegeten: uitgesproken smaak waarbij een stevige vinaigrette op zijn plaats was. De nieuwe knoppen komen er in sneltreinvaart aan. Mijn moestuin is op rivierklei met zand, uitgelezen grond, voedzaam en waterdoorlatend. Ik heb de artisjokken nog helemaal geen mest gegeven. Waarmee kan ik ze het beste belonen en stimuleren? Ik las iets over algemene voeding, maar wat bedoel je daarmee?

Ruud & Diana 18 april 2020 om 09:05

Hallo Marianne,
Dankjewel voor je aardige woorden!
Artisjokken hebben niet veel voeding en ook niet veel vocht nodig. Maar als je intensief in de moestuin tuiniert zoals wij is voeding uiteindelijk toch nodig. Sommige mensen geven dat in de vorm van mest, compost en/of plantenaftreksels, sommige mensen geven koemestkorrels, ik gebruik graag groene Culterra omdat daar zowel wat stikstof, wat fosfor en kali in zit. Wat die stoffen doen kun je op deze pagina lezen: Moestuin/bemesting. En je vindt daar ook een lijst met wat er in bepaalde stoffen (zoals Culterra maar ook patentkali, koemestkorrels, verse mest, etc.) zit. Hoe je zelf je artisjok wilt voeden is dus een eigen keuze en hangt af van de standplaats, de voeding die al in de grond aanwezig is, hoe goed je plant groeit, wat er naast de plant staat (en dus wel of geen voeding van de artisjok ‘steelt’), etc. Een hoog stikstofgehalte is in ieder geval niet goed want dat geeft veel blad en weinig artisjokken.
groetjes,
Diana

miriam 25 april 2020 om 22:17

Hallo Diana,
Mijn artisjokken planten worden enorm groot, maar de knoppen gaan direct in bloemen over, dus niks om te eten. Wat te doen?

Ruud & Diana 27 april 2020 om 08:36

Hallo Miriam,
Het is voor mij heel lastig om in te schatten wat er mis kan zijn met je planten, want ik ken de omstandigheden niet.
Maar het klinkt als een verstoring in de balans qua voeding, je schrijft dat de planten enorm groot worden en de knoppen la bloeien voor je ze kunt oogsten. Wellicht heb je de planten teveel stikstof gegeven, dat kan zorgen voor veel blad en dat gaat altijd ten koste van bloei, vruchtzetting, etc. Iets anders kan ik niet bedenken, misschien heeft iemand anders nog een tip voor je.
groetjes,
Diana

Carine p 27 april 2020 om 08:57

Dag Myriam,
Ben je wel zeker dat je artichok hebt? Kardoen, van dezelfde familie wordt veel hoger en krijgt kleinere bloemknoppen, die nadien ook open komen met mooie kleinere bloemen. Grt carine

Johan 18 mei 2020 om 22:07

Hallo Diana, mijn artisjok stond gisteren met 2 grote en 8 kleine bloemknoppen te pronken. Het was echt een feest dat te aanschouwen. Vanmorgen had een vandaal de grote bloemen afgesneden en de plant met zijscheuten grotendeels vernield. Dat was heel schokkend om te zien en ging aan mijn hart. Nu kreeg ik tevens van de week te horen, dat de moestuin verkocht is door de eigenaar. Ik moet verhuizen in oktober. Zal ik hem nu, half mei, uitsteken en verplaatsen naar een andere locatie? Kan dat? Kan hij dan eind van het jaar toch weer gaan bloeien? Mvg Johan

Ruud & Diana 19 mei 2020 om 08:19

Hallo Johan,
Wat akelig, en vervelend dat je ook nog moet verhuizen!!
Ik zou zelf altijd kiezen voor het verplanten in het najaar. Maar als dat niet mogelijk is moet het maar, met een zo groot mogelijke kluit, en de komende tijd regelmatig water geven. Maar de kans dat ze dan nog weer gaat bloeien is niet groot want ze zal al haar energie nodig hebben om te herstellen. Sterk nog; als ze gaat bloeien kan dat ook van ellende zijn (omdat ze haar einde voelt naderen en zich nog voort wilt planten) en kun je die bloeistengels er beter in een zo jong mogelijk stadium afknippen want een gezond plant is na het verplanten belangrijker dan artisjokken/bloemen.
groetjes, Diana

Johan 19 mei 2020 om 23:08

Hi Diana, hartelijk dank voor de goede tip. In het najaar gaat het beslist lukken om de plant te verhuizen. Volgend jaar dan maar weer. In oktober/november moet ik van de tuin zijn. Het waterleidingbedrijf koopt alles stap voor stap op als beschermingsgebied. De laatste 3 jaar is het echt een zandwoestijn hier. Het grondwater wordt hier weggetrokken door de waterleiding en daardoor is het hier niet fijn moestuinieren meer. Aan water is moeilijk te komen. Hopelijk krijgen we toch nog wat hemelwater komend seizoen. Met vriendelijke groet, Johan

bart van parijs 20 mei 2020 om 16:50

dag diana, mooie site en praktische info. Maar ik heb ondertussen al zovele variëteiten en kleuren aan artisjokken zien passeren en vroeg me af wie goede ervaringen of tips heeft over geschikte eetvariëteiten ? want ik denk dat die kleine die je in bokaaltjes kan kopen totaal anders zijn dan diegene die je in de speciaalzaak vers ziet liggen ? alvast bedankt.

Ruud & Diana 21 mei 2020 om 09:17

Hallo Bart,
Dat is zeker zo! Maar omdat het vaste planten zijn heb ik ook niet veel rassen geprobeerd.
Ongetwijfeld hebben omstandigheden als grondsoort, vocht, voeding, temperatuur ook nog invloed op groei, opbrengst, smaak, etc.
Ik kan alleen maar zeggen dat we hier nog steeds het meest tevreden zijn over de Imperial Star, de paarse rassen vind ik mooier maar doen het (hier, in onze omstandigheden) minder goed.
Ik hoop dat iemand anders een beter antwoord voor je heeft, of tips voor de beste/lekkerste rassen.
groetjes,
Diana

Carine p 21 mei 2020 om 15:36

Dag Bart,
Ik woon in ZW frankrijk, dus wel een voordeel qua artichokken. Het groeit hier als bijna onkruid, zo makkelijk en tevens superlekker en gezond. Artichok heeft hekel aan teveel water, beginnende rottende bladeren en ook vruchten (gewoon afsnijden en als mulch gebruiken). Geen voeding nodig. Het is hier stikdroog en nooit geef ik water aan artichok (tenzij nieuw geplante scheuten of plantjes).
Alhoewel overal te lezen is dat artichok eerst gekookt moet worden en nadien blaadje voor blaadje met vinaigrette gegeten wordt, vind ik persoonlijk dat je vinaigrette eet en niet artichok. Artichok stoom of stoof je, afhankelijk wat je wil doen. Jouw bokaaltjes vergelijking (wat ik eerlijk gezegd niet lekker vind) kan je heel makkelijk bekomen door de artichokken te stomen. Na het stomen pel je de artichok tot het bijna zachtjes stuk. Je kan dit opleggen in olijfolie; ik steek dit in vriezer voor de pizza of maak dit klaar bij een slaatje. Het komt er vooral op neer om de artichok te knippen in vroeg stadium, zo kan je bijna 3/4 van de artichok eten. Hoe ouder, hoe meer bladeren je moet verwijderen en dan blijft alleen de bodem over. Dus, qua artichokken in bokaaltjes, dit zijn geen specifieke rassen; dit zijn vooral jong geplukte artichokken. Zelf heb ik verschillende rassen die lekker zijn : gros vert de laon, violette de provence (geeft hier in voorjaar en najaar vruchten), violette précoce etc. Allemaal kunnen ze dienen voor het opleggen., maar wees er vooral vroeg bij. Tussen haakjes, als ik de artichok gestoomd heb, nadien gepeld tot het zachte gedeelte, heb je wel veel bladeren over. Gooi dit niet weg, maar stoof dit op in olijfolie met ajuin, look wat tomatenpuree uit de tuin of wat gebakken spekjes. En dan nadien blaadje per blaadje afzuigen, het kan niet lekkerder! Hopelijk is dit duidelijk genoeg, anders vraag je nog maar. Heb wat weinig tijd nu, moet artichokken stomen. Groetjes carine

Mystie 21 mei 2020 om 00:16

Goedendag
Mijn artisjokken zijn waanzinnig groot; vorig jaar geplant. Er komen prachtige artisjokken aan. (3-5 per plant)
Wel zijn alle onderste bladeren door vochtigheid/rot/knakken enzo allemaal eraf. kan dit kwaad?
Hoe kan ik zorgen dan mijn plant toch ‘zo compact’ mogelijk blijft? Ook zodat hij niet omvalt.
Wanneer kan ik stekken verwachten?
Groet

Ruud & Diana 21 mei 2020 om 09:38

Hallo Mystie,
De compactheid van de plant hangt mede af van het ras. Maar daarnaast houdt een artisjok niet van veel voeding en vocht, ze groeien van nature in mediterrane gebieden met arme zanderige of stenige grond.
Je kunt lelijke/dode/zieke bladeren met een mesje dichtbij de plant afsnijden.
Ze maakt stekken wanneer ze daar aan toe is, dat hangt dus ook weer af van grondsoort, vocht, voeding, etc. Ik heb hier artisjokken gehad die in hun eerste jaar al een stek maakten maar ook wel eens een plant die er drie jaar mee wachtte.
groetjes,
Diana


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!