Tomaat ziekten

Over het algemeen beschrijf ik geen ziekten en plagen, ik heb er geen verstand van, en ik vind het ook een vervelend onderwerp, maar bij de tomaat vind ik het toch belangrijk er een aantal te noemen. Omdat tomaten nu eenmaal (helaas) wel gevoelig zijn voor een aantal ziekten en aantastingen. En omdat je bij sla nog wel eens kunt denken ‘ik zaai wel nieuwe’, maar tomaten zaai je op tijd, het duurt lang voor je ze oogst, en dan is het des te vervelender wanneer je na 4 maanden zorg toch ziet dat er iets mis is met de tomaten. En daarom vind je op deze pagina niet alle ziekten en plagen die bij tomaten voor kunnen komen, maar wel de meest bekende, en meest voorkomende.

Phytophthora

Gelijk maar beginnen bij de meest verwoestende ziekte bij tomaten (en aardappelen). Het is heel belangrijk om aantasting te voorkomen, want als je eerste plant eenmaal aangetast is door Phytophthora zul je helaas veel problemen krijgen en een groot deel van de oogst gaat dan verloren.

Phytophthora infestans is een schimmel. Vooral bij warm vochtig weer krijgt ze veel kans op de kop op te steken. Ze is nog veel beruchter bij de teelt van aardappelen, maar ook een tomatenplant kan door haar letterlijk verwoest worden. Je kunt proberen Phytophthora te voorkomen door een goede vruchtwisseling aan te houden (van 1 op minimaal 4 jaar), zorgen dat een plant goed op kan drogen na regen. Verder moet je elke plant warbij je het vermoeden hebt dat ze Phytophthora heeft vooral verwijderen.

In het begin kun je haar misschien niet zo herkennen, het blad krijgt iets bruinigs, het gaat wat hangen (bovenste foto), maar later wordt het heel duidelijk.

Dit zag ik eens bij een beginnend tuinbuurman verderop ons volkstuincomplex:

Phytophtora 2 verkleind

Eigenlijk heb je het nu al veel te ver laten komen: de stam en het blad zijn al helemaal bruin, eerder rot dan dor, de tomaten zelf zijn al echt smerig: een penetrante rotte geur, de kleur wordt een vreemde kleur bruin en ze ziet eruit alsof ze een botsing heeft gehad (allemaal harde en zachtere plekken).

Op dit moment moet je niet alleen de tomaten en planten vernietigen, je moet nu ook goed gaan uitkijken voor je andere tomaten, en voor je aardappelen want verspreiding door de lucht heeft ongetwijfeld al plaatsgevonden. Bij het vermoeden van aantasting direct weggooien en op dit stuk grond ook zeker de eerste 4 jaar geen tomaten of aardappelen meer telen.

Je kunt dus wel wat voorzorgsmaatregelen treffen maar in natte zomers is in de buitenteelt deze schimmel bijna niet tegen te houden in de hobbyteelt (er bestaan wel chemische middelen om Phytophthora te voorkomen of te onderdrukken maar die moet je dan echt elke 8 dagen “spuiten”).

Bedenk ook dat de schimmel zich verplaatst via de lucht, op plaatsen waar Phytophthora ‘heerst’ zie je dus een snellere en hevigere verspreiding. Ter verduidelijking; in et natte jaar 2012 had ik op de volkstuin buitentomaten en 3 planten thuis, in de achtertuin. Op de volkstuin werden de tomatenplanten al ziek toen de eerste aardappelplanten bij tuinburen Phytophthora kregen. Thuis, beschut door schuttingen en zonder andere tomatenplanten en aardappelplanten in de buurt, bleven de tomatenplanten zeker 3 weken langer gezond dan de tomatenplanten op de volkstuin.

Tot zover over Phytophtora; laat het je vooral niet afschrikken om zelf tomaten te telen, maar wees je wel bewust van wat het is, hoe je het zoveel mogelijk kunt voorkomen en wat je moet doen als je het eenmaal hebt (ook zeer belangrijk bij de aardappelteelt dus!).

Tomaat neusrot van Carine

Neusrot

Met dank aan Carine en Jeannette voor de foto’s. In 2013 kreeg ik een paar keer een vraag over neusrot, het warme, droge weer zorgde er blijkbaar mede voor dat planten er vaker last van hadden dan in andere jaren.

Neusrot is geen ziekte, en dat betekent dat een aantal tomaten last van neusrot kunnen hebben, of zelfs een hele tros, of meerdere trossen. Maar de volgende trossen kunnen gewoon prima van kwaliteit zijn.

Verwijder dus niet zomaar tomatenplanten omdat je denkt dat ze ziek zijn, verwijder alleen de aangetaste tomaten, met de tomaten die geen plekken veroorzaken is niks mis!

Tomaat neusrot van Jeannette

Neusrot treedt op wanneer planten niet genoeg water op kunnen nemen; dat kan zijn omdat de plant te weinig water krijgen, of omdat de plant wel water krijgt maar niet op kan nemen (door bijvoorbeeld een gebrek of ziekte).

Als een tomatenplant geen water op kan nemen vanuit de bodem, dan zal ze het vocht dat ze nodig heeft om in leven te blijven uit de tomaat zelf halen. Want een tomaat bestaat uit heel veel vocht.

En dat veroorzaakt dan die ingezonken donkerbruine of grijze plekken, vaak aan de onderkant van de vruchten.

Ik hoor het verhaal van neusrot wel vaak van mensen die op vakantie zijn geweest, het water geven aan een vriend of familielid over heeft gelaten en die persoon dat niet regelmatig heeft gedaan (geef liever 5 keer per week 1 gieter water dan 1 keer per week 5 gieters).

Paprika Neusrot

Maar het kan ook zijn dat er voldoende water wordt gegeven, maar de plant het niet op kan nemen; dat kan dan komen omdat de plant een slecht/ziek wortelgestel heeft. Of omdat er een Calciumtekort in de grond is. Of een teveel aan Natrium.

Neusrot zie je trouwens ook wel eens bij paprika’s, zie foto hierboven. Ook daar ingezonken, leerachtige plekken aan zijkant of onderkant van een vrucht.

Hoe kun je neusrot voorkomen:

  • zorg dat de grond niet te zuur is (geef vooral op zure grond regelmatig wat kalk)
  • zorg dat de grond in de kas gezond blijft, pas vruchtwisseling toe of vervang een deel van de grond elke paar jaar door gezonde grond van buiten
  • zorg voor een luchtige grond (spitten en compost door de grond werken), zodat een plant een goed worttelgestel kan maken
  • geef uiteraard voldoende water, laat planten, ook in het jonge groeistadium, niet uitdrogen
  • geef niet teveel voeding want dat kan verstoringen geven. Tomatenplanten hebben niet heel veel voeding nodig, Zelf spitten we voor de winter paardenmest met stro onder, en dan kan de grond de hele winter rusten. In het voorjaar, een week of 2 voor het planten geven we dan wat koemestkorrels en wat kali, of een organische meststof waar wat stikstof (N) en kali (K) in zit. Er bestaat ook speciale tomatenmest, van bijvoorbeeld DCM.
  • Zorg dat de verdamping niet te hoog is, dus in een warme zomer als die van 2013 kun je het beste alle ramen en de deur open zetten, en de ruiten wit kalken.

17 reacties op Tomaat ziekten

Ruud & Diana 8 juli 2020 om 08:22

Mail van Kurt:
Hallo Diana,
Normaal gezien ga ik niet vlug mensen lastigvallen met vragen over mijn moestuin, maar ik ben een beetje ten einde raad.
Heb jij enig idee wat deze tomaten scheelt? (Solar Flare en Wes). Ik heb twee stukken moestuin, en op de andere doen ze het fantastisch.
Maar deze bij mij thuis gaf dit resultaat. Het is een nieuw stukje grond dat ik vorige herfst in gebruik nam, en hier zitten we met een vruchtbaar overstromingsgebied,
waardoor de tomatenplanten wel een tikkeltje overbemest lijken (tomaten-bomen. fantastisch veel blad en stam; tomaten nogal goed verborgen..)
Alvast bedankt en vriendelijke groeten!
Kurt

Ruud & Diana 8 juli 2020 om 08:32

Bij deze de foto die Kurt me mailde:

Foto Kurt tomaat ziek

Ik heb dit zelf nog nooit gezien, ik heb gegoogeld (in het Engels op de symptomen zoals ik die zag) en kwam op bijvoorbeeld deze pagina terecht:
Tomatenziekten op website Mississippi State University

En dan lijkt het wel heel erg op de ‘Tomato Spotted Wilt Virus’. Als ik vervolgens googel op die naam kom ik bijvoorbeeld op deze pagina: Wikipedia Tomato Spotted Wilt Virus
En daar lees ik dat deze virusziekte door trips zou worden verspreid en dat daar dus ook vooral de nadruk op ligt; het voorkomen en bestrijden van deze insecten.

Ik ben benieuwd wat andere mensen denken, of ze het herkennen, zou het toch iets anders zijn, aanvullingen of tips zijn welkom!
groetjes,
Diana

Theo Peterbroers 10 juli 2020 om 15:40

Nederlands over TSWV; ik verwacht dat dit virus ook de bladeren aantast
https://wiki.groenkennisnet.nl/display/BEEL/Tomatenbronsvlekkenvirus (Tomato Spotted Wilt Virus)
Maar kijk ook eens naar wantsen, het schadebeeld lijkt er ook wel op. Als in het midden van die ronde vlekken een prikgaatje zit, zou dat het kunnen zijn. Wantsen verspreiden ook bacterieën en virussen wanneer ze eten.
https://www.walterreeves.com/food-gardening/tomato-stinkbug-damage/

Ruud & Diana 11 juli 2020 om 08:26

Hallo Theo,
Dankjewel voor het meedenken en de informatie en links!
Diana

Kurt Vandecasteele 8 juli 2020 om 11:32

Bedankt om dit op te zoeken, Diana! (oogsten, tuinieren, groenten/fruit inmaken,… Allemaal zaken die me een pak leuker lijken dan foto’s van tomaten-horror op internet te bekijken) Ik had al heel wat tijd zitten googelen, maar niets gevonden dat er op leek, maar dit zou het wel kunnen zijn. Voorlopig beperk ik me tot het verwijderen van de zieke vruchten, omdat de planten zelf geen ziekteverschijnselen lijken te hebben. Hopelijk moet ik mijn spade niet van onder het spinrag halen om de planten toch definitief uit de grond te halen (heb ik eigenlijk wel nog ergens een spade?)
Vele groeten!
Kurt

Mattie Schutte-van Eijk 14 juli 2020 om 11:57

Goedemorgen Diana,

Bij onze Coeur de Boeuf tomaten ( en ook alleen daar) heb ik net ontdekt dat de tomaten uitgehold worden als ze nog klein zijn.Er wordt een gaatje in gemaakt en -het- eet zich naar binnen.We zagen hele kleine donker bruine dingetjes. Geen idee welk beestje dat nu is. Overigens hebben we, gelukkig, al wat grote tomaten en hopen dat deze het zullen redden.

Vriendelijke groet,

Mattie Schutte-van Eijk

Ruud & Diana 15 juli 2020 om 08:56

Hallo Mattie,
Mmm, ik zou niet zo snel weten wat er gaatjes in tomaten maakt. Ik heb wel eens last gehad van slakken maar die maken meer een grote plek waarbij ze het velletje van de tomaat eten. En ratten hebben hier wel eens aan tomaten gevreten maar ratten zijn ‘slordig’, ze nemen grote onregelmatige happen waar je de tandafdruk bijna in ziet staan.
Ik googelde even op “tomato pests small holes in tomatoes” en dan vind je veel afbeeldingen en informatie. Misschien zou je dat ook even kunnen doen en herken je iets aan de vorm en grootte van de gaatjes op de foto’s en kun je zo herleiden wat het zou kunnen zijn en wat je er tegen zou kunnen doen.
Ik hoop dat je alsnog een goede oogst krijgt!
Diana

Mattie Schutte-van Eijk 15 juli 2020 om 19:51

Hallo Diana,

Dank voor je reactie, zal zeker gaan kijken naar die site. Ratten hebben we hier niet ( twee hoog) en slakken of pissebedden ook niet. Het is nu even rustig, hopelijk gaat het zo door en groeit alles lekker verder. Was vanmiddag bij mijn dochter in de tuin en daar zaten de pissebedden nog in de tomaat te smullen!!
Dus… einde tomaat in dit geval. Nogmaals dank en ik geniet van de leuke en handige tips op je site. Vriendelijke groet,

Mattie Schutte-van Eijk

Els Peeters 16 juli 2020 om 18:38

Dag Diana,
Ik heb dit jaar, na 2 jaar tomatenziektes, en 2 jaar niets meer te kweken, de moed dit jaar weer opgenomen om tomaten te zaaien, de planten staan nu in een kleine kas, van plastiek, met groene verstevigingsruitjes. Alles loopt prima, tot nu toe, ze zijn 1.60 hoog en met bloemetjes, maar van 2 planten zijn er enkele blaadjes, waarvan de zijkantjes lichtjes krullen, naar beneden.
Dit “serretje” is 2 m x 0.80 m, dus niet groot. Ik laat de brede , met ritssluitingen deur dag en nacht open, voor zoveel mogelijk goede lucht voor de planten en verwijderde al regelmatig bladeren of grote delen ervan, voor ventilatie. Is er iets mis met die 2 planten ?
Bedankt voor je antwoord.
Vriendelijke groetjes,
Els

Ruud & Diana 17 juli 2020 om 08:20

Hallo Els,
Ik durf niet te zeggen of en wat er mis is met je 2 tomatenplanten, gekrulde bladeren kunnen op een virusinfectie wijzen, of op ´stress´, bijvoorbeeld door een verstoring in bijvoorbeeld vocht of voeding, maar er zijn ook rassen die wat sneller gekrulde bladeren maken.
Ik googelde even voor je op “Tomato didease curling leaves” en vond veel informatie. Misschien kun je hier eens kijken, daar worden een aantal oorzaken beschreven: Texas A&M Agrilife
groetjes,
Diana

Roos 8 augustus 2020 om 09:09

Hallo Diana,

Sommige cherrytomaten, drogen een beetje in terwijl ze nog niet goed op kleur zijn.
Heeft iemand ook dit probleem en weet hoe dit komt?

groetjes Roos

Wijnie 8 augustus 2020 om 13:47

Roos, is het misschien neusrot zoals hierboven beschreven?
Groetjes Wijnie

roos 9 augustus 2020 om 08:57

Hallo Wijnie, nee het is geen neusrot de tomaten zijn oranjerood aan het verkleuren en het vel is rimpelig aan het worden nu waren aan 2 andere planten de trossen door gebogen en daar gebeurt nu eigenlijk het zelfde terwijl ik ook goede takken heb waar het aan gebeurt bij verschillende planten ik dacht zelf misschien vanwege de hitte en de sterkte van de zon heb dus nu vliesdoek gespannen om dat tegen te gaan. helpt niet echt.
gr. Roos

Foto Roos verdrogen tomaat

Ruud & Diana 9 augustus 2020 om 16:59

Hallo Roos,
Ik zou denken dat de tomaat door de zon/warmte/droogte is aangetast, een soort zonnebrand waarbij de cellen in de tomaat zijn beschadigd en dan kunnen ze niet meer groeien, geen vocht opnemen, etc.
Als ook het blad en de steel geel worden, verdrogen en afsterven is er helaas iets ernstigers aan de hand. Dan zou je kunnen googelen op de symptomen, in de Engelse taal voor meer informatie) en dan vind je pagina’s als deze: Clemson.edu
groetjes,
Diana

Rikken 23 augustus 2020 om 12:50

Ik wil graag iets vragen over een tomatenplant, hoe voeg ik een foto toe ? Ik heb tomaten die perfect rood zijn van buiten maar van binnen rot ?

Ruud & Diana 24 augustus 2020 om 08:49

Hallo Rikken,
Nee, ik vrees dat dit geen forum is maar mijn website en daardoor kan alleen ik foto’s plaatsen. Je kunt wel een link vermelden naar de plaats waar je een foto hebt geplaatst (bijvoorbeeld flickr) en die hier vermelden. En anders mag je een foto naar mij mailen, dan kan ik die bij je vraag plaatsen ([email protected]).
Ik heb zelf nog nooit tomaten gezien die van buiten prachtig rijp zijn maar van binnen rot. Zou het neusrot kunnen zijn, zie de foto’s hierboven en googel ook even op de term ‘neusrot in tomaten’ voor meer afbeeldingen. Tomaten die zijn aangetast door neusrot hebben onderaan een zwarte vlek maar van binnen zijn de cellen voor een deel ook kapot.
groetjes,
Diana

Yvonne 14 september 2020 om 22:28

Ahh hier heeft de phytrophtra toegeslagen in de kas. Eigenlijk al vanaf begin juli. Ik heb toen de aangetaste bladeren verwijderd wat eigenlijk heel goed hielp. En dit heel goed in de gaten gehouden… Iedere keer aangetaste bladeren verwijderd zodra er ook maar 1 klein spoortje van deze schimmel te zien was en dat werkte vrij goed… Totdat ik de afgelopen 2 weken door werk gewoon niet zoveel tijd meer had om in de kas bezig te zijn… In die tijd zijn bij een deel vd tomaten de stam aangetast, dus dan is er niks meer aan te doen en moeten de planten eruit… Gelukkig dus nu pas aan het eind van het seizoen hele erge aantasting vd planten en dus ook gewoon een hele emmers tomaten kunnen oogsten…
Volgend jaar de tomaten toch maar op een andere plek in de kas zetten… Heb ik meteen een winterproject, want het is nogal een werk om de hele boel te verhuizen… ☺️


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!