Lange en dunne zaailingen

 

Elk jaar krijg ik behoorlijk wat vragen van mensen die (in huis) hebben gezaaid en zich afvragen of het wel goed is dat de zaailingen na het kiemen zo lang en dun worden. Waarom doen ze dat, komt het nog goed, hoe kun je de zaailingen nog redden, etc..

Elk jaar worden deze vragen door meerdere mensen gesteld, het is dus een probleem dat vaak voorkomt. Terwijl het niet nodig is, want het is prima te voorkomen. En het is zeker niet altijd even makkelijk om het probleem op te lossen als de zaailingen eenmaal al te lang en te dun zijn; uiteindelijk zijn ze ten dode opgeschreven. Oftewel: je wilt dit probleem graag voorkomen. En als dat niet is gelukt, dan wil je het in een zo vroeg mogelijk stadium herkennen en oplossen. Op de bovenste foto zie je zaailingen die wat lang en dun worden maar zeker nog te redden zijn.

Ik probeer hieronder de oorzaken, symptomen en oplossingen aan te geven, maar dat was me nooit gelukt zonder de hulp van lezers van mijn website; mede dankzij de foto’s die zij me stuurden kan ik hieronder laten zien wat er fout gaat bij de zaailingen (vandaar ook de verschillende formaten foto’s op deze pagina). Mijn hartelijke dank!!

 

Waarom worden zaailingen lang en dun?

Om te kiemen hebben de meeste zaden tijd, vocht en warmte nodig, maar om te groeien hebben de zaailingen ook licht nodig. Elke plant heeft zijn eigen behoefte aan warmte, licht en voeding en zijn eigen kiemtijd. Pepers hebben bijvoorbeeld vrij veel warmte en tijd nodig om te kiemen en te groeien. Daarentegen kiemt en groeit bijvoorbeeld rucola snel en al bij veel lagere temperaturen.

Je moet je dus vooral even verdiepen in de soorten die je wilt zaaien (op mijn website kun je van elke bekende groente een teeltpagina vinden, met tips m.b.t. standplaats, voeding en ook zaaien). Er zijn soorten die je beter binnen (warm) kunt zaaien en soorten die je beter koeler kunt zaaien. Voor alle soorten die je in huis zaait geldt dat ze wel voldoende licht moeten krijgen. Zelfs in een raamkozijn op de lichtste en zonnigste kamer is het nog niet zo licht als buiten. En de soorten die je vroeg zaait krijgen ook nog te maken met korte dagen en minder zon.

De oorzaak van lange en dunne zaailingen is een verstoring in de balans tussen licht en warmte. Hoe warmer – des te sneller zullen zaailingen groeien. Maar als daar niet ook de juiste hoeveelheid licht is zullen de zaailingen zich rekken en strekken naar het licht. En dat rekken en strekken zorgt ervoor dat de zaailingen makkelijk omvallen, maar ook dat ze sneller ziek worden, minder goede wortels maken, etc., etc..

Voorbeeld 1:

In maart in huis gezaaide sla:

Zaailingen sla te lang en dun

 

Heel lang en dun en hoog, rechts zie je zelfs al wat zaailingen omvallen; de dunne, lange, slappe stengels kunnen het topje niet meer dragen, de worteltjes zijn nog veel te klein om kracht te kunnen geven. Je kunt ook zien hoe dun en doorschijnend, bijna waterig zwak de stengeltjes eruit zien. Deze slazaailingen hebben nagenoeg geen kans van slagen.

Sla houdt niet van warmte, ze kiemt en groeit graag bij koele temperaturen. Je kunt sla in maart prima onder glas of beschut buiten zaaien.

Ook sla, maar dan in april buiten gezaaid:

 

Deze zaailingen zijn kort, gedrongen, bijna als een soort rozetje, de blaadjes ontwikkelen zich al dicht bij de grond. En de blaadjes zorgen ervoor dat de zaailingen vocht en voeding kunnen opnemen = een sterk wortelgestel maken = verder kunnen groeien.

Voorbeeld 2:

Dit zijn zaailingen van rode bieten. In huis gezaaid (ik denk ook nog eens in een propagator, met dus nog een extra filter tegen licht en wat extra warmte onder de kap).

Zaailingen bietjes te lang

 

De rode stengeltjes zijn te lang, en ook nu maar 2 blaadjes, te weinig om voeding te kunnen opnemen om te groeien. Een slechte combinatie van te veel warmte en te weinig licht.

Zo staan hier de bietjes-zaailingen erbij wanneer ik ze hier begin maart in de kas zaai (maar iets later in maart buiten zaaien geeft hetzelfde resultaat):

 

Ook hier zie je weer een rozetje van meerdere blaadjes, laag bij de grond, gezond, gedrongen groeiend.

Een mooi voorbeeld is dit:

Meerdere zaailingen op een te donkere plaats bij waarschijnlijk huiskamerwarmte:

 

Het is leerzaam om te zien hoe de verschillende zaailingen op deze omstandigheden reageren: de broccoli houdt van een koele opkweek en zijn het langst van alle zaailingen in de bak (is ongetwijfeld ook als eerste gekiemd). Taget. staat denk ik voor Tagetes = afrikaantjes en ook die hellen al wat over maar toch minder erg dan de broccoli. En links zie je de peper, en die heeft van deze 3 soorten het meest behoefte aan warmte en ziet er nog het best uit. Dat neemt trouwens niet weg dat deze zaailingen zo snel mogelijk in een zo licht mogelijk raamkozijn moeten worden gezet. De broccoli ziet eruit alsof ze niet meer te redden is maar de Tagetes en de pepers hebben zeker nog een kans.

Is er nog iets aan te doen wanneer je zaailingen zo lang en dun groeien? Mits je er op tijd bij bent en de zaailingen nog niet zo dun en lang zijn als bij de eerste 2 voorbeelden en de broccoli dus zeker nog wel. Als je het in een vroeg stadium herkent kun je maatregelen nemen. En die maatregelen zijn vrij simpel; zet de zaailingen lichter en kouder/koeler. Niet direct naar buiten want dan is de overgang te groot. Het liefst naar een koude kas. Maar als je geen kas of platte bak hebt, dan wellicht overdag buiten zetten en ’s avonds in een koele garage of schuur of zolder, zo mogelijk ook daar voor het raam. En na een paar dagen ‘afharden’ kunnen de zaailingen dan buiten blijven.

Is het toch net iets te ver, dan kun je nog een noodgreep toepassen; de zaailingen heel voorzichtig (want de steeltjes breken heel snel en gemakkelijk en de zaailingen hebben maar heel weinig worteltjes) verspenen en dan dieper oppotten in een nieuw potje. En daarmee bedoel ik dat je zeker een derde deel van het steeltje dan onder de grond houdt. Of de zaailingen dat overleven is niet helemaal zeker, maar ik kan me een aantal keren herinneren dat ik het probeerde en het toch werkte (uiteraard in combinatie met direct lichter en koeler zetten).

Voorbeeld: deze Helianthus (zonnebloemen) zaaide ik zelf (ja, het gebeurt mij ook nog wel eens hoor). Niet eens te vroeg maar wel in vermiculiet in een afgesloten kweekbakje in een raamkozijn in huis (is minder licht en extra warm). En ik had die week geen tijd om de zaailingen uit het bakje te halen en op te potten:

 

Te lang en te dun, de twee kiemblaadjes zoeken naar het licht. Ik heb de zaailingen zodra ik het zag uit de zaaitray gehaald en opgepot in potjes met potgrond (met wat brekerzand erdoor gemengd). Ik heb ze een derde dieper gezet dan dat ze in de trays stonden. Nog dieper zetten (zo diep dat ze er bijna uitzien als een ´normale´ zaailing) is niet verstandig, want teveel steel dat onder grond wordt bedolven zorgt ervoor dat dat steeltje gaat rotten.

 

Uiteindelijk is het met deze zaailing nog helemaal goed gekomen, ik heb haar afgehard en naar de kas gebracht. Daar groeide gezond verder. In april na het uitplanten zag ze er zo uit:

En zo kwam het toch nog goed met deze zonnebloem!

 

Tot slot nog even de tips op een rijtje:

  • Zaai soorten die best wat kou kunnen verdragen niet te vroeg binnenshuis, kijk achterop het zakje zaden en zaai volgens de richtlijnen (of kijk naar de bekende zaaitabellen). Beter even wachten en in maart of april buiten zaaien, dan dat je te vroeg te warm in huis zaait en het mislukt.
  • Als je het toch wilt proberen of geen andere mogelijkheid hebt, zaai dan op de meest koele plaats in huis, direct in een raamkozijn op het westen of zuiden. Voor alle duidelijkheid: ik heb het dan niet over warmteminnende pepers, tomaten, etc. (want die zaai je wel warm – en ook zo licht mogelijk), maar over sla, andijvie, koolsoorten, krootjes, uien, prei, knolselderij, koolrabi – al die soorten die het bij een graad of 10 al prima naar hun zin hebben en kunnen kiemen.
  • Houd zaailingen in de gaten, zodra je ziet dat ze iets te lang en dun worden kun je nog prima ingrijpen en een betere standplaats zoeken. Hoe langer je wacht, des te lastiger wordt het om de zaailingen nog te redden.

Nou, ik geloof dat dit het wel is :-). Ik heb het in dit verhaal alleen over de bekende groenten gehad. Maar bedenk dat hetzelfde kan gebeuren bij bijvoorbeeld Calendula (goudsbloemen) die je in februari in huis zaait (terwijl ze liever tussen half maart en eind april in een koude kas of buiten wordt gezaaid). Ook voor eenjarigen geldt dat er soorten zijn die veel tijd en warmte nodig hebben, maar ook soorten die best wat kou kunnen verdragen, sneller kiemen en liever wat later en dus lichter worden gezaaid.

Tot slot dan nog 1 heel sneue foto die ik op internet vond:

Zaailing echt te lang bijna dood

 

Ach, iemand die zo z’n best doet om zo’n lange, dunne zaailing te redden door er een stokje schuin onder te steken verdient het eigenlijk wel om er een mooie plant aan over te houden. Maar ik vrees dat deze zaailing het niet heeft gered. Je ziet dat het stengeltje al zo slap is dat het knakt. Ook dieper oppotten is voor deze zaailing hoogstwaarschijnlijk te laat. Dit is trouwens, volgens het forum waar ik de foto vond, een zaailing van een peper (maar het kan ook Cannabis sativa zijn, zie daarvoor even bij de opmerking van J.W. + mijn antwoord hieronder), ook daarmee kan het dus fout gaan. Pepers, paprika’s, tomaten, etc. hebben meer warmte en tijd nodig maar er moet altijd een goede balans zijn tussen de hoeveelheid licht en hoeveelheid warmte.

Ik hoop dat iemand iets heeft aan de informatie en foto’s op deze pagina!

 

3 gedachten over “Lange en dunne zaailingen”

  1. Hoi.

    Ik lees je blog regelmatig met veel plezier!
    Maar bij de laatste zaailing maak je een foutje. Het is geen peper maar wiet. Zijn vaak erg dure zaadjes vandaar dat mensen er vaak veel moeite voor willen doen.

    Groetjes J.W.

    1. Hallo J.W.,
      Ik moest even verzinnen hoe je zo zeker kon weten dat het in dit geval niet om een peper maar om Cannabis sativa gaat, want er zijn alleen maar 2 kiemblaadjes, en de foto is erg overbelicht. Als iemand tegen me zou zeggen dat het een zonnebloem is, of een spitskool, of basilicum, dan zou ik het ook geloven 🙂 . Als ik heel, heel goed kijk zou het eerste echte blaadje iets van een karteltje kunnen hebben dat Cannabis ook heeft maar verder dan dat kom ik niet. En ik weet heel zeker dat ik de foto als bijlage heb gevonden op een Amerikaans chilipeper-forum. Maar nu zie ik dat het logootje onderaan de foto linkt naar een wietwebsite. En wat dat betreft liggen wiet en pepers dicht bij elkaar; op elk chilipeperforum wordt ook wel geschreven over wiet en andersom, beiden in trek bij veel jonge mannen tussen de 15 en 30 jaar (weet ik als als peper-fan, niet al wiet-fan want ik rook niet eens gewone sigaretten 🙂 ). Ik ken wel peperzaden die ook meer dan 12 euro per zakje van 5 zaden kosten, en ik ken ook mensen die heel erg hun best doen om peperzaailingen te redden (in dit geval is het voor 99,9% voor niets geweest), maar ik zal in de tekst erbij zetten dat het wellicht ook wiet zou kunnen zijn. Het is het grote nadeel van het gebruiken van een foto van internet, daarom gebruik ze ook maar heel zelden. Mocht iemand een zelfgemaakte foto hebben die ik op deze pagina zou kunnen plaatsen om te laten zien hoe lang en dun zaailingen kunnen zijn en wat de gevolgen zijn, dan hou ik me van harte aanbevolen!!
      In ieder geval hartelijk dank voor de tip/verbetering!
      Diana

  2. Hallo Diana,
    Weet niet echt hoe ik in contact met je kan komen dus doe het maar even op deze manier.
    Ben 1 febr. jl. verhuisd van het ‘drukke’ Klaaswaal naar het Franse platteland. Ben hier een grote moestuin begonnen (mijn 1e van mijn leven) en moet nog veel leren. Zo ben ik er achtergekomen dat met een rode viltstift op gele labeltjes schrijven geen suc6 is. Derhalve mijn vraag : is bijgaande foto nu een komkommer of een courgette?……………..
    Helaas kan geen foto kopiëren/plakken. Heb je mss een oplossing van dit probleem.
    Ik hoor graag van je, hartelijke groet uit LDF.
    Johan van Antwerpen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.