Vijg

Eerst even dit, mocht je internationale informatie over vijgen zoeken:

• Latijnse naam:     Ficus carica
• Engelse naam:     Fig
• Duitse naam:      Feige
• Franse naam:      Figuier

De vijg is een grote struik of kleine boom; onder ideale omstandigheden (ze komt oorspronkelijk uit West-Azië en Zuid-Europa) kan ze wel ruim 12 meter hoog worden. Haar afkomst verraadt gelijk ook dat ze niet de meest winterharde boom is, ze kan temperaturen rond de -15 graden Celsius prima verdragen maar dat hangt uiteraard ook af van de omstandigheden (gezondheid, leeftijd, het ras, grondsoort, vocht, etc.).

Hier doen vijgen het heel goed; we hebben zelf jarenlang een vijg in de kas gehad maar die hebben we er uiteindelijk uitgehaald omdat de takken en bladeren van de vijg makkelijk de hele zijkant en bovenkant van de kas in beslag nam, de takken groeiden zelfs de ramen uit en het wortelgestel groeiden meters breed en diep. Ze is dus zeer groeikrachtig!

Als je daar plaats voor hebt is dat niet erg, ze maakt ook in Nederland uiteindelijk een boom van ruim 4 tot 5 meter hoog en met een kroon die wel even breed kan worden: onze volkstuinbuurman heeft al ruim 25 jaar een vijgenboom in de tuin en daar zien we dat ze zo heel groot kan worden. Het is een prachtig gezicht, met de grote ingesneden bladeren geeft ze een mediterraan uiterlijk aan de tuin, en de opbrengst van grote sappige vijgen is ook behoorlijk groot.

Toch zie ik één groot nadeel: de boom is zo groot dat je er makkelijk onderdoor kunt lopen. En daardoor hangen de vijgen allemaal bovenin de boom, waardoor die op een hoogte van 3 tot 5 meter moeten worden geoogst, met een trapje of ladder, al oppassend dat je geen wesp tegenkomt als je een vrucht op de tast plukt.

Ik heb om die reden jarenlang vijgen in een pot gehouden. Ik las eens dat een vijg prima in een pot gehouden kan worden en de maat van de pot de maat van de vijg bepaalt (uiteraard samen met het ras, voeding en standplaats). Het voordeel is dat je de vijg in toom kunt houden, en ook handig dat je haar kunt verzetten bij bijvoorbeeld strenge vorst. En je kunt ook prima vijgen oogsten! Er zijn ook nadelen: afhankelijk van de maat pot blijft de struik maar ook de vruchten vrij klein. En de oogst is dus beperkt. Een vijg in pot is ook iets gevoeliger voor vorst (omdat de wortels die langs de pot groeien makkelijker kunnen bevriezen dan wortels onder de grond). En je hebt er wat meer werk aan, zoals voeden en water geven in de zomer. Bovendien blijkt de vijg hoe dan ook een groeikrachtige struik/boom te zijn. Ik moest elk jaar 2 keer de wortels los knippen/zagen die door de afwateringsgaten in de pot de grond in groeiden, één keer waren zelfs de afwateringsgaten gescheurd, zo sterk was de vijg.

Dus: als boom doet ze het prima, mits je er voldoende ruimte voor hebt, en het geen punt vindt om op hoogte te moeten oogsten. In een extra grote pot (of bijvoorbeeld grote speciekuip waar je afwateringsgaten in maakt) gaat de teelt ook prima, mits je de vijg daarin goed verzorgt en het niet erg vindt dat de opbrengst wat kleiner is. Ook leuk: ik kocht voor op Ruud’s balkon een Little Miss Figgy, een vijgenras dat kleiner blijft (ongeveer 1 meter hoog met kleine maar lekkere vruchten, is me beloofd) en dus zeer geschikt voor potten, balkons en kleine tuinen. Later las ik dat ook Little Miss Figgy een forse struik kan worden, ze is geen klein blijvende struik maar vooral een langzaam groeiende struik. Ook prima, het resultaat is ongeveer hetzelfde, mits je Little Miss Figgy wel af en toe ook snoeit.

Wat kan er dan nog? De struikvorm. Dat is uiteindelijk een boom die je vanaf de grond al zoveel mogelijk zijscheuten laat maken (vooral ook omdat de struik laag door snoei nieuwe scheuten maakt die vruchten geven en snoei hoog in de struik juist zorgt voor meer groei). Lees er meer over bij de alinea over snoeien. Zo blijft de boom lager, wel breder: een goede plantafstand blijft belangrijk. Maar met een meer dan prima opbrengst die je ook nog eens op redelijke hoogte kunt oogsten. Dat komt mede doordat vijgen in principe aan nieuwe takken groeien. Dus hoe meer vertakkingen, hoe meer vruchten.

De meeste vijgenrassen zijn over het algemeen zelfbestuivend, een vijgenstruik/boom heeft dus geen bestuiving van een andere vijg nodig. Er zijn echter wel enkele uitzonderingen, houd daar rekening mee als je een vijgenras zoekt en koopt. Een vijg bloeit ook niet zoals we dat gewend zijn van bloemen en bloesems: de bloemen ontwikkelen zich in de bloembodem (dus eigenlijk bloeit ze in de vrucht). Ze wordt (kruis)bestoven door de vijgenwesp (die via de achterkant de vijg in gaat, daar eitjes legt en en passant stuifmeel meeneemt en de bloemen bestuif). Dat is dan ook de reden dat er meer dan 1000 vijgenrassen en kruisingen bestaan. De vijgenwesp komt (nog) niet voor in Nederland maar door klimaatverandering wordt ze wel al gezien in Frankrijk en België. Een vijg kan dus ook uitgroeien tot een rijpe vijg zonder bevruchting (want in koele klimaten is er geen vijgenwesp).

De vruchten kunnen per ras in kleur verschillen; de schil is groenig, geelachtig, lichtbruin, donkerbruin tot zelfs donkerpaars. De kleur van de schil zegt niets over de smaak van de vijg. Het vruchtvlees kan crèmekleurig zijn, maar ook zachtroze, lichtbruin, framboosroze, paarsachtig bruin en alles daartussenin. De kleur van het vruchtvlees verraadt wel de smaak: hoe lichter die kleur, des te meer bloemig en honingachtig is de smaak. De donkerste kleuren van het vruchtvlees gaan in smaak meer richting bessen, bramen, karamel en dat soort warme smaken.

Vijgen zijn niet heel sappig (hoewel ook dat enorm kan verschillen per ras); het vruchtvlees is heerlijk zoet, bijna exotisch, en vlezig, en ze bevat heel veel heel kleine eetbare pitjes (in de verte een beetje vergelijkbaar met een kiwi waarvan de pitjes ook een beetje tussen je tanden knisperen).

Ik heb op internet eens gelezen dat ook het blad van vijgen eetbaar is, het wordt wel gebruikt om bijvoorbeeld thee van te zetten of ijs van te maken en zelfs ook als verpakking (net als in bananenblad kun je er voedsel in verpakken, het pakketje stomen en dan de vulling opeten). Ik heb het zelf eens geprobeerd en er thee van getrokken; het was heel vies, erg bitter 🙈😅). Maar daar moet ik bij melden dat ik 2 grote bladeren in een halve liter kokend water liet trekken, zoals het recept aangaf, wellicht was dat niet helemaal goed.

In 2025 waagde ik daarom nog een poging, dit keer in een siroop. Het was verrassend en lekker!! Ik schreef er een blog over: Bladeren. Het bittere van die eerste poging in de thee had blijkbaar te maken met de bittere bladsteel. Door die ruim weg te snijden, het blad vervolgens te roosteren en dan te koken met water en suiker krijg je een heerlijke siroop met in de verte tonen van kokos en iets van vanille (ik moest ook gelijk aan pandanblad en aan agavesiroop denken). Nou ja, lees vooral het recept in het blog, en probeer het eens, het is echt de moeite waard!

BODEM

Zoals gezegd hebben vijgen een flinke groeikracht. Ongetwijfeld nog wat meer op onze vette en voedzame klei dan bijvoorbeeld op zandgrond. Vijgen houden van een neutrale of iets kalkrijke grond (de ideale pH is 6,0), op zure gronden is het daarom handig om elk jaar wat kalk te strooien.

Vijgen groeien in verschillende klimaten en ook verschillende grondsoorten over de hele wereld. Ze houden van voldoende vocht en een gematigd warm klimaat maar kunnen tegelijkertijd heel goed tegen droogte en hitte, maar dus ook tegen een koel en vochtig klimaat. Het is wel heel belangrijk om het juiste ras te kiezen (sommige rassen kunnen beter of minder goed tegen droogte, van andere rassen kunnen de vruchten wel of juist niet goed tegen regen met schimmel als gevolg, etc.). In Nederland kies je op zandgrond wellicht het best een zonnig en beschut plekje in grond die je goed hebt verbeterd met flink wat rijpe compost, voor een vochtvasthoudend vermogen. In onze kleigrond staan de vijgen ook zonnig, in grond die we juiste ook luchtiger hebben gemaakt met rijpe compost, en op een klein heuveltje zodat ze in de winter niet te lang te nat blijven staan. Het liefst dus vochtig in de zomer en niet te nat in de winter. Dat geldt ook voor vijgen in pot.

Plant een jonge vijg in een flink plantgat met potgrond, voor een goede start. Ook als je haar in pot wilt telen (gebruik dan dus wel een extra grote maat pot, zoals een speciekuip met een inhoud van 60 liter, of kies een ras dat klein blijft) vul je die bij voorkeur met potgrond.

BEMESTING

Vijgen hebben in de volle grond weinig of geen voeding nodig (tenzij je op extreem arme grond tuiniert), de wortels zoeken zelf in diepere lagen van de grond naar voldoende voeding. Natuurlijk helpt een mulchlaag onder de boom/struik: het gaat de groei van onkruid tegen, het neemt een eventueel teveel aan vocht (bijvoorbeeld in de herfst/winter) op, het houdt de warmte in het najaar ook wat langer vast, het gaat verdamping in de zomer tegen en houdt de grond dan dus juist wat vochtiger. En tot slot verteert de mulchlaag langzaam, stimuleert het daarmee het bodemleven en geeft het langzaam en voldoende voeding af. Er is slechts één nadeel, en dat is dat het een heel goede bodem is voor uitlopers om zich in vast te zetten 😄. Als je geen uitbreiding wilt zul je dus af en toe onderin wat nieuwe uitlopers/’stekken’ moeten verwijderen.

Een vijg die in een pot staat moet natuurlijk wel wat voeding krijgen. Je kunt daar bijvoorbeeld een matige hoeveelheid samengestelde organische meststof voor fruit voor gebruiken (met niet teveel stikstof want dat zorgt voor veel groei en blad) en juist wel wat extra kali (want dat zorgt voor een goede vruchtontwikkeling en smaak). Wat je ook kiest, let goed op de samenstelling (niet teveel N = stikstof, wel wat K = kali), en houd je aan de aanwijzingen op de verpakking (of geef iets minder, want vijgen krijgen in hun landen van oorsprong ook niet veel voeding).

RASSEN

Van 1 vijgenstruik haal je zeker een goede opbrengst. Mocht je, net als wij, meerdere vijgen willen zetten, zorg dan voor een goede plantafstand in de volle grond. Boeken en internet geven aan dat er een planafstand van minimaal 4 meter is. Ik durf het bijna niet te zeggen, hier staan ze dus krapper (op ongeveer 2,5 meter, omdat ik nu eenmaal alle drie onze vijgen naast elkaar in hetzelfde stukje tuin wilde zetten 🙄🙈). En dat maakt een volle rij waar ik in de zomer niet tussen kan en het bijna een haag is, maar in de winter kan ik er nog wel net bij om ze te snoeien. En snoeien is extra belangrijk als je ze krapper dan de aanbevolen 4 meter van elkaar zet.

Er zijn steeds meer rassen verkrijgbaar die ook geschikt zijn voor het koele Nederlandse klimaat, maar het overgrote deel van de vijgenrassen heeft meer warmte en tijd nodig dan we in Nederland kunnen bieden (die warmtebehoeftige rassen zijn trouwens wel geschikt voor de teelt in een kas, mits je daar plek voor hebt en weet hoe groot een vijg kan worden). Let bij de aankoop van een ras dus als eerste op de kans op succes in een koel klimaat. Daarnaast zijn er vroege en late rassen, kleinvruchtige en grootvruchtige rassen, in verschillende kleuren, en er zijn zelfs rassen die meer geschikt zijn als sierboom en weinig vruchten geven (of vruchten die niet goed rijpen of niet heel lekker zijn). En voor het eerste zie ik nu ook vijgen die kleiner blijven en zeer geschikt zijn voor de teelt in pot, op balkon, terras of kleine tuin (dat zijn vooral rassen die langzamer groeien, zoals er ook extra groeikrachtige en snelgroeiende rassen zijn). Er bestaan meer dan 1000 rassen (al is het assortiment in Nederland beperkt en vooral toegespitst op de rassen die in ons klimaat kunnen groeien). Verdiep je vooral in de eigenschappen van de verschillende rassen voor je een vijg koopt, en/of vraag advies aan de kweker.

Wij hebben zoals gezegd zelf 3 vijgen (vroeger allemaal in kuip, ondertussen gezusterlijk naast elkaar in een rij: een Brown Turkey met half tot eind juli een eerste oogst en mogelijk in de vroege herfst een tweede oogst van grote, donkere vruchten. Daarnaast een Peretta die de eerste oogst in augustus geeft en soms in de latere herfst nog een kleine tweede oogst, maar in een natte en koude herfst niet, de vruchten zijn wat lichter van kleur en ook wat kleiner. En tot slot een Signora, een prachtige struik met diep ingesneden blad, maar helaas heb ik er na 5 jaar nog steeds geen vrucht van kunnen oogsten. Ik hoop dat ze, nu ze in de volle grond staat en flink is gegroeid, volgend jaar wel vruchten geeft (in tegenstelling tot de 2 andere geeft Signora niet 2 x vruchten maar slechts 1 keer, in de herfst, ze heeft meer tijd en warmte nodig, de bijna zwarte vruchten zouden heel erg lekker moeten zijn 🤞).

De Brown Turkey is het meest bekende en verkrijgbare ras, met een goede oogst van extra grote en heerlijk zoete vijgen,  en doet het in Nederland heel goed, ook in de volle grond, mits ze warm en beschut staat

Andere bekende rassen zijn:

• Col de Dame Blanc (geeft 1 oogst in de herfst)
• Rouge de Bordeaux (geeft 1 oogst in de herfst)
• Kadota (geeft ook een vroege Breba-oogst)
• Panachée (prachtige gestreepte vijgen maar geeft maar 1 oogst en ook nog eens heel laat, lukt niet elk jaar)
• Verdino del North (geeft 1 oogst in de herfst)
• Bornholm Diamant (geeft ook een vroege Breba-oogst)
• Brown Turkey (geeft ook een vroege Breba-oogst)
• Little Miss Figgy (klein formaat/langzame groeier, daardoor zeer geschikt voor potten/balkon/terras/kleine tuin/etc.

Over dat oogsten wil ik nog iets vertellen. Die valt dus in principe altijd in de nazomer of herfst maar soms kun je ook al in de zomer oogsten. Dat zijn de vruchtjes die de winter hebben overleefd en dus eerder groeien en afrijpen dan de vruchten die in het nieuwe jaar worden gevormd. Soms zie je in de naam ‘Twotimer’ staan, zoals Peretta Twotimer, dat betekent dus niets anders dan dat er ook nog overwinterde vruchtjes (niet de kleine bruin wordende vruchtjes maar de ‘kleine groene erwtjes’) extra vroeg kunnen worden geoogst. Ik heb juist van de Brown Turkey vrijwel elk jaar 2 oogsten – alles hangt af van het ras (want er zijn dus rassen die maar één oogst geven), van het weer in de winter, en het snoeien. Zo’n extra vroege oogst wordt ook wel een Breba-oogst genoemd, of Bifinère. De rassen die geen vroege oogst van vruchtjes van vorig jaar geven worden Unifère genoemd. De vijgen die je kunt oogsten van een Breba-oogst zijn vaak groter, sappiger en lekkerder dan die van de late oogst van vruchtjes die in dit jaar zijn ontwikkeld (Main-crop, Unifère).

Logischerwijs zou je kunnen bedenken dat je altijd een Bifinère vijg wilt, die dus een extra lekkere oogst van grote vijgen geeft met daarnaast nog een oogst van wat kleinere vijgen in de herfst. Redenen om toch liever een Unifère vijgenras te kiezen kan zijn omdat je de vijgen en/of de boom erg mooi vindt of de vijgen van het ras dat je kiest erg lekker vindt. Hoe dan ook is het dus belangrijk om in ieder geval na te denken over wat je wilt voor je een ras kiest en vijg koopt.

Een interessante website met informatie plus webshop met daarin bijzondere vijgenrassen is die van deze vijgenkwekerij: PlantenMaker. En wellicht is het ook nog leuk of handig om dit blog te lezen dat ik schreef over de vijgenrassen die ik heb, nieuwe inzichten, etc.: Grote vijgen

PLANTEN

Koop een vijg in pot (ze zijn wortelecht, niet geënt) en plant ze uit bij niet vriezend weer, het liefst in het voorjaar (tussen eind maart en eind mei, wanneer de grond wat minder koud is en de boom/struik genoeg tijd heeft om goed aan te slaan, te wortelen en sterk te worden voor de volgende winter.

Vijgen zijn ook heel makkelijk zelf te stekken, of beter nog; af te leggen. Laat daarvoor een jong tak die laag geplaatst is op de grond rusten en zorg dat ze contact houdt met de grond (door er bijvoorbeeld een krammetje overheen te zetten die je in de grond steekt). Geef regelmatig water en dan zal ze na enkele weken worteltjes gaan maken. Na enkele maanden zal ze voldoende wortels hebben en kun je haar voorzichtig uitgraven, los knippen van de moederplant en in een ruime pot met potgrond oppotten.

Plant gekochte of zelf gestekte planten net zo diep als ze in de pot stonden; te diep geplante planten kunnen opslag van veel kleine, dunne korte twijgen geven.

BESCHERMEN

De eerste rijpe vijgen oogsten we hier vaak rond half tot eind juli al (van de vruchtjes van vorig jaar = Breba-oogst dus). Helaas is dat ook de tijd dat de eerste wespen verschijnen. Zeker als de vruchten barsten na een regenbui zijn ze zeer gewild. Niet alleen wespen vinden ze lekker, er zijn ook vogels die van rijpe vijgen houden. Ik heb het zelf nooit gezien maar ik gok dat er hier nog wel eens wat halsbandparkieten van de vruchten snoepen (omdat ze nooit de hele vrucht eten maar er één grote hap uit nemen, maar ik kan me vergissen). Of zouden het ratten zijn? ik durf het niet met zekerheid te zeggen.

Je kunt de oogst eventueel beschermen door er een fijnmazig net overheen te draperen, zorg dan wel dat het goed en hermetisch afgesloten is en vogels er niet in verstrikt kunnen raken. Een andere mogelijkheid is om elke jonge vijg te beschermen door er een organza-zakje (die vaak worden gebruikt om sieraden in te verpakken/versturen/bewaren) omheen te hangen en dicht te binden.

Aan de andere kant; het is veel gedoe om een groot net of vlies over zo’n grote struik te bevestigen of allemaal kleine zakjes over alle vijgen. Ik dek de struiken hier nooit af, wil met alle plezier mijn oogst (die toch groot genoeg is) delen met andere dieren. Maar als dieren geen vijgen voor me over zouden laten zou het zeker een ander verhaal worden en zou ik wellicht een deel van de boom beschermen/inpakken.

Ik ben trouwens wel een keer gestoken toen ik een vijg plukte, ik had niet gezien dat er een wesp diep in de vijg zat – altijd even goed kijken dus wanneer je plukt.

SNOEIEN

Dit is een lastig onderdeel. Want in heel veel boeken en op internet lees je dat je een vijg snoeit zoals je een appel of peer snoeit: je laat de boom vertakkingen maken en snoeit elk jaar een deel van een tak terug om te zorgen dat er veel zijscheuten komen. Dat is zeker een optie, als je veel ruimte hebt en er een mooie grote boom van wilt maken. Maar als je een kleinere ruimte hebt, de vijg niet te hoog wilt laten worden, en toch een goede oogst wilt, is ‘verjongingssnoei’ de best optie. Je snoeit de vijg dan zo min mogelijk maar haalt eens per jaar of per 2 of soms zelfs 3 jaar (afhankelijk van het ras, groeisnelheid, de ruimte die je hebt, etc.) een grotere dikkere tak onderin de struik weg. Hoog in de struik snoeien levert meer snelle groei op (omdat daar planthormonen zitten die die groei stimuleren). Snoei in het lagere gedeelte van de struik levert meerdere nieuwe scheuten op die al snel vruchtjes gaan dragen (omdat de planthormonen die lager in de struik zitten de vruchtzetting stimuleren).

Ik heb veel over het snoeien (en vooral ook niet snoeien) van vijgen geleerd op de website van Ross Raddi. En dit is een video waarin hij goed uitlegt hoe je een vijg het best kunt snoeien:

Snoei in ieder geval nooit in de groeimaanden want vijgen kunnen hevig bloeden, met een melkwitachtig sap. Snoei daarom ergens tussen november en februari, bij niet vriezend weer.

Ik kreeg ook nog de tip voor deze (Nederlandstalige) video over het snoeien van vijgen en nog wat meer tips:

Zoals ik eerder schreef hebben we jaren geleden (ik denk rond 1994) een paar jaar een vijg in de kas gehad. Ik vond nog een oude foto waarop je wellicht kunt zien hoe we die toen hebben gesnoeid en geleid:

Dit is de vijg zoals die ooit in de kas stond. Nu bedenk ik dat dit een grote boom werd en we best een leuke opbrengst hadden maar het had heel veel beter gekund. Ik heb gesnoeid zoals ik dat bij een leiappel zou doen maar het is een vijg; die dus op nieuw hout bloeit waardoor de meeste vruchten dus aan nieuwe groene groei groeiden en vooral uit het raam hingen 🙄). Ik zou het nu dus zeker niet meer zo doen.

Snoei naar aanleiding van dit verhaal en de video’s vooral op gevoel. En bedenk daarbij: een vijg kan in principe 3 vruchtzettingen per jaar krijgen. Dat gaat in Nederland niet lukken, maar 2 is mogelijk als je het juiste ras hebt. En voor die eerste vroege Breba-oogst in de zomer is het belangrijk dat de kleine groene ‘erwtjes’ aan de boom/struik blijven. En daarvoor zul je die nog groene takken met groene erwtjes zo min mogelijk weg moeten snoeien. Maar je wilt ook takken die niet te dicht op elkaar zitten (want dan krijgen ze niet genoeg licht), geen kruisende takken, geen dode takken, en geen takken die uit de richting of heel hoog groeien. Je wilt een goed vertakte boom die niet te groot/hoog is en waar genoeg licht en lucht in komt voor de vruchten.  

Probeer bij het snoeien in de winter de nieuwe takken waar nog van die kleine groene ‘erwtjes’ in hangen dus zoveel mogelijk te laten zitten want die kunnen in het nieuwe jaar zorgen voor een extra vroege oogst.

OVERIGE TEELTTIPS

Afhankelijk van de standplaats is water geven uiteraard belangrijk. Een vijg kan heel goed tegen droogte maar groeit en ‘bloeit’ beter als ze voldoende vocht krijgt. De vijg die hier bij de buurman in de volle grond staat krijgt nooit water, zelfs niet in een droge zomer, maar dat heeft ook wel te maken met de vette vochtvasthoudende klei en het is natuurlijk een volwassen boom van bijna 30 jaar oud. Ook zelf geef ik de vijgenstruiken die ondertussen al een paar jaar oud zijn geen water meer, het wortelgestel is groot genoeg om zelf in diepere lagen van de grond naar vocht te zoeken. Alleen bij extreme droogte krijgen ze via de accupomp water (omdat ik dan de hele tuin water geef).

Vooral bij de teelt in pot (en jonge planten in de volle grond, en wellicht ook in droge periodes in zandgrond) zul je regelmatig water moeten geven. De hoeveelheid is moeilijk te voorspellen, dat hangt af van de grondsoort of potformaat, temperatuur, leeftijd en formaat, etc. Maar geef liever niet te vaak maar wel ruim voldoende, daarmee stimuleer je ook de wortelgroei (want de wortels kunnen dan zelf op de wat drogere dagen zelf in een diepere laag op zoek naar vocht). Aan de andere kant: bedenk dat bij extreme droogte jonge vruchtjes af kunnen vallen en dat wil je voorkomen.

Ook belangrijk bij de teelt in pot of kuip is dus het controleren van de onderkant. Haal één of twee keer per jaar de kuipen even van de plaats. Dat is handig, omdat je gelijk even eronder schoon kunt maken en aan kunt vegen, maar vooral ook om te kijken of de vijg niet vast groeit in de grond. Want daar is ze heel goed in. In de tijd dat onze vijgen nog in potten stonden hebben we meermaals gezien dat de wortels door de afwateringsgaten van de speciekuip groeiden, en zich langs tegels, kiertjes en richeltjes toch nog in de grond wisten te boren. Onderschat de kracht van de wortels van een vijgenboom dus niet!

Er wordt geadviseerd om in de herfst de middelgrote vijgen die niet meer kunnen rijpen weg te halen zodat ze geen schimmels kunnen bevatten en verspreiden. Daarmee worden dus dit soort exemplaren bedoeld:

De kleine ‘erwtjes-grote’ vijgjes verwijder je vooral niet!! Als je die laat zitten en het niet te streng vriest, dan kunnen ze de winter overleven en al in de zomer uitgroeien tot volwaardige ‘Breba-vijgen’ die als eerste rijpen (ik noemde het ook al bij de alinea Rassen, de oogsttijd die wordt genoemd in catalogi en op internet geldt altijd voor de vijgen die zich ontwikkelen uit bloemen van het nieuwe jaar = Main-crop, en dat is altijd pas in de nazomer, herfst of late herfst – en er zijn dus ook rassen die zo laat zijn dat ze in Nederland geen rijpe vijgen geven maar verschrompelde halfwas vijgen zoals je op de foto hierboven ziet).

Ik ga komende herfst/winter een betere foto maken maar op de foto hieronder zie je een klein beetje hoe de jonge vijgjes zich ontwikkelen, deze groene balletjes zijn in de winter zo groot als een flinke doperwt tot kleine tuinboon. En die laat je dus vooral zitten, in de hoop dat het niet te streng gaat vriezen en ze voor een heerlijk en vroege Breba-oogst kunnen zorgen.

OOGST EN BEWAREN

Vijgen in de winkel zijn duur; dat heeft vast te maken met het feit dat het delicate zachte vruchten zijn, ze moeten handmatig en voorzichtig worden geoogst, naast elkaar worden gelegd en vervoerd (op elkaar gelegd kneuzen ze al snel), en zelfs dan zijn ze maar heel kort houdbaar. Oogst vijgen vooral pas als ze goed rijp zijn, mijn ervaring is dat vijgen nauwelijks narijpen. Zelfs slechts 1 of 2 dagen te vroeg geoogst rijpen ze niet goed meer door. En nog wat eerder geoogst (wanneer de vijgen nog niet goed op kleur zijn en de onderkant nog gesloten is) blijven de vijgen hard, droog en korrelig.

Eet rijpe vijgen dezelfde dag nog op (of bewaar ze hooguit 1 of 2 dagen, naast elkaar op een donkere en koele maar niet koude plaats (onder een schone theedoek of zoiets, want fruitvliegjes zijn er dol op). Je herkent een vijg die gaat rijpen aan het feit dat ze zachter wordt, een beetje gaat hangen en flink opzwelt (soms wel tot 3 keer de onrijpe grootte). Daarnaast zie je vaak dat de vijg van kleur verandert (afhankelijk van het ras), en je ziet dat aan de onderkant van de vijg een wat honingachtige siroop verschijnt. Dan zijn ze op hun lekkerst 🥰. Als je een vijg overrijp laat worden zal ze uiteindelijk barsten/scheuren en zullen de wespen haar heel snel weten te vinden.

Je zult dus in de oogsttijd niet alles in één keer kunnen oogsten maar elke 2 of 3 dagen weer nieuwe verse rijpe vijgen kunnen plukken.  Wij eten ze vaak gelijk van de boom; warm van de zon; de vijgen zijn heel zacht en je scheurt ze heel gemakkelijk met je vingers voorzichtig open; dan kun je het vruchtvlees eruit happen. Dat vinden wij het lekkerst maar je kunt ze ook inclusief de zachte schil eten.

De vijgen die we hier mee naar huis nemen gaan vaak in een salade, (met blauwaderkaas), of ik rooster ze, maar bij een wat grotere oogst maak ik er een overheerlijke jam van, mijn favoriet! Als ik geen tijd heb om ze te verwerken lepel ik het vruchtvlees uit de schil en vries dat luchtdicht verpakt in, zo kan ik er later alsnog jam van maken want voor recepten waar ze rauw in moet worden verwerkt is ze dan niet lekker genoeg meer (het wordt een klomp vijgenmassa in de vriezer).

Uiteraard kun je vijgen ook drogen, in een droogapparaat of anders in een oven op 50 graden met de deur op een kier. Afhankelijk van het formaat van vijgen duurt het drogen wel zo’n 6 tot ruim 24 uur (afhankelijk van het formaat en of je de vijgen in plakjes, kwarten of in hun geheel wilt drogen – in geheel duurt altijd veel langer).

Dit zijn Brown Turkey vijgen die ik oogstte toen de struik nog in een kuip stond. De vijgen waren heerlijk, het formaat was middelgroot (ongeveer 4 tot 4,5 centimeter in doorsnede. En hieronder zie je een foto van vijgen van dezelfde Brown Turkey-struik die ondertussen al 4 jaar in de volle grond staat: de vijgen zijn donkerder van kleur, veel sappiger maar vooral groter, boller en plomper van vorm, zeker 6 tot soms wel 7 centimeter groot (er ligt een 1 euro muntstuk naast om het formaat aan te geven).

Mocht je genoeg vijgen kunnen oogsten, kijk dan nog even op de pagina met Inmaakrecepten, voor bijvoorbeeld recepten van vijgenchutney, jam met vijgen, hazelnoot en chocolade of mijn favoriete jam die ik elk jaar maak, deze jam van Vijgen met sinaasappel (of citroen) en pijnboompitten.