Alle berichten van Ruud & Diana

Ontzag

Ik was even met buurvrouw Jetty in haar tuin en kas, om te kijken naar de kouseband en okra, en ze had wat kangkungstekjes (waterspinazie) voor me. Terwijl we daar samen stonden te kletsen zaten Ruud en tuinbuurman Rens een pilsje te drinken op het terras. We hoorden wel gerommel, en toen plotseling een flinke donderslag.

En er vielen druppels. We grapten nog tegen elkaar dat de mannen de telefoons wel de kas in zouden leggen als het zou gaan regenen. En dat het nooit veel voor kon stellen, want de buienalarm-app liet alleen een klein blubje zien, als een licht buitje.

Les 1: vertrouw nooit alleen op een buienapp.

Bij het woord telefoon rende buurvrouw Jetty al de kas uit, richting het terras met haar telefoon, tas, fototoestel en andere persoonlijke bezittingen. Ik bedacht dat het handiger was om heel even te wachten tot die kleine bui voorbij was. Maar de kleine bui veranderde in nog geen minuut in een razende storm. Zonder een enkel voorgevoel kletterden hagelstenen van het formaat knikker tot stuiter op de kas. En waaide het zo hard dat bladeren en takken voorbij vlogen. Ik voel me niet snel onveilig in mijn kas. Maar dit was niet mijn kas, en dit was geen gewone hagelbui.

En dus besloot ik naar de kas te rennen, naar Ruud, Rens en Jetty. De afstand is slechts een meter of 25. Maar dat rennen ging niet zo makkelijk: kruip door sluip door, onder de perenboom, langs de kas, de hoek om langs de bramen. Het pad stond ondertussen al onder water, hagelstenen trommelden op mijn hoofd, en ik had mijn fototoestel in mijn ene hand en een bakje met kangkungstekken in mijn andere hand.

Afijn, om een lang verhaal kort te maken, 1 minuut / 25 meter verder was ik tot op mijn ondergoed drijfnat. En er zaten hagelstenen in mijn haar (nou ja haar, een natte dweil leek er meer op). En er plakten bladeren op mijn t-shirt van de platanen die 50 meter verderop aan de rand van het tuinbouwcomplex staan.

Les 2: zorg dat je een handdoek of iets dergelijks voor noodgevallen op de tuin hebt.

Hagelstenen, ruim een kwartier nadat ze vielen

 

In de grote kas (net zo kwetsbaar als de kas van Jetty maar toch anders omdat je dan met z’n vieren bent) hebben we gekeken naar de storm. Ik geef toe dat ik wel bij de deur stond, voor het geval er een ruit zou breken (Ruud zegt altijd: “die kop je niet terug”). Het duurde hooguit 10 minuten. Maar in die 10 minuten zagen we de volkstuin bijna opgetild worden, zo erg was het. Planten die horizontaal waaiden, pompoenplanten die letterlijk van de grond los kwamen, takken en bladeren die voorbij waaiden, maïs die half uit de grond werden gerukt, en dan die hagelstenen, en het onweer.

En toen was het over, en stil.

Oké. En dan? Dan kijken we nog even op de buien-app (voor alle zekerheid, ook al heeft die ons 10 minuten geleden toch flink bedrogen). En vervolgens drentelen we naar de tuin, bijna bang voor wat die korte maar o-zo hevige bui heeft aangericht. De kassen zijn nog heel, gelukkig! De ingeklapte parasol ligt midden in de tuin, op potplanten en de net gekiemde rammenas.

De grote zware glazen vaas met 3 artisjokbloemen die op de tuintafel stond ligt in 100 stukjes op de grond. Maar de potten staan allemaal nog overeind, de planten die erin staan waren minder gelukkig en zijn bijna allemaal geknakt.

De bloemen zijn van de stokbonen gewaaid, en de jonge boontjes ook. Maar het pompoenenbouwwerk staat nog, en op wat geknakte bladeren na lijken de planten het ook te hebben overleefd.

Sla en andijvie en bietjes na de storm

 

Arme vijg

 

We drinken nog een glas wijn en gaan dan maar op huis aan. Om iets droogs aan te trekken. En om te zien wat de storm daar zou hebben aangericht. Onderweg naar huis ligt het fietspad bezaaid met takjes/bladeren, en we zien langs de weg flink wat afgerukte takken van meer dan 2 meter lang liggen (gelukkig hebben die, voor zover wij weten, niets of niemand geraakt).

De Brugmansia’s (die juist in knop kwamen) zijn verwoest:

 

De Dahlia’s liggen om en eenjarige bloemen zijn geknakt. Ik maakte afgelopen week een foto van deze Canna Russian Red in de achtertuin:

 

Na 10 minuten storm ziet ze er zo uit:

 

De Dahlia-, Cosmos- en Helichrysumplanten die ervoor stonden liggen allemaal om (op één dappere bloeistengel rechts na).

We hebben alles laten liggen. Morgen gaan we beginnen met opruimen, terug knippen, opbinden en aanharken. Zo klagen we over te weinig regen, zo krijgen we een complete hagelstorm op ons hoofd (en uiteindelijk viel er nog geen 10 millimeter regen).

  • Les 3: tegen dit soort weersomstandigheden is amper te vechten, ‘ontzag’ is het enige woord dat in me opkwam tijdens de storm
  • Les 4: Geniet van je tuin, het kan heel snel anders zijn
  • Les 5: zit niet bij de pakken neer, planten zijn net zo flexibel als mensen, morgen zijn er wellicht al wat planten overeind gekomen. En de rest binden we op, knippen we terug, geven we voeding, en dan gaat het gros zeker weer gewoon groeien.

Morgen maar eens bedenken wat ik nog kan zaaien 🙂

En dan gaan we nu richting temperaturen van 37 graden. Ik heb er niet voor geleerd maar helemaal normaal (voor zuidwest Nederland) lijken me dit soort weersomstandigheden toch niet.

Laat

Ik maak elk jaar flink wat foto’s. Omdat ik het leuk vind, voor deze website, voor instagram en facebook. En de meeste bekende reden: om later nog eens terug te kijken.

In de afgelopen jaren heb ik (niet schrikken) meer dan 20.000 foto’s gemaakt. En nu valt me wat op in de tuin: de allereerste komkommer konden we pas 2 weken geleden voor het eerst oogsten. En we hebben ook pas 2 paprika´s kunnen oogsten, meestal is dat toch al flink wat meer. Nu komen al die foto’s van pas, om te vergelijken. Ik heb bijvoorbeeld dit jaar de tomaat Gardener’s Delight. Ik maakte vandaag deze foto:

 

Ik pluk al ruim 2 weken tomaten, maar wel pas uit de eerste/onderste tros. Vorig jaar had ik diezelfde Gardener’s Delight (ook in de eerste week van maart gezaaid, en ongeveer op dezelfde manier verzorgd/gevoed/water gegeven, etc.’. Ik maakte op precies dezelfde dag in 2018 deze foto:

 

Ik plukte daar blijkbaar al van 3 trossen. Later dan in andere jaren dus.

Nog een voorbeeld. Ook dit jaar heb ik de paprika Kaboutermuts weer staan. In 2017 maakte ik deze foto, op 23 juli:

 

Nu zijn alle paprikaatjes nog groen, op één na (zowaar), één enkel rood paprikaatje:

 

En het langzame rijpen komt niet doordat de planten het slecht doen. Sterker nog, de meeste paprikaplanten zien er hier meer dan prima uit, groot, groen, vol in blad, veel bloempjes en ook flink wat paprika’s: maar nog klein, en knettergroen.

En zo kan ik nog wel wat voorbeelden noemen. De Liguria is 2 weken later dan normaal, in de meloen zitten alleen nog maar mannelijke bloempjes. We hebben pas 2 kleine aubergines kunnen oogsten. Zelfs de courgetteplanten beginnen nu pas echt volop en aan de lopende band courgettes te geven. En tot slot zijn pas anderhalve week geleden de eerste Dahlia’s gaan bloeien. Maar dan ook wel gelijk met heel mooie en grote bloemen.

 

Geen idee trouwens welk ras dit is, het stukje waar de Dahlia’s staan is zo vol geplant dat ik met geen mogelijkheid het label terug kan vinden. Dat is voor later zorg, nu genieten we van deze geweldige grote bloemen in warm geel met rood (ik zou bijna zeggen ‘in zaaiagendakleuren’ 🙂  ).

Ik ben dus zeker niet ontevreden, eigenlijk is het wel leuk dat alles wat later is dan in andere jaren (want als de oogst wat later begint loopt ze ook langer door). Maar wel vreemd, komt het door de koude lente na de lauwe winter, of komt het door de droogte, of door mijn verzorging? De oorzaak zal wel ergens in het midden liggen.

Ondertussen kreeg ik via allerlei wegen opmerkingen cq. waarschuwingen dat ik teveel blad van de tomatenplanten verwijderde, dat dat niet gezond is, dat het beter is om meer blad aan te houden, voor het afvoeren van afvalstoffen, of gewoon omdat een plant aders zelf wel minder blad zou maken. Allemaal heel logisch. En ook al verwijder ik al 20 jaar blad op deze manier en in deze hoeveelheid (ik verwijder blad maar laat altijd minimaal 5 volwassen bladeren aan de planten), toch ga ik dan aan mezelf twijfelen. En na die vorige warme periode waarin ik vrij veel blad verwijderde nam ik me voor om dan toch maar eens wat meer blad aan de planten te laten. Geen vijf volwassen bladeren maar wel tien.

Maar bij mijn laatste tomatenronde in de kas (tikken, toppen, blad weghalen, aanbinden, water geven) zag ik bij flink wat planten dit:

 

Afgevallen bloempjes in de tomatenplanten. Dat kan komen omdat het te warm was. Maar dat viel juist de afgelopen twee weken erg mee. Het kan ook komen doordat er door een gebrek aan insecten en wind geen bevruchting was, maar we hebben elk dag braaf tegen de planten getikt, dus dat kan het ook niet zijn. En dan is er nog de mogelijkheid dat een te hoge luchtvochtigheid in de kas zorgt voor het klonteren van het stuifmeel. En veel blad zorgt voor veel verdamping en dus een hoge luchtvochtigheid. En dan kunnen we tikken wat we willen maar is er ook geen bevruchting. De helft van de tomatenplanten hebben zo’n trosje waarin geen of slechts een klein deel van de bloemen is bevrucht.

En dus……..:

 

…… moet ik gewoon maar weer eens wat meer vertrouwen op mijn eigen manier van tuinieren in de omstandigheden in onze tuin. Dan maar veel blad verwijderen, ik heb alle tomatenplanten gekortwiekt tot er weer gewoon 5 volwassen bladeren aan de planten hangen, de rest is weg. Het ziet er heerlijk uit; lekker overzichtelijk, bereikbaar, gestructureerd, ruimtelijk. En voor mensen die minder of zelfs geen blad verwijderen: dat is ook prima, doe vooral wat in je eigen omstandigheden het beste werkt. Voor mij is dat wat meer blad verwijderen dan wellicht de meeste mensen doen. Dan ziet het er onderin de planten wellicht wat kaal uit. Maar hier werkt dat het best:

 

Niet dat we alleen tomaten oogsten hoor. Er is zoveel te oogsten dat we elke dag moeten schipperen; wat kunnen we eten en wat moet dan maar de vriezer in? Van boontjes en bietjes tot knolvenkel en worteltjes, van krulandijvie en snijbiet tot tomaten, sla en courgettes. De eerste 6 liter pastasaus zit in potten en de eerste pronkbonen en bieten zitten in de vriezer. Het is in de keuken bijna net zo druk als in de tuin.

Tot slot dan nog een foto die ik eerder op mijn  instagram en facebook-pagina plaatste. Want daar plaats ik wel vaker de foto’s die ik zelf mooi vind. Maar eigenlijk horen ze dan ook gewoon op mijn eigen website.

Tot dit jaar maakte ik foto’s met zoveel mogelijk tomaten op een tafel, dat vond ik ook mooi. Maar het is heel veel werk, en het laat vooral zien hoeveel tomaten ik heb. En dat is niet zo belangrijk. Het is veel leuker om te laten wat een diversiteit er in tomatenrassen is. Een foto van vorig jaar:

 

Ja, veel dus. Uiteindelijk hebben we er een klein deel van opgegeten en is de rest de tomatensaus in gegaan (waar we toevallig vorige week de allerlaatste pot van hebben opengemaakt voor in de spaghettisaus).

Zelf vind ik deze nieuwe foto veel mooier:

Maandag kunnen we weer oogsten!

Edit zaterdagmiddag 18.00 uur: we zijn nogal plotseling overvallen door een storm. Poehee, daarover in een klein volgend blogje wat meer.

Oerwoud

Er is hier maar weinig regen gevallen (bij elkaar deze week 8 hele millimeters). Ik klaag niet hoor, ik ben blij met elke millimeter. En eindelijk wat neerslag heeft nogal wat gevolgen voor de pompoenen in de tuin gehad.

Ik schreef in mei een blog over een artikel dat ik las over het verticaal telen van pompoenen. Dat klonk interessant, want de pompoenplanten nemen op die manier natuurlijk veel minder ruimte in (en dat is handig in onze, ondertussen wat kleinere tuin).

Het blog met uitleg hoe we het rek hebben opgebouwd kun je hier vinden: Blog Verticaal

En zo begon het dus, in mei zag het bouwwerk met de pas uitgeplante pompoenzaailingen er zo uit:

 

Lieflijk, klein, bijna aandoenlijk, denk ik nu.

We vroegen ons af of het wel zou werken. Want normaal gesproken planten we in dit stukje tuin van nog geen 6 x 3 meter maximaal 6 pompoenplanten. En nu stonden er 22 zaailingen bij  evenveel stokken. Het lijkt met die kleine zaaailingen bij de stokken overzichtelijk, hooguit wat rommelig door de oude paardenmest met stro die we tussen de planten hebben verdeeld.

We beseften ons dat de planten niet zelf langs stokken zouden klimmen (de stokken te glad voor de grijpertjes van de pompoenranken). Maar we hoopten dat als we in het begin wat zouden leiden en opbinden ze uiteindelijk zelf hun weg zouden zoeken.

Op 30 juni zag het bouwsel er zo uit:

 

Het kost minder tijd dan ik van tevoren had ingeschat: twee keer per week een kwartiertje om de stengels van alle 22 planten te leiden en waar nodig met wat binddraad aan de stokken vast te maken. Als het even kan ‘hang’ ik ranken over een volgende stok, zodat ze zelf de goede weg op kunnen gaan en zich uiteindelijk aan elkaar en aan andere stokken vast kunnen gaan grijpen/houden.

En nu is het juli. En als ik het voorzichtig zeg: de groei er goed in 🙂

Op 6 juli, pas een week geleden dus:

 

Wat groeien de planten snel! Sommige ranken zijn al ruim 2 meter hoog. Nog steeds ‘duik’ ik 2 keer per week in deze jungle, opbinden lukt me niet meer maar waar het kan slinger ik een stengel over een een stok. Het leuke is dat ik nog net tussen de 2 rijen stokken kan lopen, om niet alleen aan de buitenkant maar ook tussen de rijen stengels over de stokken te leiden.

En dan nu de foto’s van ‘het monster’ dat ze ondertussen is:

 

En het is pas half juli. De voorste lage planten zijn trouwens courgetteplanten die naast de pompoenentoren groeien.

We zijn een beetje bang voor wat er nog komt 🙂 . Maar we vinden het wel erg leuk, achterin onze tuin hebben we een heuse ‘pompoenenrimboe’. En ik probeer het vol te houden, nog steeds 2 keer per week ranken over een dichtstbijzijnde stok te draperen. De eerste ranken groeien nu ook over de horizontale stokken:

 

De de ranken proberen zich overal aan vast te grijpen. Ik kan er nog steeds tussen lopen maar dat gaat niet heel lang meer duren. En dat middengedeelte laat ik dan maar gaan, dan concentreer ik me vooral op de buitenzijden. Want de eerste ranken beginnen naar de perenboom (die onzichtbaar achter de laatste stokken staat) te grijpen. En dat willen we niet, ze mogen in een wirwar langs de stokken groeien, over elkaar heen tuimelen, en binnen het vak over de grond kruipen. Maar wel bij elkaar blijven en niet langzaam (of snel) andere delen van de tuin overnemen.

Hoe het met dit pompoenen-oerwoud afloopt durven we niet te zeggen. We hopen en denken dat de groeikracht wat af gaat nemen nu er pompoentjes aan de planten groeien (want de groei en uiteindelijke rijping van de vruchten gaat de plant ook  energie kosten – hopen we).

En we hopen dat het bouwwerk het houdt, het is nog steeds heel stevig maar kan natuurlijk toch ook maar een bepaald aantal kilo’s aan stengels, blad en vruchten dragen. In totaal zijn het 20 pompoenplanten, de buitenste 2 planten zijn courgetteplanten van het klimmende ras Tromba d’Albenga

 

We hebben ons ook nog afgevraagd of er wel (genoeg) pompoenen in zouden komen, met zoveel planten op toch een vrij klein oppervlak. En daar kan ik nog niet echt antwoord op geven, want de eerste vruchten zijn nu pas in ontwikkeling. Ik kan de verschillende planten niet meer uit elkaar houden, en ik kan de labeltjes van de verschillende rassen al helemaal niet meer vinden. Maar er groeien in ieder geval pompoentjes in de planten, elke week ontdek ik weer nieuwe bloemen/pompoentjes tussen de stengels/stokken en bladeren.

We zijn zelf ook heel benieuwd hoe dit nu verder gaat. Ik blijf foto’s maken en hoop volgende maand te laten zien hoe het dan ondertussen met het rek, de planten en de vruchten gaat.

Tot slot nog even de link naar een blog dat ik op de website van Pokon schreef. Ik kreeg de laatste weken vragen over courgettes, waarom vruchten geel werden en verschrompelden, over alleen maar mannelijke bloemen in de planten, etc.. En daarom heb ik daar een blog over geschreven: De bevruchting van courgettes (en pompoenen)

Om dan in ieder geval nog wel met iets anders dan pompoenen te eindigen; eindelijk een foto van wat tomaten die nu volop rijpen:

 

Op de foto zie je:

  • linksboven: Wes
  • ernaast: Yellow Fire
  • ernaast: kleine bruinrode tomaatjes Garnet
  • ernaast 3 crème tomaatjes Super Snow White
  • 4 donkere blauw-paars-roze tomaten in het midden: Lovely Lush
  • ernaast: 2 lichtgroene tomaatjes groene vlekjes: Michael Pollan
  • linksonder: 5 vleestomaten Mat-Su Express
  • onderaan: 1 oranje roma Liana Orangevaja
  • en rechtsonder: 4 vleestomaten geeloranje met rozerood: Oaxacan Jewel

Ik hoop dit weekend mijn eerste echte emmer vol met tomaten te oogsten. En dan kan ik morgen heerlijk pastasaus in gaan maken. Voor wie er interesse in heeft, je kunt hier het recept vinden van mijn favoriete saus om in potten in te maken: Tomatensaus 2.0

 

Geen tijd

Ik beloofde een blog over de tomaten van dit jaar maar dat moet nog een weekje wachten, ik verwacht dat er de komende dagen wat meer gaan rijpen, en dat levert dan meer en mooiere foto’s op. En we hebben ook even de tijd nodig om de nieuwe rassen te proeven natuurlijk 🙂

En eigenlijk heb ik ook geen tijd voor het schrijven van dit blog……. veel te druk. Om aan te geven waarom ik hier eigenlijk geen tijd voor heb volgt hieronder een globale opsomming van wat we deze week hebben gedaan en nog moeten doen (want uiteraard gaan we onze ‘target’ weer niet halen).

Dus om met de woorden van Monty Don te spreken (waar ik me trouwens uiteraard in de aller, aller verste verte niet mee wil vergelijken), ‘Jobs to do this weekend’:

Water geven natuurlijk, Ruud geeft de tuin water, ik de potten en de kassen. En over die potten kan ik ook nog wel een blog schrijven want het lijkt erop dat ik mijn belofte om te minderen niet heb gehaald. En dat water geven neemt veel tijd in beslag.

Ik probeer tussen de bedrijven door uitgebloeide bloemen of bloeistengels weg te knippen, van Lathyrussen, rozen, Salvia, Cosmos, etc., etc.. Het ziet er niet alleen mooier uit, de planten bloeien vervolgens vaak langer. Op de foto hieronder zie je Cosmos bipinnatus Xsenia. Naast het verwijderen van uitgebloeide bloemen moet ik soms ook een stok zetten omdat de planten door de rijke bloei en de droogte om dreigen te vallen. Hoewel ik een beetje slordig en tegelijkertijd bevallig over een pad heen hangen geen enkel probleem vind:

De aardappelen zijn gerooid! En we hebben een goede oogst van een mooi formaat aardappelen (ik schreef er vorige week al een blog over op de website van Pokon: Aardappelziekte en oogsten). Ondertussen hebben we dat vak opgeruimd en schoongemaakt, omgewoeld, gevoed en aangeharkt. En nu staan er soorten in als roodlof, bietjes, andijvie, sla, wat maïszaailingen waar ik elders geen plek meer voor had, en rucola. We hebben de vruchtwisseling duidelijk volledig losgelaten 🙂

Gisteren hebben we de laatste aardbeien geoogst en de planten eruit gehaald. Ik ben vergeten foto’s te maken maar de planten zagen er zo slecht uit dat we ze hebben gerooid, de kans dat de planten op korte termijn nog sterke en gezonde uitlopers = stekken zouden maken vonden we erg klein. En dus gaan we een nieuw aardbeienbed maken, op een andere manier. De bodembedekking met coniferentakken bleek voor de aardbeien geen succes, slechte groei, lekkere aardbeien maar niet lekkerder dan normaal, rommelig want het hield onkruid ook niet goed tegen).  Afijn, ik heb al weer wat leuks gezien om te proberen, daarover later meer.

Volgende week ga ik nieuwe aardbeienstekken bestellen, ook leuk om weer eens andere rassen te proberen! Het aardbeienvak is dus leeg, en ook opgeruimd, schoongemaakt, gevoed en aangeharkt. En daar ga ik vandaag in zaaien; radijs, winterrammenas, kervel, 2 soorten stengelui (bij gebrek aan echte uien dit jaar), Parijse worteltjes en pluksla . Als het past.

En dan is er nog het oogsten. Vandaag gaan de laatste knofloken mee naar huis. En de weinige uien die de aanval van de preimineervlieg hebben overleven beginnen om te vallen en gaan we oogsten.

Tussendoor heb ik nog wat verspeend (Chinese kool en paksoi):

 

En ik heb ook nog gezaaid. Ik geef het eerlijk toe, waar ik in het voorjaar mijn planning altijd redelijk op orde heb en uit mijn hoofd ken, kijk nu zelf heel vaak in de zaaiagenda voor de moestuin. Om te kijken wat ik nog kan zaaien voor de plaatsen die leeg komen. Ik zou bijna kunnen dromen van een tuin die tot ver in de winter nog vol staat met groenten 🙂 .

De tray’s staan op de 1000-litervaten. En dat is heel nuttig want muizen weten het niet, duiven kunnen er niet landen en slakken kunnen er niet komen. In de kas is het nu te druk en te warm, buiten is er op deze verhoging veel zon, en ik kan snel en makkelijk water geven. Er is maar één nadeel en dat is dat het een lelijke foto oplevert.

 

Ik heb een nieuwe Digitalis en wat stokrozen gezaaid, plus wat snelgroeiende late eenjarige bloemen zoals goudsbloemen en juffertjes. En weer nieuwe sla natuurlijk, en nog wat late koolsoorten, knolvenkel, en ook nog wat lage sperzieboontjes. En tuinieren is vooruitzien; dus ook al wat herfst- en winterandijvie. Eigenlijk teveel om op te noemen. En dat betekent ook dat alle plekken die binnenkort leeg komen eigenlijk al weer volgepland staan.

De komende 4 weken beloof ik mezelf even niets meer te zaaien. In plaats daarvan stort ik me op het oogsten. Ruud gaat wieden en ik ga worteltjes oogsten, en courgettes, de eerste tomaten komen eraan, de uien kunnen eruit, en kleine knolvenkeltjes. En het heeft lang geduurd maar we kunnen eindelijk ook komkommers oogsten. En basilicum, en we hebben al een keer sperziebonen gegeten. We kunnen ook 2 rijen rode bietjes oogsten. En snijbiet. Ik vergeet vast nog wat.

De snijbiet die is doorgeschoten halen we eruit (op 2 planten na, ik ga proberen zelf zaden te oogsten). Gelukkig kunnen we van andere snijbietplanten nu gaan oogsten. En ik heb er dus ook nog wat gezaaid.

Het is toch net iets minder erg als snijbiet doorschiet in deze geweldige kleur 🙂

 

En verder oogsten we nog blauwe bessen en frambozen. Ik heb mezelf voor zondag een ‘vrije dag’ gegeven omdat ik veel zin heb om jam of gelei te maken en het niet langer uitstel. Het komt goed uit, want dan kunnen de rode bieten in de oven, kan ik worteltjes schrappen, snijbietbladeren blancheren, vervolgens alles invriezen. En daarnaast courgettesoep en tomatensalade maken.

Eén tip: mocht je je zelf ook een ‘vrije dag’ hebben beloofd maak dan zelf eens deze Focaccia (al mag het zo blijkbaar niet heten 🙂 ). Brood maken vind ik niet makkelijk, maar dit lukt me elk jaar heel goed. Het is heel lekker (zeker met de eerste tomaatjes van eigen tuin), en bijzonder (er gaan bijvoorbeeld griesmeel, aardappelen en spa rood in). En zo goed gevuld als je zelf wilt, het is dus bijna geen focaccia meer maar een pizza, of iets ertussenin.

 

Het recept kun je op deze pagina vinden: Focacia/pizaccia

En het recept komt van de leuke en lekkere website van Italiaans koken met Antoinette

Tot slot nog één foto. Omdat ik die zelf zo mooi vind. De meeste doorgeschoten sla halen we uit de grond, zodat er weer wat anders op die plaats kan worden geplant. Maar de combinatie van deze extra donkere sla en het afrikaantje Burning Embers vind ik zo mooi dat ze mag blijven.

 

Misvormde aardbeien

Afgelopen week kwam onze tuinbuurman met een vreemde aardbei naar ons toe. Vorig jaar hadden zijn planten er ook al last van, en dit jaar waren er meer planten die dit soort vreemde aardbeien lieten zien. Of ik wist wat het was (alsof ik een Orakel ben 🙂 ).

Ik heb dit zelf nog nooit eerder gezien bij aardbeien van onszelf, dus ik had geen idee. Maar ik kreeg wat van die misvormde aardbeien van hem. En dus kon ik er wat foto’s van maken en die op facebook en instagram plaatsen, met de vraag of iemand het herkende, of kon verklaren.

Met mijn hartelijke dank aan Brigitte en Daan op facebook voor de tips en foto’s en links! Het is Phytoplasma (soms wordt het als Fytoplasma geschreven), in het Engels wordt het Phyllody genoemd.

En voor alle duidelijkheid; ik ben geen bioloog, heb dus alleen maar door tips en links en googelen onderstaande informatie gevonden.

Zo ziet het eruit:

 

En dat is dan in ieder geval nog een aardbei, het gros van de vruchten worden helemaal geen aardbeien en zien er zo uit:

 

Wat is het?

Phytoplasma zijn plantenparasieten, nog kleiner dan bacteriën. Ze hebben geen celwand en daardoor kunnen ze verschillende vormen aannemen. Ze leven alleen op planten en veroorzaken fysiologische afwijkingen, zoals bladverkleuring, dwerggroei, misvormde bloemen en extreme vertakkingen. Dat komt omdat de parasieten in de vaatbundels van de planten terecht komen en daar de aanmaak, groei en het transport van plantaardige groeistoffen verstoren. Tijdens de bloemaanleg wordt de groeiafwijking dus al veroorzaakt.

Phytoplasma wordt verspreid door insecten. En er zijn verschillende soorten Phytoplasma’s. De namen van de verschillende soorten beginnen altijd met Candidatus Phytoplasma – en dan vervolgens solani (voor tomaten en aardappel), mali (= appel), vitis (= druif), asteris, ulmi, prunorum, etc., afhankelijk van de soort en op welke plant het parasiteert. Onkruidplanten zijn vaak waardplanten en elke soort heeft een favoriete verspreider in de vorm van insecten zoals cicaden, sprinkhanen, luizen, etc..

Soorten die aangetast kunnen worden zijn aardappelen, tomaten, aardbeien, peren, rozen, druiven, pruimen, maar ook vaste planten als Echinacea en klaversoorten, en eenjarigen als Tagetes en Aster.

Terug naar de aardbei……

Eigenlijk is de vrucht van de aardbeiplant geen vrucht, het is een gezwollen bloembodem. Dat wat wij de zaden noemen is de eigenlijke vrucht, en daarin bevinden zich de minuscuul kleine zaden.

Phytoplasma zorgt voor een onbalans in planthormonen en mede daardoor wordt er een bladachtige structuur ontwikkeld op de plaats waar eigenlijk de bloem zich zou moeten ontwikkelen.

Ik kreeg van meerdere mensen in reactie op de foto’s die ik plaatste het antwoord dat het de zaden zijn die zijn gaan kiemen. Maar dat is dus niet mogelijk want de aardbeien zijn verre van rijp (en op sommige aardbeien zijn er nog zelfs geen zaden (of eigenlijk dus vruchtjes) gemaakt. Bovendien is door de aantasting  de onvolgroeide bloem vaak steriel. Die mensen raadden aan om de toefjes groen die op de aardbeien zitten uit te planten, als zijnde stekken, maar dat wordt bij deze aangetaste plantdelen niet aangeraden.

Overigens zijn in het geval van onze tuinbuurman niet altijd alle aardbeien in de plant misvormd, een deel ervan is (nu nog) gezond en kan gewoon geoogst en gegeten worden. De aardbei op de bovenste foto is ook eetbaar, mits je het onrijpe witte deel en het groene blad wegsnijdt. Maar heel vaak zijn de aardbeien oneetbaar, worden niet rijp, of rijpen wel maar er is dan zoveel blad dat er weinig tot niets eetbaars overblijft.

 

Als oorzaken voor het aantrekken van de parasieten worden genoemd:

  • warmte
  • droogte
  • vorst in de late lente
  • het aardbeienras Malwina schijnt een genetische afwijking te hebben en is daardoor meer bevattelijk dan andere rassen (maar vervolgens kunnen insecten de parasieten dus wel overbrengen naar andere planten/rassen)

Voorkomen:

  • probeer de planten zo gelijkmatig te laten groeien en voorkom grote wisselingen in omstandigheden. Geef dus niet teveel voeding maar ook niet te weinig. Geef water in droge perioden. Bescherm tegen late nachtvorst.
  • En voorkom dat de insecten die Phytoplasma overbrengen een plaag vormen

 

Behandeling:

Helaas is er (voor zover ik weet) geen middel tegen deze parasieten. Het wordt afgeraden om stekken van aangetaste planten te nemen, en bij grote aantasting kun je plantdelen of zelfs de gehele planten beter verwijderen.

Voor meer informatie:

Of googel op Phytoplasma, Fytoplasma of Phyllody

Nou, zo leer ik ook nog eens wat. En zoals gezegd, ik ben geen bioloog, de informatie hierboven heb ik op een aantal websites gevonden. Mocht iemand met meer wetenschappelijke kennis opmerkingen of aanvullingen hebben, dan zou het heel fijn zijn als dat hieronder in de reacties zou worden gemeld!

Wij hebben zelf 30 aardbeiplanten, niet één daarvan heeft dezelfde symptomen als de aardbeien van onze tuinbuurman (wij hebben trouwens geen aardbeien van het ras Malwina en onze buurman wellicht voor een deel wel (van gekregen stekken). Onze tuinbuurman had vorig jaar een aantal planten die misvormde aardbeien gaven, dit jaar zitten er in elke aardbeienplant die hij heeft een aantal van deze misvormde vruchten. Hij heeft al aangegeven dat hij een nieuw aardbeienbed op een nieuwe plaats gaat maken en daar geen stekken van deze planten voor gaat nemen/gebruiken.

Ik ben benieuwd of meer mensen dit kennen of herkennen in hun aardbeiplanten!

Tot slot dan nog een vrolijke foto, altijd belangrijk om een beetje positief af te sluiten 🙂 , je ziet hieronder de Peper Chenzo.

 

Het is op dit moment één van de mooiste peperplanten in de kas, met al volop onrijpe, bijna zwarte pepers. En als je heel goed kijkt zie je rechtsonder in de hoek wat tomaatjes, inclusief 2 rijpe oranje. We hebben vandaag die eerste rijpe tomaatjes geoogst, ze waren heerlijk! In een volgend blog dus ongetwijfeld meer over de tomaten van dit jaar……