Phytophthora in tomatenplanten bestrijden

Ik schrijf dit blog om 2 receptjes te delen die ook op de pagina met Milieuvriendelijke bestrijdingsmiddelen heb geplaatst die wellicht zouden kunnen helpen om aantasting van phytophthora in tomaten tegen te gaan (je vindt er trouwens ook handige receptjes tegen luizen, slakken, meeldauw, witte vlieg, etc.). Met dank aan tuinbuurvrouw Laura en aan Ellen voor de recepten!

Ik krijg al anderhalve week regelmatig berichten van mensen die milde tot ernstige aantasting van phytophthora in hun tomaten (en ook aardappelen) zien. Er zijn mensen die de aangetaste bladeren wegknippen en soms helaas zelfs alle planten al hebben moeten verwijderen. Dat vind ik altijd erg verdrietig; in de winter zaden uitzoeken en bestellen, in maart zaaien, vertroetelen tot mei, uitplanten, verzorgen, opbinden, dieven…… en dan zonder een enkele rijpe tomaat alles weg moeten gooien. Ik weet ook nog niet uit eigen ervaring of deze recepten helpen, ik ga het zelf proberen, en wellicht zijn er mensen die op deze manier toch ook nog hun tomatenplanten willen proberen te redden.

Ik heb hier gelukkig in de kas geen phytophthora in de tomatenplanten, een kas is een half gesloten systeem en dat betekent dat een ziekte of plaag er lastig in kan toeslaan (helaas betekent het ook dat als de plaag of ziekte wel in de kas heerst het ook heel moeilijk is om te bestrijden). Wij houden in deze weken de deuren dicht en de ramen op een kier want phytophthora-sporen verspreiden zich door de wind.

Maar ik heb 1 tomatenplant buiten in een kuip op de volkstuin staan. Nota bene op zo’n 5 meter afstand van de aardappelen die we vorige week rooiden omdat er phytophthora/aardappelziekte in zat (zie dit blog over Aardappelziekte). En voor alle duidelijkheid voor de mensen die nog niet heel lang moestuinieren: aardappelen en tomaten zijn zo nauw aan elkaar verwant dat ze dus allebei heel gevoelig zijn voor de pseudoschimmel en elkaar dus ook heel gemakkelijk kunnen besmetten.

Op de foto bovenaan deze pagina zie je de bewuste plant. Ze zou het ras ‘Hundreds & Thousands’ moeten zijn maar dat klopt helaas niet. Maar ze is wel heel grappig, met klein tomaatjes die wel iets op een kruising tussen de rassen Reisetomate en Turks Muts lijken. Maar ik had dus eigenlijk al het plan om de plant eruit te halen, omdat ze niet soortecht is en ook nog eens aardappelziekte heeft. Tot ik van deze 2 recepten hoorde. Dat verandert deze plant ineens in een leerzaam experiment :-).

Op de foto bovenaan dit blog zie je al duidelijk de aantasting, op de close-up foto hieronder is het nog wat duidelijker: de gele verkleuring met daarin de bruine plekken die zacht en nat worden. Ik zie het wel ook al op een klein stukje van de stengel maar nog niet op de tomaatjes zelf. De aantasting is dus gelukkig nog niet zo ver dat ze bij voorbaat al niet meer te redden is.

Afijn, ik beloofde 2 receptjes. Allereerst knip je alle aangetaste bladeren weg (en gooi dat vooral niet op je composthoop want phytophthora kan in aangetaste bladeren overleven en daardoor volgend jaar sneller toeslaan).

Recept 1 bevat baking soda (zuiveringszout, je kunt het vaak in oranje doosjes in de supermarkt of toko vinden). Baking soda zou de pH van het blad veranderen waardoor het minder ontvankelijk is voor de ontwikkeling/verspreiding van phytophthora. Meng 1 eetlepel baking soda met 3,5 liter water. Om te zorgen dat het beter op het blad hecht kun je er eventueel ook nog 2 eetlepels plantaardige olie (zoals zonnebloemolie of olijfolie) door mengen. Je kunt het preventief gebruiken en dan vernevel je het eens per 10 tot 14 dagen over het blad (hangt ook een beetje af van hoe vaak het regent en of je er olie door hebt gemengd want dan blijft het dus wat makkelijker/langer ‘plakken’). Als er eenmaal phytophthora in het blad zit zul je vaker (eens per 5 tot 7 dagen) moeten vernevelen.

Recept 2 bevat appelazijn: Meng 1 deel appelazijn met 3 delen water en vernevel dit over de planten. Doe dit op een dag dat het niet gaat regenen en herhaal het regelmatig (zeker in een regenachtige week). Wellicht zou het ook hier helpen als je er op 1 liter mengsel 1 eetlepel olie door zou mengen. Ik denk dat het op dezelfde principes berust als het baking soda: het lichtzure appelazijnmengsel verandert ook weer de pH van het blad waardoor phyophthora zich niet uit zou kunnen breiden.

Ik ga het recept met appelazijn bij mijn door phytophthora aangetaste tomatenplant proberen (in dit geval eerst maar eens zonder olie). Ik heb eerst de plant nagekeken en aangetaste stengels en bladeren weggeknipt. Ook afgevallen bladeren heb ik opgeruimd. Vervolgens heb ik de plant eerst gecontroleerd op vliegende en kruipende insecten want ik denk dat het contact met zure appelazijn niet goed is voor spinnetjes en vleugeltjes van solitaire bijtjes, etc., ook niet als het zo verdund is. Vervolgens heb ik een dun laagje over de gehele plant verneveld en geprobeerd om zo min mogelijk grond en andere planten nat te maken. Als het gaat regenen herhaal ik het over 2 dagen weer, en anders wacht ik misschien 3 of 4 dagen. Ik gebruikte trouwens de troebele appelazijn van Tromp&Rueb uit de AH (er zijn heel veel appelazijnsoorten te koop in supermarkt en natuurvoedingswinkels maar deze heeft een prima prijs, is ongefilterd en ongepasteuriseerd en bevat dus nog de oorspronkelijke ‘moeder’/azijnzuurbacteriën). Voor alle duidelijkheid: ik heb er geen aandelen in :-).

En zo ziet de plant er dan na het verwijderen van aangedane bladeren en stengels, en na de eerste keer vernevelen uit:

Ik ben erg benieuwd!!

Geen van deze 2 middeltjes kan phytophthora trouwens volledig genezen. Het houdt het een verdere uitbraak tegen en remt het proces. En met wat geluk (het weer moet ook nog een beetje meezitten) zouden de planten ‘erdoorheen kunnen groeien’ (waarbij de sporen dus wel ‘latent’ in het blad blijven maar ze zich niet uitbreidt en dus ook niet de vruchten bereikt). En wellicht kun je er dan toch nog een aantal gezonde rijpe tomaten van kunnen oogsten. Dat zou toch heel bijzonder zijn (en een fijn idee voor volgende jaren)!

Tot slot: ik heb dus nog geen persoonlijke ervaring met deze 2 ‘huismiddeltjes’. Maar ik ben op 13 juli begonnen met het vernevelen van het appelazijnmengsel en ga zeker in de komende weken beschrijven hoe het gaat en afloopt. Wie weet!! (een beetje positiviteit is dit tuinjaar af en toe wel nodig).

Tot slot dan na alle akelige foto’s nog eentje met wat meer kleur, het is de eenjarige Cosmos bipinnatus Velouette die hier nu volop bloeit:

74 reacties op Phytophthora in tomatenplanten bestrijden

Barry Taylor 14 juli 2021 om 11:35

Heb nog geen probleem ermee met mijn tomaten buiten maar ga dit zeker (preventief) proberen. Kan geen kwaad toch.

Jelga 14 juli 2021 om 13:57

Wat fijn, deze recepten! Ik ontdekte gisteren een paar aangetaste bladeren in een van mijn tomatenplanten. De rest ziet er gelukkig nog goed uit, dus dit is hét moment om het te gaan uitproberen. Baking soda en oude zonnebloemolie heb ik nog staan, dus ik ga die variant maar eens testen.

Stefanie 15 juli 2021 om 11:02

Bedankt voor je middeltjes.
Ik heb nog een middel, neemolie met groene zeep.. verdunnen op water en dat spuiten.
Dat zou ook werken, zeker preventief.

Marielle 17 juli 2021 om 07:05

Die ben ik ook aan het proberen.
Dat hielp in ieder geval ook goed bij luizen die ik had.

Ruud & Diana 17 juli 2021 om 22:02

Hallo Stefanie,
Dankjewel voor de tip!! Dat ik zeker onthouden.
Voor nu vernevel ik met appelazijn en mijn tuinbuurvrouw die ook phytophthora in de tomaten heeft met baking soda, en zo ben ik benieuwd of het werkt, en welke van de 2 het beste werkt of het snelst. Leerzaam om het zo te kunnen vergelijken.
groetjes,
Diana

riekie de sain 20 juli 2021 om 05:58

Hallo Diana
ben nieuw hier en ben niet heel handig met computer
een mooie site
heb zelf in moestuincomplex een tuin van 480 m2 ben daar hele dagen daar hoor ik thuis
vraagje, heb aubergines in kas gepoot en komkommer, de aubergines zijn 1 meter al hoog en hebben al bloemen, nu worden de bladeren slap en bij de komkommer ook ietsm denk dat ik de slaapziekte oftewel verticicillium.maar kan nergens vinden wat ik moet doen, is een schimmel in de grond en het water stopt in de bladnerven,daardoor sterven ze op den duur af. weet jij iets wat ik kan doen,dit stuk tuin 180 m2 met kas heb ik voor het eerst dit jaar dus moet al in de grond gezeten hebben

Ruud & Diana 20 juli 2021 om 08:36

Hallo Riekie,
Ik vrees dat ik maar een hobbyist ben, ik heb geen verstand van ziekten en plagen, en helaas nu ook geen tijd om alle vragen te beantwoorden (te druk met alle ellende in eigen tuin, van mollen en phytophthora, van aspergekevers tot naaktslakken en van woelratten tot meeldauw. Ik hoop dat iemand anders antwoord op je vraag kan geven, en anders verwijs ik je graag naar dit blog waarin ik beschrijf hoe je het best kunt zoeken en uit kan vinden wat het is en vooral hoe je het kunt voorkomen of bestrijden: Vragen stellen. Zonder enige kennis of zoeken zou ik nu denken dat het ook met het weer te maken kan hebben. Ook hier hangen in de kas bladeren van komkommers en peperplanten slap, vooral op warme dagen. Door de afgelopen kou en wateroverlast hebben ze nog geen volwassen wortelgestel en als het dan ruim 45 graden in de kas wordt kan de plant niet voldoende vocht opnemen en gaat het blad hangen. Maar dat is maar een ongefundeerde en niet onderzochte reden hoor. Hier zie ik dat in de namiddag het blad weer enigszins herstelt.
Ik hoop dat je hier verder mee kunt! En mocht je hebben gevonden wat je planten mankeren zou ik het fijn vinden als je dat hier nog eens wilt melden zodat ik en andere lezers er weer van kunne leren.
groetjes,
Diana

Ria 15 juli 2021 om 11:22

Dag Diana, Ruud en andere lezers,
Ik houd mijn tomatenplanten nauwlettend in de gaten. Gelukkig ziet alles er tot nu toe gezond uit, ook de drie tomatenplanten die buiten staan en niet in de kas. Maar oh. oh wat duurt het lang voordat ik een rijpe tomaat kan plukken. Nog geen zweempje van kleur te ontdekken, ook niet bij de vroegste rassen.
Afgelopen weekend gingen wij naar een verjaardag van een familielid en het is soort traditie dat ik dan altijd een grote hoeveelheid sperziebonen en courgettes meeneem. Dit jaar nul komma nul. We hebben zelf nog maar 1 keer een kleine maaltijd sperziebonen kunnen plukken.
Kortom, een tuinjaar met vele hindernissen en vooral veel geduld!
Groetjes,
Ria

Ruud & Diana 17 juli 2021 om 22:11

Hallo Ria,
Ja, alles is belachelijk laat. Ik hoop morgen de allereerste komkommer van dit jaar te oogsten. Maar we hebben gelukkig al wel 2 keer boontjes kunnen oogsten/eten, en vandaag de eerste kilo tomaten kunnen plukken. Morgen water geven, het is amper te geloven maar het is hier ondertussen behoorlijk droog in de verhoogde bakken. Terwijl we vorige maand nog in de modder tuinierden. En terwijl er nu tegelijkertijd mensen in Limburg hun tuin niet eens meer kunnen zien door de overstromingen. Dit is het vreemdste jaar in mijn 30-jarige tuinbestaan.
Ik hoop dat je alsnog binnenkort heerlijke tomaten kunt gaan oogsten!!
groetjes,
Diana

Sofie 15 juli 2021 om 21:18

Ik vrees dat ik hebt ook zitten heb. Mijn planten vertonen nog geen duidelijke tekenen (bladeren en takken bedoel ik dan) maar alle tomaten krijgen bruine vlekken. Ik ga toch nog eens één van bovenvermelde recepten proberen!! Bedankt voor de info!!

Pearlsofpassion 16 juli 2021 om 22:44

Als de vruchten te veel water op zich krijgen gaan ze rotten. Het hoeft daarom geen plaag te zijn en de tomaten die later komen, kunnen nog prima zijn.
Wel nauwlettend in de gaten houden en de vruchten met bruine plekken beter niet laten hangen.

Groeten
Valerie

sofie 22 juli 2021 om 12:29

Bedankt voor de tip!! Ik haal inderdaad de rotte tomaten af, de stam en bladeren blijven er momenteel wel nog gezond uitzien. Maar een mooie rode tomaat heb ik helaas nog niet gehad…

Gonne 22 juli 2021 om 14:59

Hoi Sofie, ik ben niet echt een kenner, maar als je bladeren geen tekenen van ziekte vertonen en alleen de onderkant (het kontje) van je tomaat is bruin en soort van ingedeukt, dan kan het heel goed neusrot zijn, dat is (volgens mij) niet besmettelijk maar meestal een teken van te weinig water (of calcium). Diana heeft er al eens wat over geschreven (https://www.mooiemoestuin.nl/groenteteelt/vruchtgewassen/tomaat/tomaat-ziekten-en-plagen/)
Overigens zijn die tomaten ook niet echt lekker meer is mijn ervaring.
Phytophthora geeft meer bruine vlekken met in het begin een brede rand op de bovenkant (regenkant) van de tomaat.

Bert Stam 16 juli 2021 om 10:48

Beste,

Allereerst ben ik zielsgelukkig met deze site, een hoop tips etc. gevonden. Ik pacht een drietal volkstuinen, die wij Egmonders “landjes”noemen in de Duinen van Egmond aan Zee.
Wat betreft Phytopthora infestans, vaak is het een pseudo Phytophora, de beste test is om een aangetast blad in een afgesloten plastic zak(je) te doen en deze een dag/nacht op een broeierige licht zonnige plek te bewaren, als er een poezelige schimmel op komt dan is het zeker Phytophora! Bedankt voor de bestrijding tips overigens.

Met vriendelijke groet,

Bert Stam

Ruud & Diana 17 juli 2021 om 22:27

Hallo Bert,
Dankjewel voor de tip!!
Dat ga ik morgen gelijk eens proberen!
groetjes,
Diana

Gonne 16 juli 2021 om 12:46

Je blog komt als geroepen.
Ik woon nu 4 jaar in Frankrijk en het is hier in de zomer nog niet zo nat geweest als dit jaar en na een nar najaar waarin mijn buitentomaten ernstig aangetast waren door Phytophthora heb ik nu al 5 van de 6 buitentomaten weg moeten gooien (je blog komt wat dat betreft dus eigenlijk 2 dagen te laat). .. bij de 6e ga ik je mix uitproberen en in de kas ook want daar zag ik gister ook al wat gele en zwarte vlekken 🙁 ik heb vandaag nog niet durven kijken.
Mijn ogen waren ook groter dan mijn kas (vandaar de buiten tomaten) dus er groeien best wat takken van de struiktomaten tegen het glas wat iedere ochtend nat is, moet ik me daar extra zorgen over maken? (De aangetaste bladerenzaten niet tegen het glas.) Ik heb daardoor de deuren juist flink open gezet
Zou je de stokken (en clips en zo) aan het eind van het seizoen beter ontsmetten? En met wat dan?

Ik stuur je wat foto’s van het beginstadium, want die mistte ik vorig jaar een beetje waardoor ik het niet op tijd onderkend heb. Misschien kan je er wat mee bij een artikel.
(Fantastisch blog trouwens, ik heb er echt veel aan)

Ruud & Diana 17 juli 2021 om 22:35

Hallo Gonne,
Dankjewel voor je reactie (en voor de mail met de foto´s die je stuurde!).
Phytophthora verspreidt zich, voor zover ik dat weet, vooral via de lucht/wind maar kan ook heel goed overleven op aangetaste bladeren. Het is dus vooral belangrijk om die allemaal op te rapen en weg te gooien. Onze tuinbuurvrouw heeft haar kas altijd open staan en haalt minder blad weg dan ik, en zij heeft phytophthora in de tomatenplanten in de kas. Wij verwijderen bladeren zodat de luchtvochtigheid niet te hoog wordt in de kas en we houden de deur gesloten en de ramen op een kier en hier geen phytophthora in de kas. Ik wil zeker niet zeggen dat ik het goed doe en zij niet, het kan ook toeval zijn, aan plantmateriaal liggen, besmette snoeischaren, etc.. Maar voor nu denk ik wel dat blad verwijderen helpt en dat de deur dicht houden ervoor zorgt dat de wind minder makkelijk voor verspreiding in de kas kan zorgen.
Ik hoop dat het mee gaat vallen met de aantasting!! Ik heb nog nooit stokken, etc. gedesinfecteerd mar dat komt ook omdat ik in de afgelopen 30 jaar slechts enkele keren een vermoeden van phytophthora in de kas heb gehad (en dis planten heb ik dan direct uit de grond gehaald).
groetjes,
Diana

Gonne 18 juli 2021 om 09:37

Hoi Diana, bedankt voor het antwoord.
Ik ben bang dat als ik hier de deur dicht houdt de tomaten gekookt gaan worden. Ik heb wel nu pas het zonnegordijn kunnen installeren, maar die neemt zoveel plek in dat ik het volgend jaar met die “verf” ga proberen (maar die moet ik in NL halen want dat soort producten hebben ze hier niet).
Overigens zijn de tomaten nog slechts bloempjes, terwijl ik de planten toch op tijd uitgeplant heb. Kan dat komen door te weinig water?
Wat betreft ventilatie, daar hebben de struiktomaten roet in het eten gegooid, die zijn zo bossig. Hoe doe jij dat met die in toom houden? Toch dieven geeft bij die coctailtomaatjes zo’n kleine opbrengst.

Ruud & Diana 19 juli 2021 om 08:18

Hallo Gonne,
Ook hier moet de deur nu open hoor, te warm.
En ik zag in 1 kas 2 tomaten met eerste aantasting van phytophthora op het blad. Ik ga geen enkel risico nemen en heb de 2 planten direct uit de grond gehaald. Erg jammer want ze was heel leuk en lekker (ras Black Opal). Maar ik hoop op deze manier een verdere verspreiding in de kas te voorkomen.
Bij struiktomaten dief ik uiteraard niet, maar ik verwijder wel bladeren die al teveel over elkaar heen groeien. Door meer licht en lucht in de plant is er niet alleen minder kans dat phytophthora toe kan slaan maar krijgen de vruchten ook wat meer lichtwaardoor ze goed kunnen groeien en rijpen.
Waarom je planten nu pas alleen bloempjes hebben durf ik niet te zeggen, het is zo’n vreemd jaar dat ik ook hier dingen zie die normaal gesproken niet voorkomen (zoals lege trosjes waar wel bloemen zaten maar geen enkele of maar 1 tomaatjes, een vreemd soort mijtachtige aantasting bij 5 tomatenplanten, grote basilicum in de kas die niet hoger wordt dan 15 centimeter, etc. Het kan door droogte komen (maar normaal gesproken zie je dan ook dat bladeren slap gaan hangen). Maar vooral de kou in het voorjaar kan er ook iets mee te maken hebben.
groetjes,
Diana

Jo 16 juli 2021 om 22:26

Veel respect voor je blog,veel succes met je mooie en goede voorlichting.

Niels Picard 16 juli 2021 om 22:47

Hoi Diane, wat is nu het magische van bakingsoda, epsom zout of bitterzout. Alle drie bestaan ze uit magnesium en zwavel. Door de tomaten om de week te spuiten, krijgt de plant dus voeding en versterking van magnesium en is de kleine dosis zwavel dus tegen schimmels. Je kunt er daarnaast voor kiezen om phytophthora resistente tomaten te planten. Ik heb hier goede ervaring mee. Gewoon buiten in de moestuin zonder afdakje. Mijn planten zien er prachtig uit. Mooie dikke stam, groene bladeren en veel groene tomaten. Op onze tuin zijn dit jaar al meerdere mensen die deze tomaten gaan uitproberen. Mochten je lezers willen weten welke het zijn, dan hier nog mijn blogje van vorig jaar.

https://nielspicard.nl/moestuin/tomaten-in-de-moestuin-resistent-tegen-phytophthora-infestans/

Groet
Niels

Ria 17 juli 2021 om 07:22

Niels, hartelijk dank voor deze informatie.

Ria

Margriet M 17 juli 2021 om 09:08

Hartelijk bedankt voor jou tips Niels
Groetjes Margriet M

Arthur 17 juli 2021 om 15:46

bakingsoda bevat geen Mg. Het is Natriumbicarbonaat.
Bitterzout wel (MgSO4)

Ruud & Diana 18 juli 2021 om 08:40

Hallo Arthur,
Dankjewel voor de aanvulling!
Ik was op school altijd al heel erg slecht in scheikunde maar als ik het goed begrijp bevat baking soda vooral zwavel als probleemoplossende stof bij phytophthora en bevat bitterzout (ook wel bekend als epsom salt) vooral Magnesium voor mooie sterke groene bladeren.
groetjes,
Diana

Ruud & Diana 18 juli 2021 om 08:09

Hallo Niels,
Dankjewel voor de uitleg!
Het is (leuk is niet het goede woord) leerzaam om dit jaar eens uit te proberen. Ik ben een buitentomaat met appelazijn aan het behandelen, en een tuinbuurvrouw is haar buitentomaat met baking soda aan het behandelen. Na je uitleg heb ik misschien wel meer vertrouwen in baking soda maar nu maken we het experiment af :-). Ik ben benieuwd!
groetjes,
Diana

Guy De Kinder 20 juli 2021 om 08:10

Enkel met Bolstar heb ik nog geen ervaring. De overige vernoemde rassen zijn hier ook nog gezond.
Dit jaar (2021) heb ik in openlucht 14 verschillende plaagresistente rassen geplant en tot nu staan er 10 rassen nog goed gezond.
Er is geen regenbescherming en er werd met niets behandeld.

Ruud & Diana 20 juli 2021 om 08:41

Hallo Guy,
Dankjewel voor je bijdrage!
Onze tuinbuurman heeft het ras Pyros F1 onbeschermd in zijn tuin staan. Zijn aardappelen waren flink aangetast maar zijn 6 tomatenplanten zien er vooralsnog goed uit. Ik keek gisteren even en zag bij 2 planten een klein vlekje op het blad maar meer nog niet.
Ik ben benieuwd of de resistente rassen het vol houden, ik hoop het van harte!
groetjes,
Diana

Georg 16 juli 2021 om 23:02

Vandaag na drie dagen regen (Limburg) de eerste tomatenplanten moeten ruimen. Eerst de preimineervlieg, daarna de aardappelkever en nu phythophthora. Dit jaar wil het niet zo lukken. Ga dan morgen maar eerst baking soda halen en proberen. De weersverwachting is ook gunstig. Dus…
Iedereen succes met de tuin. De eerste sperziebonen waren wel hoeveel erg lekker.

Estella 17 juli 2021 om 00:41

Ik heb helaas ook de “gevreesde ziekte”in mijn tomaten, en ik ben zo alert geweest…., heel veel bladeren en veel delen van de stam/stengel zijn aangetast, de tomaatjes in wording nog niet, ik ga het morgen gelijk proberen, ik denk met de appelazijn, wil je gezonde vogels in je tuin blijven houden, moet je ook een scheut in hun drink of badwater doen, volgens de vogelbescherming, dus mijn gevoel zegt dat dit ook wel eens heel goed kan gaan werken voor de tomaten. #fingerscrossed Komt het door het natte weer? Of door het opspattende water van de bodem/grond? Is het dan niet beter de onderste bladeren van de tomaat te verwijderen???? Tips welkom…

Ruud & Diana 18 juli 2021 om 08:22

Hallo Estella,
Wat jammer!! Ik hoop dat de appelazijn gaat helpen! Ik heb zelf gisteren weer verneveld, ik ben ook heel benieuwd.
Phytophthora is een pseudoschimmel die van vochtigheid en warmte houdt. Het is daarom altijd beter om te zorgen dat planten na een regenbui snel weer kunnen opdrogen. Dat betekent een ruime plantafstand, een plekje in de zon en ook fijn als er wat wind waait, en je kunt zelf helpen door bladeren die erg groot zijn en/of tegen andere bladeren hangen weg te knippen. Tegelijkertijd is het wel zo dat als phytophthora eenmaal in je tuin rondwaart je een aantasting bijna niet kunt voorkomen, ook niet als je blad wegknipt, etc., maar alle beetjes helpen.
Succes met de appelazijn!!
Diana

Corrie 17 juli 2021 om 09:42

Dag Diana en Ruud,

Zijn deze recepten dan misschien ook te gebruiken op de aardappelen?

Ruud & Diana 18 juli 2021 om 08:28

Hallo Corrie,
Ja, in principe wel, ook weer bij voorkeur preventief en bij de eerste tekenen van aantasting de betreffende aardappelplanten vernevelen.
groetjes,
Diana

Manja 17 juli 2021 om 10:04

Beste Diana,

In dat geval zou je ook een thee kunnen maken van rabarber blad en heermoes. Dat is een oude combi tegen meeldauw en valse meeldauw. Het principe is hetzelfde. Rabarberzuur…..

Ik heb het lang geleden op een druif geprobeerd maar dan preventief.

Groetjes Manja

Ruud & Diana 18 juli 2021 om 08:30

Hallo Manja,
Dankjewel voor de tip!!
Ik ga nu zelf verder met de appelazijn omdat ik nu wil zien of en welk effect het heeft, maar ik ga het zeker onthouden!
groetjes,
Diana

Pim monteba 17 juli 2021 om 16:42

Ik vond een klein groen rupsje op de stam van een tomatenplant die zich daar ingevreten had waardoor de top aan het afsterven was. Het bleek een rups van de groenteuil te zijn die zeer schadelijk is voor tomatenplanten.

Ruud & Diana 18 juli 2021 om 08:53

Hallo Pim,
Dankjewel voor de tip!
Hier gelukkig geen rupsen in de kas maar zeker iets om in het achterhoofd te houden!
groetjes, Diana

Henk 17 juli 2021 om 22:16

VRAAG: Sommige tomaten zijn mat-oranje van kleur maar de meeste glanzen. Is die mat uitziende tomaat wel te eten of is dat een ziekte.
(Ik weet niet hoe ik een foto hier in kan sturen.)

Ruud & Diana 18 juli 2021 om 09:14

Hallo Henk,
Ik wet niet welke tomatenrassen je hebt staan maar er bestaan een aantal rassen die een ‘wollig velletje’ hebben. Een voorbeeld is de tomaat Garden Peach, je ziet daarvan hieronder een foto. En ook Fuzzy Baby (2e foto). Ze zijn gewoon eetbaar (en afhankelijk van het ras ook lekker). Ik ken geen ziekte die voor een matte tomatenkleur zorgt maar ik ben geen bioloog. Voor nu zou ik denken dat je een ras met een wollig velletje hebt. Je kunt deze tomaten herkennen aan het feit dat de planten vaak ook al iets wolligs hebben (je kunt dat goed op de 2e foto zien).
groetjes,
Diana

Tomaat Garden Peach

Tomaat Fuzzy Baby

Oscar de Vos 18 juli 2021 om 11:07

Hoi Diana,
Phytophtora is heel naar inderdaad. Ik heb ook Phytophtora in mijn buitentomaten en dat is niet zo gek met het natte weer. Goed om te weten hoe Phytophtora zich verspreidt: Phytophtora verspreidt zich in NL vooral via ongeslachtelijke voortplanting. Daarbij worden sporangia gevormd en die verspreiden zich via de lucht/wind. Als ze op een blad terechtkomen, dan komen er zoosporen vrij. Die hebben een soort van roeispaantjes en kunnen werkelijk zwemmen in regen- en dauwdruppeltjes. Deze zoosporen infecteren de plant. In de kas kun je een infectie wel beperken tot 2 of enkele bladeren, maar door deze regen is buiten de verspreiding via die zoosporen optimaal en daarom gaat de aantasting buiten zo enorm snel, helaas. De zoosporen druppelen nl. Van blad tot blad en tomatenbladeren krullen nogal eens, waardoor er water op het blad blijft staan. Kijk maar eens goed: daar waar er aantasting is op bladeren, tomaten of stelen kan er vaak vocht blijven staan. V.w.b. kas: niet handig om alles dicht te doen. Sporen van schimmels komen gewoon met jou mee als je de kas binnenkomt. Daarnaast begrijp je uit bovenstaand verhaal dat je juist moet luchten omdat vocht juist een noodzaak is voor infectie. Bladeren die tegen glas aanhangen houden vocht vast. Haal maar eens een blad weg van het glas. Door de verdamping zie je daar altijd vocht. Het is bekend uit de literatuur, dat voor infectie het blad, tomaat of stengel 8 uur vochtig moet blijven. Dus hou je kas droog en heel belangrijk: geef niet in de middag water, want de warme grond doet het vocht snel verdampen, kas ’s avonds dicht doen leidt tot hoge RLV in de nacht. Daarnaast een misvatting vwb overleving. Phytophtora overleeft uitsluitend op levend weefsel. Aangetaste tomaten en blad kunnen dus op de composthoop. Ook als deze zaken niet composteren, kan Phytophtora niet overleven. Phytophtora overleeft uitsluitend na vorming van oosporen uit geslachtelijke voortplanting, maar dit komt gelukkig niet voor in NL en in levend weefsel zoals intacte aardappelen die de winter kunnen overleven (in de grond) of bij milde winters op de composthoop bij slechte compostering omstandigheden. Groetjes, Oscar

Gonne 18 juli 2021 om 14:09

Bedankt voor de info, maar als het alleen overleeft op levend materiaal, hoe komt het dan door de winter? Echt alleen via aardappels? (Die blijven hier wel veel achter overigens)

Pearlsofpassion 18 juli 2021 om 19:07

Dat is een goede vraag!

Bedankt voor je uitleg, Oscar. Ik vind het zeer nuttig en I teressznt. Maar ik ben ook benieuwd of je het antwoord weet op bovenstaande vraag.

Ik weet zelf dat als de omstandigheden ernaar zijn (je planten vochtig blijven staan), je toch wel Phytophtora krijgt. Of er nu aanpgetaste planten in de buurt staan of niet. Ergens dwaalt het toch altijd rond. Al zal een haard in de buurt wel niet helpen natuurlijk.

M’n buurman heeft geen plaag in z’n tomaten noch aardappels. Hij beweert nochtans dat hij ook niet spuit. Ik weet niet hoe hij het doet. (ben stiekem wel jaloers :-))

Groeten
Valerie

Oscar 18 juli 2021 om 22:20

Dit jaar ook geen Phytophtora in mijn vroege Frieslanders, waarvan ik de bovenste delen na ongeveer 90 dagen heb verwijderd. Maar nu – wellicht door de Phytophtoradruk die mijn buitentomaten geven – laten mijn Celebration aardappelen wel wat aantasting zien.

Oscar 18 juli 2021 om 22:15

Hi Gonnie en Valerie,

Goede vraag hoor. Als je aardappelplanten hebt, die Phytophtora symptomen op de bovengrondse delen vertoont, dan moet je uitkijken dat het niet via de hoofdstengel de knollen in slaat, want dan kunnen je aardappelen (na rooien en tijdens opslag) wegrotten. Toch hoeft dat – afhankelijk van de omstandigheden van opslag – niet. De hyfen van de schimmel kunnen dus ook latent aanwezig blijven en zo overwinteren. Ook kunnen zoosporen via het bodemwater naar een gezonde aardappel zwemmen en op die manier infecteren. Dat zijn de aardappels die je niet vlak voor de winter op enige diepte in je moestuingrond wilt hebben. Hoe dat werkt zie je in dit filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=2Y77KEYuw_g

Ik heb vandaag overigens het grootste deel van mijn buitentomaten moeten rooien door Phytophtora. Ik heb mijn kas dit jaar gebruikt voor meloenenkweek omdat ik al 2 jaar achtereen last heb van een bladvlekkenziekten in mijn tomaat, die wordt veroorzaakt door de schimmel Fulvia fulva (Cladosporium fulvum). De sporen van deze schimmel overleven 9 maanden bij droge omstandigheden, dus vandaar maar eens geen tomaten in de kas. Maar buiten is ook niet alles 🙁

Ruud & Diana 19 juli 2021 om 08:42

Hallo Oscar,
Dankjewel voor de uitgebreide en duidelijke uitleg!!
Ik heb nu geen tijd maar hoop dat je het goed vindt dat ik de tekst ergens in de komende dagen ook in reactie op de pagina over phytophthora plaats (een pagina blijft altijd wat actueler dan een blog, de informatie blijft dan wat makkelijker vindbaar/beschikbaar voor mensen).
groetjes,
Diana

Oscar 19 juli 2021 om 15:18

Hallo Diana,

Ja prima, hoor!

Om het verhaal dan compleet te maken (hoewel wat wetenschappelijker) , kun je ook aangeven waarom we in NL vooralsnog alleen met ongelachtelijke voortplanting te maken hebben (zoals eerder beschreven):

Voor de productie van oösporen (die worden gevormd om te kunnen overleven zonder levende gastheer) heb je contact tussen een Phytophtora hyfe “mating type A1” en een Phytophtora hyfe “mating type A2” nodig. Dat is de geslachtelijke voortplanting.

A2 mating types van Phytophtora infestans zijn begin jaren 80 vd vorige eeuw voor het eerst ontdekt in Europa en zijn afkomstig uit Mexico. Daarvoor was alleen type A1 aanwezig in ons werelddeel. Het A2 type is voor het eerst in 1981 waargenomen in NL.

De belangrijkste redenen waarom oösporenvorming in het veld niet zo snel zal plaatsvinden is omdat:

1. Phytophtora infestans de winter slechts in levend plantenweefsel kan overleven. Hyfen buiten levend plantenweefsel sterven in de winter af. Dus de schimmelpopulatie wordt elke winter flink gereduceerd. De kans op een “ontmoeting” tussen A1 en A2 is klein.

2. Er in het erfelijk materiaal van mating type A1 zodanig veel mutaties per gen en per generatie plaatsvinden, dat de kleine kans op een ontmoeting tussen beide mating types een nog veel kleinere kans geeft op een effectieve sexuele voortplanting.

(Bron: Drenth, Turkensteen en Govers (1993). The occurrence of the A2 mating type of Phytophthora infestans in the Netherlands; significance and consequences. Neth. J. PI. Path. 99.)

N.B. Francine Govers is persoonlijk hoogleraar Plantenziektenkunde met speciale aandacht voor Phytophtora bij de Wageningen Universiteit.

Ruud & Diana 20 juli 2021 om 08:14

Hallo Oscar,
Dankjewel voor je aanvulling en antwoorden op andere vragen/lezers.
Ondertussen heb ik phytophthora in zo’n 20 planten in de kas, het gaat helaas echt niet de goede kant op. Ik schrijf er vandaag (of morgen, afhankelijk van de tijd die ik heb) een blog over. Ik hoop dat ik stukjes tekst van je mag kopiëren en in dat blog mag plakken want niet iedereen leest de reacties op blogs en er staan dingen in die toch heel belangrijk zijn om te weten.
Zit ik zelf nog met een klein ‘dingetje’: als ze kan overleven in levend materiaal, dan dus ook in de zaden (want ook die blijven leven, slapen tot ik ze weer zaai, toch)? Ik ben nu bezig om zo snel mogelijk van de planten die nu nog gezond zijn wat zaden te oogsten zodat ik ze volgend jaar weer kan zaaien, maar ik denk dat ik van de rassen waar de planten al van zijn aangetast dat beter niet kan doen en nieuwe zaden moet kopen (tenzij ik er nog enkele zaden van heb na het zaaien afgelopen voorjaar).
Ik ga maar alvast zaaien voor een soort nazomerteelt in de kas, wat een jaar zeg.
groetjes,
Diana

Oscar 20 juli 2021 om 12:14

Hallo Diana,

Ik vind in enkele wetenschappelijke publicaties dat er een kans is dat tomatenzaden Phytophtora infestans kunnen verspreiden als je deze zaden uit tomaten haalt die de eerder genoemde oösporen bevatten. Het is nog veel minder waarschijnlijk dat dit gebeurt als er in de tomaten geen oösporen zitten.

Ik lees dus, dat de kans dat jij zaden uit je tomaten haalt die besmet zijn met Phytophtora infestans nihil is, want:

1. Zoals eerder aangegeven worden oösporen in de moestuin niet snel gevormd.
2. Voorwaarde is dat de tomaat geinfecteerd is. Dus als je een gaaf uitziende maar toch geinfecteerde tomaat laat narijpen om de zaden te verzamelen voor het volgend jaar dan zullen de typische symptomen zich thuis snel ontwikkelen en dan verdwijnt deze al snel in de groenbak.

N.B. juiste schrijfwijze van eerder genoemde sporen is:
oösporen en zoösporen

Ruud & Diana 20 juli 2021 om 22:16

Hallo Oscar,
Dankjewel voor je antwoord!!
Ik ben erg blij met je bijdragen en de duidelijke antwoorden die je op de vragen van mensen hebt gegeven!!
groetjes,
Diana

Pearlsofpassion 19 juli 2021 om 07:35

Aha, de schimmel overwintert dus in de grond, wil je zeggen? In achtergebleven aardappels of het grondwater?
Maar waarom dan niet in compost? Dat is toch ook ‘grond’ in wording en als je daar dan geïnfecteerde aardappels op zou gooien, kan dat dan niet hetzelfde proces geven als onder de grond?
Kan dat niet? Of is het onwaarschijnlijk maar niet uitgesloten?

Ja, het is wel een heel slecht jaar voor buitentomaten he. Ik heb geen kas, dus tomaten altijd buiten. En ik heb wel eens wat rot op de vruchten of wat plaag helemaal op het eind van het seizoen. Dus ik verlies vaak wel wat oogst door het weer, das het risico bij buitentomaten. Maar zo vroeg in het jaar en zonder enige oogst, heb ik nog niet gehad. Dus ja, daar heb je wel pech in. Als je’t allemaal op voorhand zou weten hé…. 😉

Groeten
Valerie

Oscar 19 juli 2021 om 08:26

Phytophtora overleeft uitsluitend in levend weefsel, dus in aardappelen die beschermd worden door de vorst (,en dus intact blijven). Of dat nu in de composthoop, in de grond of in de opslag (poters voor het volgend seizoen) is maakt niet uit.

Pearlsofpassion 19 juli 2021 om 22:59

Hey Oscar,

Dat snap ik dan niet goed.
Een aardappel die geïnfecteerd is wordt toch snel rot? Die is na een week of zo gewoon blubber geworden. Ik heb het zelf goed gezien de voorbije week (en nu dus alle aardappels maar ingevroren voor ze allemaal rot zijn).
Hoe blijft dat dan levend materiaal?
Die kan je toch onmogelijk nog poten het volgend jaar.
Ik kan me niet voorstellen dat dat onder de grond anders zou zijn… Daar rotten ze toch ook weg? Als ze geïnfecteerd zijn hé.

Groeten
Valerie

Oscar 19 juli 2021 om 23:31

Hoi Valerie,
Dat heeft te maken met de biologische klok en de omstandigheden lijkt me. Richting de winter produceren veel schimmels overlevingsstructuren, sporen met een dikke wand die ergens tegen kunnen. Na overwintering, gaan deze weer kiemen zodra de omstandigheden gunstig zijn of als ze bv. getriggerd worden door stoffen die door nabije wortels van waardplanten worden uitgescheiden. Phytophtora aardappelen gaan rotten omdat de omstandigheden daarvoor gunstig zijn, als ze gekoeld worden of als we richting winter gaan, dan gaat de groei van de schimmelhyfen minder snel en komt deze vrijwel tot stilstand ten gunste van de overleving tot een periode waarin de plant weer kan gaan groeien die Phytophtora weer aanwendt om zich te gaan verspreiden.

Tineke 19 juli 2021 om 11:05

Beste allemaal,
Ik heb dit jaar voor het eerst de gelegenheid gehad om ook eens wat groentjes te kweken en ik was ontzettend trots op mijn flinke tomatenplantjes waar al heel wat mooie tomaatjes aan begonnen te groeïen…
Vorige week helaas ook bij mij Phytophthora in de planten. Heb nog geprobeerd ze erdoor te halen door in een serretje te zetten en te behandelen maar moet ze allemaal wegdoen.

Aangezien ik dit de eerste keer is dat ik wat plant en dus ook de eerste keer dat ik met deze lelijke aantasting te maken krijg, heb ik enkele vragen naar volgend jaar toe:

1) Het serretje waar de besmette planten in stonden; moet ik dat op één of andere manier ontsmetten vooraleer ik er weer tomatenplanten in zet?
2) Mijn planten stonden in plantzakken met massa’s potgrond; is die dan volgend jaar niet meer bruikbaar?
3) Kan een paprikaplant ook phytophthora krijgen?

Alvast bedankt voor de antwoorden!
Groeten
Tineke

Oscar 19 juli 2021 om 20:58

Hoi Tineke,

1. Nee, de serre hoeft niet ontsmet te worden, maar overlevende restanten moeten altijd worden afgevoerd. N.B. voor andere schimmels hoeft dit niet te gelden. Ik heb nu een jaartje tomatenkweek in de kas overgeslagen door de aanwezigheid gedurende 2 opeenvolgende jaren van een vervelende bladvlekkenziekte (https://wiki.groenkennisnet.nl/display/BEEL/Bladvlekkenziekte+-+tomaat) waarvan de sporen 9 maanden kiemkrachtig onder droge omstandigheden (= kas) blijven.
2. Die potgrond kun je volgend jaar gewoon gebruiken
3. Ja, maar dat is niet dezelfde Phytophtora infestans die nu huishoudt onder aardappelen en tomaten, maar Phytophtora capsici.

Groeten,
Oscar

Tineke 20 juli 2021 om 09:43

Top! Heel erg bedankt voor de antwoorden Oscar!

Vicky 19 juli 2021 om 23:52

Ik heb ergens gelezen dat je In de kas lavameel kan verstuiven tegen phytophtora. Het houdt de planten droog, en ik denk ook dat het versterkend werkt.

Pearlsofpassion 20 juli 2021 om 12:16

Ik heb nog 4 planten (ale, wat ervan overschiet na de slechte bladeren weg te halen) laten staan. De beste planten uiteraard. En ik ben ze ook aan het besproeien met baking soda. Dat had ik nog in huis.

Maar nu herinner ik me plots dat een oude buurman van me, 2 jaar geleden of zo zei, wikkel een koperdraad rond de voet van de steel en dan een beetje de grond in. En dan zou je nooit last hebben van de plaag. Ik heb er weinig aandacht aan besteed, want het was de laatste jaren niet nodig, maar heeft iemand daar al van gehoord? De koper zou dan vrijkomen en de planten beschermen. Iemand die daar meer over weet? Zou dat veilig zijn voor de gezondheid?
Anders zou ik dat volgend jaar evt kunnen proberen bij sommige planten. Al hoop ik natuurlijk dat er volgend jaar gewoon geen plaag komt. 🙂

Groeten
Valerie

Lien 21 juli 2021 om 11:52

Hallo Valerie,
Mijn tomatenplanten staan in de serre en Ik steek elk jaar een stukje koperdraad (van electriciteitsdraad) onderaan door de stam .Sinds geen last meer gehad van ziektes,

Gonne 20 juli 2021 om 14:07

Ik heb de laatste tomaat buiten ook gerooid; zwarte stengels.
In de kas zij het vooral zwarte vlekken op de bladeren en op andere bladeren gele vlekken met iets roods erin.
Mijn buurvrouw noemt het meeldauw (en die geeft les op een landbouw school).
En toen ik de bladvlekkenziekte van Oscar opzocht herkende ik dat ook.
(Hypochondrie is mij niet vreemd) maar dan vraag ik me dus af hoe je het één van de ander onderscheid in een vroeg stadium. Want een deel van de behandelmethode is wel anders, dus wel belangrijk en planten eromheen (sla, Oost-Indische kers) hebben dat geel met rood ook.

Ruud & Diana 20 juli 2021 om 17:18

Hallo Gonne,
Ik vrees dat er verschillende soorten bladvlekkenziekten bestaan, hier vind je er een aantal: Wikipedia. Ik heb verder geen verstand van ziekten en plagen maar als je wilt zoeken is het belangrijk om eerst de juiste ziekte, schimmel, etc. te vinden, zoek daar dan de Latijnse naam mee op en googel vervolgens verder op de Latijnse naam + de betreffende groente waar je het in aan hebt getroffen en dan krijg je tientallen foto’s meer te zien waardoor je wellicht wat beter kunt vergelijken. Hier bladvlekkenziekte (denk ik) in de quinoa-planten, kan er ook nog wel weer bij :-(.
groetjes,
Diana

redzebra 20 juli 2021 om 18:30

bladvlekziekte : dan krijg je lichter wordende vlekjes bovenaan blad en een bruine poedervorm (sporen) onderaan onder vochtige omstandigheden. Als de plant enige resistentie heeft of het wordt droger en warmer, worden dit geel/rode of zelfs zwarte plekken . Het is in eerste instntie te herkennen aan bleker wordende cirkelvormige vlekken bovenaan blad.

redzebra 20 juli 2021 om 20:10

Al enig invloed gezien van het experiment ?, Het is wel een pak droger nu, dit weekend weer vochtiger. Ik ben benieuwd naar het resultaat van jij en je buur volgende week.

Ruud & Diana 20 juli 2021 om 22:15

Hallo,
Helaas nog niet. Ik heb vandaag weer aangetast blad verwijderd. Voorlopig zit het nog niet in stengels en vruchten dus dat lijkt een goed teken. Maar vooralsnog lijkt de baking soda bij de buurvrouw iets betere resultaten te geven want die hoeft niet veel nieuwe bladaantastingen te verwijderen. Maar we testen nog even verder…
groetjes,
Diana

Oscar 20 juli 2021 om 14:19

Wat een leuke vragen komen hier langs Ik ga misschien wel voor mijn beurt, maar toch…

Cu is een voor de plant noodzakelijk microelement en ja, ook voor het controleren van schimmelziekten. Bordeauxe pap bevat oplosbaar kopersulfaat en wordt als preventief contactfungicide ingezet tegen Phytophtora infestans. Velt heeft hier ook een leuk stukje over: https://www.velt.nu/vraag-antwoord/moestuinvragen/hoe-denkt-velt-over-kopersulfaat-bordeauxse-pap. Bordeauxe pap wordt fijn over het blad verneveld en zorgt ervoor dat de infectie van de schimmel geremd wordt. De applicatie is dus daar waar het gevaar ligt: op de plek waar de schimmel kan infecteren.

Maar koperdraad rondom de voet wikkelen heb ik mijn twijfels over. Koper behoort tot de edele metalen die relatief inert zijn. Reageert dus vrijwel niet met andere stoffen, laat staan met bodemwater. Het staat je vrij om te proberen natuurlijk, maar ik verwacht niet dat er in 1 groeiseizoen koper vrijkomt. Dan moet dat ook nog worden opgenomen door de plant en van binnenuit een sterk gespecialiseerde schimmel gaan tegenwerken.

Carine p 20 juli 2021 om 15:00

Hoi,
Dit zijn interessante blogs! Ik ga volledig akkoord met het niet gebruiken van de bouillie bordelaise (bordelaise pap op basis van koper). Het gehalte van koper in de grond wordt daardoor veel te hoog. Helaas wordt dit toegestaan in de biologische landbouw, niet in de biodynamische landbouw.
Momenteel heb ik zonet 1 buiten plant tomaten aangetast. Meestal probeer ik de zieke gedeelten weg te knippen en als de hoofdstam nog ok is, laat ik opnieuw een dief groeien.is de hoofdstam aangetast, trek ik de plant eruit.
Succes iedereen. Ik probeer me nu te focussen op de wintergroenten, zomergroenten heb ik grotendeels opgegeven.
Groetjes Carine

Ruud & Diana 20 juli 2021 om 17:05

Hallo Carine,
Vorig jaar was de perzikboom zo ernstig aangetast door krulziekte dat de boom op sterven na dood was en pas heel laat in de zomer weer wat blaadjes maakte. Om de boom te redden bedacht ik dat ik niet anders kon dan dit vroege voorjaar preventief Bordeauxe pap te gebruiken (en dat heeft heel goed geholpen, de boom had dit voorjaar minimale aantasting en is nu gezond en groeikrachtig). Op de verpakking staat al aangegeven dat het heel slecht is voor de grond, en vooral wormen schijnen er massaal dood van te gaan, stond erbij. Om die reden heb ik het middel niet verneveld maar met een kwastje op de boom aangebracht. Als ik het al op tomaten met phytophthora zou willen gebruiken zou ik het zeker met een kwastje aanbrengen en zeker niet vernevelen. Maar voorlopig zijn we hier dit jaar appelazijn en baking soda aan het vergelijken :-).
Ik ben ook al volop Chinese kool, paksoi, rucola en boerenkool aan het zaaien :-).
groetjes,
Diana

Brechje 21 juli 2021 om 18:25

Beste Diana en Ruud, wat ben ik als beginnend moestuinster blij met jullie site met zoveel fantastische, veelzijdige en praktische informatie! en bovendien zo leuk en humoristisch geschreven. Alleen al daarom de moeite waard om de site te raadplegen. Een tomaten vraag: Ik hoopte dit jaar de queeste van zaadje tot tomaatje te kunnen volbrengen met als groet beloning een rijke en rijpe oogst. De planten staan buiten , heb ze ws wat te dicht op elkaar gezet omdat ik zoveel plantjes had opgekweekt was ik niet te stoppen . Afijn , ging perfect, groeiden als kool , maar nu slaat de schimmel toe, dus flink uitgedund, en weggegooid. En alle appelazijn die ik kon vinden gekocht. Hopelijk is er nog wat te redden. Elke plant heeft 3 of 4 grote takken, dus daar heb ik misschien ook al een fout mee gemaakt. Wat ik daarmee moet kan ik nergens vinden . dus graag jullie advies : Had ik al die zijtakken weg moeten halen of kan dat alsnog of kan ik ze individueel ondersteunen? of bezwijkt de plant uiteindelijk aan zoveel zijtakken.

Carinep 21 juli 2021 om 22:32

Dag Brechje,
Wat je kan doen om te vermijden dat je mooie zijscheuten weg moet knippen, is bijkomende stokken plaatsen en deze daaraan vastbinden. Top deze zijscheuten bovenaan, zodat ze niet verder groeien. Zijn de zijscheuten waaraan nog geen bloem hangt, wegknippen (als het gaat over stamtomaten). Knip ook een gedeelte van de bladeren weg, zodat deze mekaar zo weinig mogelijk raken. Je zal allicht wat kleinere tomaten hierdoor krijgen, maar het is soms zonde om mooie zijscheuten weg te knippen.
Succes
Carine

Brechje 22 juli 2021 om 09:09

Hoi Carine, Dank voor je attente reactie. Is er een max aan het aantal takken dat je in stand kan houden?Of eigenlijk liefst zo min mogelijk? Dan nog een vraag , als een van de extra takken in de stam een bruine verkleuring heeft , is dat dan die beruchte killer schimmel? en moet dan de hele plant eruit of alleen de aangedane tak? Wel fijn hoor dat je advies kan krijgen van mede moestuiners! groetjes Brechje

Carine p 22 juli 2021 om 15:54

Dag brechje,
Een echte wetenschap is het niet hoor. Je moet het een beetje aanvoelen. Zoals Ria schreef, je moet wel weten of het een stamtomaat, struiktomaat, kerstomaat is. het hangt ook af van de omstandigheden., het weer, binnen of buiten. Persoonlijk, maar dit is wel persoonlijk, dief ik niet elke stamtomaat. Maar ik moet er wel bijzeggen dat in een normaal jaar (niet dit jaar dus) ik buiten tomaten heb tot november. In de koude kas tot begin december. Ik woon in ZW Frankrijk. Ik dief vooral de grote soorten, om grote tomaten en ook vroege tomaten te hebben. De kleinere soorten zoals blush, yellow queen etc. laat ik extra scheuten hangen omdat de periode om vruchten te maken lang genoeg is hier. Maar al de onderste scheuten verwijder ik en tegen het midden van de stok houd ik een 3 tal dieven. Maar ik vind vooral dat alles een beetje afhangt waar je woont. Wel zet ik geregeld extra steun stokken. Er bestaat geen maximum in het aantal takken.
Qua phytophtora zijn er veel gesprekken geweest hé. Ieder doet ermee wat men wilt. Ik vind dit erg interessante reacties van Oscar, maar ben nog niet volledig mee. Hij gooit dit wel op de mesthoop, terwijl ik alle bladeren, zieke tomaten, takken zelfs verbrand. Andere bladeren en takken van tomaten gooi ik rond de koolsoorten om de aardvlo tegen te houden. Ik heb dit nooit met zieke bladeren gedaan, terwijl dit toch ook geen levend materiaal meer is….. dus, nu weet ik het effen niet meer 🙂 ik heb geen mesthoop, ik mulch alles rechtstreeks op de paden tussen de rijen. Ik gooi uit voorzorg de zieke gedeelten van tomaten niet tussen mijn paden, maar nu begin ik te twijfelen door de reactiesvan Oscar. Boeiend !!!
Wat ik persoonlijk doe is alles wegknippen, de bladeren, zieke tomaten, en takken. Als de hoofdtak beschadigd is, trek ik de plant eruit. Ik beweer niet dat dit juist is, maar zo doe ik dit reeds 35 jaar.
Vorig jaar hebben wij een heel slechte maand mei gehad met veel regen. Resultaat Phytopthora… alles netjes weggeknipt en opnieuw dieven laten groeien en uiteindelijk is alles erdoor gekomen. Ik heb toen geen enkele plant eruit gegooid.
Vandaar dat ik zeg, het is geen exacte wetenschap, het hangt enorm van jouw omstandigheden af.
Groetjes
Carine

Ria 21 juli 2021 om 19:27

Brechje, ik weet niet of je stamtomaten of struiktomaten hebt. Als het stamtomaten zijn had je de zijscheuten (dieven) die in de bladoksels ontstaan in een vroeg stadium moeten weghalen. Ik raad je aan om de vele pagina’s die Diana hier over heeft geschreven te raadplegen.
https://www.mooiemoestuin.nl/groenteteelt/vruchtgewassen/tomaat/

Succes ermee,
Ria

Brechje 22 juli 2021 om 09:12

Beste Ria, Haha, goede vraag welke tomatenplanten het zijn. Had ze aanvankelijk keurig geordend, maar in de loop van het opkweken is het een ratjetoe geworden. Maar ik kom er wel uit. Dank voor de tips!


Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Of abonneer jezelf op deze discussie zonder te reageren.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Naar de reacties