Tropaeolum

Eerst even dit, mocht je internationale informatie zoeken of bijvoorbeeld zaden van Tropaeolum in een niet-Nederlandstalige webwinkel:

  • Nederlandse naam:     Oost-Indische Kers
  • Engelse naam:     Nasturtium
  • Duitse naam:     Kapuzinerkresse
  • Franse naam:     Capucine (grimpante = klimmer,  naine = kleine vorm)
  • Eenjarige, enigszins vorstgevoelig

Tropaeolum is zeker één van mijn meest favoriete planten, ik kan me geen jaar zonder Tropaeolum voorstellen. Ze is een eenjarige plant en het is belangrijk om te weten dat er 2 soorten zijn:

Tropaeolum majus = groot en rankend, tot wel 2 meter lang of hoog. Ze slingert net zo graag als dat ze over de grond kruipt

Tropaeolum nanum = klein en niet rankend, de planten worden dan zo’n 40 x 40 x 40 centimeter. Vroeger werd dit Tropaeolum minus genoemd maar ik zie steeds vaker de naam nanum dus houd ik die ook maar aan. En soms zie je bij rassen van deze soort ook ‘Tom Thumb-type’ vermeld staan.

Het is dus belangrijk om, voor je zaden koopt, te bedenken wat je wilt en hoeveel plaats je hebt. De groeikracht is het enige verschil tussen de nanum en de majus (oftewel de Mini en de Maxi 🙂 ). De andere eigenschappen zijn hetzelfde: de bijna ronde blaadjes, bloemen in de kleuren van crème, geel, oranje, rood, rozerood, abrikoos, perzik, zalm en zeer donkerrood en alle schakeringen daar tussenin (soms zelfs met wat vlekjes in een contrasterende kleur). Ook de bladkleur kan trouwens per ras verschillen, het kan zachtgroen, blauwgroen, donkergroen en zelfs witbont zijn. Zie de foto’s op deze pagina voor wat rassen en blad- en bloemkleuren.

Op de foto hieronder zie je Tropaeolum nanum Empress of India. Sorry, een heel oude foto maar het is duidelijk dat de planten klein en compact blijven, met mooie donker blauwgroene blaadjes en zuiver rode bloemen. Leuk langs randen waar ze niet zo uit mag waaieren.

Op de foto hieronder zie Tropaeolum majus Caribbean Crush. Deze planten zijn langer, groter, liggen maar je ziet de zoekende rankjes waarmee ze ook kan klimmen

Mooi ras trouwens, met het zachtgroene blad, en de rijke en lange bloei in een zachte abrikoos-/perzikkleur. En als ze een hek, gaaswerk of ander klimrek op haar pad tegenkomt zal ze daar zeker in klimmen:

Oost-Indische kers is trouwens niet alleen mooi, ze is ook eetbaar, en lekker! De bloemen hebben een licht pittig-peperig-poederige smaak, geweldig mooi en lekker in salades of bijvoorbeeld op een smeerseltje op plakjes stokbrood. De blaadjes zijn wat peperiger dan de bloemen en ook lekker en mooi in salades, voorgerechten, etc.. En tot slot zijn ook de verse, groene, onrijpe zaden eetbaar; die zijn het pittigst, lekker knapperig en qua gebruik enigszins vergelijkbaar met een extra sterk radijsje. Die onrijpe zaden zijn ook erg leuk om in bijvoorbeeld zoetzuur in te maken, je kunt er zelfs een soort alternatief voor kappertjes van maken.

Tropaeolum Caribean Crush

Zaai de grote zaden ergens tussen eind maart en eind mei voor. Je kunt haar zeker ook nog later zaaien, ik heb wel gezien dat zaden die in juni werden gezaaid nog bloeiende planten opleverden (handig voor een plekje in de tuin dat leeg komt). Maar voor een lange bloei vanaf eind juni tot ver in de herfst zaai je uiteraard liever wat vroeger). Zaai de zaden niet te nat want ze rotten dan gemakkelijk. Bij kamertemperatuur kiemen de zaden binnen 10 dagen, in een kas kan het kiemen (door de koelere temperaturen) een paar dagen tot een week langer duren. En je kunt ook buiten zaaien, maar wacht dan tot eind april of begin mei. Volwassen planten kunnen niet heel goed tegen vorst maar zaden en zaailingen juist wel; sterker nog, ook na een strenge winter vinden we hier zaailingen in de tuin. In principe hoef ik nooit meer Oost-Indische Kers te zaaien 🙂 . Die in de tuin overwinterde zaden kiemen zo rond eind april/begin mei. En dat is dan dus ook een mooie tijd om ze buiten te zaaien (voor die tijd is het blijkbaar nog te koud).

Zelf zaai ik zaden van bijzondere en soms kostbare rassen voor in de kas, in een luchtig mengsel van potgrond en ongeveer 1/6e deel brekerzand. Ik zaai in een tray en de plugjes met jonge zaailingen plant ik uit vanaf begin mei.

Geef de zaailingen een plekje in de volle zon of halfschaduw, maar ook in de schaduw zullen de planten nog bloeien (maar minder rijk).

Tropaeolum nanum Empress of India

En zowaar, slakken houden niet van Tropaeolum dus je hoeft ze niet extra te beschermen of in de gaten te houden. Je moet ze natuurlijk in de eerste weken wel af en toe water geven als het niet regent. En zorg dat er voldoende voeding is om lang te bloeien (wij geven geen extra of speciale voeding, ze krijgt hier gewoon dezelfde basisbemesting als de hele tuin (een samengestelde organische meststof voor de moestuin).

Tropaeolum bloeit lang, heel lang zelfs. Die bloei begint rond eind juni (mede afhankelijk van de zaaiperiode en het weer) en gaat door tot ver in de herfst. In een zachte herfst hebben we wel gezien dat  planten eind november zelfs nog wat bloemen produceerden. Uiteindelijk zakken ze in elkaar na een paar nachtvorsten en dan zijn zeker de planten van uit rankende Tropaeolum majus groep prima voor de composthoop; veel zacht blad en sappige stengels leveren relatief veel compost op.

Ook nog leuk om te vermelden: Oost-Indische Kers trekt luis aan. Het is jammer dat planten in een siertuin daar wat last van kunnen krijgen maar het is tegelijkertijd ook een positieve eigenschap: door deze planten in de buurt van luisgevoelige planten (zoals bonen) komen de luizen naar de Oost-Indische Kers en blijven ze vaak af van de bonenplanten. Aan de andere kant: er zijn meer jaren dat we helemaal geen last van luizen in deze planten hebben dan jaren dat ze er wel last van hebben.

Tropaeolum majus Alaska mix (met witbont blad)

Tot slot: het oogsten van zaden gaat heel gemakkelijk; als je de planten in de herfst opruimt zie je vanzelf een flinke hoeveelheid zaden liggen:

Deze zaden (niet meer groen maar ondertussen bruin en nat) kun je oprapen, even wassen en een week of 2 goed drogen. Als je daarna over de zaden wrijft wrijf je het buitenste laagje eraf en houd je dit over:

Tropaeolum zaden

Het velletje hoef je er trouwens niet vanaf te wrijven, ook met velletje kiemen de zaden volgend jaar prima (maar de zaden zijn zo wat schoner en nemen wat minder ruimte in).

Onderling kruisen de verschillende rassen heel makkelijk met elkaar, en mijn ervaring is dat geel en oranje daarbij altijd de sterkste kleur is (en in een tuin met verschillende rassen zal het grootste gedeelte van de zaden dus planten in een gele of oranje kleur geven). Als je haar soortecht wilt houden zul je je dus moeten beperken tot 1 ras in je tuin.

De zaden blijven zo’n 4 jaar kiemkrachtig.

Tropaeolum majus Apricot Trifle
Tropaeolum majus Caribbean Cocktail rood
Tropaeolum mix
Tropaeolum majus Milkmaid
Tropaeolum majus in compostvat
Tropaeolum majus Bloody Mary

Schaal Tropaeolum/bloemen om er azijn van te maken, kijk hier voor het recept

 

20 reacties op Tropaeolum

Gerhardus 4 mei 2019 om 12:31

Hallo Diana,

Op de laatste foto van deze pagina heb je Oost-Indische kers in een compostvat. Ik heb dit wel eens vaker gezien op tuinen, maar ik vraag me af hoe je dit doet. Ik ben het dit jaar ook van plan, want ik vind het erg mooi staan. Zaai je de zaden in de composthoop zelf of zaai je het in een bakje die je dan in het compostvat zet of in de deksel die je dan omgekeerd op het vat zet?

Ruud & Diana 5 mei 2019 om 08:28

Hallo Gerhardus,
De bovenlaag in de compost is natuurlijk nog niet gecomposteerd en bevat nog heel veel grof materiaal. Daarom maak ik op 1 of meerdere plaatsen (afhankelijk van de maat van de compostbak) een soort kuil en vul die met zo’n 5 liter potgrond. En daar plant ik dan de voorgezaaide Tropaeolumplantjes in, maar ter plaatse zaaien in zo’n kuil gevuld met potgrond kan ook hoor.
Je moet, net als bij de teelt in potten, wel af en toe voeding geven, en natuurlijk controleren of je water moet geven.
Het deksel gebruiken wij niet als er Oost_Indische kers in het compostvat groeit, dat hangt met een touw achter het compostvat zodat we het niet kwijtraken.
Ik hoop dat je er zo verder mee kunt!
Diana

Gerhardus 14 mei 2019 om 09:42

Beste Diana,

Ik heb hier nog een vraag over.
Welke Oost-Indische kers heb je eigenlijk gebruikt voor het compostvat? Ik was van plan om de Oost-Indische kers Alaska-mix te gebruiken. Zo te zien aan het blad op de foto heb jij deze ook gebruikt. Of heb je een ander ras gebruikt?

Met vriendelijke groet,

Gerhardus

Ruud & Diana 16 mei 2019 om 08:09

Hallo Gerhardus,
Ik heb eigenlijk gewoon in het voorjaar een paar zaailingen uit de tuin uitgegraven en die in de bak geplant 🙂
Maar de Alaska is inderdaad het ras met witbont blad. Die vind ik zelf ook erg mooi!
groetjes,
Diana

Marc 9 mei 2019 om 08:24

Kan Tropaeolum majus ook met Tropaeolum minus kruisen?
Groet Marc

Ruud & Diana 9 mei 2019 om 09:29

Hallo Marc,
Mijn ervaring is dat de klimmende/kruipende Tropaeolum majus inderdaad kruist met de kleinere en kortere Tropaeolum minus (of nanum zoals ze tegenwoordig genoemd wordt). En mijn ervaring is dat de majus altijd wint 🙂 . Oftewel, de gekruiste zaden leveren in het volgende jaar bijna allemaal kruipende en klimmende planten op. Ik denk (maar ik heb er geen verstand van hoor) dat de majus de officiële soort is en dat de nanum daar een ontwikkelde/gekweekte vorm van is.
groetjes,
Diana

Ruud & Diana 10 mei 2019 om 09:29

Hallo Marc,

Ik houd ook van de officiële Latijnse namen hoor. Sterker nog, ik heb er jaren geleden eens een hoofdstuk over geschreven: https://mooiemoestuin.nl/moestuin/tuinieren-overig/plantennamen/
Maar ik kan je ook vertellen dat taal verandert en dat ook Latijnse namen kunnen worden aangepast. Ik vrees dat een deel van de soorten die nu Aster worden genoemd voortaan Ampelaster gaan heten. En ik zag op de website van de Hessenhof dat Perovskia wel eens Salvia zou kunnen gaan heten. Als je googelt op Tropaeolum minus vind je 111.000 hits, als je googelt op Tropaeolum nanum vind je 555.600 hits. En ik kan je vertellen dat toen ik voor het eerst Tropaeolum zaaide, rond 1991, er alleen nog maar Tropaeolum majus (en een heel klein deel minus), nanum werd toen nog nergens genoemd 🙂

Over je vraag: die begrijp ik niet helemaal. Er is nooit percentage in kruisingskans te noemen, dat hangt af van je tuin, welke bloemen daarin staan, welke soorten bestuivers daar op af komen en hoeveel. En natuurlijk hoeveel majus en hoeveel minus je hebt staan. En hoeveel bestuivers je Tropaeolum bezoeken. Je hebt maar 1 bij of hommel nodig voor kruisbestuiving en de route die zij vliegen is nu eenmaal (gelukkig) nooit te bepalen 🙂

groetjes,
Diana

TA VAN GEIT 23 juli 2019 om 09:25

Beste Diana,
wat een toffe blog, fijn dat ik bij jou terecht gekomen ben! Ik heb Tropaeolum majus in mijn tuin, wat een heerlijke, mooie en veelzijdige plant is dit toch! Nou heb ik er eentje in een pot en de ranken worden wel heel lang. Ik wil hem doen klimmen maar dan moet ik hem in volle grond verplaatsen. Mijn vraag: kan ik dit nu doen, want de plant is in volle bloei? En hoe ga ik te werk? Dank voor je antwoord!
Groetjes
Ta

Ruud & Diana 23 juli 2019 om 12:49

Hallo Ta,
Juist nu het zo heel warm is zou ik even wachten. Je kunt haar zeker vanuit een pot uitplanten, haal de plant dan voorzichtig uit de pot zodat er geen of zo min mogelijk wortels beschadigen, zorg dat je al een plantgat hebt gegraven en plant de plant uit pot wat dieper dan dat ze in pot stond. Geef direct en ruim water en herhaal dit de komende dagen. Maar wacht vooral nog even tot na deze hittegolf hoor! Mocht je plant al heel groot zijn wordt uitplanten lastig (omdat de stengels heel makkelijk breken). Misschien is het dan nog een optie om de hele pot voor een deel in de grond in te graven, de wortels zoeken dan vanzelf een weg door de afwateringsgaten, wel iets vaker op voldoende vocht letten.
Ik hoop dat je hier iets aan hebt!
groetjes,
Diana

Sven. De schampheleire 2 mei 2020 om 13:22

Heeft de oost indische kers, klimmende soort, altijd een gaas nodig om te klimmen? Of is een bamboe stok bv voldoende?

Ruud & Diana 3 mei 2020 om 08:29

Hallo Sven,
Ze is geen echte klimplant maar meer een slingerplant. Dat betekent dat ze niet goed tegen gladde oppervlakken kan klimmen, zoals een bamboestok. Wat wel een optie is om 3 bamboestokken te zetten, een beetje schuin naar elkaar toe en dan bovenin samenbinden zodat je een soort tipi krijgt. Ook dan zul je de planten nog een eind naar boven moeten helpen (regelmatig opbinden) maar als ze eenmaal bijna boven is zullen de 3 planten die je bij de 3 stokken hebt geplant in elkaar gaan haken, elkaar zo vasthouden en tot de top klimmen en vervolgens naar beneden tuimelen. Is een erg vrolijk gezicht.
groetjes,
Dian

Jeanet van Otterdijk 29 mei 2020 om 13:33

Hallo, zijn de groen blaadjes ook te drogen en wat kan je ermee doen ? Bedankt, Jeanet

Ruud & Diana 30 mei 2020 om 09:30

Hallo Jeanet,
Ik heb nog nooit blaadjes van Tropaeolum gedroogd, en zou ook niet weten waarvoor, ik droog van alles, van fruit en tomaten, kruiden en pepers, etc. maar nooit van bladgewassen want je kunt ze niet meer tot leven wekken en in een salade gebruiken.
groetjes,
Diana

Carine p 30 mei 2020 om 15:37

Dag Jeanet,
Met deze blaadjes (weliswaar vers), maak ik kruiden pannenkoeken I’m combinatie met deze bloemen, andere eetbare bloemen en kruiden. Ik heb dit ook nog nooit gedroogd. Grt Carine

jeanet van otterdijk 9 juni 2020 om 18:42

Bedankt voor jullie antwoorden , grt Jeanet

Lucie Bleumer 14 augustus 2020 om 14:35

Hallo, jullie weten zoveel van OIK dat ik mijn vraag wel durf te stellen. Ik heb vrij laat gezaaid maar ze doen het geweldig, zij het dat ze nu opgegeten worden; ik zie kleine gaatjes en soms zijn alle blaadjes van een plantje op en is alleen het steeltje blijven zitten. Ik kan geen beestje ontdekken. Rararar????

Ruud & Diana 15 augustus 2020 om 08:33

Hallo Lucie,
Hier hebben we eigenlijk nooit veel last van vraat in Oost-Indische kers, niet bij vroeg gezaaide planten en ook niet bij laat gezaaide planten. Ze zijn wel behoorlijk vatbaar voor luis maar die maken geen gaatjes of vreten het blad op. Zouden het slakken kunnen zijn? Ik zie hier nu bijvoorbeeld in paprika’s en pepers in de kas gaatjes van slakken in de vruchten en ook worden de jonge kolen voor nateelt belaagd, slakken eten de bladeren maar laten vaak nerven en steeltjes zitten. Ze verstoppen zich overdag maar je zou eens een bordje met droge kattenbrokjes of paneermeel in de schemeravond bij de plant kunnen zetten en een half uurtje later gaan kijken of zij de boosdoeners zijn (ze komen massaal op de brokjes of paneermeel af en zo kun je ze vangen).
groetjes,
Diana

Tessa 18 oktober 2020 om 11:27

Beste Diana,
Geweldige site, waarvoor dank. Ik zie op je foto’s de Oost Indische Kers op veel plaatsen opduiken. Prachtig gezicht. Combineer je bepaalde plekken met de O.I.K. met een reden (zoals je in de tekst vermeld over de bonen & de combinatie met luis?). Of is het gewoon een mooie opvulling om de bodem bedekt te houden en de insecten te eten te geven?
Hartelijke groet,
Tessa

Ruud & Diana 19 oktober 2020 om 09:39

Hallo Tessa,
Eigenlijk zaai ik al jaren geen Oost-Indische kers meer, ze zaait zich zo gemakkelijk uit dat er overal in de tuin wel zaailingen opduiken. En daarvan laat ik staan wat er mag groeien: als er ruimte genoeg is, en inderdaad in de buurt van groenten die gevoelig zijn voor luizen. Maar bijvoorbeeld ook op de composthoop, om die een beetje op te leuken, of onder de fruitbomen (als bodembedekker), of in een klimgaas naast de rozen, voor het mooi en de bestuivers. Als ze me op een bepaalde plaats te wild worden trek ik ze eruit. Ondertussen kiemen er dan vaak op bepaalde plekken wel weer nieuwe zaden en zo groeien en bloeien ze hier in de tuin van eind mei tot (afhankelijk van de temperatuur) in december.
groetjes,
Diana


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!