Amaranthus

Eerst even dit, mocht je internationale informatie of bijvoorbeeld zaden van Amaranthus in een niet-Nederlandstalige webwinkel zoeken:

  • Nederlandse naam:     Kattenstaart, Amarant
  • Engelse naam:     Amaranth, Love Lies Bleeding
  • Duitse naam:     Amaranth, Fuchsschwanz
  • Franse naam:     Amarante
  • Eenjarig, vorstgevoelig

Deze pagina maak/plaats ik voor alle zekerheid twee keer op mijn website (in deze database van eenjarige bloemen maar ook op een pagina bij de bladgewassen). Zo kun je haar niet missen. En dat wil je ook niet. Want ze is niet alleen mooi maar ook heel lekker. Ze is dus net zo goed een eenjarige sierplant/bloem als een eenjarig bladgewas. En er zijn nog veel meer voordelen. Zie hieronder.

Amaranthus Pointy Fingers

Amaranthus is mooi: er zijn soorten en rassen  met groen blad maar ook met rozerood met groen blad en zelfs ook met donkerpaars blad. De bloemen kunnen overeind staan of juist hangen. En eigenlijk kan ik het beter geen bloemen noemen maar bloeiaren, want de heel kleine bloempjes zijn afzonderlijk bijna te klein om mooi te zijn, maar bij elkaar zijn het bijna imposante bloeiaren, ze zijn er in het groen, geelgroen, donkerpaars, roodpaars, goudgeel, oranje, brons en aanverwante kleuren. 2 voorbeelden om het verschil tussen de ´staande´ en ´hangende´ vorm aan te geven:

De hangende bloeiwijze van Amaranthus Dreadlocks (en wat een grappige en toepasselijke naam!)
De rechtopstaande bloeiwijzen (het lijken wel ’toortsen’) van Amaranthus Green Towers

Er zijn niet alleen verschillende rassen maar ook soorten, die allemaal wel vrij veel op elkaar lijken, denk aan:

  • Amaranthus caudatus (de meest gangbare soort die eetbaar is)
  • Amaranthus hypochondriacus (kleinere vorm, vaak voor de sier)
  • Amaranthus cruentus
  • Amaranthus gangeticus (wordt ook wel ‘Elephant Head’ genoemd)
  • Amaranthus tricolor (ook wel Tampala genoemd

En dan zijn er nog flink wat hybriden. En ‘Klaroen’ is bijvoorbeeld ook een Amaranthus, en ook ‘Bayam’, en ‘Calaloo’ (hoewel ‘Callaloo’ vaker wordt gebruikt). En er is een Amaranthus die Chinese spinazie wordt genoemd (maar het is me niet helemaal duidelijk of dat Amarantus tricolor of Amarantus viridis is).

Er zijn dus zoveel verschillende soorten Amaranthus dat ik zelf door de bomen het bos niet altijd goed zie. En ik heb ook het idee dat ze heel makkelijk onderling kruisen (behalve de Amarantus tricolor). Er  zijn lage planten (tot 40 centimeter) en hoge planten (tot ruim 2 meter) en alles daartussenin. Lees vooral bij de aankoop van zaden de beschrijving, en let daarbij op wat je wilt: wil je haar voor de oogst van bladeren, voor de oogst van de zaden, voor sier, om bloemen van te plukken, hoge of lage planten, etc.?

Amarantus tricolor is wezenlijk anders dan de andere Amaranthussoorten, met fel gekleurd blad en slechts heel kleine bloempjes die langs de stam tussen het blad verstopt zitten

Het mooie van Amaranthus beperkt zich niet alleen tot de tuin, de bloemen kunnen ook geplukt worden en blijven minimaal 5 dagen mooi in een vaas (mits direct na het afsnijden in water gezet tot je de bloemen in hun vaas gaat schikken). En de bloemen kunnen ook worden gedroogd (mits fris en vers en jong geplukt).

En tot slot bloeien de planten niet alleen heel lang (tot ver in de herfst) maar krijgen de bladeren van sommige soorten/rassen ook nog een mooie herfstkleur (afhankelijk van het ras).

De mooie herfstkleur van Amaranthus caudatus (foto van 28 oktober)

En dan over het eetbare van Amaranthus: de jonge blaadjes zijn lekker (en afhankelijk van het ras dus ook nog kleurig), bruikbaar in bijvoorbeeld salades. Wat oudere/grotere bladeren kun je nog prima stoven (zoals spinazie of snijbiet). Bedenk wel dat het blad van Amaranthus (net als van spinazie en biet) nitraten op kan slaan, zorg dus voor een niet te forse (stikstofrijke) bemesting en eet haar vooral in de zomermaanden. Zie op de pagina van Spinazie meer uitleg over nitraten in bladgroenten.

ook de zaden zijn eetbaar; het is officieel geen graan maar de zaden worden wel als zodanig gebruikt, je kunt het koken of poffen of gemalen gebruiken in verschillende deegsoorten, cake, etc..

En tot slot kan zelfs het kaf (de zaadhoesjes) worden gebruikt. Bij het oogsten van zaden wordt het kaf opgevangen en dat kan als een natuurlijke kleurstof/verfstof worden gebruikt. Van bijvoorbeeld het ras Hopi Red Dye (de naam zegt het al) werd het donkerpaarse kaf rond de zaden door de Hopi indianen gebruikt in een paarsachtig  deeg. Ditzelfde ras geeft trouwens de mooiste donkerpaarse zaailingen en is op die manier ook heel geschikt als kleurige microgroente.

Amaranthus Hopi Red Dye

Het zijn eenjarige planten, ze kunnen wel een nachtvorstje verdragen maar zeker niet te veel of te lang. Om die reden zaai je haar niet te vroeg want de zaden kiemen snel. Bij kamertemperatuur, voorgezaaid in april (maar mei en zelfs begin juni kan ook nog) kiemen de zaden binnen een week. De zaailingen groeien vlot en mogen uiteindelijk vanaf begin tot half mei (kijk nog even goed naar de weersverwachting) worden uitgeplant.

Ik heb wel eens gelezen dat Amaranthus niet graag wordt voorgezaaid. De reden zou zijn dat Amaranthus gevoelig is voor ‘Omvalziekte’ (in het Engels ‘Damping-Off’). Dit is een ziekte/aandoening waarbij meerdere organismen betrokken zijn en die zorgen voor het in een vroeg stadium omvallen (en dus doodgaan) van zaailingen. Dit gebeurt vaak in koele en natte omstandigheden. Ik geef eerlijk toe dat ik Amaranthus al jaren wel voorzaai (nog voor ik hoorde dat ze liever ter plaatse wordt gezaaid), en ik heb er nooit problemen mee gehad. Maar ik zaai dan ook niet te vroeg, en ik zaai (in april) in een zonnig raamkozijn, en ik zaai nooit te nat want dat is voor het overgrote deel van soorten niet goed (denk aan het rotten van zaden in te natte grond).

Zaailingen van Amaranthus Hopi Red Dye

Mocht je haar net als ik liever voor willen zaaien gebruik er dan ruime potjes of een tray met grote vakjes voor en houd de zaaisels dus vooral lekker warm en vochtig maar niet te nat. Plant de zaailingen uit wanneer ze groot genoeg zijn en de kans op nachtvorst heel klein is geworden (begin tot half mei, kijk altijd nog even goed naar de weerberichten). Zelf breng ik de zaailingen die in april in huis zijn gekiemd ergens in die maand alvast naar de kas, om af te harden, voor ik ze begin tot half mei buiten uitplant.

Zaailing van Amaranthus caudatus Coral Fountain

Als je Amaranthus liever ter plaatse zaait, wacht dan tot eind april/begin mei.

Amaranthus Dreadlocks in jong stadium

Amaranthus houdt van een zonnige plek maar doet het ook in de halfschaduw nog prima (maar hoe minder zon, des te ‘fletser’ wordt de kleur van blad en bloem (en de herfstkleur), voor de mooiste en meest intense kleur is zon nodig (misschien niet het belangrijkst als je haar voor de oogst van blad en zaden teelt maar wel als je haar voor sier, pluk of drogen teelt).

Amaranthus cruentus Red Callaloo

Amaranthus houdt van een losse grond die niet te droog mag zijn. Om die reden werken we wat compost door de grond voor het uitplanten. En afhankelijk van de soort en het ras geven we haar voor het uitplanten wat meer of minder van een organische meststof (kleine planten van 40 centimeter hebben uiteraard wat minder voeding nodig dan planten van ruim 2 meter hoog).

De planten bloeien van  begin juli tot ver in de herfst, soms wel tot in november (afhankelijk van het weer). Zoals al eerder gezegd zijn er een aantal soorten/rassen die in de herfst een mooie verkleuring van vooral het blad en de stengels geven.

Amaranthus hypochondriacus Pygmy Torch. slechts 40 centimeter

Ze is niet alleen zeer geschikt voor de volle grond, vooral de lagere soorten zijn zeker ook geschikt voor de teelt in pot. Zorg dan wel voor een losse potgrond (meng er bijvoorbeeld wat grof zand en/of vermiculiet door) en geef na 6 tot 7 weken voeding (want dan is de voeding in de potgrond op).

Soms heeft ze in de nazomer/herfst wat steun van een stok plus aanbinden nodig (vooral bij de hogere soorten/rassen). Wellicht is daar minder behoefte aan in het binnenland maar hier aan de kust kan een herfststorm er nog wel eens voor zorgen dat de planten omwaaien (die dan juist zo mooi in herfstkleur zijn).

Het is heel gemakkelijk om zaden van Amaranthus te oogsten, en ze geeft heel veel zaden (dat is ook logisch want je kunt haar telen voor de eetbare zaden). Mijn ervaring is dat er wel grote verschillen zijn: de Amaranthus Red Aztec (vooral gekweekt voor de oogst van blad en zaden) gaf enorm veel zaden. De Amaranthus Green Towers (vooral een sierplant) gaf hier amper zaden, en dat gold ook voor de Amaranthus tricolor (die ook geen grote bloeiaren maakt maar slechts tussen het blad verstopte witte bloeitrosjes van slechts enkele centimeters groot).

De verschillende Amaranthussoorten en -rassen lijken gemakkelijk met elkaar te kruisen. Voor de oogst van zaden die je het jaar erop weer wilt zaaien is het dus aan te raden om slechts 1 soort/ras te telen. Voor de oogst van zaden voor in de keuken maakt het uiteraard niet uit als je meerdere rassen/soorten teelt. Amaranthus tricolor verschilt wezenlijk van de andere Amaranthus-soorten en kruist niet met de andere soorten (is vooralsnog mijn ervaring).

De zaden kunnen crème, bruin, rood of zwart van kleur zijn. Als je ze wilt oogsten schud en wrijf je eens voorzichtig met je ene hand langs de bloeiaar terwijl je die boven je andere hand houdt: als de zaden rijp zijn vallen ze samen met het kaf in je hand. De zaden zijn klein en rond en vaak (maar dus niet altijd) zeer glanzend.

Amaranthus Red Aztec heeft een mooie herfstkleur en geeft veel zaden
Amaranthus Orange King
Amaranthus Autumn Palette plant, wordt 2 meter hoog
Amaranthus Dreadlocks
Amaranthus Red Callaloo
Amaranthus Red Callaloo
Amaranthus Coral Fountain
Amaranthus caudatus Coral Fountain
Amaranthus caudatus Coral Fountain
Amaranthus Hopi Red Dye, jonge plant die net gaat bloeien
Amaranthus Rio San Lorenzo, met groen blad met roodbruine vlekken en bloemen in 2 kleuren
Amaranthus Rio San Lorenzo

19 reacties op Amaranthus

Gerard Fransen 8 juli 2019 om 17:35

Prachtige foto’s en het zijn ook mooie planten voor de tuin.
Graag zou ik weten waar het zaad te koop is van de verschillende soorten.

Vriendelijke groet,
Gerard Fransen

Ruud & Diana 9 juli 2019 om 09:06

Hallo Gerard,
Dankjewel, en je hebt zeker gelijk, mooi en lekker in moestuin en siertuin!
Je kunt overal op internet zaden kopen van verschillende soorten en rassen Amaranthus, van Zaadhandel van der Wal tot Tabernal, van De Nieuwe Tuin tot zeker elke Engelse zaadhandel.
Ik denk dat de zaden ook bij Intratuin te vinden zijn. Googel vooral even op ‘Amaranthus zaden’ en je vindt enorm veel aanbieders van verschillende rassen.
groetjes,
Diana

Martin ten Cate 16 februari 2020 om 16:11

Happyseeds.nl duurzaam en snel verzonden via de brievenbuspost

Jaqueline 8 augustus 2019 om 18:28

Hallo Diana, Leuk stukje over deze plant! Ik laat altijd wat bloemen aan de plant zitten zodat hij zichzelf uitzaaien kan. Ze staan wel overal in mijn tuin maar waar ik ze niet wil hebben haal ik ze weg. De zaden vallen dus in het najaar gewoon op de grond en ik heb ieder jaar genoeg planten zonder voor te zaaien. Groetjes , Jaqueline

Carine p 9 augustus 2019 om 14:02

Dag Jacqueline,
Doe ik ook. Ik verknip in de winter de gedroogde takken en verspreid dit een beetje her en der. De muizen zijn wel met het meeste zaad weg, maar er blijft toch voldoende over dat ik de planten terugvind. Dit jaar heb ik de amanrantus samen met de tomatillos versneden, zodat deze planten steun hebben aan elkaar. Ik vind het alleen spijtig dat ze geen bijen aantrekken, maar het is een streling voor het oog. Groetjes
Carine

Moniek 27 juli 2020 om 22:15

Super interessant om te lezen. Bedankt hiervoor!

Leonie Hendriks 31 augustus 2020 om 20:08

ik weet niet goed wanneer de zaden van de amarant geoogst kunnen worden. Ik heb de rode lang hangende halmen

Ruud & Diana 1 september 2020 om 09:04

Hallo Leonie,
Wrijf vooral eens met een hand stevig over en langs een halm terwijl je je andere hand eronder houdt.
De kleine glanzende zwarte zaden moeten dan bijna vanzelf in je hand vallen, samen met het kaf (en dat kun je er dan vrij gemakkelijk vanaf blazen).
Rode Amaranthus heeft vaak glanzend zwarte zaden maar er zijn ook rassen (vaak die met oranje bloemen) die crèmekleurige of bruinoranje zaden hebben.
Ik oogst nu volop Amaranthuszaden, ik weet dat ze rijp zijn als ik de halm tussen duim en wijsvinger makkelijk van het steeltje kan schuiven.
groetjes,
Diana

Anne 4 november 2020 om 14:45

Hoi Diana, ik ben benieuwd naar hoe je het oogst: doe je alle halmen met de hand? En Heb je een doek eronder voor de zaden die vallen, of doe je het in een zak al ronddraaiend? Ben erg benieuwd. Heb flink wat takken en ben op zoek naar een handige manier (en ruimte?) om dit te doen.

Ruud & Diana 5 november 2020 om 08:06

Hallo Anne,
Ik houd er een klein dienblaadje onder. En als het nog vast zit zijn de zaden nog niet rijp. Als je de ‘halmen’ door je handen laat gaan en ze los laten zijn ze rijp. Het dienblad zet ik in huis of in de kas, zodat het al een beetje kan drogen en er nog wat spinnetjes, etc. uit kunnen lopen. Na 1 of 2 dagen gaat het dan mee naar huis en laat ik het daar uitgespreid op plaatjes (of bijvoorbeeld op een krant) volledig drogen. De zaden ‘wrijf’ je er dan makkelijk uit. En vervolgens zeef ik ze om te schonen. En dan gaat het in ondiepe bakjes waarbij ik voorzichtig en zachtjes langs de zaden blaas zodat het kaf eraf vliegt en ik de schonen zaden overhoud. Voor consumptie kun je overwegen om de zaden daarna nog te wassen en uitgespreid over een bakplaat te laten drogen in een oven op 30 graden (of in een zonnig raamkozijn als het weer goed is – pas op dat de zaden niet kiemen want vochtige zaden kiemen op een warme plaats al binnen enkele dagen).
groetjes,
Diana

roland vanleeuw 9 mei 2021 om 11:34

Mooi artikel, ik ben ook fan geworden van deze mooie plant.

Hanneke de Groot 12 december 2021 om 09:29

Hallo Diana, omdat er een recept in de buitenleven staat waar amarant in verwerkt is ben ik gaan googelen en vond jouw artikel. Super, heel uitgebreid en met mooie foto’s.
Mijn vraag is nu, hoe kom je aan de verschillende soorten?
Groet Hanneke

Ruud & Diana 12 december 2021 om 11:08

Hallo Hanneke,
Amaranthus is heel algemeen verkrijgbaar, eigenlijk is het vooral zoeken naar de soorten die je mooi of lekker vindt.
Als het je vooral om het oogsten van blaadjes gaat kun je het beste even googelen op ‘callaloo zaden’ en dan vind je bijvoorbeeld deze: Zaadhandel van der Wal. Mocht je liever een soort/ras zoeken dat eetbaar is maar tegelijkertijd later in de zomer ook nog sierwaarde heeft of waarvan je ook de zaden wilt oogsten, dan is de keus zo groot in hoogte, hangende of staande bloeiaren, kleuren, etc. dat je het beste maar een beetje in de verschillende zadenwebshops kunt rondneuzen. Een lijst met van die webshops vind je hier: Moestuinzaden
groetjes,
Diana

Monique 3 april 2022 om 12:29

Hallo Diana,
Interessant artikel! Ik wil de amaranthus gaan telen om de zaden later te kunnen eten. Of er af en toe brood van te bakken. Heb jij ervaring met het eten van de geoogste granen? Gaat er een heel proces vooraf voordat je de korreltjes kunt consumeren? Ik vraag me af of je het kaf ook kunt eten…?
Groeten, Monique

Ruud & Diana 4 april 2022 om 10:36

Hallo Monique,
In tegenstelling tot bijvoorbeeld de zaden van quinoa (die saponinen bevatten en eerst gewassen moeten worden) hoef je amaranthus-zaden in principe niet te wassen (kan wel als je dat een ‘schoner’ idee vindt maar is niet noodzakelijk). Ik doe amaranthus-zaden (na het schonen, drogen en zeven) altijd in een ondiep bakje en dan ga ik buiten staan en voorzichtig langs de zaden blazen terwijl ik het bakje schuin houd en draai. En zo krijg ik de zaden eigenlijk zo schoon dat ik het daarna gelijk kan gebruiken. Ik heb er nog nooit meel van gemalen maar het wel eens gebruikt bij het bakken van brood, etc. en daarin is het zeker een lekkere toevoeging. Ik heb dit jaar ‘pop-amarant’ gezaaid. Niet bij elke soort lukt dat (ik heb wel eens amaranthuszaden gekocht maar die deden niks in een koekenpan) maar van dit ras ziu ik de zaden moeten kunnen poffen en er dus zo een soort ‘mini-popcorn’ van maken die gebruikt kan worden in bijvoorbeeld salades. Daar ben ik erg benieuwd naar.
groetjes,
Diana
p.s.: als je een goed ras kiest is de opbrengst meer dan prima maar er bestaan ook rassen die maar weinig zaden geven, misschien nog iets om op te letten als je zaden koopt.

Henriëtte Linders 14 augustus 2022 om 16:51

Omdat amarant zoveel goede voedingsstoffen bezit ben ik hem dit jaar als proef gaan zaaien. Het is een mix van kleuren geworden.
Nu is het denk ik tijd om te oogsten maar kan ik dan de zaadpluimen knippen of is het beter om ze aan de plant te laten want zijn ze allemaal tegelijk rijp in een pluim of kan het zijn dat het meerdere dagen nodig heeft om volledig te rijpen

Ruud & Diana 15 augustus 2022 om 09:15

Hallo Henriëtte,
Neem een bloeiaar in je ene hand en je andere hand eronder, en wrijf er dan voorzichtig over/door. Als er meerdere rijpe zaden op je hand uitvallen kun je de hele bloeiaar plukken en die bijvoorbeeld op een krant op een warme en droge plek in huis verder rijpen/drogen. De zaden in zo’n pluim rijpen enigszins tegelijkertijd (in ieder geval genoeg om tegelijkertijd te worden geoogst). Maar dat geldt niet voor de andere bloeiaren, in 1 plant zijn er bloeiaren waar je de zaden al van kunt oogsten en andere die nog volop bloeien of pas net gaan bloeien.
Je zult dus elke bloeiaar opnieuw moeten controleren op rijpe zaden voor je die bloeiaar ook kunt oogsten.
groetjes,
Diana

martine 18 september 2022 om 19:58

amai, wat een interessant artikel. Er zat een tak amarant in een boeket en ik wilde weten welke plant dit was. Zou ik zaad kunnen nemen van die ene tak uit het boeket?

Ruud & Diana 19 september 2022 om 09:06

Hallo Martine,
Ik durf niet te zeggen of je zaden kunt oogsten uit het boeket. Daarvoor moet de bloem al een flinke poos hebben geleefd en moeten de zaden nog kunnen rijpen.
Je kunt de bloeiaar zo lang mogelijk laten leven, met vers water en een koele standplaats, etc.. Dan kun je die daarna op een krant leggen, op een droge en luchtige plaats in huis. Na 2 weken kun je dan voelen of er zaden uit de bloeiaar loslaten.
Je kunt wat van de zaden tussen 2 laagjes nat keukenpapier leggen en dat in een plastic zakje doen, dichtbinden en op bijvoorbeeld een modem leggen (of een andere apparaat dat 24 uur per dag warm blijft). Na een week moeten de zaden zijn gekiemd. Als dat lukt weet je of je zaden levensvatbaar zijn. Ik denk dat het lastig wordt, omdat een amaranthus zo lang bloeit en waarschijnlijk jong wordt geoogst voor in boeketten. Maar altijd het proberen waard.
groetjes,
Diana


Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Meld je aan voor de nieuwsbrief