Bemesting

Wat betekent het? Wat is het? Wat doet het? En wat gebeurt er als je er teveel, of juist te weinig van hebt?

Kijk maar eens op elke willekeurige zak/pak mest, kunstmest of organische mest. Het zijn allemaal voedende elementen die je planten, of het nu bloemen, groenten, bomen of onkruid zijn, nodig hebben om te groeien, bloeien, etc. Een beetje zoals wij eten nodig hebben. Wij hebben de schijf van vijf. En planten, van welke aard dan ook, hebben ook een soort eigen schijf van voedingsstoffen die ze in bepaalde hoeveelheden nodig hebben. En net als bij mensen zijn er stoffen waar je ziek van wordt als je er te weinig of juist te veel van binnen krijgt.

Wat zijn dan de bouwstenen die een plant nodig heeft om te leven? Eerst maar de opsomming (schrik niet), en dan daarna de uitleg ervan.

  • Koolstof = C
  • Waterstof = H
  • Zuurstof = O
  • Stikstof = N
  • Fosfor = P
  • Kalium = K
  • Magnesium = Mg
  • Calcium = Ca
  • Zwavel = S

Nou, dat zijn al aardig wat letters . En dan nog de onmisbare sporenelementen:

  • IJzer = Fe
  • Mangaan = Mn
  • Zink = Zn
  • Boor = B
  • Molybdeen = Mo
  • Koper = Cu

En dan nog wat sporenelementen waarvan het nog niet helemaal duidelijk is (of in ieder geval niet wetenschappelijk bewezen) dat ze nuttig zijn voor planten:

  • Silicium = Si
  • Kobalt = Co
  • Natrium = Na
  • Chloor = Cl
  • Iodium = I
  • Aluminium = Al

Al deze bouwstoffen worden opgenomen door de plant en hebben een bepaalde functie. Hieronder dan de beschrijving wat deze stoffen zijn en wat deze stoffen doen of laten bij een plant. Het kan je later wellicht helpen bij het uitzoeken van bijvoorbeeld een meststof, algemeen, of bijvoorbeeld als je een ziekte of gebrek aan een plant constateert (bijvoorbeeld geel blad, slecht groeien, etc.); want misschien mist die plant wel een essentiële stof uit bovenstaande rijtjes, of misschien heeft de plant van een bepaalde stof juist wel te veel gekregen (laten we het maar overvoeding noemen), ook niet gezond.

Zelf heb ik wat dit onderwerp betreft en voor het maken van dit hoofdstuk heel veel aan het Ecologisch Handboek voor de Moestuin van Velt gehad, de algemene informatie in dit hoofdstuk komt uit dat boek; je vindt in het boek van Velt enorm veel informatie over dit onderwerp en allerlei tabellen om aan te tonen welke stof wat bevat en wat doet. Het heeft me al meerdere malen geholpen om erachter te komen wat een plant mistte aan voeding, etc. Een echte aanrader voor het geval je nog geen goed moestuinboek hebt.

1. Koolstof, waterstof en zuurstof (C, H en O)

Dat zijn de 3 gemakkelijkste elementen. Het zijn de drie essentiële bouwstoffen voor de plant waar je weinig of niets aan hoeft te doen. Een plant is voornamelijk uit deze 3 elementen opgebouwd. Het gaat dus om koolstof en zuurstof….dat wat in de lucht aanwezig is. En water…..dat wat vanzelf naar beneden komt vallen.

Het enige wat je hoeft te doen om te zorgen dat planten via de wortels deze stoffen kunnen opnemen, is zorgen dat de plant in de grond is geplant, ze niet wordt verstikt door plastic of ander niet-lucht-doorlatend materiaal, en geef ze water wanneer dat niet in voldoende mate vanzelf uit de lucht komt vallen (en zorg voor een goed afwatering zodat er bij teveel regen dat water wel weer voldoende weg kan lopen, want er zijn maar weinig plantenwortels die graag in kletsnatte grond blijven staan.

Wel eens gehoord van mensen die hun vorstgevoelige planten bij gebrek aan overwinteringsplaats inpakten in plastic noppenfolie (lekker isolerend)….maar die gingen dan vervolgens wel vaak dood. En dat komt ongetwijfeld omdat de planten geen adem meer konden halen. Mocht je voor hetzelfde dilemma komen te staan, gebruik dan iets wat luchtdoorlatend is, bijvoorbeeld jute zakken en wat stro. Maar pak ze niet in in verstikkend plastic materiaal. En laat ze vervolgens dan weer niet een winter lang in jute zitten, want een plant heeft ook licht nodig, vrij veel zelfs, maar dat is dan weer een ander verhaal, licht is geen scheikundig element. Oftewel, houd jute en stro bij de hand en pak de planten voor een paar dagen in als de vorst streng dreigt te worden.

2. Stikstof (N)Banaan volkstuin

Stikstof is een component van chlorofyl, de stof die bladeren en stengels de groene kleur geeft. Stikstof bevordert de groei van de plant: de stengels en de bladeren, de zogenaamde vegetatieve groei. Het maakt ook planteiwitten aan in de plant.

Bij een tekort aan stikstofverkleurt het blad geel en de plant groeit niet goed.

Wat gebeurt er dan bij een te veel stikstof (als je dus teveel mest met een stikstofrijke mest):

  • Grote maar slappe planten met veel waterige stengels en blad.
  • De planten worden gevoelig voor schimmels, plagen en ziekten
  • Vatbaarder voor vorst
  • Vertraging van bloemvorming en/of vruchtvorming
  • Minder goed te bewaren na oogst
  • Hogere opname van de giftige stof nitraat (wordt nitriet = schadelijk voor de mens!)

Bronnen met een relatief hoog stikstofgehalte zijn kippenmest, bloedmeel en hoornmeel

Toelichting:

Op de foto zie je de Musa basjoo in onze tuin (sierbanaan). De plant maakt elk jaar een ernorme plant van ruim 2,5 meter hoog, met heel veel, zeer grote bladeren. Ze lust dus wel wat 🙂 En voor de ontwikkeling van al dat blad mag stikstof in die bemesting flink aanwezig zijn.

Je kunt diverse soorten meststoffen kopen. Wij gebruiken voor de stikstofbemesting zelf eigenlijk alleen gedroogde koeienmestkorrels en bloedmeel. En zo af en toe kopen we wel eens de groene Culterra, die bevat ook wat meer stikstof dan de rode Culterra. En die groene Culterra strooien we dan vooral bij de planten die veel bladmassa moeten maken. Dus niet bij bloeiende vast planten, maar juist bij de Bamboe’s, Palmen, Canna’s, Alocasia, Zantedeschia, etc. En dat vinden die planten wel lekker.

Maar ooit (voor de start van het biologisch tuinieren) een veldje zeer slecht groeiende ielige preien gehad. En van ellende toen maar aardig wat kunstmest met een hoog stikstofgehalte erbij gegooid (kalkamonsalpeter). Het deed niks, ik denk te laat om nog wat te doen. En aan alleen een hoop stikstof heeft een plant ook niks. Het gaat erom om op tijd te bemesten, met het goede product in de juiste mate, een uitgekiend mengsel van verschillende voedingsstoffen. Maar een handje stikstofmest gooien als het niet goed gaat met een plant, heeft naar mijn mening dus weinig tot geen nut.

Peper Peppadew plantAan de andere kant – eens de fout gemaakt om in de kas wat bloedmeel te strooien: enorme planten (pepers van meer dan 150 cm hoog – op de foto zie je de Peppadew die zelfs tot het dak van de kas kwam = ruim 2.40 meter), heel veel blad en prachtig groen…….. maar heel weinig bloemen en ook nog een slechte vruchtzetting. Op de foto zie je ook maar weinig bloempjes, vooral extra lange stelen en grote bladeren.

Voor een goede plant heb je wat stikstof nodig, voor een goed wortelgestel wat fosfor, voor een goede vruchtzetting wat kali – er is niet 1 goed element – nogmaals; het gaat om de samenstelleng / balans van verschillende soorten voeding.

Leer van je eigen ervaringen en zorg dat je met de juiste middelen het jaar erop ruim voordat het mis gaat de grond goed bemest hebt. Want bedenk dat elke grondsoort een eigen bemestingsbehoefte heeft, en dat elke grond weer anders is en andere behoeften heeft (wat heb je er eerder op geteeld en wat heeft dat verbruikt, is er goed gespit, is het natte grond of juist droge grond, in de zon of schaduw, wat wil je er komend jaar op telen, etc.). DCM heeft een aantal verschillende biologische meststoffen op de markt, als je op de link klikt kom je op hun website en kun je zien wat ze hebben en voor welke doeleinden het geschikt is.

3. Fosfor (P)

Wat doet het?

  • het speelt een belangrijke rol bij de ademhaling en energievoorziening van de plant
  • het bevordert de wortelontwikkeling van de jonge plant
  • bevordert de bloei, zaadvorming en afrijping
  • bevordert de houdbaarheid van de oogst
  • bevordert de knolvorming bij knolgewassen

Bij een tekort aan fosfor zie je een abnormaal donkere blauwige kleur van het blad en/of een paarse verkleuring van het blad. Het zorgt voor een slechte groei en slechte ontwikkeling van zijwortels

Fosforgebrek komt vaak voor in een nat voorjaar, het bodemleven kan dan geen fosfor ter beschikking stellen aan de plant

Wat gebeurt er bij te veel fosfor

Er is geen direct nadelig gevolg van te hoog fosforgehalte, maar het kan indirect wel een tekort aan Zink en IJzer veroorzaken. Indien je elk jaar grote hoeveelheden fosfor toedient zal het fosfor niet meer door plant en bodem kunnen worden opgenomen en spoelt het uit (met gevolgen voor de natuur).

Bronnen met een relatief hoog fosforgehalte zijn stalmest, beendermeel en natuurforsfaat.

Geef voldoende fosfor aan jonge planten, zij nemen 75 % van het totaal benodigde fosforgehalte op in het eerste deel van hun leven.

Toelichting:

We hebben zelf op onze eigen volkstuin wel eens fosforgebrek gezien bij bloemkool, het waren en bleven ielige planten die een vreemde paarsig roze verkleuringen op het blad hadden. En een bloemkool hebben we nooit gezien 🙂 Toen herkende ik het niet en hebben we de planten maar op de composthoop gegooid.

Ook bij bloemen heb ik het wel eens in een jaar gezien, in een koud en nat voorjaar waren de Eschscholzia’s 6 weken na het planten nog net zo klein als direct na het planten, nog steeds niet bloeien en ook die kregen (het blad van Eschscholzia’s is zilverachtig grijsgroen) een wat blauwig/rozige kleur. Er gebeurde gewoon niks, weinig groei, weinig bloei, en die typische verkleuring van het blad (niet te verwarren met Magnesiumgebrek, dat geeft ook bladverkleuring maar dan weer een heel andere kleur, zie aldaar).

4. Kalium (K) (wordt ook wel Kali genoemd)

Wat doet het:

  • nodig voor het transport van water en koolhydraten
  • bevordert de stevigheid van de plant
  • bevordert de vorming van wortels en knollen
  • bevordert de vorming van vruchten
  • vermindert de gevoeligheid voor droogte en vorst
  • verhoogt de weerstand tegen schimmelziekten
  • bevordert de smaak en houdbaarheid van de oogst

Wat gebeurt er bij te weinig kalium

  • geeft gekleurde plekken en verdorring van het blad, beginnend aan de bladrand
  • minder grote bloemen en bloemen van slechte kwaliteit
  • minder sterke knol- en wortelvorming
  • gevoeliger voor wisselende weersomstandigheden

Bij een teveel aan kalium bevatten planten (en dus ook groentenoogst) meer water. En een teveel aan kali belemmert de opname van Magnesium en Boor door de plant.

Bronnen met een relatief hoog kaliumgehalte zijn:

  • stalmest, en in dit geval vooral de urine in de mest
  • gesteentemeel
  • houtas
  • vinassekali
  • patentkali

ToelichtingTomaat Ildi tros 1

Ondanks dat Patentkali chemisch bewerkt is, is het wel een natuurlijke delfstof. En wij gebruiken het ook wel in de tuin. Jaarlijks gooien we wat patentkali bij de uien en de aardappelen, het bevordert immers de groei van knollen en bollen. En eens kleine Dahliaknolstekken gekocht, en bij het planten en halverwege het seizoen wat patentkali erbij gestrooid. Ik weet niet of dat de oorzaak was maar we hebben die herfst mooie en fors gegroeide knollen kunnen oogsten. Zelf nog niet geprobeerd maar ik kan me voorstellen dat het ook een goede werking zou kunnen hebben op bijvoorbeeld Canna’s, Begonia’s, Eucomis en andere bollen en knollen.

Een tekort aan Kalium kan ik me niet echt herinneren, alleen eens een jaar minder grote uien of zo, maar dat had dan vaak toch nog andere oorzaken (vaak is er niet 1 reden waarom iets het niet goed doet, maar juist een combinatie van factoren (zoals bijvoorbeeld een kil nat voorjaar, en te weinig kalium, en niet goed gespit en te weinig compost gekregen waardoor de grond niet goed luchtig is en ook wat te weinig andere elementen bevat).

Op de foto zie je de tomaat Ildi, een stamtomaat die enorme trossen bloempjes maakt. Alle gunstige factoren (vocht, zon, voeding, waarvan wat stikstof voor de groei, fosfor voor een gezond wortelgestel en goede opname van voedingsstoffen, kali voor lekkere vruchten, etc.) zorgen er zo voor dat de trossen bloempjes ook daadwerkelijk trossen van meer dan 100 cherrytomaatjes worden.

4. Magnesium (Mg)

Magnesium speelt een rol bij de fotosynthese (opname zonlicht en omzetting van licht in energie). Ik las eens ergens: Wat haemoglobine (Hb) voor het bloed is bij een mens, is Magnesium voor het ‘bloed’ van een plant). Magnesium speelt daarnaast een rol bij verschillende chemische reakties in de plant

Wat gebeurt er bij te weinig Magnesium

  • verkleuring in het blad waarbij de bladmassa geel verkleurt en de bladnerven opmerkelijk groen blijven
  • de opname van Magnesium wordt in het voorjaar door lage temperaturen beperkt
  • grotere kans op Magnesiumgebrek bij zandgrond dan op leem- en kleingronden
  • bij een lage Ph kan Magnesium minder goed worden opgenomen en is de uitspoeling ervan juist groter

Een teveel aan Magnesium komt zelden voor en kan, voor zover nu bekend is, weinig kwaad

Bronnen met een relatief hoog Magnesiumgehalte zijn Dolomietenkalk, zeewierkalk, stalmest en kieseriet

Toelichting

Ook wel eens gehad dat het blad een vreemde, bijna onnatuurlijke kleur geelgroen kreeg en de nerven te mooi opvallend groen bleven, ik heb daar toen de foto rechts van gemaakt (ik weet het niet zeker meer, maar volgens mij is het het blad van een komkommerplant). Maar om nou te zeggen dat dat verder heel veel nadelige effecten op de plant had, niet echt.Magnesium tekort

Eigenlijk was het net een beetje van alles minder. Het ging in dit geval onder andere om een aantal tomatenplanten in de kas (en een kas is natuurlijk een erg afgesloten ruimte waar niets weg kan regenen en ziekten kunnen blijven hangen, daarom altijd erg voorzichtig met het bemesten in een kas). Maar het blad van de tomaten was overduidelijk verkleurd, zoals ik al noemde, en verder; ze groeide niet zo hard, gaf iets minder vruchten, was iets sneller ‘uitgebloeid’ en ‘opgebrand’.

Het was het allemaal net niet…..en dus ook net niet goed. Makkelijk te herkennen (aan dat blad) maar dan vervolgens moeilijk te plaatsen en te ‘repareren’. We hebben toen nog kieseriet gekocht en wat gestrooid maar dat mocht toch niet echt meer baten (waarschijnlijk te laat). En sinds we onze zelfgemaakte compost gebruiken hebben we er eerlijk gezegd geen last meer van.

6. Calcium (Ca)

Calcium speelt een rol bij voedselopname en verschillende chemische reacties in de plant (o.a. zuurverbinding). Het verbetert de bodemstructuur en bevordert de opname van voedingsstoffen, zeker op zure gronden.

Op lange termijn zorgt een tekort van Calcium voor verarming van de grond en daling van het humusgehalte, vooral op zure gronden.

Bij een teveel aan Calcium zal op de lange termijn de Ph te hoog worden, met daardoor grote gevolgen voor de voedselvoorziening van de plant.

Bronnen met een relatief hoog Calciumgehalte:

  • gesteenten; bijv. kalkmergel, dolomietenkalk (daar zit ook gelijk Magnesium in = 2 vliegen, 1 klap)
  • zeewierkalk
  • landbouwkalk
  • kippenmest
  • houtas

Toelichting:

Wij tuinieren niet op zure grond. En dan zou je wat minder last hebben van bijvoorbeeld Calciumgebrek. En dat is denk ik ook zo.

Mocht je zelf wel op zure grond tuinieren en jaloers op ons zijn: wees dat vooral niet…….wij hebben hier harde en zoute zeewinden en natte en zware vette kleigrond. Ieder zijn deel 🙂

En uiteindelijk verzuurt ook onze grond een beetje, door de intensieve groententeelt en toevoegingen van compost, potgrond, mest, tuinaarde, etc. Dus ooit gehoord van een wijze oude tuinder dat het in Zuid-West Nederland handig is om elke 3 jaar de grond te bekalken. Ik heb er geen enkele verklaring bij gekregen, maar we doen het al jaren en het gaat goed; 1 keer per 3 jaar kopen we 1 baal van 25 kilo kalk en strooien dat in januari over onze gehele tuin en in de kassen en werken het door de grond. En dat zal dan wel goed zijn, geen last van mosvorming, of wat dan ook dat zou kunnen wijzen op verzuring van de grond.

En het Calcium dat daardoor aan de grond toegevoegd wordt zorgt ongetwijfeld mede voor een grond met een goede structuur (hoewel compost, etc. daar natuurlijk ook wel een heleboel aan bijdraagt).

Wij hebben zelf ook een houtkachel, en alle as die in de winter daaruit komt gaat mee naar de tuin. Soms strooi ik het uit over een stukje grond en werk het er doorheen, soms gaat het de composthoop op, het wordt in ieder geval nooit weggegooid maar altijd in de tuin gebruikt.

Woon je bijvoorbeeld in het Oosten van het land, op zure grond, zou je misschien beter elk jaar kunnen bekalken, om zo te zorgen dat voedingsstoffen makkelijker door planten kan worden opgenomen. En er zijn kalksoorten genoeg die ook gelijk Magnesium aan de grond toevoegen.

N.B.: geen idee of het nou echt klopt maar ooit gehoord, en laatst ook nog in een tuinboek gelezen dat het onverstandig is om tegelijk te kalken en te bemesten, de kalk zou ervoor zorgen dat de mest niet goed door de bodem zou kunnen worden opgenomen. Wij zorgen er al jaren voor dat mesten en kalken minimaal 1 maand uit elkaar liggen (mesten met compost en paardenmest in november, kalken in januari, mesten met bijvoorbeeld koemestkorrels, bloedmeel, patentkali, etc. in maart (een paar weken voor het zaaien, poten, planten, etc.). Zo weten we zeker dat als het verhaal klopt, dat we ons netjes aan de regels hebben gehouden……… Ik kan het dus niet uitleggen of verklaren maar wellicht een kleine moeite om de gok niet te wagen (of misschien juist wel en zo eens een testje doen :-)).

Sporenelementen:

Sporenelementen zijn, als ze nodig zijn, in slechts heel kleine hoeveelheden nodig voor een plant. Maar die kleine hoeveelheden zijn dan wel onmisbaar voor de plant. In een goed onderhouden biologische tuin zul je tekorten aan sporenelementen zelden zien omdat alle sporenelementen voorkomen in compost, stalmest en andere organische materialen die gebruikt worden bij biologisch tuinieren.

De sporenelementen waarvan is aangetoond dat ze een nuttige functie vervullen voor een plant:

IJzer (Fe):

van belang bij de aanmaak van bladgroen en voor de ademhaling van de plant. Bij gebrek zie je fijne gekleurde plekken aan jonge scheuten en bladeren, de nerven blijven groen. Het wordt nog wel eens verward met Magnesiumtekort dat deze zelfde gebreksverschijnselen geeft. Een overschot aan IJzer legt fosfaat vast in een voor de plant niet opneembare vorm. Zelf hebben we eens IJzerchelaat gekocht, een heel fijn roodbruin poeder, we geven het eens per 3 weken, een mespuntje (volgens de aanwijzingen op de verpakking) aan de planten die in potten staan, het zou voedingsstoffen beter op kunnen laten nemen.

Mangaan (Mn):

speelt een rol bij de celdeling, fotosynthese en stofwisseling. Bij een gebrek aan Mangaan zie je geel verkleurde plekken in de toppen en tussen de nerven van oudere bladeren, die zich dan ook niet goed ontwikkelen. De smaak van groenten kan door Mangaangebrek afwijken. Geef bij Mangaangebrek zeewierkalk, stalmest of compost. Een teveel aan Magaan is giftig voor de plant. Het zegt mij zelf niets, ik herken de verschijnselen van een Magnaangebrek niet, maar misschien is dat ook wel logisch want al vanaf ons eerste tuintje (in 1991) maken we zelf compost en gebruiken we stalmest.

Borium (B):

ook wel Boor genoemd, speelt een rol bij het transport van voedingsstoffen in de plant. Een Boorgebrek herken je aan de zwarte plekken bij jonge bladeren en het afsterven van de groeipunt. Boorgebrek komt vooral voor op zandgrond, na bekalking, bij teveel stikstof en/of kalium en bij droogte. Bij een Boriumgebrek is het meestal al te laat voor de plant, zorg voor een preventieve behandeling door elk jaar zeewierkalk, stalmest of compost aan de grond toe te voegen.

Molybdeen (Mo):

speelt een rol bij de stikstofvoorziening. Een gebrek aan Molybdeen herken je aan een verkleuring van de bladranden. Molybdeen-gebrek komt eigenlijk alleen voor op zure gronden en de beste remedie is het verhogen van de Ph (met kalk). Eventueel kun je planten besproeien met in water opgeloste zeewiermest.

Silicium (Si):

maakt planten steviger en verhoogt de weerstand tegen schimmels. Een Siliciumgebrek herken je aan groeiremming en slappe, zielige planten. Een aftreksel van Heermoes bevat Silicium. In de zomer heb ik altijd een emmer staan waar ik de Heermoes die ik bij het wieden ‘oogst’ in gooi en laat trekken. Dat water verdun ik en dat giet ik bij planten die er wat sneu uitzien en bij planten die gevoelig zijn voor meeldauw, zoals      komkommers, courgettes, aubergines, etc.

Dan zijn er nog een aantal Sporenelementen waarvan het nog niet wetenschappelijk aangetoond is dat ze een functie hebben voor een plant, maar wel als stof in planten zijn aangetroffen. Voorbeelden hiervan zijn Kobalt, Natrium, Chloor, Nikkel, Chroom, Selenium en Jodium. Een teveel aan deze stoffen heeft meestal een schadelijk en/of giftig effect voor de plant.

Tot slot:

Als je bovenstaande hebt gelezen en alles bij elkaar optelt zie je ongetwijfeld dat er meestal niet 1 gebrek is, en ook niet 1 oplossing. Soms kun je denken dat een plant te weinig stikstof krijgt, maar is er dan te weinig stikstof in de grond, of is het er wel maar kan de plant het niet opnemen, door een gebrek aan een ander element, bijvoorbeeld? Het duurt even maar je moet vooral je eigen grond leren kennen, leren wat een bepaalde groente nodig heeft (bijvoorbeeld, prei groeit niet zonder voldoende stikstof), leren wat een bepaalde groente niet wil (bijvoorbeeld, bonen worden groot en slap en ziekelijk bij veel stikstof).

Je moet dus zorgen dat je grond in orde is, door een goed humusgehalte toe tevoegen (al 20 jaar wordt hier elk jaar zelfgemaakt compost en oude stalmest onder gespit in de winter). Waar we 20 jaar geleden dikke plakken blauwe klei spitten, kunnen we nu nog amper spitten (omdat de grond die we op de spa nemen al uit elkaar valt bij het neergooien).

Door alle compost en oude stalmest is er veel humus, veel bodemleven, meer luchtigheid, veel noodzakelijke sporenelementen. En dat is de allerbeste basis (dat vinden wij tenminste, op onze grond en met wat wij van de tuin willen) voor onze moestuin. Het zorgt ervoor dat wanneer we meststoffen gebruiken, die ook daadwerkelijk kunnen worden opgenomen door planten. En bedenk daar dan wel bij: te weinig voeding is niet goed, maar teveel voeding is ook niet goed, je zult zelf het juiste evenwicht in je tuin moeten vinden.

Vergeet niet om ook nog even te kijken bij het stukje dat ik heb geschreven over bloedmeel en beendermeel. Je kunt op die pagina tevens een tabel vinden met een aantal bekende meststoffen en hun bemestingswaarden (hoeveel stikstof zit er nu in beendermeel bijvoorbeeld, etc.). Je kunt het stuk vinden op de pagina Bloed- en Beendermeel.

Tot slot: ik heb een tabel gemaakt met bemestingswaarden, wat zit er in verse koemest, wat zit er in gedroogde koemestkorrels, wat zit er in patentkali, etc. Die tabel kun je hieronder aanklikken om te bekijken. En mocht je zelf eens ergens een meststof zien waar je interesse in hebt: kijk vooral achterop het pak, elke meststof, kunstmatig of organisch, geeft aan hoeveel N-P-K- en soms Mg het bevat. Het kan je helpen te beslissen welke meststof je zelf handig vindt voor je eigen tuin.

Meststoffen in pdf