Baby’s!!!!

Precies 4 dagen na het zaaien zijn de eerste paprika’s, pepers en aubergines geboren. Hoera!! Het voelt als lente op zo’n koude dag als deze.

Ze zijn natuurlijk wel echt nog heel klein, bijna meer foetus dan baby, maar wel al voor de helft geboren. Op de foto (voor alle duidelijkheid flink in close-up) zie je hoe het zaadje kiemt. Eerst komt het worteltje eruit, later deze week zal het worteltje normaal gesproken langer worden en zal er een ‘lusje’ te zien zijn waar de eerste 2 kiemblaadjes verschijnen. En pas dan ga ik denken aan het overbrengen van de kiempjes/zaailingen naar een potje met potgrond. Nu is het nog zo teer, en het worteltje is het meest gevoelig van de hele zaailing. Er wordt dan ook gezegd dat je nooit een zaailingetje bij een worteltjes vastpakt maar altijd bij de blaadjes. En dus wacht ik op de blaadjes (met wederom een ijzeren zelfbeheersing).

Overigens zijn echt pas de eerste zaailingen geboren hoor, zeker nog niet allemaal. Ik heb er vandaag 14 geteld (van de 62 zakjes/filters).

De zaailingen-in-wording zullen deze week in de propagator (rond 27 graden) zo snel groeien dat ik komend weekend druk bezig zal zijn met het overplanten. En daarom treffen we nu al voorbereidingen, en dat zijn: potgrond en brekerzand in huis halen. Potjes van de volkstuin ophalen. En vervolgens die potjes schoonmaken. En ze hoeven dan niet te glanzen als een nieuwe; het gaat mij erom dat er geen ‘gespuis’ in zit.

Ik heb wel eens een jaar gehad dat ik in 2 dagen (en vooral nachten) meer dan 30 van deze zaailingen had:

De foto is al van een paar jaar geleden, in dat jaar vraten jonge naaktslakjes in een paar nachten dus de kiemblaadjes van heel veel zaailingen weg. En zonder blad is er geen leven mogelijk voor die peperzaailingen, ze zijn allemaal dood gegaan, ik heb ze opnieuw moeten zaaien of moeten vervangen door andere rassen. Dat gebeurt me niet meer; sindsdien gaan alle potjes hier elk jaar een paar dagen voor ik zaailingen kan overpotten in een oude plastic teil. Ik giet er kokend water over en een scheutje bleekmiddel. Bleekmiddel helpt tegen schimmels, en kokend water tegen mogelijke eitjes van slakjes. We spoelen trouwens alle potjes voor we ze in heet water zetten wel eerst goed uit en laten wormpjes, duizendpoten, spinnetjes en andere diertjes natuurlijk eerst los in de achtertuin.

Ik hoop dus komend weekend een nieuw tuindagboek te schrijven, met foto’s van de eerste echte zaailingen met een kop en een staart!

Ik zag nog wat vragen van mensen in mijn vorige tuindagboek waar ik even op terug wil komen. Dankjewel Willem voor de link naar de website van RTL, met daarin een link naar mijn website, wist ik niet, maar leuk (en bijzonder) om mijn website daar vermeld te zien staan!!

En de vraag van Clary over mijn planning, waarom ik de tomaten scheid van pepers en andersom; als een buffer, voor het oogsten van zaden. Door 3 hoge tomaten af te wisselen door 3 lagere pepers en vice versa kan ik redelijk veilig zaden oogsten met een zo klein mogelijke kans op kruisen. En daarnaast vind ik het prettig om iets hoogs af te wisselen door iets laags (makkelijker om in te werken, minder blad = minder hoge luchtvochtigheid = minder kans op klonteren stuifmeel). En planten die vatbaar zijn voor phytophthora wissel ik graag af met planten die daar niet erg gevoelig voor zijn (en pepers zijn dan weer gevoelig voor bijvoorbeeld luis en daar zijn tomaten dan weer niet zo gevoelig voor). Door de afwisseling hoop ik dat als er al ziekten en plagen in de kas komen, die zich niet zo snel zullen uitbreiden.

Dan nog de vraag van Janny over de rootbooster. Wat een toeval! Ik wilde het er net over hebben. Ik heb al rootbooster in huis, gekregen van Cellmax, om het dit jaar eens wat uitgebreider te testen.

Ik heb daarvoor van 10 rassen paprika’s en één aubergine waarvan ik allemaal 3 planten per ras wil zetten, 2 aparte zakjes gemaakt. In één zakje zitten zaden in koffiefilters vochtig gemaakt met water, en in het andere zakje zitten zaden (zelfde ras, zaden van dezelfde oorsprong, zelfde zaaidag, zelfde temperatuur, etc.) maar dan vochtig gemaakt met rootboosteroplossing in de verhouding zoals die wordt aangegeven op de verpakking.

Vooralsnog, maar we hebben het over 4 dagen, zie ik geen verschil in kieming tussen zaden in gewoon water en zaden in een rootboosteroplossing. Bij 10 van de 11 testjes is er geen enkel verschil te zien, nog niets gekiemd. Bij één ras, de paprika Earliest Red, zijn er wel zaden gekiemd.

Ach, nog pieper dan piepjong, een kiempje, meer is het niet. Dit zijn zaden van de Earliest Red met water.

En dit zijn zaden van de Earliest Red met rootbooster-oplossing. Bij beiden zijn van de 8 gezaaide zaden 2 zaden gekiemd. Dus evenveel zaden gekiemd van evenveel rassen. Op de website van Cellmax heb ik dat ook zien staan hoor, daar staat zoiets als dat het niet geschikt is voor nieuwe, ongewortelde stekken, het zorgt dat een aanwezig worteltje sneller en groter groeit, maar er moet dus eerst iets zijn.

En dus ben ik benieuwd over een paar dagen. Ik heb de zaaisels van de rassen zonder rootbooster die wat nieuw vocht nodig hadden gewoon weer een drupje water gegeven, en de rassen met rootbooster die niet nat genoeg waren wat druppels nieuwe roostboosteroplossing gegeven. Ik denk dat over een paar dagen verschil zou moeten zijn tussen de zaailingen met rootbooster en de zaailingen zonder rootbooster. Maar of dat ook echt zo is……. ik ben zelf ook erg benieuwd!

En dan nog even over de vraag van An over wanneer je geen propagator hebt; dan kun je dus, juist doordat je zaaisels maar weinig ruimte innemen, makkelijk de denomethode gebruiken, omdat je het bakje waarin de zaaisels in filterpapier staan op bijvoorbeeld een modem of mediabox of aquarium kunt zetten, of een ander apparaat dat een constante warmte geeft van bij voorkeur een temperatuur tussen de 22 en 28 graden (mijn ervaring is dat bij een temperatuur boven de 30 graden de vochtigheid in combinatie met die hoge temperaturen sneller kan leiden tot verwelkingsziekte, schimmel of gewoon rotten van het worteltje).

Maar zoals al eerder gezegd, de denomethode is zeker niet voor iedereen weggelegd; sommigen vinden het een onhandige manier van zaaien, ik ben er altijd erg tevreden over (maar gebruik de methode echt alleen bij pepers, paprika’s en aubergines). Ieder het zijne.

Vandaag op de tuin ook nog even gezaaid, de echte koudekiemers (voor wie het nog niet heeft gelezen, ik heb er vorige week ook al een stukje over geschreven op de website van Pokon: Koudekiemers. Want vorige week te nat voor de tuin. Maar nu lekker koud (en ze heten niet voor niets koudekiemers, hoewel ze sec gezien natuurlijk niet kiemen bij kou maar een periode van kou nodig hebben om daarna bij warmte te kunnen  kiemen).

Hoe dan ook, gezaaid: Myrrhis odorata, Smyrmium olusatrum, Polygonum oriëntale, Consolida ajacis Splish Splash en Chaerophyllum bulbosum, in het Nederlands Roomse kervel, Zwartmoeskervel, Kiss-me-over-the-garden-gate, eenjarige Ridderspoor en Knolkervel – klinkt in dit geval misschien toch allemaal iets makkelijker). De zaaisels heb ik afgedekt met brekerzand, bij gebrek aan vermiculiet – ik moet er duidelijk ook nog even inkomen, in een nieuw tuinjaar.

Stap 4 en de rest

Hoe was het ook al weer…….

Stap 1:     Planning gemaakt    

Zo maak ik die, in een excelbestandje, dit is de indeling voor kas 3. Ik weet ondertussen hoeveel planten ik kwijt kan per kant/per kas en dus hoef ik alleen maar elk jaar nieuwe namen in te vullen. In dit geval is geel voor de paprika’s, groen voor de tomaten, roze voor de aubergines.

Stap 2:     Zaden apart gelegd    

Stap 3:     Labels geschreven    

En toen bedacht ik al dat ik zou kunnen gaan zaaien, als ik dat zou willen, maar dat het misschien niet verstandig zou zijn. En Ruud zei dat ik eerst de slaapkamer (die hier dienst doet als kasten/opruim/stofzuiger/strijk-kamer) moest opruimen voor ik er überhaupt iets kwijt in zou kunnen.

Stap 4:     Slaapkamer annex kraamkamer opgeruimd    

Er stonden op de aanstaande kraamkamer nog wat zaailingen en stekken die ik binnenshuis de winter door wil helpen. Citroenblad = djeruk purut = Citrus hystrix en 3 stekken van de Colocasia esculenta Illustris, stekjes van Salvia Hot Lips en Salvia Nachtvlinder, en tot slot 2 zaailingen van de Feijoa sellowiana. Allemaal erg blij mee en trots op, maar ze mogen niet op de kraamkamer blijven. Om deze reden:

Iiiieeekkks. Luis!! Ik verwijder ze nu elke dag, en elke dag worden het er minder, maar het duurt nog wel even voor de planten ‘schoon’ zijn, tot die tijd moeten ze helaas op een koudere en donkerdere  kamer staan.

Maar afijn, waar was ik: oh ja, stap 4: kraamkamer schoon en opgeruimd     √

En toen bedacht ik dat ik de propagator wel eens alvast van zolder kon halen. En misschien dan ook gelijk de bak maar vullen met nat zilverzand (voor een goede geleiding van de warmte).

Stap 5:     Propagator installeren    

Wat een vrolijk gezicht hè?

En toen gebeurden er allerlei dingen die mijn toch ijzersterke zelfbeheersing aantastte. Allereerst Ruud die me zo ongeveer verbood om al te gaan zaaien. Vervolgens gingen we gezellig even bij goede vrienden langs. Mijn vriendin vroeg wat ik ’s middags ging doen en ik zei dat ik misschien wel ging zaaien. ‘Ben je gek geworden?’, zegt ze. ‘Ja, ik zei het ook al, ze lijkt wel gek’, zegt Ruud. De man van mijn vriendin, Ary, is de enige die me nog een beetje helpt en zegt ‘Ga je zaaien? Nou leuk hoor!’. Maar mijn eigenste echtgenoot en mijn beste vriendin vinden me rijp voor Maasoord cq Delta.

Is dat niet verdrietig, zo weinig steun krijgen voor iets wat toch heel begrijpelijk is? Redenen om al te gaan zaaien? Volgende week gaat het streng vriezen, en kan ik me heerlijk uitleven met de eerste kiempjes binnenshuis. Plus ik heb nog wat in mijn planning veranderd en zaai nog wat soorten waarvan de zaden al ouder zijn dan 4 jaar. Mochten ze niet kiemen, dan kan ik nog een nieuwe poging wagen, of alsnog een ander ras zaaien.

Dit alles bij elkaar (mijn schuld is het dus niet) zorgt er dus voor dat ik bij thuiskomst de propagator aan zet, de temperatuur op laat lopen tot zo’n 26,5 graden en mijn zaaispullen pak.

Stap 6:      Zaaien    

Het was heerlijk; buiten storm, sneeuw, hagel, regen, binnen de kachel aan, kop warme thee erbij. En bij elke soort peper, paprika en aubergine die ik zaaide bedacht ik al hoe ze er uit zou kunnen zien komende zomer, wat ik in de keuken mee zou kunnen doen, etc., etc.. Zelfs Ruud stopt met hoofdschudden en schenkt berustend een glas wijn in en gooit nog een blokje hout in de kachel.

Op de foto zie je alle benodigdheden voor het zaaien via de Deno-methode. En wie de Deno-methode niet kent; je zaait daarbij niet in grond maar tussen laagjes koffiefilterpapier die je vervolgens in een plastic zakje doet en bij een constante warmte zet. Een zaadje heeft bij het kiemen nog geen voeding van buitenaf nodig en kan tussen 2 lagen vochtig papier kiemen. Na de kieming moeten de zaailingen uiteraard zo snel mogelijk verhuizen naar een potje met potgrond zodat worteltjes zich verder kunnen ontwikkelen en er voeding en vocht op kan worden genomen om te groeien.

Zo zaai ik dus de zaadjes, zuinig en zichtbaar, na het maken van deze foto vouw ik het papier nogmaals dubbel, maak het met plantenspuit goed vochtig en doe zaden-in-papier in grote gripzakjes die ik open laat staan (voor wat zuurstof). En zo gaan de zaaisels rechtop in een bakje in de propagator op ruim 26 graden. Er staan meer dan 50 zakjes met zaden in een bakje in de propagator, het neem in dit stadium dus heel weinig ruimte in (en als je geen propagator hebt kun je zo’n bakje dus bijvoorbeeld op een modem of ander apparaat zetten dat dag en nacht warmte afgeeft).

Als je meer wilt weten over de Deno-methode kijk dan op deze pagina die ik erover heb geschreven: Denomethode. Ik ben er altijd fan van, zaai elk jaar de papers, paprika’s en aubergines op deze manier, maar er zijn zeker ook veel mensen die het geen fijne manier van zaaien vinden hoor.

Vanmorgen, dag 1 na het zaaien, ziet de propagator er dan zo uit:

Lekker warm daarbinnen! Schommelend tussen de 26 en 27 graden, het natte zilverzand zorgt voor een lekker vochtig klimaat voor zaden om te kiemen.

En bij deze temperatuur hoop ik dan dat zo ongeveer volgend weekend, als het buiten vriest dat het kraakt, ik de eerste kiempjes kan zien, en misschien zelfs wat zaailingen kan overbrengen naar potjes.

En dat brengt me bij stap 7; potjes ophalen van de volkstuin en schoonmaken, potgrond in huis op temperatuur laten komen, mengen met brekerzand en potjes vullen en alvast klaar zetten. En dat wordt dan hopelijk het volgende tuindagboek. Want op de tuin even niets te doen (of beter gezegd héél veel te doen maar nu staat de tuin bijna letterlijk onder water, en volgende week is alles bevroren.

Trouwens wel een mooie tijd voor het zaaien van koudekiemers, ga ik morgen dan ook even in de kas doen; zaden van Consolida ajacis Splish Splash, Polygonum oriëntale en Chaerophyllum bulbosum liggen al klaar. Met het zaaien van vroege groenten voor in de kas zoals pluksla, scherpzaad spinazie, rucola en radijsjes wacht ik maar even tot na de aanstaande koude week.

En dat brengt me gelijk tot slot nog even bij de huishoudelijke mededelingen: ik heb op de website van Pokon een stukje geschreven over koudekiemers, met als ik het zelf mag zeggen, heerlijk zomerse foto’s van bloeiende voorbeelden van koudekiemers: Koudekiemers

En verder ondertussen alle databases bijgewerkt; dus als mensen nog iets over soorten terug willen vinden die ondertussen zijn uitverkocht, dan kun je die in de databases van tomaten, paprika’s, eenjarigen, etc. vinden. En daarmee staan er ondertussen 98 eenjarigen in de database, 17 aubergines, 73 paprikarassen, 62 peperrassen en 395 tomatenrassen (heb ik blijkbaar al zo enorm veel verschillende rassen in de afgelopen jaren geteeld?).

En voor alle duidelijkheid; ik heb dus gisteren paprika’s, pepers en aubergines geteeld. En daarmee ben ik echt heel vroeg, je kunt ook nog makkelijk 2 weken wachten, nog wel 3, 4 of 5 weken ook trouwens. Ik hou altijd aan dat ik deze 3 soorten uiterlijk voor 1 maart gezaaid wil hebben. Maar voor mijn planning vind ik dit vroege zaaien fijn, en ik hoop op zaailingen die in mei al zo groot zijn dat ze al vroeg gaan bloeien (en dus ook al vroeg vruchten geven).

Maar ik ga zeker nog geen tomaten zaaien, niet voor de laatste dagen van februari (en dat meen ik in dit geval ook echt). Tomaten kiemen en groeien heel veel sneller dan paprika’s, pepers en aubergines.

En dan echt als allerlaatste; het wordt echt heel koud, denk aan de vogels in de tuin, zij kunnen wat extra voedsel en een goede schuilplaats goed gebruiken.

Wij zien het al aan de vogels in onze tuin, het zijn er al veel meer dan normaal. Zij weten al lang dat er een week met matige tot strenge vorst aankomt en lijken al te gaan ‘hamsteren’, van de duiven (Ruud noemt ze slagschepen) bij het strooivoer, meesjes in pindakaas en vetbolletjes, groenlingen bij de zonnepitten, merels bij appeltjes en rozijntjes, en noem maar op. Zorg goed voor ze!!

 

Zelfbeheersing

Allereerst wil ik iedereen een gelukkig en gezond 2017 wensen!! En als ik daarnaast ook nog iets minder belangrijks mag wensen, dan ook nog graag een mooie zomer en goede oogst!

Eerst maar even een bekentenis; we hebben onze target niet gehaald. Ruud wilde heel graag alle vakken schoon en omgewoeld hebben, ik wilde graag alle verhoogde bakken winterklaar hebben. Maar gewoon te druk, en te donker, soms te mistig, te grijs, soms te winderig, en niet te vergeten te koud.

Het uitzicht vanaf onze tuin op een willekeurige dag vorige week.

Maar we zijn wel bijna klaar, Ruud nog 1 vak, ik nog 3 verhoogde bakken. En dan al die andere dingen nog die op onze to-do-lijst staan en voor het einde van de winter klaar moeten zijn (en dat is héél, héél veel).

Zoals? Snoeien. Op de foto zie je nog ongesnoeide bessenstruiken.

Volgende week deze cryptogram maar eens met snoeischaar in de hand gaan proberen op te lossen.

Oh ja, nog een echt heel erg belangrijke ontdekking gedaan, moet ik melden: ik heb een schat gevonden!!

Bij het schoonmaken van een verhoogde bak vond ik onder de grond dit:

Het leeft, er zitten zelfs nog wat verlepte stengels aan. En ernaast vond ik nog 2 van deze exemplaren maar die waren helaas dood (als in snot en half vergaan). Wat is het? Welke planten hebben in deze verhoogde bak gestaan? Uiteindelijk kom ik tot de conclusie dat het wellicht de wortels zijn van de Melothria scabra = Mexican Sour Gherkin. Om onbegrijpelijk redenen wordt ze tegenwoordig ook wel muismeloen genoemd – terwijl muizen ze niet lusten en ze vooral helemaal niets, maar dan ook niets met meloenen of de smaak van meloenen te maken hebben. Nee, dan zou ik haar zelf eerder Mexicaanse gurkjes noemen 🙂

Hoe dan ook, ik wist niet dat de Mexican Sour Gherkin knolletjes maakte. Maar nu ik denk dat het een Melothria-knolletje is (ik weet het natuurlijk pas zeker als ik stengels en blad zie) heb ik de enige overlevende snel opgepot.

En daar staat ze dan, in de grote pot, daar kun je ook gelijk wat van de verlepte stengel zien, ik ga haar zaterdag mee naar huis nemen, kijken of ze tot leven wil komen bij warmere temperaturen.

Op de wat rommelige foto zie je trouwens ook nog een bakje met zaailingen van de stokroos Alcea rosea Chater’s Double Pink, afgelopen oktober nog even snel gezaaid in de hoop dat ze in 2017 al wil en kan gaan bloeien. Groeien doet ze nu nog niet, maar als binnenkort de dagen langer worden en ik de zaailingen wat voeding ga geven komt dat goed. En je ziet ook gelijk nog de weeuwenteelt bloemkolen, nu nog kleine planten, maar gezond en wachtend op langere dagen en warmere temperaturen.

Tot zover de tuin, het is er dus vooral grijs en koud. En wat zijn mijn aller-allerslechtste eigenschappen als ik in januari in huis bij de warme kachel zit?

Juist, overmoed en ongeduld.

Al begint dat altijd heel onschuldig. Bij het schoonmaken en omwoelen van vakken en bakken komen we veel oude labels tegen. En ik kan het me niet verloven om elk jaar nieuwe labels te maken, mensen gooien tegenwoordig niet genoeg lamellen meer weg die ik van de gemeentewerf mee naar huis kan smokkelen. Bovendien heb ik er gewoon ook heel veel nodig. Ik doe tegenwoordig aan recycling.

Op de foto een bergje gebruikte, vuile labels. 2 avonden bezig geweest om ze van hun plakband te ontdoen en te soppen en te herplakken. Ik knip ze dus van oude gebruikte kunststof lamellen, 2 centimeter breed, 6 centimeter lang, puntje eraf, helemaal goed als label, gaan jaren mee.

Maar de inkt blijft vaak langer dan een jaar zitten en dan zijn ze dus niet overschrijfbaar. Dat los ik nu op door een streep plakband op het labeltje te plakken en daarop te schrijven (met zo’n permanent marker van de Hema of een DVD-writer). Gaat een heel jaar mee en dan kunnen de plakbandjes er met tekst vanaf gepulkt worden, schoonmaken, nieuw plakbandje erop en weer beschrijven.

En zo zijn de labels weer beschreven, volgens de planning voor 2017. Helemaal schoon zijn ze niet meer (wel schoon maar gewoon verkleurd, verweerd en wat dan ook), maar voor mij nog leesbaar = bruikbaar. Dit zijn de labels voor de paprika’s, pepers en aubergines van dit jaar. Vanavond schrijf ik de labels voor de tomaten, eenjarigen, kruiden, etc. en ik doe ze dan in plastic zakjes en leg ze bij de enveloppen waar de zaden op periode en soort in zitten die ik dit jaar wil gaan zaaien.

Oef, gevaarlijk, want daarmee is stap 3 klaar.

  • Planning gemaakt 
  • Zaden apart gelegd 
  • Labels geschreven 

Ik zei het een uurtje geleden tegen Ruud; ‘Als ik zou willen zou ik pepers kunnen gaan zaaien’. Ruud zucht en zegt alleen maar ‘ik zou wachten’. Ik zeg ook niet dat ik wil zaaien, maar ik zou het wel kunnen, alles is er klaar voor. Ruud zegt ‘De tuin is nog niet eens klaar’. Nee, dat weet ik ook wel, en ik ga natuurlijk ook niet zaaien, maar veel tijd zou het niet kosten, ik kan in 2 uurtjes, als ik mijn best zou doen, alle pepers en paprika’s en aubergines voor dit jaar hebben gezaaid.

Ruud zucht nogmaals en zegt dat de potjes nog niet eens schoon zijn. Ja, dat weet ik ook wel, en ik wil ook niet gaan zaaien, maar als ik zou zaaien, zou ik dat via de deno-methode doen en dan heb ik voor nu nog geen potjes nodig.

Ik zeg tegen Ruud dat ik dan wel misschien al tuinbonen in de kas voor kan gaan zaaien, want dat kan wel. Ruud zucht weer en zegt dat ik beter kan wachten tot februari. Ja, dat weet ik ook wel, maar ik heb wel eens eerder in januari tuinbonen gezaaid en dat gaat prima. ‘Je hebt nog niets eens potgrond’, zegt Ruud. En dat is zo. Ruud schrikt, herkent gelijk die blik (als in ‘dan kunnen we nu wel even een zakje gaan kopen’). Ik zeg nog dat we dan misschien gelijk ook een zak brekerzand kunnen kopen, om te mengen met potgrond. Maar Ruud is vertrokken, jas aan, deur uit, onderweg iets mompelend over vogels en zaadjes voeren.

Nou ja zeg, hij begrijpt het niet. Of hij is bang dat door wat hij zegt ik juist bedenk dat ik best zou kunnen gaan zaaien. Soms is het beter om helemaal niets te zeggen, denkt hij vast, en misschien is dat ook zo.

Afijn, ik heb niet gezaaid, ga dat ook echt pas in de laatste week van januari doen. Dat heb ik me (zoals elk jaar) stellig voorgenomen. Of misschien in de derde week van januari, dat scheelt maar een week en dat is eigenlijk toch ook prima. En 3e week januari….. dat is nog maar 17 nachtjes slapen.

Ik hoop maar dat het mooi weer wordt, dan kunnen we lekker naar de tuin gaan en daar heel veel doen, en dan hoef ik niet thuis te gaan zitten staren naar de zaden en de labels.

Tot slot nog even 2 kleine opmerkingen, want ik antwoord niet meer op reacties in mijn tuindagboek maar ik lees ze natuurlijk wel allemaal. Iedereen heel hartelijk dank voor alle lieve nieuwjaarswensen die ik daar las! En iemand vroeg of ik Facebook of Instagram heb; nee, dat heb ik niet, eigenlijk gewoon geen tijd voor dat soort dingen, dan zou ik niet eens kunnen zaaien wanneer ik zou willen 🙂 . En iemand vroeg om het recept voor sorbetijs van citroengras en dat heb ik afgelopen weekend gelijk even opgezocht en onder de recepten geplaatst: Sereh-ijs

Iedereen heel veel sterkte met het wachten, en geduld hebben, en nog meer wachten, tot we eindelijk aan het nieuwe tuinjaar kunnen beginnen. En kunnen gaan zaaien!

 

De kortste dag gehad

21 december, de kortste dag van het jaar, is weer voorbij. Oftewel; het wordt lente!

Nou ja, dat is misschien wat overdreven, maar vanaf nu worden de dagen weer langer, en daarmee ook de ‘haast’ om de tuin af te krijgen. Het weer is er nog goed genoeg voor, niet te nat, nog geen ijs of sneeuw.

En dus zag de tuin er anderhalve week geleden nog zo uit:

En nu zo:

Zoek de 7 verschillen 🙂

Weer hard gewerkt; de drainage is vervangen (de gele slang die je nog op de bovenste foto ziet is ondertussen aangesloten op de 2 duizend-litervaten achter de kas, en vervolgens ingegraven onder en langs het tuinpad tot boven de sloot – waar ze dus hopelijk het overtollige water uit de grond naartoe gaat leiden). En dat gaat hopelijk heel veel nattigheid in en voor kas 1 schelen.

En Ruud heeft nog 2 vakken gedaan; opgeruimd, onkruid weggehaald, de grond omgewoeld met de grelinette en waar mogelijk de grond afgedekt.

En dat is fijn, nog 1 allerlaatst vak te gaan. En dan gaat er een nieuw project beginnen; we willen verhoogde bakken gaan maken op zoveel mogelijk vakken van de tuin die je op de foto ziet. In de verte zie je al wat planken liggen, en we gaan nog meer planken kopen. Stukje voor stukje willen we de verhoogde bakken in de tuin gaan plaatsen. En dat gaan we waarschijnlijk niet af krijgen voor het voorjaar (want dat zijn 12 grote verhoogde bakken, kost veel tijd en veel geld voor de planken, en de verhoogde bakken moeten vervolgens ook nog opgevuld worden, en dat is heel veel meer grond dan we nu al in kunnen schatten).

We gaan het zien, Ruud heeft vandaag zijn ‘target’ uitgesproken; hij wil voor 1 januari de tuin winterklaar hebben zodat hij direct in het nieuwe jaar aan de eerste bak kan gaan beginnen.

Ik kan dan natuurlijk niet achterblijven. Een verhoogde bak om 13.00 uur:

En dezelfde bak 1 uurtje later:

En zo vandaag 5 bakken gedaan. Ik ga ook mijn target benoemen; ik wil voor 1 januari alle verhoogde bakken winterklaar hebben.

Zodat ik vanaf 1 januari Ruud waar nodig kan helpen met de aanstaande verhoogde bakken, en dan zijn er altijd nog heel veel klusjes te doen die Ruud dan niet hoeft te doen; de werkplank in kas 2 opruimen, alle potten schoonmaken en leeg maken, de fruitbomen en bessen snoeien, de tuin aanvegen (want alle gevallen bladeren beginnen nu nat en glibberig te worden met gevaar voor uitglijden), nog 2 planten verzetten, 1 rabarber verwijderen, mest kruien zodra dat komt, de compostbak leeg maken (voor in een aanstaande verhoogde bak uiteraard). Je ziet; ‘nog genoeg te doen’ is een understatement.

En januari…… dan wordt het tijd om te gaan zaaien, tuinbonen, kapucijners, doperwten, prei, uien, wat spinazie en sla en rucola in de kas, wat koudekiemers zoals de Polygonum oriëntale. En aan het einde van de maand de paprika’s, pepers en aubergines. Ik moet nog labels maken. En alle potjes die ik nodig heb schoonmaken en met kokend water overgieten (tegen slakkeneitjes en anders gespuis dat ik niet in mijn ‘kraamkamer’ wil hebben).

Oftewel; nog genoeg te doen!!

Aan het einde van dit jaar, en op de valreep voor de kerst, wens ik hierbij iedereen heel fijne kerstdagen en een goed uiteinde van 2016 (en een minstens zo goed begin van 2017)!!

(de laatste kleine appeltjes hangen nog aan de boom, te wachten tot de vogels honger genoeg krijgen om ze eraf te halen).

Heet!!

Nee, niet buiten, buiten is het koud. Maar binnen, in huis wordt er sambal gemaakt, hete sambal. Met de pepers die ik afgelopen nazomer en herfst oogstte. Ik heb er ook een stukje over geschreven op de website van Pokon, je kunt dat hier vinden: Het bewaren van pepers. Je kunt daar ook het ‘recept’ vinden van peperzout, en van een hete sambal met limoen. En ik beloof in dat stukje dat ik op mijn eigen website het recept plaats van de andere lekkere sambal die ik maakte; Sambal Kokos. Bij deze:

sambal-kokos-klaar

Sambal Kokos (voor 4 tot 5 potjes van 150 gram)

Ingrediënten:

  • 5 eetlepels arachide- of zonnebloemolie
  • 350 gram pepers (schoon gewogen, zonder kroontje, zaadlijsten, zaden en in stukjes gesneden)
  • 7 middelgrote uien, gepeld en in stukken gesneden
  • 7 tenen knoflook, gepeld
  • 2 blaadjes djeruk purut  (citroenblad – bij voorkeur vers of uit de vriezer van de toko, eventueel gedroogd)
  • 2 blaadjes daon salam (salamblad, – ook bij voorkeur vers of uit de vriezer van de toko, eventueel gedroogd)
  • 4 eetlepels ketjap manis
  • zout naar smaak
  • een stukje djahé (verse gember) van 4 centimeter, geschild en in stukjes gesneden
  • 1 stengel sereh (citroengras)
  • 3 schijven gula djawa (palmsuiker, eventueel te vervangen door 3 eetlepels bruine basterdsuiker)
  • 100 gram geraspte kokos

Verder nodig: een keukenmachine en potjes met deksel

Recept:

Ja, een lange lijst met ingrediënten. Maar dan heb je ook wat, daar kan geen sambal uit de winkel tegenop. En met je eigen oogst. En zonder conserveringsmiddelen. En dus biologisch. En erg lekker. En je kunt nooit genoeg citroenblad en citroengras in huis hebben, het ruikt zo lekker, en het is heerlijk in thee. Ik heb zelfs een recept van sereh-sorbetijs, ook heel erg lekker. Ik hou erg van citroen en limoen, misschien is dat al wel duidelijk 🙂 .

Eerst de kokos, want die is niet ingewikkeld maar ik zag op 24-kitschen in het programma ‘Zoals alleen oma dat kan’ een erg leuk en handig recept: bak de geraspte kokos zonder olie op laag tot middelhoog vuur in een koekenpan. Roer regelmatig en bak de kokos tot ze goudbruin tot karamel van kleur is. Laat iets afkoelen maar niet helemaal. En maal de gebakken kokos dan in een keukenmachine, net zo lang tot de olie loslaat en het geheel lijkt op een soort pindakaas. Schep dit in cupcakevormpjes en laat helemaal afkoelen en vervolgens in de koelkast opstijven. Je houdt dan harde blokjes over die je in kunt vriezen en in Indische gerechten kunt gebruiken (onmisbaar in Rendang maar dus ook erg lekker in deze sambal). Heb je hier allemaal geen zin in (hoewel het echt maar een kwartiertje werk is en het de sambal bijzonder maakt), bak dan de geraspte kokos mee met de uien in dit recept.

Maal de pepers zo fijn mogelijk in een keukenmachine. Verhit de olie in een pan en bak de gemalen pepers op zacht vuur ongeveer 5 tot 7 minuten. Hak ondertussen in de keukenmachine de knoflook, ui en verse gember fijn (plus de geraspte kokos als je geen blokjes wilt maken – maar ik heb je gewaarschuwd dat het echt heel lekker is om het eerst te bakken en er dan pasta van te malen 🙂 ). En voeg dit toe aan het pepermengsel in de pan. Geef een flinke mep met bijvoorbeeld de achterkant van een mes op de stukjes sereh en voeg toe aan het pepermengsel in de pan. Leg ook de blaadjes djeruk purut en de blaadjes daon salam erbij, roer regelmatig en laat ongeveer 15 tot 20 minuten zachtjes bakken.

Maak ondertussen de potjes en deksels schoon  door ze eerst goed af te wassen en vervolgens met soda en kokend water om te spoelen. Spoel de potjes na met kokendheet water en laat dit water tot de rand in de potjes en deksels staan tot je de potjes gaat vullen.

Voeg aan het pepermengsel nu de gula djawa in stukjes toe, en ook ketjap manis (plus 4 eetlepels van de kokospasta als je die wel eerst hebt gemaakt). Maak tot slot op smaak met wat zout naar smaak. Laat alles nu nog even stoven en de gula djawa oplossen/smelten.

Verwijder dan de stukjes sereh en de blaadjes djeruk purut en daon salam. Giet dan de potjes met kokendheet water leeg en vul ze direct met de kokendhete sambal. Sluit de potjes goed af en zet ze ondersteboven tot afgekoeld. Voel dan aan de deksels of ze vacuüm zijn (je kunt de deksels dan niet meer indrukken). Potten die vacuüm zijn kun je 6 tot 12 maanden bewaren, potjes die niet vacuüm zijn bewaar je in de koelkast en maak je binnen 2 maanden op. Potten die zijn geopend bewaar je in de koelkast en maak je binnen ongeveer een maand op (om die reden gebruik ik dus ook altijd bij voorkeur klein formaat potjes, liever meerdere kleine potjes dan 1 grote). En gebruik altijd een schoon en droog lepeltje om wat sambal uit het potje te pakken, bedenk dat er geen conserveringsmiddelen in deze sambal zitten, hygiëne is daardoor heel belangrijk als het potje eenmaal geopend is.

Ja, erg lekkere sambal. Maar de sambal waarvan ik het recept op de website van Pokon heb gezet is minstens zo lekker, deze Sambal Kokos heel warm en zoetig en kruidig, de Sambal Limoen veel heter, en zuiver fris en citrusachtig.

Tot zover het recept. Nog iets te melden over de tuin? Natuurlijk, bijvoorbeeld dat mijn planning bijna rond is. En dat Ruud heel hard heeft gewerkt op de tuin.

volkstuin-overzicht-december-16

Vak voor vak klaar, nog 3 te gaan: het vak vooraan waar je nog net wat winterprei ziet staan. En het lange vak links waar de kruiwagen staat. En het vak rechts achterin waar nog wat snijbiet staat.

En ook de eerste paardenmest is er (krijgen we altijd gratis van een manege in de buurt).

mest-voor-de-courgettes

Flinke berg. Het mag de hele winter uitspoelen (want er zit nu nog veel urine in en dat is scherp). En dan maken we er in mei gaten in die we vullen met tuingrond. En daar worden dan de courgettes in geplant. Zoals je kunt zien op een foto van vorig jaar:

Courgette planten

Was het al maar weer zover 🙂 . Nee hoor, dit is goed zo, nog veel te doen maar ook genieten van de komende feestdagen en ons daarna verheugen op een nieuw jaar, op het zaaien van de pepers in januari, op alle plannen, en de bloemen en groenten die hopelijk volgend jaar kiemen en groeien en vrucht gaan dragen en geoogst kunnen worden.

Nog even een opmerking over het vorige tuindagboek en de reacties daarop (waarvoor mijn hartelijke dank!). Agnita; ik ga zeker volgend jaar ook eens proberen om af te dekken met plastic, moet nog verzinnen hoe ik dat eens ga doen en welk materiaal ik daarvoor wil gaan gebruiken (ik denk antiworteldoek, omdat het wel ook kunststof is maar vocht doorlaat en dat doet landbouwplastic niet en dat scheelt hier dan (denk ik) veel water geven). Of anders goed plastic, niet dat flodderspul dat hier altijd wegwaait in de zeewind. Goed, ik hoef het nog niet te beslissen, kan er nog een paar weken over nadenken.

En iemand vroeg of je ook in de kas bodembedekking kunt gebruiken. Ja hoor, maar pas wel goed op, door bodembedekking dek je de grond af en als je mest geeft in de kas kan die onder de bedekking en in de warmte van de kas gaan ‘stomen’, er komen (als ik het goed heb begrepen) dan amoniakgassen vrij onder de bodembedekking, die natuurlijk heel schadelijk kunnen zijn voor alle  planten in de kas. ik wil je niet afschrikken maar kijk even in een oud tuindagboek:  Dom en het tuindagboek daarna; The weekend after . Zorg voor goed luchten en geef voorzichtig en niet teveel voeding, en doe dat in een bewolkte week en geef vervolgens een paar keer ruim water.

Leer vooral van mijn fouten, dat is echt heel veel leuker dan leren van je eigen fouten als het gaat om je met liefde gezaaide en opgekweekte tomaten en pepers 🙂 .

En dan tot slot van dit tuindagboek nog 2 vrolijke foto’s:

Kamasutra voor zomerwortelen:

wortel-in-rare-vorm

Of is het een jonge slungelachtige olifant met veel te grote poten?

En deze viooltjes, veel te laat gekocht in november, in de halfschaduw. En nog zo klein. Maar dapper!!

viooltjes-bloeien

2 blaadjes en 3 bloemen, toch een beetje kleur in deze donkere dagen!