Tuinieren in Potten

Viooltjes in potNiet iedereen heeft nu eenmaal een tuin…… Maar dat wil niet zeggen dat je zonder tuin niet kunt tuinieren. Als je een plekje hebt voor een pot, of hopelijk zelfs voor meerdere potten, dan kun je overal tuinieren; op een balkon, langs een stukje straat, zelfs aan je huis (hanging baskets). Er zijn natuurlijk ook mensen die uit gemak of noodzaak hun tuin volledig hebben bestraat, maar dan toch iets van groen of bloem missen. En als je niets van dat alles hebt, dan is er desnoods nog binnen (al is dat wel het allerlaatste redmiddel, buiten tuinieren geeft altijd het beste resultaat).

Op de foto viooltjes in pot. Leuk, omdat ze in een niet te strenge winter doorbloeien tot ver in de lente.

En misschien heb je gewoon wel een tuin, maar een pot is altijd leuk en handig maar ook decoratief. Ik heb Brugmansia’s in potten – om geen enkele andere reden dan dat ze niet niet winterhard zijn en ik de potten dus in de winter naar binnen kan brengen. Ik heb kruiden in een pot in de voortuin bij elkaar, omdat ik wel kruiden op de volkstuin heb maar toch ook wat kruiden dicht bij de keuken wil, om snel te kunnen plukken en gebruiken. Ik heb een Salvia microphylla in een pot, simpelweg omdat ik dat zo mooi vind. Ik heb waterkers in een pot, omdat ik zo de juiste omstandigheden kan bieden (ze staat in de volle modder, kletsnat zoals waterkers graag staat.

Ik hoop hieronder wat handige tips te geven over wat handig is, of waar je rekening mee kunt houden, over voeding, potvorm, vocht, etc. Zelf heb ik weinig groenten meer in pot, op wat pepers, tomaten en kruiden na, ik beschik al heel lang over een achtertuin, voortuin en ook nog een volkstuin, daar ben ik dan ook erg gelukkig mee. Maar ook ik heb mijn eerste planten op een (echt heel klein) balkonnetje op 2 hoog gehad. Gelukkig wel op het Zuiden dus volop zon (maar dat betekent dan ook wel weer volop water geven :-)

Bedenk dat planten van nature in grond groeien, je zult dus moeten proberen de natuurlijke standplaats van een plant zo goed mogelijk na te bootsen. Verdiep je in plantensoorten, willen ze zon of schaduw, willen ze rijke grond of juist zanderige grond, hebben ze veel voeding nodig of niet, willen ze droge grond of juist natte grond. Als je weet wat een plant eigenlijk graag wil, dan kun je daar je grond, voeding, vocht, standplaats, etc. op aanpassen.

Bedenk ook dat wat ik hier schrijf je zeker niet volledig moet volgen hoor, ik wil alleen wat tips geven, maar als je zelf een handigere manier voor jouw eigen situatie hebt gevonden, volg dan vooral je eigen gevoel!

Algemeen: de pot

……of de bak, de trog, de hanging basket, etc., etc. Bedenk vooral goed wat je wilt; steen is het meest zwaar (als je denkt met de potten te moeten gaan sjouwen), plastic is het lichtst (maar dan weer niet zo mooi), een redelijk lichte maar toch ook mooie tussenvorm is bijvoorbeeld zink. Bedenk dat geglazuurde potten altijd wat beter vocht vasthouden dan bijvoorbeeld terracotta (dat is poreus).

Kies je voor potten in 1 kleur en vorm, of kies je juist voor allerlei kleuren en maten potten. Bedenk dat potten altijd opvallen, zeker in de seizoenen dat de planten pas uit hun rust komen of juist in rust gaan, mooie potten zijn dus in een pottentuin een heel belangrijk onderdeel van de tuin. Goed verzinnen wat je wilt dus voor je gaat kopen. Zog wel voor een goede kwaliteit; potten die minimaal een paar seizoenen mee gaan, waar een paar gaatjes in de bodem zitten voor de afwatering. En leg voor het planten vooral wat scherven onderin, of wat stukjes steen, of wat piepschuim stukken; zo kan de grond de afwateringsgaten niet verstoppen en bevorder je de drainage. Bij hanging baskets zul je juist wat plastic in de pot moeten maken waardoor het water onderin de basket niet gelijk wegloopt (hanging baskets hebben zowiezo veel vaker water nodig dan de meeste potten).

En bij voorkeur met een onderschaal, daarin kan het overtollige water in (handig want zo kan de plant altijd nog water terug halen wanneer ze droog wordt en je balkon loopt zo niet over van gronderig water na het gieten. Als er geen onderschaal bij je pot zit; je kunt ze ook los kopen in de meeste tuincentra. En zelf hebben we op de tuin zelf onderschalen gemaakt; van oude emmers; gewoon tot 10 centimeter vanaf de onderkant de hele ronding wegknippen.

Tomaat Jip en Janneke in potWelke potmaat je moet kiezen hangt uiteraard af van de plant, de groeikracht daarvan en hoeveel je er van in 1 pot hebt. Een grote stamtomaat heeft bijvoorbeeld een grotere pot nodig dan een een minstruiktomaat als Jip en Janneke die je hiernaast op de foto ziet.

Algemene regels voor een potmaat zijn er dus niet echt, maar uiteindelijk gebruik je liever (bij twijfel) een maatje te groot dan een maatje te klein. Grotere potten staan steviger (vallen niet zo snel om), bevatten meer grond en dus ook meer ruimte voor wortels, kan wat meer vocht vasthouden, en kunnen dus ook wat langer met een gietbeurt vooruit dan een klein potje waarin de wortels van een plant dan ook nog heel krap zitten. Klimplanten hebben altijd een grote pot nodig (om voldoende wortels te kunnen maken maar ook om te zorgen dat ze stevig staat (want ze vallen sneller om, topzwaar of door de wind).

Zorg daarom dat je ook wat verschillende maten potten hebt (is trouwens ook een leuker gezicht omdat je kleinere potten voor de grotere kunt zetten en daardoor ook wat hoogteverschil creeert). Uiteindelijk kun je dan een plant die toch in een te kleine pot staat alijd heel gemakkelijk overplanten in een grotere pot.

Denk ook aan de plant; een plant die een lange penwortel maakt heeft een diepere pot nodig dan een plant die oppervlakkig wortelt, Een hanggeranium moet wel in pot waar ze dan ook echt overheen kan hangen, een rotsplant wil graag een ondiepe pot, met zanderige grond en liefst wat steentjes in de pot. Zorg bij klim- en slingerplanten dat je in de pot ook nog wat plaats hebt om bamboestokken of gas te zetten waar de planten aan kunnen gaan klimmen.

Fuchsia in pot vergietEn tot slot; denk eens aan ‘buitengewone’ potten. Alles wat mogelijk is en net anders is dan een ‘gewone’ pot is ook erg leuk. Houd natuurlijk rekening met de mogelijkheden die de ‘pot’ biedt, er moest wel grond in kunnen, er moet water in gegeven kunnen worden, er moet een afwatering in zitten (of in gemaakt worden). Maar denk dan eens aan dingen als een oude pan, een vergiet (zie foto rechts van de Fuchsia Windhapper in een vergiet), maar misschien ook een mand, een kistje, kratje, zak, theepot, schoen of klomp, kastje of wat dan ook. Er zijn heel veel mogelijkheden, en het is een echt zeer originele blikvanger.

Algemeen: de grond

Het meest bekend is potgrond, en dat is ook prima, zelf gebruik ik het heel vaak. Bedenk dat er nog wel verschillende merken en dus ook kwaliteiten zijn van potgrond. Ik heb zo mijn eigen voorkeur (en mijn voorkeur is het merk van Intratuin, ik heb daar zelf goede ervaringen mee en gebruik dus bij voorkeur altijd hetzelfde merk). Zelf zul je dus ook het merk moeten vinden wat je prettig vindt werken. Er is ook Cocopeat; een potgrond maar dan niet op basis van compost en turfmolm maar op basis van kokosvezels; het is een goede potgrond maar wel wat duurder (al komt daar in de toekomst misschien nog wel eens verandering in).

Er zijn ook mensen die hun eigen mengsels maken. Zelf meng ik wel altijd ongeveer 1/5e deel brekerzand (een soort grof zand, ook wel stratenmakerszand genoemd, te koop in elke bouwmarkt) door de potgrond; het verbetert de drainage wat en de grond wordt er wat ‘losser’ en ‘luchtiger’ van. Potgrond is eigenlijk niets anders dan een mengsel van turfmolm en compost en er zijn voedingsstoffen aan toegevoegd, voldoende voor zo’n 8 weken aan voeding. Als je dus je eigen mengsel wilt maken kun je dat verschillende delen compost, turfmolm, wellicht wat grof zand kunnen doen. Sommige mensen verluchtigen de grond graag met vermiculiet of perliet maar bedenk dat dat wel duur is (het is zeker niet overal te koop maar kijk eens bij een groothandel in bouwmaterialen en kachelwinkels hebben altijd vermiculiet (want vermiculiet wordt gebruikt bij de aanleg van een schoorsteen). Bedenk wanneer je zelf je eigen mengsel wilt maken dat in compost niet heel veel voedingsstoffen zit en in turmolm zelfs weinig (je zult dus al vrij snel na het planten voedingsstoffen moeten gaan toevoegen).

Daarnaast zijn er nog allerlei bijzondere potgrondmengsels te koop; potgrond voor kuipplanten, potgrond voor bloeiende planten, potgrond voor coniferen, potgrond voor groene planten, etc. Eigenlijk bestaat ook deze potgrond uit voornamelijk turfmolm en compost maar afhankelijk van de soort zitten er wat andere voedingsstoffen in, of wat kleikorrels bijvoorbeeld. Deze potgrondsoorten zijn vaak wel duurder en voedingsstoffen kun je zelf ook toevoegen, dat is vaak goedkoper, maar de speciaal samengestelde potgrondsoorten zijn natuurlijk wel makkelijk en specifiek voor die groep planten.

Algemeen: voeding en vocht

Zoals ik al eerder zei; bekijk vooral de wensen van de planten die je in pot wilt gaan houden. Coniferen houden van wat zure grond, Hosta’s houden van extra stikstof (dat zorgt voor goede bladgroei), de meeste Salvia’s houden van een zanderige vrije droge grond, bolgewassen houden van wat extra kalium, pepers houden helemaal niet van al teveel voeding, etc. Elke plant heeft wel zijn eigen specifieke behoefte.

Bedenk dat er in potgrond voor ongeveer 8 weken voldoende voeding zit. De eerste 8 weken hoef je dus niet bij te mesten. Na 8 weken zul je dat bij de meeste planten wel moeten doen. Waar je dat dan mee doet, hangt dus af van de plant zelf en zijn wensen. Elk tuincentrum heeft wel een goed assortiment voedingsstoffen maar welke moet je kiezen…. Vaak kun je op de achterkant van de verpakking wel goed lezen waar die voeding voor geschikt is. En op elke verpakking meststoffen moet de voeding in N (stikstof), P (Fosfor) en K (Kali), kortweg NPK, worden vermeld. Als er dus op een verpakking NPK 12-10-18 staat zit er 12% stikstof in, 10% Fosfor en 18% Kali. Lees vooral het hoofdstuk met de uitleg over NPK en voedingsstoffen wat het doet en zo kun je ook inschatten wat je plant nodig zou kunnen hebben: Bemesting

Er zijn organische meststoffen en kunstmeststoffen, er zijn kortwerkende en langwerkende meststoffen. Tegenwoordig zijn er zelfs merken potgrond waarin gelijk voldoende voeding voor 6 maanden in zit. Je kunt dat soort voeding ook gwoon zelf kopen en toevoegen. Dit soort meststoffen zijn vrij prijzig, maar je hoeft het dus maar 1 keer te geven en het is dus heel zuinig in gebruik. De 2 meest bekende merken zijn Osmocote en Miracle Gro. De Lidl verkoopt het in het voorjaar ook, en dat is wel veel goedkoper (je moet het alleen 2 x in een zomer toedienen want waar de Osmocote 6 maanden lang voeding afgeeft, doet het merk van de Lidl 3 maanden, dan nog scheelt het veel geld, maar het is alleen in de late lente te koop).

Eustachys distichophylla in potOp de foto rechts de Eustanchys distichophylla in een extra grote plastic pot met handvaten (handig want ze moet in november de kas in gesjouwd worden, en in april weer naar buiten).

Zelf vind ik deze middelen erg prettig, je kunt er nooit mee overbemesten (de voeding zit in bolletjes en die voeding wordt in kleine hoeveelheden over een lange periode vrij gegeven), je hoeft niet bang te zijn dat je eens vergeet voeding te geven, etc. Prijzig, maar 1 keer geven en je hebt er geen omkijken meer na. En dat ‘prijzig’ valt dan ook wel mee als je vervolgens naar de middelen kijkt waarbij je eens per week een schepje poeder of dopje vloeibare voeding moet gebruiken, op langere termijn heb je daar ook een aantal verpakkingen van nodig en dat maakt het dan toch ook nog kostbaar. Ik gebruik zelf Osmocote en het merk van de Lidl voor de bloeiende kuipplanten en dat werkt prima (en gemakkelijk).

Houd je (wellicht een open deur) wel aan de aanwijzingen op de verpakking; bij overbemesting kun je de plant veel schade toebrengen (wortels kunnen verbranden waardoor ze geen voeding meer op kunnen nemen en kunnen gaan rotten, etc.), planten kunnen heel groot maar slap en ziekelijk worden, etc..

Sommige soorten willen eigenlijk weinig of geen voeding. Ook dan ie een meststof als Osmocote of iets vergelijkbaars handig want dan geef je in het voorjaar gewoon 1 keer een klein schepje voeding en hoef je er ook net meer naar om te kijken. Bedenk dat alle vruchtgewassen en peulgewassen weinig of geen voeding nodig hebben (zoals tomaten, pepers, bonen, peulen, etc. Teveel voeding (en zeker teveel stikstof) geeft veel groei maar dat gaat bijna altijd ten koste van de vruchtzetting. Groene en bloeiende planten hebben bijna altijd wel voeding nodig (op de soorten na die graag op arme grond groeien zoals rotsplanten, etc.).

Verdiep je dus in de planten die je wilt gaan oppotten, wacht 8 weken tot de voeding die in potgrond zit opgebruikt is en beslis dan welke meststof je wilt gebruiken. Sommige meststoffen geef je ook pas later. Een voorbeeld is knoflook; die plant je in oktober-november. En je hoeft dan de hele winter geen voeding toe te voegen. Pas in het voorjaar ga je wat voeding geven en dan eigenlijk vooral wat kali (voor de ontwikkeling van de knoflookbol), bijvoorbeeld in de vorm van patentkali of vinassekali.

Als je winterharde planten gebruikt hoef je die in de winter niet te bemesten (ze hoeven trouwens dan ook maar minimaal water te hebben – laat ze dus rusten – en begin pas rond maart weer voeding en meer water te geven zodat de planten weer tot leven kunnen gaan komen. Stop met bemesten vanaf eind augustus, want de plant kan dan langzaam steeds minder voeding opnemen en zo langzaam de winterrust in gaan. Door blijven mesten tot de winter verzwakt planten, ze gaan dan met teveel voeding de winter in en dat gaat ten koste van de gezondheid en winterhardheid.

Over vocht kunnen we kort zijn; er valt genoeg regen in Nederland maar nooit voor een pot. Potten zul je altijd water moeten geven, ook in een regenachtige tijd. En met veel potten kun je daar toch wel lang zoet mee zijn hoor, want een gieter water op een grote pot is niet overdreven hoor.

Houd ook hier weer rekening met de wensen van de plant zelf; sommige planten willen niet zo veel water (rotsplanten bijvoorbeeld), andere planten willen bijna moerasachtig nat staan (waterkers bijvoorbeeld), de meeste planten willen echter vochtig maar niet kletsnat en ook niet helemaal droog staan.

Corydalis in potOp de foto een Corydalis in pot; moderne plant in een witte pot. En niet heel goed te zien, maar ook dit is een plastic pot.

Als je een paar potten hebt is het niet zoveel moeite om om de dag bij elke pot even een gieter water te gooien, maar als je echt heel veel potten hebt, dan zijn er nog wel wat hulpmiddeltjes. Je kunt een soort beregeningssysteem kopen waarbij je een buisje met gaatjes langs de potten legt en in elke pot met een houdertje vast maakt. Dat systeem maak je vast aan een kraan en zo kun je alles in 1 keer water geven. Er bestaan zelfs dure vormen van dit systeem waarbij je een timer in kunt stellen en de druppelsnelheid in kunt stellen. Als je handig bent kun je het zelfs zelf maken; van een flexibele buis die je op de potten legt en waarin je bij elke pot een gaatje maakt in de buis en zorgt dat dat gedeelte in de pot blijft zitten – een soort ‘gietdarm’ dus. Mijn ervaring is dat het in de pot houden van de gietdarm het lastigst is (door de kracht van het water komt de buis vaak omhoog an maakt alles nat behalve de pot – maar ik ben dan ook niet zo technisch aangelegd :-)

Maar gewoon een kraan is ook al heel handig hoor. Wij hebben sinds een jaar of 5 een kraan in de voortuin (nou ja, tuintje hoor). In plaats van 15 gieters water sluit ik nu even de slang aan en geef ik wat makkelijker water. Het is wel een kliederboel, zowel de straat als de planten als ikzelf krijgen water :-)

Bij potten die overvol staan met planten (maar dat kan zowiezo bij elke pot) kun je een ook soort watergeefsysteem maken; knip de bodem van een petfles, haal de dop eraf en steek de petfles met de schenkkant de grond in, de open onderkant steekt nu schuin naar boven. Je kunt dan daar water in geven; je verspilt geen water want het loopt niet over de rand van de pot, je doet wat langer met het water want als de grond verzadigd is blijft het water in de fles gewoon ‘staan’ tot ze verder kan inlopen (handig ook als je eens een paar dagen niet thuis bent en makkelijk voor een eventuele oppas cq ‘plantenwatergever’ als je op vakantie bent).

Algemeen: standplaats

Uiteraard verdiep je je ook hier weer in de wensen van de plant; zon, halfschaduw, schaduw. Maar daarnaast zijn er nog andere factoren die hiermee te maken hebben. Bijvoorbeeld de wind. Vindt een plant het niet erg om wat wind te vangen? Vangt je balkon of tuin veel wind? Misschien moet je een beschutte plaats voor bepaalde soorten zoeken. Maar op een balkon valt niet altijd evenveel te kiezen en zul je zoiets anders op moeten lossen.

Zorg voor hoogte. Dat is niet alleen leuk om naar te kijken maar ook zorg je daarmee dat andere planten daar een beetje in de beschutting van kunnen staan. Hoogteverschillen zorgt voor een interessanter aanzien, je kunt zo meer potten per vierkante meter kwijt en je kunt daardoor ook een beetje verschil in omstandigheden creeeren (een beetje beschut tussen andere planten, in de schaduw van andere planten, tussen andere planten waardoor de luchtvochtigheid wat hoger is, etc.)

Je kunt van die leuke metalen of houten trapjes kopen waar je planten dan ook trapsgewijs op kunt zetten. Maar je kunt natuurlijk ook gewoon stoeptegels opstapelen en zo links en rechts voor verhogingen zorgen. Of gebruik eens een oud krukje of oude stoel of zo. Of hoge potten gebruiken. En plant eens een klimmer in een grote pot, zoals Lathyrus of Eccremocarpus of Asarina, of misschien wel zoiets als een stokspercieboon. pronkboon (ook nog decoratief) of een hoge rankende peulsoort.

Algemeen: de planning en indeling

Wat wil je eigenlijk, bloemen, groenten, kruiden, fruit? Of misschien van alles wat. Je kunt in principe bijna alles wat je in een gewone tuin kunt doen ook op een balkon of in een pottentuin doen; alles op kleur bijvoorbeeld. Zelf vind ik zinken potten in combinatie met alleen maar witte bloemen en zuiverrode bloemen geweldig, het liefst met veel grijsgroen blad. Maar ook de combinatie van terracotta potten met bloemen in geel, oranje en rood (zomers). Maar misschien vind je een combinatie van mooie groenten en eetbare bloemen geweldig. Of wil je vooral rust en een pottentuin die zomer en winter vooral groen is. Of wil je uitbundig bloeiende eenjarige zomerbloemen, of heel veel kruiden om lekker in de keuken te gebruiken.

Je kunt je pottentuin inrichten zoals je zelf wilt, maar je kunt je potten zelf natuurlijk ook inrichten zoals je zelf wilt. Waarom niet meerder planten in wat grotere pot zetten. Zoals een klimmende Lathyrus, met daaromheen Lobelia’s of Petunia’s die mooi over de rand van de pot vallen. Je kunt naast vaste planten, kruiden en groenten ook eens wat anders proberen: siergras is erg mooi, blijft vaak ook in de winter nog lang mooi, maakt een zacht ruisend geluid in de wind. Maar iets anders is ook bijvoorbeeld bloembollen; natuurlijk de bekende zomerbloeiende Dahlia’s en Gladiolen, maar in een pot met een vaste plant is langs de rand wellicht nog plaats voor wat blauwe druifjes; zo heb je kleur in het voorjaar, en als de blauwe druifjes zijn uitgebloeid en zich terugtrekken, dan kan de andere plant in de pot volop gaan groeien en bloeien. Zo kun je bijna jaarrond combinaties maken.

En vergeet niet dat niets zo gemakkelijk is dan een pot leeg te maken en er iets anders voor in de plaats planten (bijna makkelijker dan in de volle grond). Als je eenjarige bloemen zijn uitgebloeid kun je misschien ondertussen sierkooltjes hebben gezaaid om ervoor in de plaats te planten, die geven dan tot ver in de winter nog kleur. Dat geldt ook voor de Basilicum die het begeeft zodra het kouder wordt en die je vervangt door bijvoorbeeld peterselie die je dan nog tot in de winter kunt gebruiken.

Een planning is dus belangrijk, zeker bij groenten, kruiden en eenjarigen. Lege potten wil je snel weer gevuld hebben en zorg dus op tijd dat je weer wat nieuws hebt gezaaid – eigenlijk net zoals in een gewone moestuin – daar zaai je ook nieuwe boontjes nog voor je de oudere boontjes al hebt opgegeten :-)

Onderaan deze pagina vind je 3 links naar 3 andere pagina’s (over bloemen in pot, groenten, en fruit en kruiden, en daar vind je dan naast wat meer specifieke informatie ook wat lijstjes met soorten die geschikt zijn voor potten, en eventuele bijzonderheid.

Algemeen: verzorging en onderhoud

Er zijn een aantal onderhoudswerkzaamheden die hetzelfde zijn als in een gewone tuin; denk daarbij aan snoeien, plukken, afknippen, etc. Maar er zijn ook een aantal werkzaamheden die bij het tuinieren in potten wat extra aandacht vragen.

De belangrijkste daarvan is natuurlijk het water geven en voeden. Omdat de wortels van potplanten afgesloten in een pot zitten zullen ze niet zelf op zoek kunnen gaan water en voedsel en dus is het erg belangrijk dat wij dat zelf doen (op tijd en voldoende, maar zonder overmaat). Ik heb hierboven ook al wat geschreven over voeding en vocht.

Verder is het nuttig om gewoon eens per week je potten eens na te kijken: uitgebloeide bloemen verwijderen (zorgt voor langere bloei), dode/zieke bladeren afknippen (voorkomt schimmels en ziekten), controleer op plagen (luis, wantsen, etc.) en pas daar je verzorging op aan, verwijder het onkruid dat in de pot groeit, maak hogere soorten vast met bijvoorbeeld stokken, etc.

Gebruik vooral potten die aan de bovenkant breed zijn. Zeker vaste planten kunnen op een gegeven zo groot gegroeid zijn dat ze klem zitten in de pot en de bloei zwakker wordt. Je zult ze dan moeten delen om te zorgen dat ze weer gezond kunnen groeien en bloeien. Uit een pot met een taps toelopende vaasvorm zul je geen planten kunnen halen, neem daar dus breed uitlopende potvormen voor. En ga bij het scheuren/delen als volgt te werk; haal de kluit uit de pot, verdeel die in 2 of meer delen en pot ze dan opnieuw op, met verse potgrond, geef daarna gelijk ruim water en zet de pot even een paar dagen niet in de brandende zon (laat de plant even herstellen).

Bedenk dat planten in potten altijd wat minder winterhard zijn dan planten in de volle grond. Planten die dus in de volle grond al matig winterhard zijn zullen nog minder winterhard zijn in een pot. Dan gaat het heel vaak om de combinatie van vorst maar vooral ook vocht; als een wortelkluit eerst kletsnat is door de regen en het dan gaat vriezen kun je je voorstellen dat een plant het daar erg moeilijk mee heeft. Andersom trouwens ook; planten die na eerst een flinke vorstperiode veel water krijgen krijgen ook problemen met de wortels (zoals rotten na teveel water op nog halfbevroren wortels).

Gelukkig kun je met potten gemakkelijk schuiven; als het winter wordt kun je een pot wat gemakkelijker tegen het huis/gevel aan schuiven. Daardoor vangt de pot/plant wat warmte van het huis, staat wat meer beschut tegen vooral regen. Verder kun je een pot eventueel inpakken, met bijvoorbeeld folie, jute, wat stro ertussen, dan bevriest de pot (en de inhoud) veel minder snel. Op de plant in de pot kun je wat stro leggen of wat oude stalmest met stro, zo houd je de plant ook wat beschermd. Niet de bovenkant helemaal inpakken met plastic folie hoor; dat verstikt de plant!!

Op de foto links zie je de Salvia greggii Raspberry Purple in een donkerblauwe pot. Ze staat in de zomer voor de kas (mooi, want dat is altijd zo’n kale plek naast de deur). En handig want in november schuif ik haar zo het hoekje om de kas in om daar te overwinteren. Er gaat wat stro op en rond de pot, ik geef geen water meer en rond maart geef ik haar wat voeding, elke keer wat meer water, ik snoei haar terug en eind april schuif ik haar dan weer naar buiten (en daar bloeit ze dan weer vanaf eind mei tot november).

En stel dat het echt streng gaat vriezen….. het kost even kracht, maar dan kun je altijd de potten nog naar binnen halen voor de nacht.

Maak geleegde potten altijd goed schoon en zet ze in de winter niet in elkaar gestapeld, maar ondersteboven, dan kunnen ze niet volregenen en bevriezen en daardoor beschadigen, en ze waaien dan ook niet zo makkelijk om. Het is wellicht een open deur….. maar gebruik uiteraard ook potten die vorstbestendig zijn. Niet vorstbestendige potten (binnenpotten) kun je natuurlijk ook prima gebruiken maar dan voor eenjarige soorten, en bewaar die potten in de winter binnen. Pas wel op bij het gebruik van dat soort potten; die hebben vaak ook geen gaatjes in de bodem voor de ontwatering en die zul je er dan dus zelf in moeten maken.

Tot slot nog wat tips en weetjes m.b.t de teelt in potten:

Gebruik altijd schone potten; in gebruikte potten kunnen resten van schimmels, etc. achterblijven. Maak ze dus na gebruik schoon, gewoon met wat heet water en een borstel

Als je moeite hebt om elke keer al je potten weer water te geven kun je ook watergelkorrels of kleikorrels door de potgrond mengen, die nemen water op en houden het vast tot ze weer nodig zijn voor de planten. Wij hebben dat zelf niet, ik heb gewoon een deal met mijn man; in de zomermaanden wast hij elke avond af (wij hebben niet de luxe van een afwasmachine :-) en ik controleer ondertussen elke avond de terrasplanten en geef water. Allebei tegelijk klaar en dan kunnen we daarna samen in de tuin zitten en genieten. Watergelkorrels zijn wel heel handig voor hanging baskets want die drogen echt enorm snel uit.

Als je planten eens behoorlijk uitgedroogd zijn nemen ze weer heel moeilijk water op. Voeg aan het gietwater 2 of 3 druppels afwasmiddel toe; dat verlaagt de oppervlaktespanning en zo neemt de plant het water gemakkelijker op.

Zet eens per 2 weken (in een warme zomer) de planten die dat lekker vinden (de “slokoppen” als Brugmansia’s, bananen, Hosta’s, maar misschien ook koolsoorten – alles wat veel eet en drinkt) een uurtje in een speciekuip met water – ze kunnen zich dan eens helemaal goed volzuigen met water en kunnen er dan weer fris tegenaan. Dit werkt ook heel goed bij hanging baskets, om de andere avond even in een grote pot met water hangen tot je aan de basket voelt dat ze heel zwaar is (van het water), dan kan ze zeker weer 24 tot 48 uur fris verder bloeien.

Zowiezo is water geven in de avond het beste. Als een plant droog is zul je ook gewoon op andere tijden moeten water geven maar als je elke avond even alles controleert en water geeft, dan weet je zeker dat het water dat je geeft volledig wordt benut (de planten kunnen dan in de nachtrust drinken, er verdampt weinig water in de hete zon, etc.).

Sproei in een droge zomer ook zo af en toe het blad eens nat, met een plantenspuit, zeker als je een balkon hebt dat ook nog eens droog blijft omdat je een overkapping hebt door het balkon van de bovenburen. Het frist op, frist de kleur van de bladeren ook op, spoelt wat vuil eraf, etc. Doe dit trouwens vooral niet bij planten die gevoelig zijn voor meeldauw of andere schimmels/ziekten waarbij vocht een gevaar is (Aubergine, Tomaten, Komkommer, Peulvruchten, Meloen, Aardappel, Calendula, Monarda, etc.).

Struin vooral eens een rommelmarkt af of bezoek een kringloopwinkel; tuinieren in potten kan best prijzig zijn (omdat je altijd weer potrgond, voeding, etc. moet kopen), waarom zoek je daar niet wat leuke potten, vaak erg leuk geprijsd en leuk omdat je zo van allerlei soorten bij elkaar krijgt. Misschien vind je er gelijk ook wel wat leuke accessoires (van leuke kleedjes tot kaarsjes of windmolentjes of ander spul waarmee een tuin in een tijdschrift er altijd extra leuk uitziet).

Je kunt zelf natuurlijk ook potten verven, ook leuk, in elke kleur die je wilt. Ik heb zelfs wel eens potten gezien die volledige mozaieken hadden, zelf ben ik helaas niet zo creatief, maar mocht je dat wel zijn……… leef je vooral uit, leuk ook om samen met kinderen te doen.

Mocht je van een stijl houden waarbij je groene aanslag, mos, etc. juist mooi vindt op potten (ze lijken zo “oud”), een zure omgeving bevordert dat. Zelf heb ik eens op Gardeners World gezien dat een mevrouw verse mest met karnemelk mengde en dat op de potten smeerde. Ik heb het geprobeerd, het is wel een vies kliederwerkje, maar het werkt heel goed. Het kan trouwens ook met yoghurt :-)

Mulch zorgt in de groentetuin en bloementuin voor minder onkruid, houdt vocht vast onder de mulchlaag, etc. En ze doet datzelfde in een pot. Niets zo vervelend dan onkruid wieden in een pot. Mijn ervaring is dat het onkruid vaak behoorlijk vast zit waardoor je het kapot trekt en de wortels achterblijven waardoor je hetzelfde werkje een week later weer kunt doen. Dus een laagje op je grond in de potten is nuttig. Maar het kan ook nog heel leuk worden als je voor wat anders kiest dan stro of houtsnippers; gebruik eens kiezels in een leuke bijpassende kleur, grind, stukjes leisteen, maar ook schelpen, glaskralen, etc. zijn leuk om als mulchlaag te gebruiken.

Schuif met je potten; haal de potten waar op dat moment de mooiste planten in staan naar voren en schuif de uitgebloeide soorten een beetje naar achteren. Verander eens wat van opstelling voor een nieuwe frisse kijk, zorg dat geurende soorten zo dicht mogelijk bij de tuinstoel waar je zit staat, etc. Het leuke van een pottentuin is dat het een mobiele tuin is waarbij je altijd je mooiste planten van dat moment het dichtst bij je hebt.

Je kunt natuurlijk van alles zelf zaaien, zorg daarbij voor een goede planning. Maar mocht je toch ineens wat minder bloei op je balkon hebben kun je altijd overwegen wat goedkope perkplanten aan te schaffen om even snel weer kleur in je pottengroep aan te brengen. Zelf zaai ik bijna alles zelf maar ik kan maar zelden de vroege voorjaarsviooltjes weerstaan – vaak is het de eerste gevulde en bloeiende pot op ons terras en daar kan ik dan al van genieten terwijl alles wat ik gezaaid heb nog aan het groeien is.

Boot met plantenEn tot slot…… doe eens gek :-) Verzin eens iets bijzonders, iets dat opvalt of gewoon leuk of apart is. Niet geschikt voor een balkon maar de gekste “pot” die ik ooit in de tuin heb gehad was een boot….. Gaten in de bodem gemaakt voor de afwatering, volgestort met grond en kleikorrels (om het vocht een beetje beter vast te houden), en dit was het resultaat >

Er staan wat grijsbladige planten in als Helichrysum, Lavendel, maar ook wat eenjarige bloeiers en een kruiprozemarijn. De foto is gemaakt in het voorjaar (van 2003, lang voor ik een website had), dus helaas bloeide er nog niets op de foto. Ook niet op de foto te zien maar ze ligt met de punt tegen de rand van de vijver en door de begroeiing daar lijkt het net alsof ze net met de punt in het water ligt.

Na een jaar of 8 van de gevulde boot genoten te hebben vond ik dat ze toch wel heel veel ruimte innam en heb ik haar weg gedaan. Tijd om weer eens wat anders leuks te verzinnen. Het hoeft natuurlijk niet zo grotesk maar neem eens een oude klomp als hangpotje voor een geranium, een rare pot die je bij de kringloopwinkel vindt, zet een spiegel neer (dat geeft gelijk ook meer diepgang en meer ruimte in een kleine tuin of balkon), leg eens wat oogst als decoratie neer bij de potten. en zo zijn er nog tientallen leuke dingen te verzinnen die je pottenopstelling nog interessanter en leuker maken.

Ik hoop hierboven wat algemene tips met betrekking tot het tuinieren in potten te hebben gegeven. Via onderstaande links kun je op de pagina’s komen die in het speciaal gaan over bloemen, groenten, fruit, kruiden, met informatie over welke soorten geschikt zijn voor potten, of ze extra voeding of vocht nodig hebben, extra verzorging, etc..

Groenten in potten

Bloemen in potten

Fruit en kruiden in potten

En tot slot dan nog een foto van onze planten in potten, de foto gemaakt in juni van 2014. Er is van alles mogelijk, van Franse Geraniums tot waterkers in een pot met een waterbak eronder, Fuchsia’s, eenjarigen, etc..

Tuintafel met bankje