The Day After

Allereerst, iedereen hartelijk dank voor alle steun en aardige woorden na het onder water lopen van de 2 kassen!

Helaas was het te verwachten, zo lang zo erg onder water staan is niet goed voor planten, en zeker niet voor tomaten. We hebben de zaterdag afgewacht (uiteraard wel gecontroleerd of het niet weer zo nat was want ook zaterdagavond weer hoosbuien gehad, en dat viel gelukkig mee, hoewel het met dit weer ook niet droger wordt).

En zondag nog meer hoosbuien, bij elkaar weer ruim 30 millimeter gevallen, er lijkt geen einde aan te komen.

En dus met lood in de schoenen zondag naar de tuin, gelukkig wordt het in de kas niet natter (buiten wel, ik kan onderhand wel een waadpak aan :-)).

En zoals verwacht zien de tomaten er nu zo uit:

Tomatenblad dood 1

en

Tomatenblad dood 2

Zo’n 30 tot 35 planten in de twee kassen die erg nat hebben gestaan (kas 1 kletsnat met plassen, kas 3 letterlijk onder 10 centimeter water), staan er zo bij. Alles hangt slap, bladeren, stengels, bloemtrossen. Ik heb dit ook nog nooit eerder meegemaakt dus even verzinnen of we de planten er gelijk uit zouden halen of wat anders te doen.

En dus besloten te hopen dat er misschien nog iets rijp zou kunnen willen worden, want dat is het jammere, alle planten zitten met zo’n 4 trossen al vol met tomaten, waarvan de 2 onderste trossen ook al groot genoeg, hoeven alleen maar te rijpen.

En dus van die planten alles afgeknipt wat slap hing, soms alle bladeren, soms 80 of 90 procent van het blad, alles waar nog iets van blad aan hing dat er nog een klein beetje acceptabel uit zag uiteraard laten zitten. Maar alles wat slap hangt kost alleen maar energie, en die energie is nu harder nodig om in leven te blijven en de wortels te herstellen.

En dus ziet het merendeel er nu zo uit (niet schrikken :-)):

Tomatenblad dood afgeknipt  1

En:

Tomatenblad dood afgeknipt 2

Op deze laatste foto zie je zelfs dat er links nog 2 planten aardig bij staan, en rechts de ravage groot is. En als je goed kijkt zie je dat er een diefje in de oksel rechts bovenin zit. En mocht ze het willen gaan overleven, dan zou dat de plek kunnen worden waar ze opnieuw uit kan gaan lopen en weer takken en bladeren kan gaan maken. Ik heb er een hard hoofd in, maar hopen mag altijd, de tijd zal het leren.

Bij de eerste tekenen dat ze zo zwak is dat ze het niet overleeft of wanneer ik denk Phytophtora te zien (die makkelijk toeslaat wanneer een plant zo zwak is) gaat de plant er gewoon uit (en dat geldt uiteraard voor alle planten). Dan is het gewoon pech.

En zo is het wel genoeg voor dit sneue onderwerp. We zien wel wat er gebeurt, wat het haalt en wat niet, nooit te lang stil lijven staan bij mislukkingen, er is gelukkig nog genoeg leuks in de tuin te beleven. 1 kas staat zowiezo nog vol met gezonde planten die volop tomaten laten rijpen. Normaal gesproken geven we een aantal emmers weg aan buren en familie en vrienden, dat zit er zit jaar dan niet in, en ik zal ongetwijfeld veel minder zaden kunnen oogsten (dat is wel erg jammer!), maar we zullen echt niet zonder soep zitten komende winter 🙂

En buiten is er vanalles te oogsten, vandaag eten we de eerste boontjes van de lage Teepee-struiken, komkommertje erbij. En vanmorgen nog thuis want gisteren tussen de buien door kruisbessen geoogst en straks gelei daarvan maken.

En uit kas 2 tomaten geoogst, daar kan ik een klein pannetje soep van koken…..

Dus vooruit kijken nu, achterom heeft geen nut. En het zal toch nog wel eens droog gaan worden, neem ik aan. De bloementuin heeft trouwens van al dat water nog niet echt te lijden:

Tuin achter kas 3

Tuin achter kas 2

En dus vanmiddag eens kijken hoe het er verder buiten bij staat, de afgelopen 4 dagen heb ik alleen de binnenkant van de kas gezien. Als het nu maar droog blijft….. 🙂

Aaaarrrrghh!!

We hebben het wel horen regenen vannacht. En gisteren viel er ook al 25,9 mm (toch handig, zo’n weerstation). En vanmorgen stond het pad in de achtertuin onder water. Maar tegen de middag werd het droog en alsof we voelden dat er iets mis was besloten we om toch maar even naar de tuin te gaan. En daar was het nat, erg nat, ik was blij dat ik laarzen aan had getrokken. Hier op de vette klei blijft water staan, het duurt heel lang voor het grondwaterpeil weer zakt.Wateroverlast buiten

Maar bij onze tuin aangekomen zag ik allereerst dit, de bonen.

Ze staan naast de laatste kas die we gebouwd hebben, en ze staan volledig in het water. Ik vrees verloren voor dit jaar

Maar bij het de hoek omlopen kwam pas de grote schrik: de derde kas zelf:

Wateroverlast kas 3

Misschien niet heel goed te zien op de foto, zo zag het er van dichtbij uit:

Wateroverlast kas 3 3

En:

Wateroverlast kas 3 2

Vandaar de titel van dit dagboek dus. We schrokken ons rot, de hele kas stond echt letterlijk zo’n 10 centimeter onder water, zowel de grond als het pad, van voor tot achter. En iedereen weet wat er gebeurt wanneer aardappelen 24 uur in water staan, hetzelfde gebeurt met tomaten (en trouwens met heel veel planten), dan zijn ze verloren.

Geen tijd te verliezen, geen tijd om te verzinnen waarom dit zo erg kon zijn. Ik een bezem gepakt en als een gek gaan bezemen, de kas uit, hoek om, nog een hoek om en dan richting de sloot, misschien wel 200 of 300 liter regenwater zo 10 meter verder de sloot in gebezemd.

En Ruud onderstussen aan de achterkant van de kas de tegels eruit halen en een geul graven tot onder de fundering van de kas, zodat het water er via die kant uit kan stromen en naar het achterliggende pad en daarachtergelegen sloot geleid wordt:

Wateroverlast geul gegraven

En stromen deed het:

Wateroverlast water loopt weg

En na een paar uur hard werken zag de kas er dan uiteindelijk zo uit:

Wateroverlast aan het einde

Uiteraard nog kletsnat maar op een paar kleine plasjes na in ieder geval niet meer onder water. Ramen verder open, deur wagenwijd open en hopen op zon die het wat op kan gaan drogen (en gelukkig scheen die nog even).

En dan puzzelen waarom het zo onder water kon staan (want de rest van de tuin was kletsnat maar niet zo onder water). Dakgoten schoon, dat was het niet. Maar de drainage leek kapot. Ruud heeft vanaf de sloot geprobeerd om met een stok de drainage in te komen, en dat lukte tot ergens halverwege de kas, daar zat het verstopt.

En er staan 2 1000-litervaten die door alle regen al tot de nok waren gevuld. Er zit in beiden een overloop die zo de drainage in gaat, maar als die drainage verstopt zit, dan heeft het dus geen nut en loopt die gewoon over en komt er dus van 2 kassen van 4×3 meter en 6×3 meter water = 30 vierkante meter water in het gebied rond die laatste kas in de grond. En dat geeft dan zo’n overstroming.

En aangezien er morgen en zondag nog meer water wordt verwacht maar begonnen met 500 liter water uit de 2 duizend-litervaten te halen. Leeg laten lopen is geen optie en dus werd het letterlijk gieters water uit de vaten halen en in de sloot gooien (water naar zee dragen is het spreekwoord geloof ik :-)).

Beter oplossen dan dit kunnen we het nu niet (de drainage zit diep onder de grond, onder de bonen, de kas, etc.). Dat wordt herfstwerk. Maar voor nu zijn de watervaten voor een deel geleegd, zodat opgevangen regenwater van de kassen weer gewoon in de vaten blijft. De gegraven geul blijft open, zeker tot volgende week, zodat ook daar eventueel teveel water weg kan. En we gaan de wacht maar houden, kopen maar mijnwerkershelmen met nachtlampjes, om komende nachten met bezem het overvloedige water weer weg te vegen (dat laatste is een grapje, maar dan wel met een lach als van een boer met kiespijn).

En nu bekaf, allebei heel hard gewerkt, spierpijn, maar we hopen dat de planten het halen en de oogst niet helemaal verloren gaat. Dat is afwachten, ik hoop dat de wortels niet gaan rotten maar dat het vannacht en morgen nog wat verder op kan drogen.

We nemen straks een glas wijn en vallen dan ongetwijfeld op de bank in slaap, dromend van rijpe tomaten (nog een grapje, je ziet, we bekomen al weer wat van de schrik :-)).

Is er dan helemaal niks leuks te melden. Ja hoor, gisteren in alle onschuld tijdens die eerste regenbuien eens een soort beeldverslag gemaakt van het inmaken van zwarte bessen met aalbessen, voor wie het eens wil zien: Beeldverslag gelei maken.

Tijd (tekort)

Aardappeloogst 2012Druk. Druk met oogsten, druk met wieden, druk met zaaien, druk in huis (met het verwerken van alle oogst), en ondertussen ook druk met het oogsten van zaden. Ik vrees dat het niet meer gaat lukken elke dag nog te schrijven, ik kom tijd tekort 🙂

Maar nu nog even wel. Op de foto de soorten aardappelen van dit jaar. Met de klok mee: Roseval (1 plant gerooid, gezond en nog kleine aardappelen dus de rest mag nog even blijven zitten). Daarnaast Annabel, van 1 veldje ongeveer 25 kilo kunnen oogsten, kan beter maar zeker ook slechter, lekkere aardappel, voor salades en bakken). Onderaan de Frieslander, ook 1 plant van gerooid, en ook van die mag de rest verder nog even groeien, zolang ze er goed uitzien. Links de Kestrel (met paarse vlekjes, goede oogst, ook wel op tijd moeten oogsten omdat er Phytophtora in de plant kwam (gelukkig nog niet in de knol). Linksboven de Escort (vinden we zelf erg lekker, kruimige aardappel, om te koken, hier zaten 7 aardappelen tussen die Phytophtora hadden, maar dan toch nog van 1 veldje 25 kilo opbrengst, gewoon wat kleiner dan normaal). En tot slot in het midden de paarse Bleue d’Artois (van binnen lichtpaars en dan blijven ze ook na het koken, erg leuk voor salades, ook die planten zagen er al erg slecht uit, maar slechts een paar aardappels eruit moeten vissen die slecht waren, oogst van 3 rijen zo’n 10 tot 11 kilo.

En alles is nu gewassen, gedroogd en in kratten staan ze nu in de schuur. De veldjes zijn schoongemaakt, gewied en geharkt. Ondertussen al sla, bonen, bietjes en koolsoorten gezaaid die daar volgende week uitgeplant kunnen worden.

Aalbessen rijpEn ook gisteren weer geoogst; 5 courgettes, 2 bossen worteltjes (die het dit jaar heel slecht doen, veel te veel regen en dan klinkt de toch al vaste kleigrond in en kunnen ze gewoon niet goed groeien).

Daarnaast 2 kilo aalbessen geoogst, 1 kilo zwarte bessen en 2 kilo aardbeien en daarvan gaan we straks een soort zelfverzonnen mengsel van 3-vruchtengelei maken 🙂

En ook nog anderhalve kilo witte aalbessen geoogst, daarvan wil ik een aparte gelei maken, kijken welke kleur dat wordt in pot.

En oh ja, ook de eerste tomaten geoogst. En nog wat stengeluitjes, en 7 komkommers (3 gewone en 4 snackers). Die vriezen we nu ook maar even in (geschild, zaadlijsten weghalen en dan rauw in blokjes, om er komende winter gestoofde komkommer in kaassaus van te maken). Ik ken trouwens iemand die ze grof raspt en dan in kleine porteis invriest. Als je ze dan in een dressing laat ontdooien schijnt dat best nog lekker te zijn (zelf nog niet geprobeerd).

Erodium gruinum zadenEn dus vandaag courgettes en komkommers snijden en invriezen, 2 soorten gelei maken, en al zaden geoogst. Op de foto zie je hoe de Erodium gruinum zaden maakt. Een ingenieus systeem waarbij de zaden vast zitten aan een soort stokje, als ze rijp zijn schieten ze daar met een krullend springveertje vanaf. Normaal gesproken springen ze dan met dat veertje weg van de plant, maar in dit geval bleven ze aan elkaar zitten, in de wirwar van in elkaar gedraaide springveertjes.

Druk dus, zoals elk jaar in de maanden juli, augustus en september.

Lathyrus Black and WhiteSeptember zou oogstmaand zijn, nou, juli kan er ook wat van 🙂

Tot slot nog een foto van de Lathyrus odoratus. Ik had van beide rassen niet heel veel zaden, dus maar samengevoegd en langs 1 lang rek geplant. Het zijn Kings High Scent (de witte met lila randje) en Midnight (de diepdonkerroodbruine). Maar samen zijn ze een mooie combinatie en noem ik ze maar ‘Black & White’ 🙂

Phytophtora

Aardappelveld 1 rotWouda meldde het vorige week hier al ergens in een reactie; zij had al aardappelziekte gesignaleerd op haar tuincomplex. Hier toen gelukkig nog niet, maar dan gaan er wel al wat alarmbellen rinkelen. En helaas, gisteren 2 ‘rare planten’ tussen de andere aardappelplanten.

Je kunt het op de foto zien. Niet heel goed te zien, maar tussen het gezonde blad van de andere planten zie je een plant met gelig blad, een beetje in elkaar gezakt, er zit ook wat bruin in het blad, en als je dichterbij kijkt zijn de stelen dor en slap en zacht en bruinig.

En dus de 2 planten eruit gehaald. Nog voor ik het zag rook ik het; Phytophtora (aardappelziekte dus (mijn vader noemt het ‘het kwaad’ :-)) De grond was ook kletsnat (nog net geen modder), en het schijnt morgen vooral in het Westen te gaan regenen, en donderdag en vrijdag zelfs flink te gaan regenen, in het hele land.

Aardappelen oogst Escort 2012En dus gelijk de andere (goede planten) ook gerooid. Want als Phytophtora eenmaal toeslaat is er geen houden meer aan, zeker niet met vochtig, warm weer. En liever wat kleinere aardappelen die nog gezond zijn, dan nog een weekje wachten of ze nog willen groeien en dan van de oogst de helft weg moeten gooien. Wat op de foto uitgespreid na het wassen en inspecteren ligt te drogen is goed, maar we juichen niet gelijk.

Want dat doet Phytophtora, wel eens aardappelen net iets te lang laten zitten, en ze zagen er met de oogst nog goed uit, zelfs bij goede contrôle en wassen en drogen. Maar een week later roken we een bekende rotte geur in de schuur, uit moeten zoeken en nog 10 kilo weg kunnen gooien. En een week later nogmaals 10 kilo. En een week later nogmaals. Tot we uiteindelijk nog maar de helft aan oogst overhielden. En sindsdien oogsten we aardappelen dus al bij de eerste tekenen van aardappelziekte. En dus goed nakijken, en wassen en drogen.

Aardappel met PhytophtoraEn zo ziet dan Phytophtora er uit. Ik weet niet of het goed te zien is, en let niet op de 2 gaatjes, dat heeft een slak gedaan (wellicht heeft de slak sneller dan ik gezien dat de plant werd aangetast, of is het juist andersom en heeft de slak de aardappel aangetast en kon daardoor de aardappelziekte makkelijker toeslaan). Maar Phytoptora herken je aan de wat donkerdere plekken midden en rechtsboven op de aardappel. In het echt is het bijna bruin-paarsachtig, op de foto lijkt het meer blauwig. En als je er op drukt is het een klein beetje zacht, je kunt het wat indrukken.

Weggooien, niet op eigen composthoop natuurlijk, maar in de kliko. En de rest van de aardappelen goed wassen, nakijken, drogen en alles wat die verkleurde plekjes geeft weggooien, of in ieder geval apart houden tot je het zeker weet (want als er een ‘slechte’ aardappel bij goede aardappelen wordt bewaard kan ze die alsnog aantasten).

Nou, dan viel de oogst nog mee (onder voorbehoud, wij gaan komende week met argwaan de schuur in waar de aardappelen zijn opgelagen). Dit was Escort. En er waren 7 aardappelen met Phytophtora in de hele oogst (van 1 veldje).

En gezien de weersomstandigheden (ik hoor net tot 15 mm regen op donderdag en hetzelfde op vrijdag) gaan vandaag ook de Kestrel en Annabel eruit. En waarschijnlijk ook de Bleue d’Artois…… even kijken hoever we komen en of het mee- of tegenvalt.

Zwarte Bes rijpHè, helemaal geen leuk bericht in mijn tuindagboek. Of misschien toch wel, want misschien zijn we dus wel net op tijd, en hebben we toch nog een goede oogst. Ik ben wel bang aan het worden voor de buitentomaten, want die krijgen de komende 7 dagen weer regen en te koude temperaturen te verduren.

Dan toch nog een goed bericht, en een wat leukere foto dan zieke planten en rotte aardappelen: we kunnen ook zwarte bessen oogsten (al komt dat er waarschijnlijk vandaag niet van :-)).

Kleurtjes

Pronkboon Sun Bright op rijBijna altijd gaat lekker voor kleur. Liever groene boontjes zonder draad dan paarse boontjes met draad. Liever groene spitskool met goede opbrengst dan paarse spitskool met weinig opbrengst (waarom kiemt de Kalibos toch zo slecht, hier al een paar jaar van meerdere zaadhandels zaden gekocht en altijd slecht kiemen, in vergelijking met groene spitskool).

Maar soms gaat kleur voor lekker (zoals bij de stokpronkboon Sun Bright, foto). Ik vind gewone snijbonen altijd lekkerder dan pronkbonen, maar er zijn genoeg mensen die juist liever jonge pronkbonen kiezen. Maar de Sun Bright vind ik zo geweldig, met het felle geelgroene blad en net zo felle rode bloemen, dat ik de pronkboon er bij op de koop neem. Uiteraard heb ik ook nog wel een rijtje snijbonen staan, gewone groene trouwens 🙂

Basilicum Crimson King

Net zo geweldig vind ik de paarse Basilicum Crimson King, ze staat in de kas en blijft redelijk compact (40 centimeter hoog).

Een nieuw ras en dat was dan ook wel een klein beetje te merken; ik heb een stuk of 4 zaailingen tussen de rest uit moeten vissen die half groen-half paars waren. Ik hoop dat ze gaat bloeien en ben benieuwd in welke kleur dan. En ik hoop er dan natuurlijk ook wat zaden van te kunnen oogsten en ben dan weer benieuwd welke bladkleur daar uitkomt, of ze redelijk soortecht blijft.

Chenopodium giganteum

Ook nog steeds mooi: boomspinazie (Chenopodium giganteum). Later verdwijnt de felroze kleur en wordt ze ook echt behoorlijk groot, maar nu zijn de zuurstokroze topjes nog erg vrolijk, zowel aan de plant als in salades.

Nog een bijzondere kleur die je in winkels niet vaak tegenkomt; de paprika Lila Purpur.

Paprika Lila Purpur klein

Op de foto echt nog heel klein en dan is ze nog crème van kleur maar zie je het lilapaars al opkomen. Over een week of 2 zal ze helemaal lilapaars zijn en blijven tot ze uiteindelijk gaat rijpen naar een soort roodpaars, zowel in lilapaarse vorm als de rijpe roodpaarse vorm lekker.

 

En tot slot dan nog de Amaranthus Hopi Red Dye.

Amaranthus Hopi Red Dye plant

Ze staat hier in de bloementuin, niet in de groentetuin. Je kunt de jonge blaadjes eten (in salades of gestoofd), en trouwens ook de zaden waar een soort meel van kan worden gemaakt (ze dankt haar naam aan het feit dat de Hopi Indianen haar gebruikten; ze maakten van de bloemen en oudere bladeren en zaden een eetbare kleurstof waar meel mee gekleurd kan worden).

 

Ik vind haar gewoon mooi, vandaar een plaats in de bloementuin, en als ze gaat bloeien met opstaande aren in dezelfde kleur als het blad (die later door de zwaarte wat gaan hangen), wordt ze zelfs prachtig.