Sambalweekend

Peper Yellow PointyAfgelopen 2 warme en droge dagen zoveel mogelijk zaden geoogst (want regen maakt het er nooit beter op voor rijpende zaden). En dus een druk weekend. Nu het slecht weer wordt kan ik veel soorten gaan schonen en laten drogen. Maar niet alleen zaden geoogst, ook aardbeien (lang leve de doordragers), bramen, wat laatste tomaten, pepers, etc.

Op de foto boven de oogst van deze week van de Peper Yellow Pointy.

En dus na een paar dagen lekker op de tuin te zijn geweest wordt het nu ook tijd voor de keuken. Een weekendje thuis en van plan wat soorten sambal te gaan maken.

Gisteravond al bramensap gemaakt en ingevroren en aardbeien ingevroren (ik snijd ze dan door de helft en vries ze rauw in, kan ik er later eens over verzinnen wat ik er mee wil, van ijs maken of aardbeiensaus tot zelfs inmaken in het voorjaar – zo ook afgelopen voorjaar de erg lekkere rabarber-aardbeiengelei gemaakt (want wanneer rabarber geoogst kan worden zijn er natuurlijk nog geen aarbeien). De vriezer raakt alleen wel vol 🙂

Genoeg tomatensap in de vriezer. Door alle ellende met wateroverlast lang niet zoveel tomaten kunnen oogsten als normaal maar toch altijd nog voldoende voor een winter lang tomatensoep, tomatensaus in potten ingemaakt, etc. Er staan nu alleen nog een stuk of 10 planten in de gezonde kas, met gezonde planten, voor dagelijkse consumptie.

En dan over de sambal. De Surinaamse sambal met tomaten was een groot succes, dus die ga ik zeker weer maken. Ik ga er waarschijnlijk de Yellow Pointy’s voor gebruiken, en ik heb wat geel tomatensap ingevroren dat ik bij kan gebruiken (en dan natuurlijk knoflook, trasi, uien, etc.). Die sambal is erg lekker om mee te bakken.

En natuurlijk ook een badjak, een mildhete Indonesische sambal die we graag eten bij rijstgerechten. En ik had eens verzonnen waarom er eigenlijk geen Italiaanse sambal bestaat. Omdat sambal een peper-kruidenmengsel is dat vooral wordt gebruikt in het Caraïbisch gebied, Indonesië, etc., dat weet ik ook wel. Maar ik maak regelmatig een pasta, waarbij ik dan wel een sambal mee zou willen bakken of stoven, maar waar de sambalsoorten die ik heb niet bij passen. Dan gebruik ik meestal maar sambal oelek of mijn eigen peperpoeder of peperzout of peperolie.

Maar ik ga eens proberen om een sambal te maken maar dan met een Mediterraans tintje. Ik weet nog niet goed hoe maar er zijn wel wat ingrediënten uit de Indonesische keuken die je door Italiaanse/Franse ingrediënten kunt vervangen om iets houdbaars te krijgen dat toch eens heel anders smaakt (door bijvoorbeeld Laos, Ketoembar, Djinten, etc. te vervangen door Rozemarijn, Thijm, Basilicum, door azijn of citroensap te vervangen door Balsamicozazijn, etc.).

Dat wordt een puzzeltje morgen, vandaag eerst maar eens de tomatensambal en badjak maken.

Nog even wat foto’s van pepers die nu beginnen te komen……

Peper Jalapeno Chichimeca

Vroeger vond ik de kurkstreepjes op Jalapeño’s nooit mooi, een soort foutje van de natuur, maar nu vind ik ze eigenlijk wel erg mooi. De Jalapeño Chichimeca van de foto heeft heel veel van die kurkstreepjes, ze is dan ook letterlijk een uit de kluiten gewassen Jalapeño van ruim 6 cm lang en 3 cm breed. Bijna zonde om door te snijden 🙂

Peper Devils Tongue Yellow plant

De Devils Tongue Yellow doet het eigenlijk net zo goed als de Yellow Pointy, maar deze planten zijn veel groter (110 cm), de bladeren groter en de pepers groter. Nog niet geproefd of geroken maar ziet er veelbelovend uit. Wellicht maar eens een geel peperpoeder van maken.

En dat zijn dan nu zo ongeveer de soorten die ik kan oogsten, samen met de pepers van het vorige tuindagboek zijn de eersten de Cayenne Ring of Fire, Little Elf, Yellow Pointy, Navaho, Numex Espanola Improved, Trinidad Scorpion Orange, Pimenta Moranga en CAP 220 (die ondertussen een echte naam heeft gekregen, en wat voor één; Aji Ahuachapáu).

Peper Mustard Habanero onrijp

En als er nog wat meer mooi weer komt, komen er ook nog wel flink wat meer pepers, zoals de Mustard Habanero die op deze foto nog onrijp zijn; extra grote (groter dan een pingpongbal) gekreukelde pepers die nu nog bijna witgroen zijn maar straks gaan rijpen naar de kleur van grove mosterd (meer lichtbruin dan geelbruin, Caramel zou misschien een betere naam zijn).

Zo, en dan nu de spullen voor een goede sambal maar verzamelen; knoflook, uien, de pepers natuurlijk, ketjap Kaki Tiga, Goela Djawa, Djeroek poeroet uit de vriezer, etc. Handschoenen aan en dan weet ik zeker dat vanmiddag het hele huis geurt naar zelfgemaakte sambal, heerlijk!

Geur en Kleur

Na het snikhete weekend (waarbij het echt niet uit te houden op de volkstuin) nu weer wat normalere temperaturen. De bovenlaag van de grond is nu wel droog maar eronder is het nog steeds nat zat, en vooral, keihard, door het inklinken van alle klei/modder.

En dus kijken we maar niet teveel naar de volkstuin, dit jaar een achterschoven kind. Er valt amper te wieden, schoffelen en opentrekken met cultivator lukt niet eens. We wachten gewoon tot we kunnen gaan spitten 🙂 En de groenten die er nog staan doen het best aardig hoor; bonen, diverse koolsoorten, zomer- en winterprei. Sla en andijvie schieten wel door nu, maar dat is niet zo raar met die grote temperatuursverschillen, we hebben al winterandijvie en Arctic King sla gezaaid.

Wat vooral mislukt is zijn de wortelgewassen, aardappelen zijn uiteindelijk wat minder groot dan in andere jaren, maar verder wel prima, we eten er volop van. Maar sjalotten en bietjes zijn volledig mislukt, uien vallen wat tegen, en over worteltjes ga ik niet eens meer praten (die hebben we nooit meer terug gevonden :-)) .

Al met al hoor je ons niet klagen, vanmiddag naar de tuin, bonen plukken, een spitskool oogsten voor morgen, wat blauwe bessen en bramen voor door de yoghurt, een komkommertje en wat tomaatjes, we eten elke dag van de tuin.

Agastache Golden Jubilee 1En verder nu vooral genieten van het weer, de mooie kleuren van de bloemen die nog bloeien (een aantal soorten al uitgebloeid maar nog meer dan genoeg vol in bloei om van te genieten).

Ik heb altijd al een voorkeur gehad voor bloemen die voor veel kleur zorgen, mag ook vloeken, vind ik altijd iets heel vrolijks en zomers hebben. Of groot in contrast, zoals op de foto, de Agastache Golden Jubilee, met fel geelgroen blad en lilapaarse bloemen.

Lepechinia salviaeHeel bijzonder vind ik zelf de Lepechinia salviae, een vaste pant maar niet heel winterhard.

Kost wat moeite (want bloeit pas in het jaar na zaaien en moest dus in de kas overwinteren), maar nu bloeit ze volop.

Niet heel opvallend maar de bloempjes zijn een soort rokerig lichtpaars en ze steken mooi af tegen het blauwgroene blad.

En het beste van de plant (wat mij betreft), is dat blad; het is groot, blauwgroen, en een klein beetje plakkerig en het geurt naar ouderwetse boenwas.

Als je over het blad wrijft blijft de geur van ouderwetse ” Pledge” nog lang aan je vingers hangen.

Mirabilis jalapa LimelightOok geelgroen blad, bont in 2 kleuren geelgroen en vlekjes in wat meer groen, is de Mirabilis jalapa Limelight, de mooiste Mirabilis die ik ken; de felroze bloemen steken zeer opvallend af tegen het fel geelgroene blad.

Oh, ja, geurt ook heerlijk in de tijd dat de bloemen open zijn (van de avond tot in de volgende ochtend).

 

Tagetes lucida meer 2Langs het pad bloeit de Tagetes lucida nu overvloedig met vrolijke gele bloempjes. Zowel bloem als blad geuren sterk naar anijs en zijn eetbaar. Ik gebruik het niet vaak maar moet wel altijd even ruiken als ik er langs loop, en vind de combinatie van glanzend donkergroen blad en felgele bloempjes ook gewoon mooi.

 

Datura innoxia 2En dan tot slot nog een foto van de Datura innoxia. Ze staat hier dit jaar in een zeer grote pot in de halfschaduw en daar bloeit ze al weken overdadig met zeer grote witte bloemen (meer dan 12 cm groot) die een lila randje krijgen bij het verbloeien. Bloeit in avond, nacht en ochtend en geurt dan ook weer heerlijk.

Floriade

Een paar weken geleden kaarten gekocht voor de Floriade. En gisteren de lange tocht gemaakt, van Spijkenisse naar Venlo, ruim 2 uur rijden. Vroeg op pad, met Ruud, zus, nichtje en vader, een bont gezelschap, in leeftijd varierend van 10 tot 76 jaar, de jongste snel, de oudste in rolstoel.

Ik had er niet veel goede verhalen van gehoord, vooral mensen die het ‘wat vonden tegenvallen’, dat er niet zoveel over tuinieren en landbouw te zien zou zijn. Ik weet natuurlijk niet wat mensen er van verwachten, dat bepaalt uiteindelijk vast mee wat je er van vindt.

Hoe dan ook, wij hebben het op een paar kleine minpuntjes prima naar ons zin gehad. Mooi opgebouwd, zeker de grote borders in het achterste gedeelte (Education and Innovation) waren prachtig, op kleur (een border in verschillende tinten geel, een border in lila, paars en rood).

De kassen zijn erg leuk, de Tropische Kas mooi, met veel palmen en bananen, de kas met groenten erg leuk, met tomaten en paprika’s en maïs om te proeven, een leuke workshop koken voor kinderen, etc. En noem maar op, in elk gedeelte van het park was wel iets leuks te zien of te doen (maar we hebben niet alles kunnen zien hoor, daarvoor is het park eigenlijk te groot, we hebben via de website en de kaart die we bij de ingang kregen een keuze gemaakt van wat we wilden zien).

Minpuntjes? De afstanden, het is veel lopen maar daar valt in zo’n groot park niet veel aan te doen. En rolstoelen zijn goed geregeld, kun je vooraf bestellen, prima kwaliteit, maar niet alles is even goed bereikbaar voor rolstoelen (veel asfalt maar ook stukken met grind, soms trapjes/treden waar het rijden met de rolstoel ophoudt). In de kas bijvoorbeeld leuke onderbrekingen in de paden van stenen met een stroompje water ertussen, maar daar kiepte mijn zus mijn vader bijna uit de rolstoel 🙂

Hoe dan ook, wij hebben het er prima naar ons zin gehad, veel leuke dingen gezien, mooi park, veel verzorgd groen, schoon, overal de mogelijk om wat te eten, drinken, plassen, leuke dingen voor kinderen (spelletjes, filmpjes, etc.).

Gisteravond op de terugweg nog wat gegeten, om half 11 thuis, een flink glas cognac gedronken en daarna ons bed in gerold 🙂

Tomaat Donskoi trosEn dus straks naar de tuin, want ik heb al besloten morgen en zondag niet te gaan. het schijnt heel warm te worden, en op de tuin, tussen de 3 kassen in, is het dan zonder wind en met al die extra warmte van de kassen niet uit te houden. Vandaag waarschijnlijk alle potten water geven, zaden oogsten, wat tomaten en pepers oogsten (want morgen nog maar meer van de ‘bruschetta-salade’ maken waar ik het in het vorige tuindagboek over had, want dat is hier nogal een groot succes :-)), en sambal (dus het wordt hier binnen ook wel erg warm waarschijnlijk, tussen sambal, kokende tomaten, kokendhete potten). Op de foto boven Doskoi, een erg lekkere vleestomaat, prima opbrengst en 1 van 5 soorten die de ‘overstroming’ in kas 3 heeft overleefd).

Peper Cayenne Ring of Fire plantIn kas 2 staat de Cayenne Ring of Fire, een peper die ik al eens eerder teelde, en niet voor niets in de herhaling. Een meer dan goede opbrengst van medium hete pepers. De vorige keer, 3 jaar geleden, kon ik er in de kas begin juli al van oogsten, in deze ‘zomer met slechte start’ is ze veel later maar wel nog steeds altijd goed……. daar kan ik een aardig potje sambal van maken….. het lelijke touw op de foto is om te zorgen dat ze van zwaarte door opbrengst niet omvalt.

En dus straks oogsten en water geven. Winterandijvie en wintersla heb ik afgelopen week al gezaaid. Nog 2 weken en dan ga ik de weeuwenteelt Spitskool en Bloemkool zaaien. Dat is altijd een beetje het teken dat de zomer voorzichtig aan te einde komt.

Angelica gigasMaar hier bloeit er nog steeds behoorlijk veel, later dan normaal begonnen (door het koude en natte voorjaar en begin van de zomer), dus er is gelukkig nog genoeg te genieten.

Op de foto Angelica gigas. Voor liefhebbers, niet alleen voor de kleur. Maar ook voor de bezoekers, want waar soorten als Agasatche, Alliums, etc. veel hommels en bijen aantrekken, trekt de Angelica veel vliegen (ook veel wat sluipwespjes en solitaire bijtjes hoor, maar vooral veel grote bromvliegen).

En tot slot nog even van een éénjarige die ik dit jaar pas heb leren kennen, en erg mee in mijn nopjes; de Centaurea americana Lilac Dream. Hier worden de planten wel ruim 160 centimeter hoog, en ze bloeit met enorm grote (wel 12 centimeter doorsnede) bloemen, in lila.

En dan nu maar hopen dat ze ook zaden wil geven (want dat doen niet alle Centaurea’s hier even graag) – rechts naast haar zie je trouwens nog net de Cleome die ik dit jaar in een mix van wit, roze en paars heb – een toevallige maar mooie kleurencombinatie vind ik zelf. Centaurea americana

Pepers 2

Het is augustus, pepermaand noemen we dat hier (zoals we juli tomatenmaand noemen al viel dat dit jaar letterlijk wat in het water :-)).

Nog niet alle peperplanten hebben vruchten maar de allerlaatsten beginnen nu wel te bloeien, hopelijk nog op tijd voor een oogst in het late najaar. Andere soorten hebben al vruchten en de eerste pepers beginnen ook te rijpen. En zoals in het eerste stukje over Pepers al geschreven zijn er veel verschillende vormen en kleuren.

Peper Tazmanian Black plant

Erg mooi vind ik zelf de Tazmanian Black, met groen met zwarte onrijpe pepers, mooie lilapaarse bloempjes, ze gaat uiteindelijk afrijpen naar rood.

Pepe Pimenta Moranga

Pimenta Moranga is ook erg mooi, met zeer donker blad en bijna zwarte stelen, witte bloempjes met een lilapaars sterretje erin (dat me zeer doet denken aan de bloempjes van Pimenta da Neyde), en pepers die van donkerpaars nu verkleuren naar een soort oudroze en uiteindelijk rood zullen gaan afrijpen.

Peper Little Elf gaat rijpen

Little Elf is een Cultivar die klein blijft, de planten zijn zo’n 30 centimeter hoog en zitten vol met kleine crèmegele rechtopstaande pepertjes die nu oranjerood gaan afrijpen.

Peper Rocoto Rio Huallago eerste vruchtje

En tot slot een foto van de Rocoto Rio Hualaga, een peper uit de pubescens-groep. Ze staat buiten, voor de kas, daar waar het water tot aan haar oksels heeft gestaan en het wekenlang koel en kletsnat is geweest. Het blad hangt een beetje, van ellende, maar dat neemt niet weg dat ze gewoon verder bloeit en zelfs ook al een paar pepers draagt.

Inmaak Bruchetta 5 sap bij bakmengsel

Tot slot nog even een foto van huisvlijt. Van de tomaten die ik kon oogsten en een paar paprika’s, rode uien, courgettes, etc. een zelfverzonnen inmaak gemaakt. Ik moet nog even kijken hoe ze zich houdt in potten, ze zijn in ieder geval vacuüm en dat is al een goed teken. Een beetje geïnspireerd op de zomerse ‘bruschetta-salades’ die je tegenwoordig bij Albert Heijn en Lidl kunt kopen. Gisteren een Turks brood en een pot van dit inmaakmensel mee naar de tuin genomen en het viel erg in de smaak (sterker nog, pot ging leeg mee terug naar huis, dat is een goed teken :-))

Ik hoop vandaag het recept (nu het nog in mijn hoofd zit) even in de inmaakrecepten te schrijven, en dan zet ik het maar bij Inmaak Overig en dan met de naam “Diana’s Bruschetta” (bij gebrek aan een betere naam want ze is geen chutney, niet echt een relish, ze is hartig en ze zit boordevol verse groenten, vloeibaar maar net dik genoeg om met een lepeltje op een stukje brood te smeren).

Nootjes

Aardamandel plantAfgelopen winter kreeg ik van iemand een paar knolletjes van de aardamandel (ook wel knolcyperus genoemd), Latijnse naam Cyperus esculentus. Zou wel woekeren dus in een pot geplant en daarna eigenlijk door alle drukte een beetje vergeten.

Ze kreeg wel goede potgrond en water, stond in de kas, maar geen voeding gegeven en ze had niet het beste plekje (onder wat tomatenplanten, half in de schaduw).

En bij het ruimen van de tomatenplanten van de kas eens verzonnen wat ik met haar moest (zo laten, voedsel geven, uit pot halen, buiten zetten of in kas houden……. is het eigenlijk wel lekker, en komt er überhaupt wel iets eetbaars aan)?

Aardamandel nootjesEn dus de plant eens uit de pot getild, en toen zagen we hoe ze groeit, en hebben we de heerlijke nootjes geproefd (ze smaken nootachtig, niet erg overdreven, een klein beetje tussen hazelnoot en amandel in, lekker knapperig).

En voor 5 knolletjes en zonder al te veel verzorging nu al een erg leuke opbrengst.

We hebben de gok gewaagd en de plant in de kas in de grond ingegraven. Zoals gezegd, ze zou woekeren, maar goed, niks wat een goede spa en schrepel niet zouden kunnen oplossen, en het is tenslotte al augustus.

We hopen dat ze nog wat wil groeien zodat we nog wat nootjes kunnen oogsten in de nazomer en herfst. En dan wat nootjes drogen en bewaren om volgend voorjaar weer te poten (in pot of in de kas of buiten – we wachten even af of ze zich wel een beetje gedraagt met zoveel ruimte in de kas). Ze is niet winterhard, voor zover ik weet (zone 9 tot 11 volgens ‘Botanica’), hoewel ik misschien ook wat nootjes in de kas in de grond laat overwinteren, als het er genoeg zijn, om te kijken of ze dat overleeft. In ieder geval erg leuk, ik ben blij met haar!

Salvia AmistadEn dan nog even mijn aanwinst laten zien, de Salvia ‘Amistad’. Staat in een pot, zo’n 100 centimeter hoog, in juni op Bingerden gekocht, nu al een grote en volle plant en bloeit al een paar weken, zou daarmee doorgaan tot in november. Niet geheel winterhard, ik denk dat ze een beetje uit de guaranitica-groep komt, las op internet dat ze voorkomt uit Salvia ‘Purple Majesty’.

Komende winter kan de pot dan zo de koude kas in, droog en met een laagje stro zou ze het moeten kunnen redden. Ik vrees dat ze geen zaden zal geven (dat is me ook nooit gelukt met de Purple Majesty die hier zowiezo later en korter bloeide, en ook niet met Salvia guaranitica Blue Enigma). Deze planten worden bezocht door kolibries (wat zou Nederland toch mooi zijn als we die hier zouden hebben :-)), de bloem is veel te lang voor onze bijen en hommels. Dat neemt niet weg dat ik nu al fan ben van deze plant; donkergroen blad, grote paarse bloemen en bijna zwarte kelkblaadjes. En nu maar hopen dat ze inderdaad tot ver in het najaar bloeit!

Appels Gloster worden rijp

Zo, genoeg voor nu, vandaag appels plukken (vroeger en ook wat kleiner dan voorgaande jaren, zal wel door alle vreemde weers-omstandigheden komen, maar zowel Discovery als Gloster zijn rijp en beginnen al te vallen).