Moeder 

Ik voel de herfst. Ik rook het ook al toen het begin deze week nog warm was en de zon volop scheen: die gronderige en vooral zurige geur van planten in ontbinding. En ik zie het overal om me heen; de bladkleuren die veranderen, uitgebloeide bloemen, lege plekjes in de moestuin, gevallen bladeren, de laagstaande zon. Ik word er altijd wat weemoedig van; weer een zomer voorbij, we gaan de koude en vooral donkere dagen weer in.  

Maar dan in ieder geval niet zonder een goede wintervoorraad, in vriezer, pot en fles en schuur. En als ik zie hoe duur groente (nou ja, alles eigenlijk) in de winkel is doe ik nog een beetje extra mijn best om te oogsten en bewaren wat mogelijk is. Dus de laatste courgettes gaan mee naar huis en prop ik na het snijden in de kleinste nog vrije hoekjes in de vriezer. En ik maak nog 3 potten tomatensaus.  En ik raap wat gevallen appels en stoofperen van de grond. En ik denk alvast vooruit; de weeuwenteelt bloemkolen, staan in potjes verder te groeien tot er plek in de kas is om ze uit te planten. Hetzelfde geldt voor spitskool, tatsoi en savooikool, en er staan ook nog zaailingen van rucola, koolrabi en sla te wachten. 

Ik heb dan ook de eerste planten uit de kas gehaald, de komkommers die niet hun beste jaar hadden, en de tomatenplanten die ‘klaar’ zijn. Uiteraard mogen de planten waar nog wat tomaatjes in hangen nog even blijven staan. Ondertussen oogsten en eten we volop uit de tuin hoor, van koolsoorten en late stamboontjes tot snijbiet, palmkool, sla, venkel, etc. 

Ik oogstte deze week de stoofperen (ze zitten al in potten), en appels. Van de appels maakte ik jam en compote, en uiteraard bewaar ik er ook wat op zolder voor vers gebruik. 

Terwijl ik appels plukte en raapte bedacht ik al dat ik wel weer eens appelazijn zou kunnen maken. Ik had een ‘moeder’ in de koelkast maar heb die vorig jaar weggegooid omdat ik toen geen tijd had voor azijn. En dus moest ik opnieuw beginnen. Dat is heel makkelijk als je appels van eigen tuin hebt, want de schillen van die appels zitten vol natuurlijke schimmels en gisten (in tegenstelling tot gekochte appels die vaak toch in bad zijn geweest waardoor die broodnodige schimmels en gisten eraf gewassen zijn (ook dan kun je er nog azijn van maken hoor, het kost dan alleen vaak wel wat meer tijd en moeite, kijk dan vooral eens naar dit recept op de website van Empty The Fridge). 

Mocht je nog nooit appelazijn hebben gemaakt; het recept is eenvoudig en je kunt het maken van de schillen en klokhuizen van je zelf geplukte appels. Je mengt die met gekookt en afgekoeld water en ruwe rietsuiker. Je mengt alles goed in een met soda en kokend water schoongemaakte pot of weckfles. Vul de pot voor de helft tot 2/3e met de (dus ongewassen!!) appelschillen (natuurlijk mag je wel wat vieze plekjes, modder, etc. wegvegen) en klokhuizen. Meet dan het afgekoelde gekookte water en voeg zoveel toe dat de appels net onder water staan. Voeg voor elke 500 cc water die je erbij giet 4 eetlepels ruwe rietsuiker toe. Als je azijn van hele appels in stukken maakt is er geen of minder suiker nodig maar met alleen schillen en klokhuizen (= minder vruchtvlees dus minder suikers) vind ik deze verhouding beter werken. Zorg dat de schillen/klokhuizen onder het suikerwater blijven staan, door er iets zwaars op te leggen (geen metaal in verband met oxideren, ik gebruik er een siliconen plaatje voor met een glas erop). Sluit de pot niet af maar bind met een elastiek of touw een schone zakdoek of stuk kaasdoek om de opening.

Zet de pot bij kamertemperatuur in huis, niet in de zon, en roer de eerste tijd elke dag even. Pas op voor fruitvliegjes, die zijn dol op appelazijn-in-wording. Al snel (binnen één tot enkele dagen) zie je de eerste bubbeltjes verschijnen, het teken dat de rietsuiker en de suikers uit het appelafval worden omgezet in alcohol. En vervolgens wordt het door bacteriën omgezet in azijn. Alles bij elkaar duurt het minimaal 4 tot 5 weken of nog wat langer als je de azijn wilt laten rijpen/sterker wilt laten worden. Oh ja, mocht je geen appels maar wel peren hebben: dat is ook een optie en perenazijn is net zo lekker!   

Als je een moeder hebt gaat het nog wat makkelijker. En wat is dan eigenlijk een moeder? Nou, ze ziet er niet heel lief en gezellig uit hoor, misschien is onappetijtelijk de beste omschrijving. Maar zoals in principe alle moeders is ze zeer behulpzaam. Moeder (misschien moet ik azijnmoeder zeggen) is een slijmerige bijna puddingachtige sliertige klont die in je zelfgemaakte azijn drijft. De eerste keer dat ik het zag dacht ik dat mijn azijn bedorven was. Maar het is een kolonie azijnbacteriën. Als je een azijnmoeder hebt (gekregen of bewaard) en aan je appelazijn-in-wording toevoegt kun je bedenken dat die azijn sneller en makkelijker ontstaat en rijpt.

Als je zelfgemaakte appelazijn klaar is en je die gaat zeven kun je de geleiachtige kolonie azijnzuurbacteriën apart houden, in een potje doen, met zoveel van de appelazijn dat moeder onder azijn staat, en vervolgens het potje in de koelkast bewaren. Door die koude bewaring blijft de kolonie slapen maar wel in leven, en dat kan ze makkelijk een jaar volhouden.

Als je dan volgend jaar weer appels kunt oogsten, kun je bij de start de moeder uit de koelkast halen en aan het mengsel van water/schillen + klokhuizen/suiker toevoegen. En zo kun je moeder jaar na jaar gebruiken. En groeit ze dus ook: elk jaar wordt de kolonie azijnbacteriën wat groter/dikker. Daarom bewaar je soms beter een halve moeder. Dat klinkt echt heel onaardig en wellicht sadistisch. Maar zo kun je ook eens een halve moeder aan iemand anders geven. Het is op z’n minst een origineel cadeautje 😄. Wellicht is een halve azijnmoeder niet iets wat bovenaan iedereens wensenlijst staat, dus geef haar aan iemand die het weet te waarderen! 

Hier staat de azijn zich te ontwikkelen, pas enkele dagen. Nog zeker 4 weken of wat langer en dan ga ik voorzichtig eens ruiken en proeven en bedenken wanneer ik de appelazijn wil gaan zeven. Ik rook zojuist nog even, bij appelazijn in de maak is het vaak de beste manier om te controleren of het de goede kant op gaat, en het ruikt nu bijna naar cider. En dat is een goed teken 👌😋. Ik hoop natuurlijk ook weer eens op een nieuwe moeder. Die ik dit keer uiteraard weer goed ga bewaren!

Tot slot van dit blog heb ik nog een paar opmerkingen over de website:

In verband met vragen, opmerkingen en verzoeken die ik kreeg over advertenties, cookies, etc. heb ik de informatie die ik hierover schreef eens bijgewerkt, en de pagina nu ook in het menu geplaatst (en zo kan ik er ook naar verwijzen als dat nodig is). Je vindt die pagina hier: Adverteren op mijn website  

En dan: Laura heeft zegge en schrijve nog 40 zaaiagenda’s. En er komt voorlopig geen nieuwe druk meer. Dus op = ook echt de komende jaren op. En dat betekent dat als de allerlaatste agenda verkocht is, ik de foto en tekst boven op de startpagina van mijn website weg ga halen. Misschien komt er een andere foto, van de tuin of oogst of zo. Maar misschien is het handiger om dat niet te doen en in plaats daarvan extra blogberichten met links te plaatsen. Ik moet er op korte termijn over gaan verzinnen. In ieder geval gaat de homepage er dan iets anders uitzien.

En zo zie je ook geen laatste 3 recepten meer onderaan op die startpagina. Ik heb met Augus overlegd en gemeld dat ik nu geen tijd/zin heb om bijzondere recepten te maken en te plaatsen (ik ben al blij dat ik met vaak soep, nasi, pastasaus, etc. nog best gezond eet). Daarentegen heb ik nog behoorlijk wat inmaakrecepten die ik wil maken/plaatsen. Dus onderaan vind je nu de laatste 4 inmaakrecepten in plaats van recepten. Voor alle duidelijkheid: uiteraard blijven de recepten, van soepen en taarten tot vegetarisch en desserts, wel gewoon op de website staan en zijn ze altijd via het Menu/Recepten te vinden.

Nou, tot slot dan nog één foto. Bovenaan dit blog zie je een foto van snijbiet Lucullus (mijn favoriet omdat het blad extra groot, zacht en mals is). Hieronder zie je mijn favoriete druif: Einset Seedless. Ze heeft flink wat nadelen (ja echt, zoals dat ze onregelmatig rijpt en ook een beetje miezerige trosjes maakt). Maar ze heeft 2 enorme voordelen: ze is vroeg genoeg voor ons klimaat, ik kan nu volop oogsten. En ze is enorm lekker: zacht, fris, zonder zaden en extra zoet. Er komt hier geen tros thuis; elke dag plukken we de rijpe druifjes uit de tros om direct bij de plant op te eten. Ach, en dan ook nog zo’n mooie bijna framboosroze kleur!