Weinig woorden
Kort en bondig zijn is helaas niet één van mijn beste eigenschappen. En zeker niet als het over tomaten gaat. Toch wilde ik het in dit blog proberen (als ik na het schrijven de tekst nog een keer naloop zie ik dat dat met ruim 1700 woorden niet is gelukt 🙄😄). Ik heb het eigenlijk te druk om een lang verhaal te schrijven. Er is hier nauwelijks regen gevallen, ondanks de dikke mulchlaag is de ondergrond van de vochtvasthoudende klei kurkdroog aan het worden. En dat terwijl het nog minstens 7 dagen droog blijft en de derde hittegolf in de maak is. Bovendien is de oogsttijd begonnen. Ik kom dus niet of nauwelijks toe aan wieden: alle tijd die ik heb (in de ochtend en avond, als de temperatuur niet te hoog is) besteed ik aan water geven en oogsten. Boontjes, bietjes, de eerste aardappelen, tomaten, komkommers, lenteuitjes, de eerste perziken, de laatste tuinbonen, snijbiet, aalbessen, blauwe bessen….. het houdt niet op. Begrijp me niet verkeerd, ik klaag zeer zeker niet, maar soms lukt het me zelfs niet meer om op tijd te oogsten en zie ik knolvenkel in bloei schieten (ook mooi, de hommels zijn er blij mee en ik zaai wel weer nieuwe) en beginnen ook de worteltjes door te schieten (mede door de droogte natuurlijk, dan ga ik de bloemen maar drogen).
Jan is weer terug dus gelukkig neemt hij ook oogst mee naar huis. En Jan geeft water, hij is daar beter in dan ik, dat gedoe met die modderige slangen, aanzuigslangen, koppelingen…. ik zit altijd tot aan mijn oksels onder een mengsel van slootwater en tuingrond. Het is fijn; als Jan water geeft kan ik weer zaaien. “Wat moet je nu nog zaaien dan”, vraagt Jan, die altijd moestuinierde met alleen een hoofdteelt en zijn vorige tuin vaak in de nazomer al opruimde. Nou, er staan nog 2 bakken zaailingen te wachten om te worden uitgeplant. Ik wil, zodra die zaaitray’s vrij zijn, tweejarige bloemen zaaien (Digitalis, stokrozen, Lunaria, duizendschoon), nieuwe sla, groenlof, andijvie, misschien nog wat laatste palmkool, koolrabi. Het wordt erg laat voor stokbonen maar stambonen kunnen deze hele maand nog worden gezaaid. En nieuwe knolvenkel dus, bietjes natuurlijk, snijbiet, en rucola. De keuze is reuze. Maar dan moet er wel eerst ruimte vrijkomen. Deze week gaan de tuinbonenplanten eruit, en oogsten we de rest van de aardappelen. Omdat het kan en omdat ik nodig zaailingen uit moet planten.

We vervelen ons niet! En ik ben blij met alles en geniet van de rijkdom van het oogsten in het algemeen. Maar tomaten blijven altijd favoriet. Hoeveel ik ook van boontjes en komkommers en al die andere soorten hou, mijn hart maakt altijd een sprongetje als de eerste rijpe tomaten verschijnen. Ik heb geen idee waarom, het zal de diversiteit in kleuren, vormen en smaken zijn maar ik word ook gewoon gelukkig van de geur van het blad en de tomaten zelf, vind het dieven, tikken, opbinden en toppen leuk om te doen en heb de beste herinneringen aan gezellig tafelen met een grote schaal tomaten in plakken met goede olijfolie, buffelmozzarella, knapperig brood en koele witte wijn.
Ik schreef eerder dat ik dit jaar extra veel tomatenrassen met blauwe invloeden heb en heel benieuwd ben naar de smaak. Want helaas hebben de meeste webwinkels de neiging om een ras soms toch iets te positief te bechrijven. Zeg ik dat netjes zo? En blauwe tomaten staan nu eenmaal niet bekend om de beste smaak. Maar we zijn een aantal generaties en kruisingen verder. Ik moet zeggen; het valt me zeker niet tegen ❤️. Sommige hebben een extra zuurtje maar dat vind ik ook lekker, als ze maar niet vlak van smaak zijn. Ik moet per ras ook nog even leren om ze op het juiste moment te plukken; bij tomaten met blauwe invloeden is het, net als bij sommige groene rassen, soms wat lastig in te schatten als het om de rijpheid gaat. Te laat geoogst zijn ze wellicht melig maar te vroeg geoogst zijn ze nog net niet goed op smaak. Als ik moet kiezen, dan liever iets te vroeg want ik ben zeker geen fan van overrijpe melige tomaten. Maar de kleur van de ‘blauwe’ tomaten van dit jaar is op zijn zachtst gezegd nogal onbestendig, soms met alleen een blauwe kraag, soms met streepjes, soms verkleuren ze naar paars met rood, soms meer geel, soms zie ik wel 3 kleuren tegelijk, gevolgd door weer een andere kleur na het doorsnijden.

Ik geniet niet alleen van tomaten op een bord, ik kan ze ook enorm waarderen aan de plant, ze zien rijpen, de kleur zien veranderen, de bijzonderheden in bladvorm, groeikracht, aantal tomaten in een tros (die ik altijd moet tellen, Joost mag weten waarom), vroegheid, etc. Ik vind het ook leuk om ze te verzorgen; dieven, tikken, opbinden, blad weghalen….. ik hou gewoon van tomaten ❤️
En daarom vind je hieronder lekker veel foto’s van de tomaten van dit jaar. Nog lang niet alle planten hebben hun eerste rijpe tomaten gegeven hoor, maar ik zie nu wel telkens weer nieuwe tomaten die niet meer volledig groen zijn. Elke dag kan ik me verheugen op weer een nieuw ras waarvan de eerste tomaat rijpt en die ik binnenkort kan gaan proeven ❤️
Zoals gezegd, niet alles wat op internet staat klopt. Ik kocht bijvoorbeeld zaden van Cerise Champagne, een stamtomaat met crème cherrytomaatjes. In de beschrijving op de website staat ‘Abundant production’. Daar valt over te twisten 🙄😄

Vaak maken dit soort tomaatjes langere en/of dubbele of soms zelfs driedubbele trossen hoger in de plant (met elke verdieping een beetje meer). Maar vooralsnog is dit wat het is: 7 kleine cherrytomaatjes aan één tros(je). Het is maar goed dat ik haar op 2 stammen teel, anders waaide ze weg 😄. De smaak maakt trouwens dan wel weer wat goed: zijdezacht en zoet. Maar de kans dat ze in mijn favorietenlijstje komt is klein.
Anders is dat bijvoorbeeld bij Sweet Truffle Heart. Alleen in de onderste tros zitten al 9 prima vlees/romatomaten van een ruim formaat, en de eerste rijpen:

Van buiten wellicht wat onbestendig van kleur: blauwpaars, baksteenrood met wat roestoranje. Maar van binnen is ze zeker niet onbestendig maar prachtig varenbladgroen (een tint lichter dan mosgroen) met een helder rozerode adering:

Ook heel bijzonder, Sofia’s Caramel, bijna alsof de kleur erop geschilderd is:

De volgende foto is van Zlatava, ze lijkt heel gewoon. Maar de smaak is heerlijk fruitig zoet met een klein zuurtje. En van binnen heeft ze ook iets van oudroze, al is dat op de onderste van de 2 foto’s nog niet heel goed te zien. De tomaten zijn veel steviger dan die van andere rassen, ik gok daarom dat ze wellicht wat langer bewaarbaar zijn.


De volgende is Rapunzel. Ook daar ben ik nog niet helemaal over uit: ik dacht dat Rapunzel heel lang haar had, van het torenkamertje in het kasteel tot op de grond. Maar tomaat Rapunzel maakt onderin kleine trosjes. Wel veel, en zeker op 2 stammen, zodat ze toch nog over elkaar heen buitelen. En de trosjes boven die onderste worden ook wel steeds langer met meer tomaatjes. Maar een vergelijking met het sprookje….. De smaak is gemiddeld, een beetje zurig, de tomaatjes zijn kleiner dan een cherrytomaat maar iets groter dan een bestomaat. En dus is ze wel heel handig (ik pluk 2 handen tomaatjes, spoel ze onder de kraan en kiep ze zo de sla in 😄

Rapunzel en Zlatava zijn, denk ik, wel de meest gewone tomaten van dit jaar. Een ronde rode heb ik dit jaar ook maar dan in de buitenteelt (nog niet rijp).
De laatste die ik wil laten zien is ook voorlopig mijn favoriet van dit jaar: Märchenfee. Ze is in alle opzichten bijzonder. Ze zou als struiktomaat dienst kunnen doen maar dan zou één plant een serieus volle en brede struik worden. Daar zou ik zelf in de kas in ieder geval niet zo snel voor kiezen. Ik teel haar op 2 stammen en ze is hier al ruim 2 meter hoog (en dus getopt). De planten zijn heel lang en slank, ook het blad is decoratief en luchtig. Ze draagt onregelmatige trossen (zowel in vorm als hoeveelheid tomaatjes per tros) met cocktailtomaatjes die een langwerpige vorm met een puntje hebben. En dan die kleur 😍. Onrijp blauwgroen, lilapaars, met wat vlekjes en een bijna parelmoeren glans. En rijp kleurt ze naar iets tussen pruimpaars, rozerood en oudroze in. Ja, zowel de plant als de tomaatjes hebben iets feeërieks 😁🥰




De rijpe tomaatjes zijn vlezig maar zeker ook sappig genoeg, de smaak is lekker fruitig met een extra zoetje. Ik heb gelijk even op internet gezocht en er blijkt een hele serie Märchen, te zijn, van Märchennacht tot Märchenwalt en van Märchenelf tot Märchenengel. Daar ga ik eens goed naar kijken. Het is toch ongelooflijk dat ik in de verte nu al over het tuinjaar 2027 nadenk 🙄😄
Tot slot nog een foto van een plukvaasje met Dahlia’s. Ik heb er lol in om bloemen te plukken, al schiet het er nu in alle oogstdrukte soms ook bij in. Maar wat losse bloemen in een leuk vaasje zetten is al snel gepiept. Het drogen van bloemen duurt langer: op maat knippen, blad eraf halen, in bosjes bij elkaar binden en dan op de warme zolder aan het droogrek hangen. Toch begint dat rek al aardig gevuld te raken. Ik ben zelfs begonnen met een pagina over droogbloemen. Die pagina staat nog in de kinderschoenen, zoals ik nog in de kinderschoenen van het bloemen drogen sta. Daarom is het nog niet zichtbaar. Maar ik plaats het op de website zodra ik genoeg heb geschreven om te denken dat mensen er iets aan hebben als ze willen starten met het zelf drogen van bloemen.

Hoi Diana,
leuk om te lezen hoe de tomaten bij jou gaan! Ik groei dit jaar zelf 9 tomatenplanten op een heel zonnig balkon in amsterdam, in 35 liter potten. Ik heb 4 soorten: s. Marzano, black cherry, gardeners delight en beefsteak. Ik gebruik kokosmulch, scheelt wat water geven. Er zitten giga veel tomaten aan de planten, alleen zie ik bij zowel de beefsteak als s marzano veel tomaten met neusrot :(. Ik geef de planten bijna iedere dag veel water, op warme dagen soms 2 keer. Vandaag heb ik ook een extra handje kalkkorrels gegeven. Heb jij enig idee wat ik hier nog aan kan doen?
groetjes,
Sjoerd
Hoi Sjoerd, die kokosmulch triggerde mij. gegoogled met trefwoorden “neusrot kokosmulch”. Als je er van uitgaat dat neusrot een transportprobleem is en dat calcium alleen door nieuwe wortels kan worden opgenomen (en dat is in een pot wat moeilijker dan in volle grond) zou het dan kunnen zijn dat kokosmulch in jouw situatie misschien niet handig is? Groet, Pien
Hoi Sjoerd en Pien,
Ik ben helemaal met Pien eens, ik moest ook gelijk aan de kokosmulchlaag denken.
Kokos bevat zelf geen voedingsstoffen maar om te composteren gebruikt het wel voeding uit de potgrond. Bovendien neemt het veel vocht op (één van de redenen waarom ik hier bijvoorbeeld problemen met bepaalde zaden in kokospotgrond heb gehad – het is echt prima potgrond maar wel voor een bepaalde groep planten, niet elke plant houdt ervan). Als je veel water geeft maar de kokosvezels nemen al dat vocht op en houden het vast, dan krijgen de tomatenplanten dus nog steeds niet genoeg voeding. Maar behalve dat is er ook nog het gedoe met Kalium en Calcium. Daar schreef ik een uitgebreid blog over, de oorzaken van neusrot: Neusrot en balans
Wat kalkkorrels is dus prima, maar wat Kalium voor de balans is ook fijn. Ik weet niet of en welke voeding je geeft, als je al voeding geeft kijk dan even of daar ook wat Kalium in zat, en anders kun je wellicht iets zelf maken van smeerwortel. En ik weet niet hoe groot je planten al zijn maar ik denk dat ik zelf de kokosmulchlaag zou weghalen en vervangen door bijvoorbeeld compost of halfrijpe compost of wat verse potgrond. En dan zou ik kunnen denken dat de planten binnen ongeveer 2 weken bij zouden kunnen komen en de volgende bloemen tomaten zonder neusrot zouden kunnen worden.
Zeker weten doe ik het natuurlijk ook niet, ik ben maar een hobbyist, maar als Pien daar ook gelijk aan dacht, dan zijn we al met 2 en dan hoop ik dat je hier iets aan hebt en er verder mee kunt!
groetjes,
Diana
Met enige schroom ga ik toch niet helemaal in het advies van Diana mee….! Misschien zit ik helemaal fout maar zoals ik het gelezen heb: bij neusrot zou juist een teveel aan kalium de opname van de broodnodige calcium kunnen blokkeren. En kokosmulch bevat veel kalium. Ik ben een absolute fan van smeerwortel, heb Bocking 14 in grote hoeveelheden maar àls het klopt dat er juist door die kokosmulch teveel kalium in de potten zit en je al neusrot hebt lijkt het mij verstandig die mulch wel weg te halen, wel verse aarde toe te voegen (liefst ook onderin, calcium wordt alleen door nieuwe wortels opgenomen) maar juist geen extra kalium toe te voegen. Maar ik wil graag benadrukken dat ik het allemaal niet zeker weet en zeker als het om tomaten gaat ik Diana nauwelijks durf tegen te spreken😂😂😂 Groet en wijsheid!!! Pien
Ohh wat leuk de vaasjes met Dalia,s
Ik begrijp waarom tomaten je favoriet zijn, zelfs de beschrijving is al bijzonder… De foto’s zijn weer juweeltjes, lijstje erom! 👌
Alle moois Joost, Dahlia’s in schattige vaasjes, het plaatje is compleet.
Dag Diana
Ik heb 29 soorten tomaten staan en in totaal 43 planten. Ze staan zowel in de kas (20) als buiten (23) Maar de eerste rijpe tomaat moet nog komen. Er zijn zelfs planten waar enkel bloemen op staan en nog geen enkele tomaat. De vruchtzetting is dit jaar niet ideaal. En dit hoor ik nog van tomatenliefhebbers.Ik kies sinds dit jaar ook voor antho rassen. Niet alleen het uiterlijk spreekt mij aan maar ook de smaak. En … net als jij ben ik al aan het plannen voor volgend jaar. Op Instagram heb ik leuke contacten waarmee ervaring gewisseld wordt. Toch leuk !
Warme (!) groet
Robert
Dat snoetje van Joost achter de bloempjes..! 😍
Ik herken het als je de tuin alleen ( jij tijdelijk) moet doen en ivm de droogte loop ik het snot voor mijn ogen in de tuin om zo veel alles te bewateren, oogsten en dat voor 240 vierkante meters.
Ik heb nog geen sperziebonen en snijbonen maar de bloemetjes zitten er al aan, en heel veel tomaten, en paprika’s.
Tuinbonen zijn hier al geoogst en de rest in de grond gewerkt en daarop staat nu de winter prei.
Je moet overal aan denken en inderdaad zo kan het gebeuren dat er wat vergeten word bv mijn bietjes 🙄
Het valt mij wel op dat dat door de warmte de ene plant het heel goed doet en de andere daar moeite mee heeft en achter loopt ook van het zelfde ras 🤔
Klagen doe ik ook niet want wat een rijkdom dat we dat zo maar mogen en kunnen doen!
Warme groet.
Dag Diana,
Hartelijk bedankt voor deze ode aan de tomaat!
Wij wonen in de meest frisse regio van Frankrijk, Le Cotentin. Heel Frankrijk kreunt onder een hittegolf. Wij hebben hier echter..maar… tot 32 graden, met ’s nachts, vrij koele temperaturen. Ik herken wel, Diana, dat buiten water geven en oogsten er niet veel meer tijd is. Als je dat schrijft, voel ik me minder onmachtig.
Ik heb een vraag rond de tomatenplanten….Ik bracht bescherming aan buiten voor de serre, binnen in onze tunnel, met witte lakens. De hoogste temperatuur loopt dan op tot 38 graden onder deze bescherming. ’s Morgens heb ik een mooie 19 graden. Ik zie tot nu toe geen uitgedroogde bloemetjes. Ik geef meer water dan gewoonlijk en ik probeer de tomaten te vernevelen om 11 u, 13 u en 15 uur. Boven de 30 graden geen risico voor schimmels…En het droogt snel op en de temperatuur zakt met 2 graden….
Mijn vraag is vanaf welke temperatuur sterven de bloemetjes af? Of is de bloemetjes behouden geen teken dat er bestuiving zal zijn? Is tikken dan helpend?
En heeft iemand ervaring met deze verneveling?
Alle tips zijn welkom!
Een goed weekend,
Anne
Hallo Anne,
Dankjewel!!
Ik heb eens gelezen dat het stuifmeel zijn levenskracht verliest bij een temperatuur van 35 graden. Maar wellicht staat die temperatuur niet zo vast en kan het ook zijn dat kortdurend 37 graden beter wordt verdragen dan langdurig 33 graden, wellicht heeft wind nog wat invloed en verlaagt dat de temperatuur dichtbij het stuifmeel. En uiteindelijk is de luchtvochtigheid ook heel belangrijk (als die hoog is kan het stuifmeel ‘klonteren’).
Met vernevelen verlaag je de temperatuur, zoals je zelf aangeeft. Maar het nadeel daarvan is dat nat stuifmeel niet op de stamper kan vallen. En in Nederland hebben we ook het probleem van phytophthora, de verwoestende schimmelziekte die zich verspreid via vocht. Ik zie hier op het tuincomplex ondertussen al weer aardappelen met phytophthora en las ook iets over dat er dit jaar aantastingen worden gezien bij aardappelen met een vrij hoge resistentie. En met een bui regen hebben tomaten dan ook snel phytophthora.
Ik zou daarom zelf dichtbij de planten met water vernevelen niet zo snel aanraden (in Nederland waar het nu heel warm is maar voor eind volgende week wordt er een periode met lagere temperaturen en regen voorspeld). Ik zou eerder kiezen voor in de ochtend en in de avond tikken (wanneer de temperatuur nog niet hoog is). En uiteraard een luchtige standplaats waar wat wind kan waaien, eventueel schaduw creëren, etc.
Uiteindelijk vallen de bloempjes af, maar niet direct na geen bestuiving, je ziet het pas als er geen tomaat na de bloei verschijnt maar een leeg ‘stokje’ achterblijft.
groetjes,
Diana
Oh Diana, wat doe je me aan? Nu wil ik toch ook sprookjestomaten. En ik heb al een uitpuilend tomatenzadenbestand. Ik ben mn tomaten rijp aan het kijken. Verrassend goede vruchtzetting gezien het gebrek aan aandacht en de hitte. Is het opeens een pluspunt dat ik de ruiten van de kas dit voorjaar niet schoon heb geboend.
Heel knap dat jij het watergeven hebt volgehouden. Ik heb minder ruggegraat en dat is helaas goed te zien in de tuin. Ik kan ook flink aan het zaaien. Alle selderie is doorgeschoten, zowel de knollen als stengel. Dat is een nieuw fenomeen. Ik zal het maar niet hebben over mn bladgroenten…