Tomaten op 2 stammen

Ik schreef afgelopen voorjaar een blog over mijn voornemen om een aantal tomaten op 2 stammen te telen. Bij deze de uitslag van die test, en het is voor de duidelijkheid en volledigheid dus wellicht handig om eerst ook nog even dat blog te lezen, er staan bijvoorbeeld foto’s in van een halfzachte eerste poging, en van de serieuze start met de eerste vertakking, het opbinden, etc.: Ingewikkeld

Over de test, eerst maar even:

Elk jaar zoek ik weer naar nieuwe leuke en lekkere tomatenrassen. Bij die zoektocht let ik op 5 eigenschappen:

  • de gezondheid van het ras
  • de smaak
  • vooral bij de buitenteelt ook de vroegheid
  • de opbrengst
  • het uiterlijk; kleur, vorm, grootte, etc.

Dat is altijd weer een puzzel; een heel leuke trouwens, maar wel een puzzel. Want soms zie ik in een webwinkel een prachtige tomaat maar dan wordt niet duidelijk vermeld wat de opbrengst is. Terwijl dat bij een zeer goede opbrengst zeker wel zou worden vermeld: als er weinig over wordt gemeld kun je er een beetje vanuit gaan dat de opbrengst niet de beste eigenschap is :-). Of ik zie een plaatje van een geweldige opbrengst maar dan wordt bij de beschrijving niet heel duidelijk vermeld of ze ook erg lekker is (en daar geldt hetzelfde voor; als er weinig woorden aan de smaak worden gewijd zal die niet heel bijzonder/lekker zijn).

Oftewel: ik zoek altijd naar de superlatieven in een ras: gezond, groeikrachtig, prachtig, overheerlijk, en ook nog eens een meer dan prima opbrengst (en uiteraard vroeg genoeg voor de buitenteelt als dat van belang is). Van de grote hoeveelheid tomatenrassen die ik in een webwinkel kan kiezen valt een flink aantal daardoor af. Dat is niet erg, ik puzzel en vis gewoon verder, de vijver met tomatenrassen is gelukkig heel groot :-).

Maar vanaf nu hoef ik niet meer op de opbrengst te letten, ik kan voortaan ook die rassen kiezen die heel lekker, gezond en mooi zijn (en vroeg genoeg als dat nodig is): de opbrengst doet er niet meer toe. En dat verhoogt het aantal potentieel geschikte rassen voor 2023 aanzienlijk :-). En dat alles omdat ik rassen met een matige opbrengst voortaan op 2 stammen ga telen (of desnoods op 3 stammen maar dat is nog wat lastiger). Het is dus nog steeds wel belangrijk om te weten of een opbrengst minder goed is, want dan kan ik vanaf het begin van de teelt zoeken naar een goede dief die een tweede en/of derde stam kan worden.

Tomaat Garnet op 1 stam; erg lekkere tomaatjes trouwens, en op 1 stam is de opbrengst echt niet slecht.
Tomaat Garnet op 2 stammen: de extra trosjes zorgen ervoor dat de tomaatjestrosjes letterlijk over elkaar heen tuimelen, de 2e stam is niet goed te zien, maar wel bij het bovenste bindertje, daar zie je dat ze achter de stok groeit

Eerst maar even iets over de test. Die liep natuurlijk weer eens niet zoals gepland; ik was van plan om heel gestructureerd 15 rassen uit te kiezen waarvan ik 1 plant op 1 stam en 1 plant op 2 stammen zou gaan telen, zodat ik het verschil goed zou kunnen zien. Daar kwam vaak niks van terecht; soms was er een ras gekruist en kon ik niks vergelijken, soms was een plant minder gezond waardoor het geen eerlijke vergelijking was, soms diefde ik per ongeluk toch de plant die ik op 2 stammen wilde telen, en soms behield ik toch een dief die ik eigenlijk weg had moeten halen en vond ik het later zonde om die alsnog te verwijderen.

Soms ging het heel gemakkelijk en kon ik van vrijwel onderin de plant al 2 stammen aanhouden…….
Soms kostte het iets meer tijd en ruimte en inzicht en opbinden, rechtsboven zie je bij een bloemtrosje bijvoorbeeld alweer een dief die ik even over het hoofd zag 🙂

Het telen op 2 stammen is, zeker als je zoals ik meer dan 75 planten hebt, ook niet zo eenvoudig. Het is niet moeilijk hoor (niet makkelijker of lastiger dan het dieven van een tomaat op 1 stam). Maar het kost wel wat meer tijd (en ook wat meer bindmateriaal als je aan stokken teelt). De bladeren aan beide stammen blijken zich vaak op dezelfde hoogte te vormen. En dan worden 2 stammen, 4 bladeren en 2 bloemtrossen wel een gepriegel om goed op te binden zonder een bloempje of blad te beschadigen. Ik heb dan ook vaak wat meer blad weggehaald dan ik normaal gesproken al doe (omdat het in de weg zat of knakte of er door de 2 stammen 2 of 3 bladeren tegen elkaar aanhingen met een grotere kans op vochtig blijven van dat blad met meer kans op schimmels en phytophthora). Je kunt dat bijvoorbeeld op deze foto zien die ik in het voorjaarsblog ook al gebruikte, het is best een gepriegel om alle stammen, bladeren en bloempjes zonder beschadigen langs de spiralen te leiden:

Uiteindelijk maken de foto’s in dit blog meer duidelijk dan ik in woorden kan uitleggen. Maar ik kan bijvoorbeeld al melden dat ik heb ondervonden dat tomaten blijkbaar zelf kunnen denken :-). Nou ja, een soort van. Als een stamtomaat tot de plaats waar ik de plant top 7 trossen zou dragen, zou ze op 2 stammen, theoretisch gezien, 14 trossen moeten dragen. En dat deden de planten hier niet. Blijkbaar schatten de tomatenplanten zelf in dat dat teveel zou worden. Ik heb het aantal trossen van meerdere even hoge planten van dezelfde rassen geteld. Een cherrytomaat die op 1 stam wel 10 trossen maakte, maakte er op 2 stammen 16. En een buideltomaat op 1 stam maakte 7 trossen, op 2 stammen 12. Wat minder dan het dubbele maar dus altijd nog ruim 2/3e meer dan 1 stam.

Tomaat Datterino (belachelijk lekkere tomaatjes) zou op 1 stam een redelijke opbrengst geven, met 2 stammen zoals op de foto is het zeker al een goede opbrengst. Met 3 stammen zou het geweldig zijn :-). En ik hoorde van iemand dat ze ook nog als een soort wilde struik kan worden geteeld, een beetje vergelijkbaar met het ras Sprite

Nog iets: ik had bedacht dat de tomatenplanten op 2 stammen het zwaarder zouden hebben; sneller ziek zouden worden (maar dat was niet het geval) en dat vooral de tomaten kleiner zouden blijven. Dat laatste was wel het geval maar niet zoals ik had gedacht. Uiteindelijk waren de tomaten op 2 stammen in de onderste 3 trossen ongeveer even groot als de tomaten op 1 stam, en er was ook weinig of geen verschil tussen de tomaten aan de officiële stam en de tomaten aan de dief die de 2e stam werd. In de bovenste trossen werden de tomaten wel wat kleiner dan bij de tomaten van hetzelfde ras op 1 stam. Maar in de bovenste 2 trossen werden ook de tomaten op 1 stam kleiner. Tomaten maken lange en breed uitwaaierende wortels en zoeken ze zelf naar vocht en voeding, De planten hebben vocht en voeding dus gedeeld, ongeacht 1 of 2 stammen. De planten zijn nu dan ook wel uitgeput, (zowel de 1-stammige als de 2-stammige). Normaal gesproken geef ik de hele kas een weekje voor het uitplanten van de zaailingen een samengestelde organische moestuinvoeding en verder niets meer. Ik kan me voorstellen dat de planten baat zouden kunnen hebben bij een kleine extra voedselgift halverwege de teelt (in juli). Want uiteindelijk zorgen de 2-stammige tomaten voor meer blad, meer bloemen en meer tomaten en is er voldoende voeding nodig om dat ook wat later in het seizoen nog te kunnen blijven doen.

Dus met 2 stammen heeft een tomaat iets meer voeding en vocht nodig, en iets meer (en vaker) aandacht bij het dieven en opbinden. Maar ze geeft dan vervolgens ongeveer 2/3e meer opbrengst dan dezelfde tomaat op 1 stam. En dat lijkt me op z’n minst heel fijn in een kleine tuin, de beperkte ruimte van een kas, of in 1 pot. Bij de buitenteelt zou ik zelf wel de overweging maken of ik de gok zou willen nemen om op 2 stammen te telen want meer stammen, meer blad en meer opbinden kan er natuurlijk ook voor zorgen dat planten na een regenbui langer nat blijven; en dat kan ervoor zorgen dat phytophthora toe kan slaan. Een afdakje, voldoende blad verwijderen, een luchtige standplaats en een mooie zomer zouden dan natuurlijk al flink helpen (en een tomatenplant is toch al erg gevoelig voor phytophthora, als het eenmaal ‘heerst’ zal 1 of 2 stammen helaas niet veel uitmaken). Sterker nog; het is misschien nog wel een goede manier om het meeste te halen uit een duur ras dat resistent is tegen phytophthora.

Genoeg over phytophthora, dit is een vrolijk blog, en ik hoor dit jaar bijna alleen maar goede berichten over de tomatenteelt en -oogst, zowel in de kas als buiten (wat een verschil met vorig jaar!).

Sorry voor de onscherpe foto maar je kunt er wel op zien hoeveel trossen van meer dan 10 tomaten per tros er met 2 stammen worden gemaakt. Dit is Niagara (op de foto bovenaan dit blog zie je dit ras ook). Tegelijkertijd zie je ook dat het niet altijd zo werkt: links zie je het ras Dyadya Styopa dat met 2 stammen op dezelfde afstand slechts 2 trossen maakte (je kunt je dus ook afvragen hoe slecht de opbrengst van dat ras zou zijn geweest met slechts 1 stam).

De foto’s in dit blog laten hopelijk duidelijk genoeg zien hoe je een tomaat op 2 stammen kunt telen en hoe de opbrengst dan zou kunnen zijn. Hieronder zie je misschien wel het duidelijkste voorbeeld. Het is het ras Canestrino della Garfagnana. Ik teelde dit ras vorig jaar ook; erg lekkere tomaten, in een vrij grote plompe peer-/buidelvorm. De opbrengst is met 1 stam gewoon prima, met gemiddeld 8 tot 10 tomaten van 100 tot soms wel 300 gram per tros:

Hieronder zie je hetzelfde ras in 2022, met wat pijltjes ter aanduiding. De donkerblauwe pijltjes onderin en bovenin geven de richting aan en laten zien hoe de 2 stammen lopen en zijn opgebonden (met extra bindertjes want je kunt je voorstellen dat de hele plant met alles wat er aan blad en vruchten aanhangt heel zwaar is).

De 2 oranje pijltjes geven de trossen aan. Die worden vaak op ongeveer dezelfde hoogte gemaakt (en daardoor lijkt een opbrengst op een foto dus soms heel groot, omdat het trosjes van 2 of 3 stammen bij elkaar zijn). En tot slot zie je bovenaan en onderaan op de foto nog 2 lichtblauwe pijen; die geven aan dat daar alweer nieuwe bloem-/vruchttrossen zijn.

De tomaten zijn iets kleiner maar daar moet ik dan wel bijzeggen dat dit de tomaten zijn die ik afgelopen week plukte, op een hoogte van zeker 160 centimeter, onderin de plant waren de tomaten zeker niet kleiner.

Tot slot van dit blog spam ik nog wat foto’s van voorbeelden. Ongetwijfeld heeft de warme en droge zomer ook meegeholpen aan een overdadige oogst. Maar ook het telen op 2 stammen. Hier ga ik het volgend jaar dus zeker zeker weer doen. Maar het blijft wel handig om de rassen/planten uit te kiezen die je op 2 stammen wilt telen. Ik heb het bijvoorbeeld niet bij de multiflora-tomaten willen proberen (die van zichzelf al enorme hoeveelheden tomaatjes per tros maken). Uiteindelijk geldt soms toch ook ‘genoeg is genoeg’ 🙂

Tomaat Fleur de Réagir op 2 stammen
Tomaat Bührer Kehl op 2 stammen
Tomaat Yellow Torbicki op 2 stammen
Tomaat Sinyaya Grusha Dukhova op 2 stammen
Abonneer
Laat het weten als er
guest

47 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Esther Hanko

Leuk dat het zo goed is gelukt! Genoeg tomaten? Dat kan niet, toch? 🙂

Dirk

Voor de tomaten liefhebber is een bezoek aan Stecovic in Frauenkirche, Oostenrijk (vlak bij Neusiedlersee) een aanrader. Zeker 6oo rassen in de kas (en van elk soort ook 2 planten buiten) het is er kijken en proeven (ook paprika en pepers….)

Con

hoi Dirk, is heer Stekovics ondertussen een beetje vriendelijker geworden? Was er zelf nog niet hoewel ik er maar een uurtje vandaan woon, maar ik hoor uit mijn bekende kring altijd dat ze ongeloofelijk onvriendelijk en erg duur zijn.

bruno

Danku voor deze tip !

Petra

Hoi Diana,
Wat weer een interessant blog en wat fijn dat jij voor ons dit ‘voorwerk’ gedaan hebt. Ik heb onbewust (te laat gezien of dief gemist) ook enkele planten op twee stammen geteeld, maar had sowieso al een goeie oogst.
Ik zie bij de foto bij de oranje pijltjes dat de takjes, waarschijnlijk door het gewicht van de tomaten dubbel geklapt zijn. Doe je deze niet extra opbinden of steun geven ? Zelf denk ik dan dat zeker bij de nog groene tomaten de doorstroom van water en voeding afgekneld wordt ?
Groeten,
Petra

Pearlsofpassion

Hey Diana,
Ik begrijp je helemaal. Ik heb het ook nooit gedaan. Maar dit jaar (ik heb enkel buitenteelt) deed de cœur de bœuf het zo goed dat de trossen blijkbaar toch te zwaar waren, en er trosstelen scheurden af… Er ging ook wel ruim meer dan een kg aan die ene steel. 2 heb ik er moeten afknippen, met nog volledig groene tomaten. 2 andere heb ik weten redden door toch maar ondersteunend op te binden.
Zonde toch. Als er nog eens zo’n fantastische zomer komt ga ik het zeker in de gaten houden en grote trossen preventief ondersteunen.

Groeten
Valerie

Maaike

Bij mij scheuren er regelmatig hele trossen af, vooral van de grotere rassen. Maarja dan helpt zo’n hulpje ook niet. dus ik probeer ze maar een beetje op te binden.

Bianca

Hoi Diana, wat geniet ik toch van je blogs, als beginner in mijn moestuin van 250 m2 met een kas en voor het eerst tomaten, smul ik van deze blog. Regelmatig lees ik op je website om kennis op te doen over allerlei gewassen. Het is een feest om te lezen, dankjewel en ik hoop dat je nog lang blijft bloggen!

Martien Optendrees

Dag Diana.
Bij het lezen van je flog in het voorjaar, ben ik ook gelijk aan de slag gegaan met het opkweken van de tomaten planten met twee stammen. Was hier absoluut ook een succes en ga er zeker mee door. Bij de grote vleestomaten heb ik dit niet gedaan, daar deze normaal al genoeg dragen.
Groet,
Martien

Andy

Mag ik vragen waarom je niet gewoon twee tomatenplantjes tegen één stok aanzet om mogelijk de extra 1/3 oogst veilig te stellen ?

Pearlsofpassion

Hey Diana, dat klopt niet helemaal.
Normaal heb je bij planten altijd ongeveer evenveel bovengrondse als ondergrondse massa. Toch als de planten gezond willen blijven. Vandaar dat je een plant die je verplaatst ook terugsnoeit en niet alle blaadjes aan een stek laat.
Die tomaat met 2 stammen zal dus meer wortels maken dan de tomaat met 1 stam, tenzij je natuurlijk extra hevig gaat snoeien in de bladeren, maar toch.
Maar die 2 stammen kunnen wel dezelfde wortels gebruiken en moeten geen energie verspillen in de competitie en elkaar tegenwerken die 2 verschillende planten op dezelfde plek wel hebben. En dat scheelt een stuk, dat is zeker.
Tis misschien muggenziften, maar misschien vinden sommige mensen het ook interessant…

Groeten
Valerie

Pien W

Dag Diana! Ik kreeg afgelopen voorjaar een tomaat van ca. 60 cm in pot. Onderste bladeren waren er al af. De gulle gever gaf aan dat ik de plant horizontaal moest ingraven, de kluit onder aarde met ca. 1 cm grond bedekken en de top zo moest buigen dat de bladeren omhoog konden groeien. De oorspronkelijke top groeide gelijk verder en uit de wortelkluit kwam vrij snel een “nieuwe” plant, Dus eigenlijk een tussenvorm want ik heb twee planten die met elkaar onder de grond zijn verbonden. En een absoluut fantastische oogst maar ok, geweldige zomer. Ik kan eigenlijk nergens vinden hoe deze manier heet, of dit vaker gedaan wordt en ik weet ook niet wat de eventuele nadelen zijn maar ik ga dit volgend jaar beslist vaker doen. Kleine en misschien ook makkelijke variatie op een dubbele stam? Groeten, Pien

Frederik

Is gewoon een dief als een andere. Hij lijkt uit de grond te komen omdat die plant zo diep was ingegegraven.

Marcel

Hoi Diana, zeer leuk om te lezen. Ik heb een andere vraag.
Teel je de 75 planten ieder jaar op de zelfde plek in een kas?

In mijn kas staan ze nu het derde jaar. In kan daar niet veel over vinden op het internet.

Wim

Ik doe al jaren bij de trostomaatjes de genoemde 2 of 3 stammen techniek. Wat meer werk maar veel meer opbrengst. Prima ervaring dus.

Ingeborg

Dag Diana,

Ik zie zo weinig blad aan jouw planten. Knip je dat allemaal weg?

Groet!

Ingeborg

Dank, duidelijk. Ik haalde wel wat weg, maar durfde niet te veel. Ga ik meer doen, hoewel: dan ziet de waterkip sneller oranje tomaten en pikt erin…. Altijd voor- en nadelen!

Maaike

Bedankt! Ik heb het nav je blog ook maar gewoon gedaan. Behalve dat ik sowieso al nooit zo netjes was in dieven enzo (ik doe het wel maar aan het eind van het jaar is het alsnog een zooitje). Maar tof dat je het uit hebt gezocht en het dus wel echt beter blijkt te zijn.

Heb je al eens een blog geschreven over stokken danwel draden om de tomaten aan op te binden? Bij ons worden de planten aan het eind van het jaar zo zwaar dat ze om willen vallen dus we blijven maar stokken toevoegen om alles weer een beetje recht te trekken. Dus benieuwd hoe jij dat doet.

Mohamed Azzougarh

Hallo Diana Prima blog met veel informatie over de tomaat op 2 stammen. Ik ben zelf iemand die gek ik op verschillende tomaten rassen. Maar de Sinyaya Grusha Dukhova heb ik nog niet geprobeert omdat ik nergens zaad ervan kon kopen. Heb jij zaad en wil je het verkopen dan houd ik me aanbevolen. Als je zelf niet verkoopt kun je me een link/adres geven waar ik het kan kopen. Alvast bedankt.

Mohamed Azzougarh

Beste Diana dank voor je uitgebreide reactie. Ik zal nu alvast de bestelling plaatsen zodat ik er zeker van ben dat ik die zaadjes krijg. Ik ben zelf tot eind oktober in het buitenland maar zo n zakje past wel in de brievenbus. Nogmaals dank voor je reactie
Groetjes
Mohamed

Mohamed Azzougarh

Este Diana ik kan helaas de bestellijst niet vinden en daarom zet ik mijn bestelling voor een zakje mix tomaten (met Sinyaya Grusha Dukhova er in). Als je me de prijs mailt en de rekening waarop ik de kosten kan storten betaal ik direct. Alvast bedankt

Maaike

Mocht je nog meer zakjes kwijt willen: ik hou me aanbevolen, haha. Maar ik zal je site goed in de gaten houden, hopelijk ben ik niet te laat. Ik geniet ook dit jaar van je prachtige tomaten!

Pien W

Dag Diana, wil je mij ook op je lijstje zetten? Dank en groet! Pien

Pien W

  dank!!!! 

Maaike

Ja graag!

Ik word al heel blij van een paar zaadjes van de tomatenrassen. Heb nog steeds veel plezier van je SGT Pepper’s, Blue Tom, Sprite, Blush en Dragon’s eye :).
Als m’n zaadbewaaractie goed is gegaan wil ik je ook wel wat Ilka zaden toesturen.

Ellen

Hoi Diana,
Mag ik ook op de lijst? Elk jaar weer een feest als jouw zaadjes opkomen. Ik was bang dat we voortaan zonder zouden moeten, maar dit geeft toch weer hoop  .
Bedankt alvast!
groetjes, Ellen

Cor

Hoi Diana,
Graag ook een mailtje als de tomaten zaden te bestellen zijn.

Carla Rijsdijk

Hallo Diana,
Wil je mij a.u.b. ook aan je mailinglist voor tomatenzaden toevoegen.
Zonder kas maar met een beschutte plek langs een 12 meter brede schuurmuur op het zuiden, heb ik ook dit jaar weer met veel plezier buiten tomaten geteeld. Het oogsten begint dan wel later maar ik kan nog steeds mooie rijpe tomaten van jouw zaden plukken. En dat wil ik graag in 2023 opnieuw doen met jouw mini-selectie .
Groetjes,
Carla

Nel van Zanten

Beste Diana, Ik geniet van je blogs, en leer er ook heel veel van. En ik geniet van heerlijke tomaten, dankzij jouw zaden. Wil je mij ook aan je mailinglist toevoegen voor de nieuwe zadenlijst ?
Alvast hartelijk bedankt!
Met vriendelijke groet,
Nel

Simone

Hallo Diana en Ruud , omdat ik bij een bestelling van zaden in Duitsland tegenkwam:
deze kunnen met 2 stammen gekweekt , dacht ik dat probeer ik bij al mijn tomaten en ik heb dus nu allemaal 2- en 3 stammige tomaten in de kas staan en het is een groot succes. Maar.. ik hang de tomaten aan de kwekerstouwen- en haken met het gevolg dat ik vaak moet kruisen en de stammen dus ook door elkaar heen groeien (als je snapt wat ik bedoel) daarom moet ik dus nu soms wel de hele stam volgen tot aan het begin om te kijken wie of welke soort het is als ze op elkaar lijken. Dat kwekers “touw” -en haken bevalt heel goed. Zoals velen hebben we geprofiteerd van een goed tomatenjaar.
Ik kijk uit naar je kleine spannende zadenlijst.
vriendelijke groet Simone

Frederik

Cool! Dus samengevat: een manier om tomatenrassen die weinig bloemen (vruchten) maken, te dwingen om meer bloemetn (vruchten) te maken.

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Naar de reacties