Rozenstekken na de winter

Ik zag deze week een leuke reactie op mijn website voorbijkomen, van iemand die niet had verwacht dat zelf rozen stekken zo makkelijk en succesvol kon zijn. Ook ik heb vorig jaar (in juni/juli) weer rozen gestekt. Nu het lente wordt moet ik gaan verzinnen wat ik daar mee wil: uitplanten of oppotten. Het kan allebei maar ik kies voor oppotten, daarmee kan ik de stekken nog laten groeien en extra wortels laten maken voor ik ze ergens in de late zomer of herfst uitplant. Als je ze liever nu gelijk uitplant zul je er dit jaar extra goed voor moeten zorgen: oppassen voor droogte, beschermen bij storm, voorzichtig wieden, goed voeden, etc.).

Maar hoe zit dat nou eigenlijk met dat oculeren, en wat is het verschil met enten (van bijvoorbeeld fruitbomen)? Ik vind dat zelf altijd heel lastig 🙄😁. Is oculeren perse nodig, wat zijn de voordelen, etc.?

Bij enten kies je een geschikte onderstam (bijvoorbeeld een boom die klein blijft, weinig last heeft van ziekten, etc.). Je kunt die zelf zaaien maar je kunt tegenwoordig ook heel makkelijk onderstammen kopen, dat scheelt veel tijd. Op die onderstam ent je een gewenst ras (dat bijvoorbeeld lekkere pruimen geeft). Dat gebeurt dus boven de grond. Ik vond dit korte maar heldere filmpje, al zijn er meerdere technieken.

Als je het jonge boompje gaat uitplanten zorg je dat de entplaats ruim boven de grond is (meestal wordt ongeveer 10 centimeter geadviseerd). Als de entplaats vroeg of laat onder de grond belandt zal de originele boom (dus de onderstam) gaan uitlopen. Die uitlopers kunnen flink groeien, een grote boom of struik worden, die weinig of geen of niet heel lekker fruit geeft en uiteindelijk de ‘bovenstam’ verdringt (die dan dus ook niet goed meer groeit, bloeit en vruchtzet). Want ze is niet voor niets geënt: de onderstam is heel sterk, het ras dat je erop zet is juist heel lekker.

Hetzelfde geldt voor oculeren. Er wordt vaak op een heel sterke maar niet perse heel mooie of rijk bloeiende wilde roos (bijvoorbeeld Rosa canabina) geoculeerd. Maar, in tegenstelling tot bij het enten, wordt bij oculeren een knop van de gewenste roos (qua kleur, bloeirijkheid, etc.) onderaan bij de stam van de sterke wilde roos in-/opgebracht. Ik vond daar op de website van Lens Roses ook een kort maar helder filmpje van:

De oculatie vindt dus heel dicht bij de grond onderin de stam van de wilde roos plaats. Later, als de nieuwe roos voldoende is gegroeid, worden de stelen van de wilde roos weggeknipt.

Als je een geënte (fruit)boom koopt zorg je bij het planten dus dat de ent ruim boven de grond is en blijft. Maar bij geoculeerde rozen moet de oculatie juist onder de grond liggen (3 tot 5 centimeter onder de grond wordt geadviseerd). Als de oculatieplaats te oppervlakkig of zelfs boven de grond zou liggen, dan gaat de wilde roos weer uitlopen (en die is veel sterker en wint het altijd van de gewenste mooie roos).

Moet een roos perse geoculeerd worden? Nee, dat hoeft niet, maar er zijn wel een aantal voordelen. Het oculeren op een wilde roos leidt tot een roos met een sterker wortelgestel. En dat zorgt vervolgens voor bijvoorbeeld een goede groeikracht en ziektebestendigheid.

Daarnaast is het natuurlijk ook lucratief voor rozenveredelaars: doordat ze slechts een knop van een roos in de onderstam van de wilde roos zetten kunnen ze heel veel knoppen gebruiken voor vermeerdering. En doordat ze sterker zijn en sneller groeien kunnen ze ze wat eerder verkopen. Aan de andere kant kost het dan nog steeds veel tijd, en het is werk wat niet machinaal kan worden gedaan. Tot slot moeten onderstammen en rassen ook nog weer een extra jaar groeien en worden verzorgd (voeden, wieden, water geven, etc.) voor een roos uiteindelijk kan worden verkocht. Daarom is een roos (en trouwens ook een geënte boom) zo duur: als je het weet waardeer je des te meer alle tijd en werk die het heeft gekost om te zorgen dat een roos uiteindelijk in je tuin staat te bloeien. En dan heb ik het nog niet over veredelen, het zoeken naar, en testen van mooie, gezonde nieuwe rassen.

Maar nee, je hoeft dus niet te oculeren. Je kunt ook zelf stekken. Er is maar één voorwaarde: stek alleen zeer gezonde, groeikrachtige en sterke rozen. Want ze mist het wilde en dus het sterke van de oculatie.

Ik heb bijvoorbeeld Louise Odier. Een prachtige helderroze Bourbonroos uit 1851 die heerlijk geurt. Maar ze is wel moeilijk, bloeit niet goed als ze niet genoeg voeding krijgt en op de juiste plaats staat, in goede grond, etc. Ze heeft last van sterroetdauw en is niet zo groeikrachtig als bijvoorbeeld de gele Graham Thomas (een David Austin-roos) die in mijn tuin naast Louise Odier staat.

Graham Thomas is groeikrachtiger, dikkere stelen, bloeit langer en rijker, meer ziektebestendig. Ik zou Graham Thomas wel stekken (uiteraard voor eigen gebruik want ze is kwekersrechtelijk beschermd), maar Louise Odier niet. Al heeft die groeikracht, etc. wel ook voor een deel te maken met de wilde roos waarop ze geoculeerd is (maar Louise Odier is ook geoculeerd).

Ik stek dus gezonde en sterke klimrozen en heel goede en sterke struikrozen die resistent zijn tegen roest, sterroetdauw en meeldauw (de 3 grootste vijanden van rozen).

Ik had vorig jaar niet zoveel tijd en stekte maar 3 rozen. Dat kwam trouwens niet alleen door tijdgebrek, ik vind het ook gewoon leuk om rozen te ‘sparen’. De allerbeste wil ik wel in de achtertuin en op de volkstuin, alle anderen houd ik gewoon ‘alleen’ zodat ik weer een nieuw ras kan kopen voor een andere plek (in een andere kleur, geur, bloemformaat, etc.). Een zelf gestekte roos is trouwens ook een heel leuk cadeautje 🥰

In juli 2025 stekte ik 3 rassen (ik meld er even bij dat er ook mensen zijn die juist liever in de herfst stekken en die stekken het jaar erop opgraven voor oppotten of uitplanten): Just Joey (een zalmoranje heerlijk geurende struikroos die ik al zeker 25 jaar heb, in mijn tuin oersterk), A Shropshire Ladd (een David Austin stijve klimroos met nauwelijks stekels, lange bloei in een zachte abrikoostint, en mooi blad dat in het begin roodpaars is). En Heritage (ook David Austin), misschien wel de lekkerst geurende roos die ik heb, sterk, groeikrachtig en prachtige witroze bloemen in een mooie komvorm.

De stekken hebben van juli tot eind oktober thuis in de schaduw gestaan. Toen verhuisde ik ze naar de kas in de moestuin. Met niets anders dan uiteraard voldoende vocht in de winter (uitdrogen is funest voor jonge stekken). Nu werd het weer tijd om te bedenken wat ik wil? Ga ik ze uitplanten met een kans dat ik ze in alle moestuindrukte vergeet? Of ga ik ze uit de pot halen, apart van elkaar oppotten in verse potgrond met voldoende voeding en laten groeien tot ik ze komende herfst uit kan planten. Ja, dat laatste dus.

En dit zijn ze, zo heb ik ze deze week mee naar huis genomen:

Ik zie 12 stekken en slechts 1 dode stek (in de pot rechts). De stekken doen het goed, maken frisse nieuwe scheuten en bladeren. En als ik ze voorzichtig uit de potten haal is dit wat er overblijft als ik de stekken van elkaar heb gescheiden:

Ja, wat mij betreft echt nog even liever in een pot verder groeien. En dus hergebruik ik de potten (ik spaar potten die extra diep zijn – vaak hebben er al rozen of Clematissen of zo ingestaan en dat is niet voor niets 😉).

Zo zien de stekken er nu uit. Ik heb ze na de foto in de halfschaduw tegen het huis aan gezet en flink water gegeven, daar staan ze redelijk uit de wind en krijgen ze niet meer dan 3 of 4 uurtjes zon per dag. Als ze goed zijn aangeslagen mogen ze juist de volle zon in, uiteraard wel met extra aandacht voor water geven.

En nu afwachten of en welke rozen goed groeien, sterk en gezond worden, en wanneer ik ze dan kan gaan uitplanten!! Als ik dat ga doen zal ik nog ruim een jaar wat extra aandacht (qua voeding, vocht, etc.) moeten geven, want deze rozen groeien iets minder snel dan geoculeerde en het duurt dus ook wat langer voor ze een diep en sterk wortelgestel hebben gemaakt en goed voor zichzelf kunnen zorgen.

Op de foto bovenaan dit blog zie je Phyllis Bide, een roos die ik via een stek kreeg van een vriendin in België (met de post verstuurd). Toch ook heel gezond, groeikrachtig en bloeirijk (ik kan het natuurlijk niet vergelijken met dezelfde roos in geoculeerde versie).

Ik schreef trouwens eens een pagina over het stekken van rozen, met veel foto’s ter verduidelijking: Rozen stekken. Ik hoop die pagina dit weekend ook nog even bij te werken. En ik ben ook begonnen aan een pagina over rozen. Met ondertussen ruim 30 of 35 rozen in de tuin denk ik dat ik wel iets over kan schrijven (en in ieder geval mooie foto’s kan laten zien 🥰).

Ik heb vorig jaar grote bamboeplanten uit de achtertuin verwijderd en die ziet er nu heel kaal uit. Maar ik weet wat er ondertussen allemaal nog heel klein en pril voorzichtig uitloopt, van roos Wild Rover, Bathesheba, Katy Road Pink (alleen al voor de naam) tot Clematis viticella Rubra, kamperfoelie, vlinderstruiken en uiteraard Salvia’s. Ik kan me er nu al op verheugen om die bloemen te leren kennen!!

Tot slot van dit blog nog 5 foto’s van andere rozen die ik heb 🥰