Een nieuw jasje

Paprika Lilac wilde niet meer kiemen. Ik heb 3 pogingen gewaagd maar ik heb niet één zaailingetje gezien. Ik snap het ook wel, de zaden zijn ondertussen 5 jaar oud, en het kiemvermogen (de tijd dat een zaadje kiemkrachtig blijft) van een paprika is 3 tot 4 jaar. Jammer want ze is echt een heel erg leuke en lekkere paprika die ik heel erg graag had willen houden. Ik heb de afgelopen 5 jaar gewoon telkens weer andere paprika’s geprobeerd en vergat dat het weer hoog tijd voor Lilac was.

Ik heb nog wat zaden over. Maar dit wordt dan wel mijn (en haar) laatste kans. Natuurlijk kan ik ook gewoon op zoek gaan naar nieuwe zaden. Maar ik heb de zaden van deze Lilac rond de eeuwwisseling in Duitsland besteld, bij een webwinkel die al lang niet meer bestaat. En als ik nu op de naam zoek vind ik een paprika die donkerder is, en ook een F1-hybride? En een Lilac Bell, maar die ziet er net weer iets anders uit. Nee, echt niet zo mooi als mijn eigen Lilac, die onrijp niet paars maar prachtig lilapaars van kleur is.

Daarnaast ben ik ook gewoon heel erg gehecht aan mijn eigen zaden; ze heeft het altijd zo goed gedaan, ik heb er altijd zelf zaden van geoogst, en daar ben ik toch ook een beetje trots op, al 25 jaar elke 3 of 4 vanuit mijn zelf geoogste zaden weer zaaien. Hoogst irritant dat ik haar door mijn eigen fout nu toch misschien kwijtraak.

Ik geef nog niet op. Ik heb nog zaden. Want ik vond nog een zakje Lilac-zaden, even oud, maar met het opschrift “Gekruist?”. En dat klopt. Vijf jaar geleden teelde ik haar en gaf 1 plant paprika’s die onrijp net zo mooi lilapaars waren maar niet naar rood maar naar geel rijpten. Het vraagteken geeft aan dat ik niet meer weet van welke Lilac ik de zaden oogstte. Maar dat doet er nu niet meer toe, ik ben al blij met een nieuwe kans, geel of rood bij rijping maakt me nu even niet meer uit! Hoewel; het wordt dan natuurlijk wel spannend want als dit gekruiste zaden waren kunnen er vooral in de 2e en 3e generatie na die kruising serieuze veranderingen zijn (in bijvoorbeeld opbrengst, vorm, smaak, formaat en kleur).

Hoe dan ook: de zaden moeten nu wel gezaaid worden, ik kan niet wachten tot volgend jaar, want dan kiemen de laatste zaden zeker niet meer. En ik wil eigenlijk ook wel zien wat er gebeurt, zijn de zaden gewoon dun, worden ze grijs, zwart, schimmel. Of kiemen er nog één of enkele zaden?

Ik zaai paprika’s al een aantal jaren in vermiculiet. Handig want ik kan veel zaden zaaien in een kleine tray die in de propagator past. En de zaailingen zijn na het kiemen makkelijk te verspenen naar potjes met potgrond. Ik schreef er een pagina over: Zaaien in vermiculiet. Maar nu bedacht ik dat ik toch weer eens via de denomethode wilde zaaien. Omdat ik dan heel goed kan zien wat er gebeurt. En dat is heel fijn bij bijzondere soorten: wanneer er bijvoorbeeld maar weinig zaden zijn, ze een bijzondere kiemtijd hebben of een ingewikkelde zaaimethode hebben, etc.

Voor ik het zaaien in vermiculiet ontdekte zaaide ik de paprika’s en pepers altijd via de denomethode. Het is een erg fijne manier om die 2 soorten te zaaien. Eigenlijk de beste manier, op zaaien in vermiculiet na. Vind ik dan. En ik zaaide ook al via de denomethode toen ik nog geen propagator had. Omdat de zaaisels nauwelijks plaats in beslag nemen en ik ze toch genoeg warmte kon bieden.

Het principe van de denomethode (vernoemd naar Norman Deno, een scheikundige die heel veel onderzoek heeft gedaan naar het kiemen van zaden) is dat je in koffiefilterpapier zaait. En koffiefilterpapier is geen keukenpapier. Dat laatste heb ik ook wel eens geprobeerd maar daar groeien de worteltjes doorheen waardoor het bijna ondoenlijk is om de zaailingen van/uit het keukenpapier af te krijgen. Het moet echt koffiefilterpapier zijn. Ik kocht bij de groothandel eens een doos van die mooie ronde koffiefilters voor in een professioneel koffiezetapparaat, maar met gewone witte of bruine koffiefilters uit de supermarkt gaat het ook prima.

Ik heb de zaden op maandag 22 februari gezaaid. En zo gaat dat:

Je hebt nodig: koffiefilters, plastic zakjes, water, labels en zaden (en een bij voorkeur hoog en doorzichtig bakje/glas waar je de zaaisels in kunt zetten). Meer niet!

Je neemt dus een koffiefilter, en die vouw je dubbel (als je ‘gewone’ koffiefilters uit de supermarkt gebruikt moet je even kijken hoe je die het handigst kunt vouwen, wellicht is het een optie om de verdikte rand even af te knippen, dan kun je daarna alsnog vouwen zoals je wilt).

Nu gaat het koffiefilter met daarin de zaden in het plastic zakje (het moet nat zijn, desnoods sproei je nog wat water bij, maar er mag geen water in het zakje ‘staan’ want dan kunnen de zaden rotten door teveel vocht). Natter dan vochtig maar niet kletsnat dus 🙄😁. Uiteraard met labeltje als je meer dan één soort/ras zaait.

Na het kiemen willen de worteltjes van de zaailingen altijd naar beneden groeien, en de kiemblaadjes naar boven. Als je het zakje plat zou neerleggen zouden de zaailingen geen kant op kunnen en vervormen tot een propje worteltjes aan de onderkant, en de kiemblaadjes aan de bovenkant zouden al snel bezwijken doordat ze op elkaar geplakt zitten in natte omstandigheden. Laat het zakje vooral open voor wat zuurstof en zet het dus rechtop in een bakje.

En zo heb ik het zakje in een glas in de propagator bij 27 graden gezet. Het leuke is dat je geen propagator nodig hebt. Er passen meerdere zakjes met zaaisels in zo’n bakje, het neemt heel weinig plek in beslag en je kunt het dus op een plek zetten waar het 24 uur per dag lekker warm blijft. Denk daar wel goed over na en meet eventueel de tempartuur want ruim boven de 30 graden is de kans groot dat de zaailingen dood gaan door hitte + vocht. Maar je kunt denken aan een plekje op een modem of mediabox, of misschien heb je een apparaat in huis dat een constante warmte afgeeft (denk aan een elektrisch apparaat dat altijd aanstaat, aquarium, verwarmingsketel, etc.). Licht is nu nog niet zo belangrijk, de zaden kiemen door vocht en warmte, het licht wordt heel belangrijk zodra de zaden zijn gekiemd.

Het is handig om in ieder geval om de dag de zaaisels even te controleren: verwijder een zaadje dat gaat schimmelen, sproei wat vocht bij als het te droog is, dep met een keukenpapiertje een teveel aan water weg als het te nat is. En houd goed in de gaten of en wanneer de zaden kiemen. Zoals gezegd: na het kiemen is er licht nodig en kun je zaailingen voorzichtig van het papier afhalen en in potjes met potgrond oppotten. En die mogen dan wat koeler en vooral zo licht mogelijk worden gezet. Eigenlijk zoals je doet wanneer je in een elektrische propagator hebt gezaaid.

Zo kun je dus ook zonder propagator soorten zaaien die relatief veel warmte nodig hebben. Of juist kou. Ik kocht zaden van Lavatera arborea variegata. Geen makkelijke tante 🙄. De zaden kiemen onregelmatig en over een lange periode, en ze hebben afwisselend warmte, kou en warmte nodig. En juist via de denomethode is het wat makkelijker om de zaden te zaaien. Want het zakje met zaden in filterpapier staat nu in de propagator op 27 graden. Over 2 weken zet ik het bakje in de koelkast, het is schoon en neemt slechts 10 x 10 centimeter in beslag. En 2 of 3 weken daarna zet ik het zakje in het bakje bij kamertemperatuur voor uiteindelijke kieming (hoop ik, bij dit soort zaden calculeer ik altijd in dat het ook kan mislukken). Als het mislukt herhaal ik het gewoon: weer warm, daarna de koelkast in en dan weer warm. En ik ben blij dat ik de blote zaden kan zien als ik wil, dan kan ik bedenken of er nog kans is, de zaden nog stevig zijn, wel of niet dikker worden, uitlopen of niet, schimmelen, etc.

Er zijn eigenlijk 2 soorten zaden die ik zelf niet handig vind voor de deno-methode en dat zijn piepkleine zaden (zoals knolselderij, Mimulus, Nicotiana, etc.) en heel grote zaden (zoals bonen, tuinbonen, Ricinus, etc.).

Ik zaaide dus op maandag, en dit zie ik op donderdag:

Ik ga zeker niet te vroeg juichen. Maar ik zie (bij de groene pijl) toch heus een kiempje verschijnen. Er is hoop!! En de Lavatera arborea variegata die zo langzaam en moeilijk kiemt en wisselende temperaturen nodig heeft? Die zaaide ik ook afgelopen maandag, en op de foto bovenaan dit blog kun je zien dat er op donderdag al 2 zaden zijn gekiemd. Hoera 🌱🎈. Het toont maar weer eens aan dat het altijd goed is om zaaiaanwijzingen op te volgen maar ook, als je zaden genoeg hebt, zelf eens een klein gokje te wagen en wat anders te proberen 😁

Ik schreef trouwens lang geleden al een pagina over zaaien via de Denomethode, ik moet die pagina nodig bijwerken (zoals ik zo ongeveer elke pagina op mijn website moet bijwerken), je vindt die hier: Deno-methode

Dan nog even 2 dingen: ik zag een reactie van Pien op een vorig blog waarin ze schrijft dat ze eens wil gaan zaaien/planten in bruine koffiefilters, en of er iemand is die daar ervaring mee heeft en/of weet of het veilig is (er geen vreemde stoffen in koffiefilters zitten). Ik heb er helaas geen verstand van en nog nooit geprobeerd. Ik lust ook geen koffie dus heb ook geen verstand van filters 😄. Die verdikte rand onderaan een koffiefilter: is dat gestanst of gelijmd? Dat is misschien iets om over na te denken. En verder denk ik dat het een beetje vergelijkbaar is met bruin karton: gemaakt van houtvezels, ongebleekt, en omdat er koffie in gezet wordt kan ik me niet voorstellen dat er stoffen in zitten die slecht voor de gezondheid van mensen (of planten) zijn. Ik ga het in ieder geval dit jaar zelf eens proberen! Misschien met stambonen (5 bij elkaar) of pompoenen, courgettes of dat soort grote zaden. Het scheelt een potje, en de worteltjes groeien in de grond gewoon door het filter heen, het filter composteert. Of het filter makkelijk kan scheuren als je de zaailingen verhuist (van thuis naar de tuin, in een andere onderbak of bij het uitplanten, etc.) durf ik niet te zeggen. Maar het is altijd leuk om weer eens wat nieuws te proberen!

Het andere dat ik nog even wil melden is dat mijn eerste moestuinmislukking van 2026 nu al weer een feit is. Ik schreef in een vorig blog dat ik een zoete aardappel van het ras Tainung 65 kocht om er stekken van te nemen. Toen ik de verpakking openmaakte zag ik al een klein wit vlekje. Ik dacht heel even “Oei” maar het was zo klein. Ik had beter moeten weten: schimmel is altijd meer dan wat je ziet: het groeit en kruipt uiteindelijk door de hele aardappel heen. Slechts één dag nadat ik de aardappel in een bakje grond in de propagator zette zag ze er al zo uit:

Nee, die gaat niet meer uitlopen 😄

Niet getreurd, het is maar een zoete aardappel. Ik overweeg om een nieuwe zoete aardappel te bestellen. Maar Jan vindt het rommelige planten die heel groot worden, zag hij bij een tuinbuurman. Nou ja, het is ook mijn tuin en net zoals dat met Ruud vaak ging: we kunnen erover discussiëren en uiteindelijk ben ik degene die zaait en plant en dus weet wat er waar in de tuin komt te staan 😉. We zullen zien, er is nog tijd genoeg om te stekken. Ik ga eerst tuinbonen voor Jan uitplanten (ik vind ze niet zo lekker), dat stemt hem vast wat milder 😁

Eén laatste foto, van de zachtgele Krokus ‘Romance’ met een wintergroene/paarsblauwe Euphorbia Blackbird op de achtergrond: het wordt lente!! Het is fijn dat het weer het daar mee eens is 💚

p.s.: voor wie er interesse in heeft: er zijn nog geen kittens geboren (ik hoop woensdag, elke dag dat ze het nog even vol kan houden is winst = gewicht voor de kittens). Ik wil ook niet iedereen in een moestuinblog telkens ‘lastig vallen’ met berichten over Katy en de bevalling. Ik heb voor de komende 12 weken een instagrampagina voor Katy gemaakt, voor mezelf, voor de fokster, eventuele nieuwe eigenaren van de kittens en andere geïnteresseerden: Instagram – Katy