Leerproces

Voor het eerst in een paar jaar teel ik weer zoete aardappelen. Ik keek even terug in de map met mijn bewaarde foto’s en zag dat het ondertussen 12 jaar geleden is dat ik ze voor het eerst teelde. 

Toen was alles anders, zoete aardappelen waren relatief nieuw, zowel in de supermarkt als in de moestuin. Ik kan me niet herinneren dat er toen verschillende rassen waren, veel informatie was er ook niet op internet te vinden en stekmateriaal was nauwelijks verkrijgbaar. 

Ik las in die tijd ergens dat je ze het best met tandenstokers kon inprikken en dan op de rand van een glas kon laten rusten zodat de punt van de aardappel net in het water zou hangen. Dus zo deed ik dat. En dat ging inderdaad prima.

 Later begon ik er wat mee te experimenteren. In een afgesloten bakje met vermiculiet bleek geen goed idee, de aardappelen gingen schimmelen en liepen natuurlijk ook niet meer uit. Gewoon droog neerleggen op een donkere plek dan?

Het jaar daarop probeerde ik eens om de aardappel plat in een bakje met goed vochtige potgrond te leggen en dat warm te zetten (ik deed dat in een elektrische propagator op 25 graden). Dat werkte beter! Zo kreeg ik niet alleen meer stekken maar vooral ook veel sneller. De zoete aardappelen die bij kamertemperatuur in een glas hingen maakten de eerste stekken na enkele weken, de zoete aardappelen die in natte potgrond lagen maakten al na een week de eerste worteltjes en uitlopers die de stekken zouden gaan worden. 

En dus had ik bedacht dat ik dit jaar weer op die manier wilde gaan stekken. Ik kocht een zoete aardappel van het ras Tainung 65. Ook zoiets: in 2014 moest ik behoorlijk mijn best doen om überhaupt stekmateriaal te vinden, nu is dat makkelijk verkrijgbaar en zijn er bovendien behoorlijk wat rassen die ook in het koele Nederland een leuke opbrengst kunnen geven. Want de zoete aardappel is en blijft een subtropische plant, oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Amerika. Zelfs in een supermarkt kun je nu soms zoete aardappelen vinden die je als stekmateriaal kunt gebruiken. Bedenk dan wel dat, als je een ras treft dat uit een warm gebied komt, de kans op succes in Nederland klein is. Controleer vooral het ras en de herkomst voor je besluit om er stekken van te trekken. Soms kom je geschikte rassen als Beauregard, Orleans of Erato tegen.

Ik heb eens in één jaar 8 verschillende rassen geteeld, die meer of minder geschikt waren voor ons klimaat. Op de foto kun je zien wat het verschil in opbrengst was. Je verdiepen in een ras loont dus zeer de moeite! De foto bovenaan dit blog maakte ik trouwens in datzelfde jaar.

Terug naar de zoete aardappel: bij het planten van de enige zoete Tainung-aardappel die ik had voor het trekken van stekken zag ik al een klein grijs plekje op de aardappel. En helaas heeft deze aardappel het dan ook niet gered, ze werd langzaam zacht, de grijze plek groeide en ze liep niet uit. Uiteindelijk ging de aardappel schimmelen en heb ik de aardappel weg moeten gooien. Ik schreef daar eerder dit voorjaar al iets over, en deze foto liet ik toen zien: 

Omdat ik toch nog een poging wilde wagen bestelde ik 2 nieuwe zoete aardappelen: Golden Eye, een nieuwe selectie van kwekerij Zoetewei, die een prima opbrengst geeft en geschikt is voor ons klimaat. En Molokai Improved, een ras met paars vruchtvlees. En dat zijn vaak zoete aardappelen die extra warmte en een langer seizoen nodig hebben, maar Molokai Improved is van alle paarsvlezige rassen dan wel het ras dat de meeste kans op een goede oogst in Nederland geeft. Ik teelde haar in het jaar van de 8 rassen, ik denk dat ze op onderstaande foto ligt. Geen geweldige opbrengst en dunne aardappelen. Maar dit is een nieuw jaar, en met dank aan weer wat meer ervaring hoop en denk ik dat ik ze nu beter kan verzorgen en voeden waardoor het formaat wat groter zou kunnen worden. We zullen zien 🤞   

Ik kreeg ondertussen de tip om de potgrond waar de zoete aardappel in ligt niet te nat te maken. Dat was het proberen waard!! En dus koos ik er bij deze 2e poging voor om de zoete aardappel niet in de afgesloten en dus altijd vochtige elektrische propagator te leggen maar op een warmtematje bij ongeveer 25 graden. Want warmte is goed, maar liever lichtvochtig dan nat (niet droog want gebeurt er niet; vocht + warmte + licht zorgen voor het uitlopen van de knollen). 

Het duurde dit keer ruim anderhalve week voor de eerste stekken verschenen. Doordat het kleine beetje vocht verdampt is het belangrijk om elke 2 dagen even te voelen of de grond nog vochtig genoeg is of het nodig is om weer wat water over de grond te vernevelen. 

Een zoete aardappel kan wel een stuk of twintig stekken geven, een beetje afhankelijk van de kwaliteit, temperatuur en het formaat van de aardappel. Maar door de ronde vorm van de zoete aardappel Molokai Improved (links op de foto) werden die stekken wat later en lastiger gemaakt dan die van de Golden Eye rechts op de foto. Ik bedacht na een maand dat het misschien zou kunnen helpen om wat voeding te geven: de zoete aardappel haalt in principe voeding = energie om stekken te vormen uit de knol. Maar een beetje helpen kan geen kwaad. Ik gaf een klein beetje organische moestuinvoeding. Dat heeft geholpen (denk ik). Ik heb ondertussen een stuk of 20 stekken per ras genomen en er groeien zeker weer 15 tot 20 nieuwe stekken uit de knollen. Aan het iets lichter/geler wordende blad kun je zien dat dit wel zo ongeveer de laatste stekken worden, en nu dus wel vooral uit de paarse Molokai Improved links: 

Hoeveel stekken wil ik? Ik plant ze niet in de volle grond. Ik heb niet genoeg ruimte maar belangrijker nog; hier worden zoete aardappelen heel makkelijk en graag opgevreten door woelratten. Ik teel ze daarom in grote potten. Ik heb 4 speciekuipen en in elke speciekuip passen 3 stekken. Ik heb ze ook wel eens in zakken geteeld, dat was hier geen succes, misschien niet vochtig genoeg in de zakken of voedingsgebrek, ik durf het niet te zeggen. 

In tegenstelling tot gewone aardappelen worden zoete aardappelen dus niet in hun geheel gepoot maar worden er dus eerst stekken genomen die worden uitgeplant. Op instagram zie ik wel eens dat mensen een hele zoete aardappel met stekken eraan uitplanten. Maar op instagram zie ik heel veel onzin. Zoveel onzin dat ik er soms zelfs een hekel aan krijg omdat ik er wantrouwend van word; bij elk filmpje van een grote oogst, een ziek dier dat wordt gered of een eenvoudig recept met fantastisch resultaat vraag ik me ondertussen af of (en zo ja, in hoeverre dan) een filmpje met A.I. is gemanipuleerd. Ik zag bijvoorbeeld deze reel op instagram (ik kan de reel zelf niet plaatsen dus maakte ik met mijn telefoon een filmpje van de reel op instagram op mijn desktop 🙄, zet vooral ook het geluid uit want je hoort alleen maar kittens spelen en er zit er ook nog eentje op de kattenbak😄):

Jaja. Ammehoela. De kans dat dit zo makkelijk zoveel opbrengst oplevert lijkt mij minder dan 1%. Nog afgezien van het beeld dat de aardappelen vrijwel schoon uit de pot komen, en ook zoveel opbrengst in zo’n klein potje geven. En ik heb hetzelfde aantal stekken aan de aardappelen maar dan wel verdeeld over de hele zoete aardappel en niet alleen als een bosje bloemen bovenop. Meer knollen dan blad ook, dat klopt ook niet. En trouwens: waarom is daar het hele groeiseizoen door dezelfde witte broek die ook prachtig spierwit blijft 🙄? Ik zie nog kans om er in de moestuin in spijkerbroek met donkerblauwe trui helemaal verfomfaaid en modderig uit te zien 😄  

Hoe dan ook: zijn er mensen die wellicht ook wel eens een hele zoete aardappel met stekken eraan hebben geplant? En zo ja, wat was de opbrengst? Want ik heb dat zelf eens geprobeerd en dat leverde ook best een leuke oogst op, maar zeker niet groter dan de opbrengst van een plant die uit alleen een stek was opgekweekt. Oude foto uit 2015, vandaar het kleine formaat, dat zag er toen zo uit: 

Je ziet de aardappel die ik pootte (in een kuip) en de opbrengst van vooral lange dunne zoete aardappelen.

Zo leer ik elk jaar weer wat nieuws over zoete aardappelen. En over andere groenten, fruit, kruiden en bloemen. Ik kreeg bijvoorbeeld heel mooie knolselderijplantjes van een tuinbuurvrouw. Terwijl de mijne nog piepklein zijn (knolselderijzaden kiemen langzaam en de zaailingen groeien ook nog eens traag). Mijn tuinbuurvrouw vertelde dat ze knolselderijzaden altijd in januari bij ruim 20 graden zaait. De zaden kiemen dan vaak al binnen 10 dagen (bij mij, in maart in de kas of op een koele plek in huis gezaaid pas na 3 weken). Dat ga ik volgend jaar ook proberen!! Trouwens, wellicht ook met bleekselderij want die zaaide ik begin maart en ook die zaailingen (ze zijn niet voor niets nauw verwant) zijn nu nog geen centimeter groot). De snijselderij (ook weer familie) is wat dat betreft makkelijker: het kiemen duurt net zo lang maar de groei gaat daarna een stuk sneller.

Weer wat geleerd!!

Tot slot nog een foto van een bloem. De eerste rozen gaan bloeien en daar ben ik heel blij mee!! Op een zonnig plekje staat Louise Odier. Ik wilde dat het mogelijk was om de geur bij de foto te voegen, want die is geweldig!