Strafbaar

Er was eens……  

Dat zou een sprookje zijn, met een eind goed al goed. En dat is dit niet. Sterker nog, het leverde me een flinke reprimande op. En dat toont dan maar weer eens aan hoe ongeschikt ik ben als het gaat om verboden zaken. Terwijl Jan en alleman door rood loopt of fietst, al dan niet met een kind achterop, of met z’n drieën op een fatbike, sta ik altijd braaf te wachten op het groene licht. Eén keer liep ik door rood, misschien wel 20 jaar geleden, op zondagochtend om 07 uur, op weg naar mijn werk, van de metro naar het ziekenhuis. Prompt werd ik aangehouden door een politieagent op een motor. Ik ben er gewoon niet geschikt voor. Ook niet voor liegen (ik stotter en loop al paars aan voor ik de eerste zin kan uitspreken). Ik ben echt altijd heel erg braaf. 

Dat duidelijk gemaakt hebbende; dit jaar kreeg ik de kans om iets te doen waarvan ik heus wel wist dat het verboden was. Hoe, wie, waar en wanneer laat ik buiten beschouwing, maar ik kreeg de kans om wat zaden te kopen van de tomaat Norfolk Purple. En ik was veel te nieuwsgierig, en wellicht ook een beetje naïef, en hebberig, om die kans niet te grijpen. 

Zo, dat is er dan maar uit. Wat is de Norfolk Purple? (link naar de officiële website, ik heb ook even een foto gemaakt van de website, want goede foto’s van de tomaat (in het juiste bestandsformaat) zijn nu nog niet goed te vinden). Het is de eerste tomaat die van buiten maar ook van binnen paars is. Het is geen F1-hybride maar een zaadvast ras; genetisch gemodificeerd (afgekort kom je het vaak als GM of GMO tegen). Volgens de veredelaars of ontwerpers, geen idee hoe ik ze moet noemen, is er 20 jaar aan dit concept gesleuteld en zijn er aan een tomaat 2 genen van een paarse Antirrhinum (leeuwenbekje) toegevoegd die als een soort aanschakelaar werken waardoor Norfolk Purple-tomaten net zoveel anthocyanen bevatten als blauwe bessen, en waardoor ze van buiten maar ook van binnen dus volledig paars zijn.  

Ik wist wel dat de tomaten hier in Nederland verboden zijn. Maar ik wist niet dat het zo heel erg verboden is, dat ik zo in overtreding was. Dat komt ook omdat deze tomaten in Amerika gewoon in de supermarkt liggen. Ik was niet van plan om er zaden van te winnen, om ze rond te delen of wat dan ook, ik wilde gewoon 3 zaden zaaien, opkweken, planten en vooral kijken: zien de zaden er hetzelfde uit? Kiemen ze even snel? Groeien ze even goed als de andere tomaten? Zijn het stamtomaten? En natuurlijk vroeg ik me ook af hoe de vruchtzetting zou zijn, hoe de tomaatjes zouden worden gevormd, wanneer ze zouden rijpen en hoe ze zouden smaken. En dan zou ik er heel veel foto’s van maken en de planten daarna vernietigen. En dan was ik een bijzondere tomatenervaring rijker. Net zoals bij de eerste blauwe tomaat (OSU Blue); die luidde toch ook een enorme verandering in de tomatenwereld in. Zonder OSU Blue waren er nu geen Alice Dream, Brad’s Atomic Grape, Lovely Lush, Lucid Gem, Persuasion en al die andere fantastische tomatenrassen die daaruit zijn voortgekomen. Maar goed, OSU Blue was uiteindelijk een kruising met een wilde tomatensoort en niet het product van genetische manipulatie.  

Ik ga hier geen discussie starten over wel of geen genetisch gemodificeerde zaden. Ik heb er gewoon niet genoeg verstand van. Ik snap de voorstanders maar zeker ook de tegenstanders. Ik denk dat het waarschijnlijk niet meer tegen te houden is. Mensen mogen het (nog) niet eten, maar het mag wel al in diervoeding worden gebruikt. En ik zag een aflevering van de Keuringsdienst van Waarde waarin duidelijk werd dat brood soms via een omweg ook al genetisch gemodificeerd is (Hoe verlengt de supermarkt de versheid van het brood). De mazen van de wet worden al flink opgezocht. Hoe dan ook: wetenschappers moeten de discussie maar voeren, ik ben gewoon (misschien wel te) nieuwsgierig als het om tomaten en ontwikkelingen daarin gaat. Ik wilde de tomaat telen, zien hoe ze groeide, wat oogsten, proeven en daarna klaar.  

Zover kwam het nooit, ik kreeg op een gegeven moment een brief van de inspectie Genetisch Gemodificeerde Organismen. Dat men het spoor van de verkoper had gevolgd en zo dus bij mij terecht was gekomen. Want verder was er niet zoveel stiekems aan hoor, ik heb gewoon contact via de mail gehad en de zaden via paypal betaald. Ik begreep ook dat er alleen al in 2024 30.000 zakjes zaden via de officiële website in Amerika waren verkocht (maar daarnaast ook heel veel via niet-officiële wegen buiten Amerika. Ik kon heel makkelijk aan zaden komen, maar ik was blijkbaar wel de eerste (of eerste die makkelijk te vinden was) in Nederland. 

Afijn, ik werd via brief en mail gesommeerd om een afspraak te maken. En zo stonden er ergens in mei 2 dames voor het hek van de tuinbouwvereniging, in donkere bedrijfskleding en even donkere zonnebrillen. Ik heb ze netjes de weg gewezen naar de 3 Norfolk Purple planten achterin de kas. En ik moest de zaden die ik overhad ook meenemen. Ik werd gewezen op het feit dat ik de zaden niet had mogen kopen, de zaden niet had mogen zaaien en de zaailingen niet uit had mogen planten. De planten werden direct uit de grond gehaald. En ik moest de zaden inleveren. Die werden ter plekke door één van de 2 dames met een mesje doormidden gesneden en in een zakje gedaan om mee te nemen. De andere dame keek toe en zei dat drugs ook in dit soort zakjes werd verhandeld. Ik probeerde nog te zeggen dat plastic gripzakjes in heel veel formaten heel handig zijn, vast ook voor drugs maar ook voor zaden, en voor kralen, vislijntjes, boutjes, moeren, sieraden, medicijnen, kruiden, etc. Maar het oordeel was al geveld. Hoewel de dames later nog wel zeiden dat ze, na het zien van de 100 andere tomatenplanten in allerlei rassen in de kassen wel snapten dat ik nieuwsgierig was. 

De 3 planten die ik uit de grond moest halen bloeiden nog niet; gelukkig maar, want anders zou ik alle planten uit die kas hebben moeten halen, voor het geval er een kruising plaats had gevonden. En de planten moest ik vernietigen. Ik kreeg de keus voor verbranding in een vuurkorf of een half uur koken in een snelkookpan. Ik koos voor dat laatste. En ik moest foto’s opsturen als bewijs. Natuurlijk heb ik dat allemaal gedaan. Want ik schreef al eerder, ik ben normaal gesproken echt heel braaf. En ik wil ook niet nog meer gedoe. Ik heb nog 2 officiële brieven gehad, met een verslag van wat ik heb verteld en laten zien, en dat ik in overtreding was, maar gelukkig geen boete of zo.    

Ik vraag me ondertussen wel heel veel dingen af. Nog afgezien van het feit dat ik, als ik slecht genoeg was en wel zou kunnen liegen, ik meerdere mogelijkheden heb gehad om te sjoemelen (1 of 2 zaden achterhouden, snel wat stekken nemen, een zaailing achterhouden, etc.). Dat heb ik dus zeker niet gedaan. 

Maar ik lees op internet dat er mensen zijn die kruisen met deze Norfolk Purple (sinds 2023 is ze op de markt in Amerika, zowel de zaden kunnen daar via de officiële website worden besteld en de tomaten kunnen in winkels worden gekocht) en vorig jaar is ze daar, en ongetwijfeld ook in andere landen geteeld).  

Ik lees bijvoorbeeld hier dat er mensen zijn die de Norfolk-tomaten hebben gekruist met Black Krim, met Amana Orange, met Indigo Blue Berries, en nog meer: Reddit

En ongetwijfeld zijn er ook bekende tomatenveredelaars als Wild Boar Farms, Tom Wagner, Anna Kozula, Fred Hempel, etc. die er zaden van hebben. En bedenken wat ze er mee kunnen als het eenmaal mogelijk is. Het is nu nog verboden (de tomaten, zaden en nakomelingen zijn kwekersrechtelijk beschermd). Maar er zijn zoveel mensen die de tomaat al hebben dat het nauwelijks nog tegen te houden is, lijkt mij. In de tomatenwereld wordt volop geruild, gekruist, etc. En dat hoeft niet opzettelijk te zijn, dat kan ook per ongeluk zijn gegaan, zeker in landen/gebieden waar het klimaat geschikt is om tomaten buiten te telen. En dan heb ik het nog niet over kruisingen van kruisingen van kruisingen, zoals je die nu van de OSU blue kunt kopen. Verdwijnt de 2 leeuwenbekjesgenen na verloop van meerdere kruisingen met ‘gewone’ tomaten? Ik gok van niet maar eigenlijk heb ik geen idee. Het is straks bijna niet meer te overzien, niet voor tomatenliefhebbers, niet voor tomatenveredelaars en zeker ook niet voor handhavers en controleurs. 

Ik ben nooit van plan geweest om iets over de Norfolk Purple te schrijven. Maar ik lees en begrijp nu dat er straks bedoeld en onbedoeld rassen geruild of gekocht kunnen worden die wellicht de Norfolk Purple als voorouder zouden kunnen hebben. Norfolk Produce zelf komt volgend jaar ook met een nieuw en bijzonder tomatenras, staat op de website, geen idee of dat een nakomeling van de Norfolk Purple is of misschien zelfs wel een andere GMO-combinatie). Alleen om die reden heb ik er toch dit blog over geschreven. Zodat iedereen die graag verschillende tomatenrassen teelt weet wat er in ontwikkeling is, en te waarschuwen dat er op termijn wellicht rassen geruild, gekregen of gekocht kunnen worden die al dan niet bedoeld of per ongeluk gekruist zijn met de Norfolk Purple. 

Zelf ben ik voorlopig genezen van de paarse tomaat. Sterker nog; als dit de toekomst wordt is het nog belangrijker om echte, heerlijke en prachtige tomatenrassen te telen en te behouden!

Mijn favoriet dit jaar is ook een nieuwe generatie tomaat hoor maar dan zonder andere genen, voor het eerst van mijn leven heb ik besloten om nooit meer een jaar zonder een tomaat te moestuinieren. En dan gaat het om de Dancing Green Fingers – voortaan elk jaar dit geweldig lekkere tomaatje!  

Volgende week weer een ‘gewoon’ blog, en dat gaat dan over vijgen, want daar heb ik dit jaar ook weer eens iets nieuws over geleerd. 

Tot slot dan nog een bloemenfoto, omdat ik er zo vrolijk van wordt. Ik ben dol op Echinacea. Maar de nieuwe/jonge planten (ze zijn er tegenwoordig in de meest fantastische kleurencombinaties en ik kan ze niet weerstaan) gaan hier heel vaak dood in de winter. Te nat, denk ik. Nu ik ze in verhoogde bakken en zelfs behoorlijk droge potten heb staan doen ze het veel beter. En als ze eenmaal de eerste 2 winters hebben overleefd zijn ze ook gelijk sterker.