Nazomeren

De moestuin verandert. De laatste stokbonen zijn geoogst en de stokken zijn eruit, de courgetteplanten worden slordig en de eerste tekenen van vermoeidheid en meeldauw verschijnen. De bietjes zijn geoogst, de aardappelen zijn gerooid, sommige bloemen zijn uitgebloeid, perziken en abrikozen zijn geoogst, doorgeschoten slaplanten zijn eruit, bessenstruiken zijn leeg, pruimen zijn ingemaakt. Het heeft allemaal invloed op wat we nu doen. Natuurlijk geven we nog steeds water. En we wieden en maken vakken schoon/leeg. Ik heb in juli nog flink wat gezaaid en dat planten we nu uit waar er dan ook maar een plekje vrijkomt.

Ik zet alles nog steeds in rijtjes maar elke rijtje bevat verschillende soorten planten, waardoor het alsnog een kakofonie van soorten wordt: laatste bietjes worden afgewisseld met knolvenkel, zinnia’s, rucola, koolrabi, groenlof en goudsbloemen. Een vak vol waar we van kunnen genieten en uit kunnen plukken en oogsten.

De moestuin lijkt soms op sommige plekken even leeg te worden maar wordt dus al snel weer gevuld met nieuwe planten. Of dat nog wat wordt hangt vooral af van het weer. Normaal gesproken hopen we op een mooie nazomer maar na alle hitte en vooral droogte is regen nu mijn grootste wens. De zaailingen zouden dat trouwens ook heel fijn vinden, mits het uiteraard niet gepaard gaat met plotselinge onweersbuien of kou en veel wind.

Ik wil een rijtje pluksla zaaien maar heb er nog geen plaats voor. En nu de pruimen, perziken en abrikozen zijn geoogst wordt het tijd om te snoeien. Steenfruit snoei je na de oogst en niet in de winter in verband met een grotere kans op loodglans, een schimmelziekte/wondparasiet die pas optreedt als het kouder en natter wordt. Wij hebben ooit een Reine Victoria pruimenboom verloren aan loodglans, als je eenmaal hebt gezien hoe ernstig ze een boom aantast (onze boom heeft het ook niet overleefd) vergeet je nooit meer om die bomen in de (na)zomer al te snoeien. In jaren dat ik het vergat werd ze gewoon pas het jaar erop weer gesnoeid. Meer informatie over loodglans kun je hier vinden: Bongerd Grooteveen

Wat ook gesnoeid kan worden is lavendel. Ik zag een leuke tip van Toby Buckland (voormalig presentator van Gardener’s World): 8-8-8. Snoei lavendel op de 8e dag van de 8e maand en snoei ze tot 1/8e terug. Het lijkt een beetje op de 10-11-12 regel voor knoflook (waarbij je knoflook op de 10e dag van de 11e maand op 12 centimeter afstand van elkaar plant 🥰). Het komt natuurlijk niet zo nauw maar het is een makkelijk regeltje om te onthouden en je knipt lavendel dus behoorlijk ver terug (maar niet in het oude hout, altijd net een stukje in de nieuwe grijsgroene deel). Op die manier blijven ze mooi rond en vol en krijg je niet van die planten die op een kaal en houtig onderstel staan. Ik ben al begonnen met het snoeien van de lavendelplanten, maar nog niet allemaal want sommige zijn nog niet helemaal uitgebloeid.

De vijgenoogst valt dit jaar later dan in andere jaren (normaal gesproken rond eind juli). Ik oogst nu volop. Ik vind ze niet heel lekker om zo te eten (en Jan en zijn vrouw ook niet). Maar ik vind het wellicht de lekkerste jam die er is. En doordat ze zo rijk van smaak zijn is het ook leuk om er mee te experimenteren. Ik heb de bekende maar altijd favoriete vijgenjam met citroen en pijnboompitten gemaakt, en vijgenjam met rum en rozijnen. Een nieuw experiment is vijgenjam met gember en honing, die is ook heel lekker geworden! En van de volgende vijgen die ik kan oogsten (volgende week) wil ik eens vijgenjam met karamel maken, en vijgenjam met vijgenbladsiroop. Ik maak trouwens geen echte jam meer want ik eet nooit jam op brood, ik eet het elke ochtend in kwark. En daardoor kan ik er wat minder suiker in doen, omdat het wat meer moes dan smeerbare jam mag worden. Als het wat wordt meld ik het in een volgend blog en zal ik ook de recepten en natuurlijk de links naar die recepten plaatsen.

Appels, peren en kweeperen zijn de laatste vruchten die we komende maanden kunnen oogsten, maar dat gaat niet veel worden. Vooral de appels vallen tegen, mede dankzij een slechte bevruchting en flinke aanvallen van de spinselmot. We hebben nog maar één kleine perenboom, de Gieser Wildeman hebben we in de oude tuin achtergelaten. We krijgen wel voor het eerst een stuk of tien kweeperen van onze jonge boom (2 jaar geleden geplant). Maar dat duurt nog wel even (oktober).

Ik wil nog niet aan de herfst denken maar doe dat toch. Dat komt ook omdat moestuinieren nu eenmaal ook om vooruitzien gaat. Volgende week wordt het al weer tijd om weeuwenteelt bloemkolen te zaaien die we in oktober in de kas uit kunnen planten en in april 2027 kunnen oogsten. Ik denk na over welke andere groenten we wellicht in de winterkas kunnen zetten? Of gaan we voor opruimen, verzorgen, mulchen en rusten in de kas? Ik denk dat Jan de beslissing aan mij overlaat. En ik kies nooit voor rust 😄

Ik denk dat we één kas gaan gebruiken voor de teelt van wintergroenten zoals spinazie, rucola, mosterdblad, pluksla, veldsla, snijbiet, de al genoemde weeuwenteelt bloemkool, etc. En in de andere 2 kassen kan ik dan mooi een wintergroenbemester zaaien (ik heb nog zaden van winterkoolzaad en van Japanse haver).

Het weer is soms zo onvoorspelbaar dat het daardoor ook wat lastiger wordt om een planning voor de tuin te bedenken. De droogte nu zorgt voor veel hoofdbrekens (en veel werk in de vorm van water geven, en een kleinere oogst). Maar er komt ongetwijfeld ook een tijd dat het wekenlang achter elkaar regent. En de kans op en strenge winter is veel kleiner maar niet nihil. Wat zou ik nog kunnen zaaien, voor buiten, of voor in de kas? Ik heb vorige week nog een courgetteplant gezaaid, dat zou ik vroeger nooit hebben gedaan maar over een paar weken kunnen de eerste tomatenplanten worden gerooid (een ‘snellere’ oogst dan dit jaar kan ik me niet herinneren, waarschijnlijk ook door de hitte?). Ik bedacht dat het misschien het proberen waard is om een plant in de kas te zetten waar we wellicht in de herfst nog wat van kunnen oogsten.

Ik heb dat 4 jaar geleden ook eens geprobeerd en dat pakte heel goed uit (maar dat is natuurlijk geen garantie voor dit jaar):

Dit is het ras Limone dat ik een paar jaar geleden begin augustus zaaide en eind augustus in de kas uitplantte. De grond is dan nog warm en de plant groeide uit tot enorme proporties (de kas is 3 meter hoog). Ze kreeg meeldauw in het blad maar ook prima gezonde en lekkere gele citroenvormige courgettes. De foto maakte ik op 8 oktober van dat jaar.

Ik zaaide dit jaar eind juni ook nog een keer 3 courgettes. Die zaailingen plantte ik op 19 juli uit, tussen het afval van de tuinbonenplanten die we die week afknipten. Dat zag er toen zo uit:

Als je eind april courgettes zaait kun je ze rond half mei buiten uitplanten en kun je er rond de laatste week van juni of eerste week van juli heel voorzichtig de eerste courgettes van oogsten. Dat is ongeveer 9 tot 10 weken.

Ik zaaide deze courgettes van de ‘late zaai’ dus in de laatste week van juni, en nu zien de zaailingen er zo uit:

Met dank aan de warmte (en voldoende water geven) groeien ze snel, ik zie de eerste bloemknoppen en ook vruchtbeginsels al:

Over ruim een week kunnen we waarschijnlijk van deze 3 planten gaan oogsten. Dezelfde rekensom: eind juni gezaaid en volgende week oogsten = 8 tot 9 weken. Dus in tijd maakt het niet eens zoveel verschil. Maar deze planten zijn wel al veel groter dan de voorjaarsplanten en we kunnen er straks gelijk meerdere courgettes van oogsten. Maar ik zaai ze vooral omdat de courgetteplanten waar we al anderhalve maand van oogsten volgende maand uitgeput raken, door de groei, alle oogst, de hitte, etc. Vaak zie je dan stagnerende oogst, meeldauw, etc. Terwijl de planten van de 2e zaai eind juni dan nog jong, sterk en krachtig zijn. En dat hoop ik dus ook voor de courgette die ik nu zaaide en volgende week in de kas ga uitplanten. Als ik er weer 8 of 9 weken bij tel is het dan half oktober. Of dat nog op tijd is durf ik niet te zeggen. Maar benieuwd ben ik altijd 😁

Het kan dus prima naast elkaar bestaan: genieten van de (na)zomer en denken aan de herfst en winter 🥰. Er wordt wederom regen beloofd maar dat zou eerst op zaterdag zijn, daarna op zondag en nu zie ik dinsdag staan 🙄. En dus gaan we dit weekend weer water geven, en tomaten plukken, courgettes oogsten, lenteuitjes, wellicht wat bonen, en droogbloemen. En overal waar we wat uit de grond halen mag er een zaailing voor in de plaats terug. Want wie weet wat het met wat geluk nog kan worden 💚

Tot slot heb ik nog een kleine mededeling: eindelijk is de pagina die ik over droogbloemen schreef ‘klaar’. De lijst onderaan moet ik nog maken maar dat kan ik pas goed doen als alles is gedroogd. En ik moet even met een kladblok en pen naar zolder om te noteren wat er precies hangt. Ik schreef al eerder: ik heb maar raak geplukt, nieuwsgierig naar wat kon en wat niet. Alle informatie over plukken, hoe en wanneer, drogen, verwerken, bewaren, etc. staat er in ieder geval. Je kunt het in het Menu onder Bloemen vinden, en via deze link: Droogbloemen

Vanaf nu ga ik eerst verder schrijven op de pagina over combinatieteelt. Dat wordt een flink project want het is ingewikkelde materie en helaas is er heel veel informatie op internet te vinden maar kan ik weinig met al die rijen van verboden plantcombinaties. Ik wil altijd graag weten waarom zodat ik een inschatting kan maken of ik het het waard vind om ze toch naast elkaar te zetten of toch liever ver van elkaar. Of andersom: waarom moeten ze bij elkaar en vind ik dat genoeg reden of geef ik ze toch liever de plek die ik zelf handig en logisch vind zoals een zonniger plekje of in een pot, etc. Het wordt een fijne puzzel, en ik hoop op die pagina (je kunt die hier vinden: Combinatieteelt) tijdens het schrijven en aanvullen van de lijst van harte op tips van mensen die ervaring hebben met bepaalde combinaties die heel goed of juist heel slecht lijken te zijn!!