Toppen en oogsten

Ik kreeg een week of 2 geleden van 2 mensen de vraag wat te doen wanneer een tomatenplant zichzelf heeft getopt (of wanneer je de tomatenplant per ongeluk een handje hebt geholpen 🙂 ).

Ook hier hoor, op een dag waarop ik alle tomatenplanten moet dieven, tikken en blad verwijderen en ik haast heb gebeurt het me bijna elk jaar wel een keer dat ik bij per ongeluk eens een top uit de tomatenplant knip (in plaats van de dief). Dat is nog niet zo erg, want dan wordt de dief de nieuwe stam (misschien niet ideaal maar het zij zo).

Er zijn ook stamtomaten die zichzelf toppen. Dat zijn vaak vleestomaten, bij cherrytomaten heb ik dat, geloof ik, nog nooit gezien. Als een tomatenplant zichzelf topt is dat helaas altijd al na de onderste tros (halverwege of bovenin de plant heb ik het ooit wel eens gezien maar dat is zeer zeldzaam).

Oftewel: als die onderste tros bloempjes bloeit zie je dat erboven geen stam is, niets, het zou dus eigenlijk gelijk het einde van de oogst betekenen. Een voorbeeld:

 

De plant is pas 45 centimeter hoog, een leuke tros met bloemen maar verder is er niets meer. Nou ja, hier zie ik nog 2 vrij duidelijke dieven dichtbij de tros waar ik een stam van kan maken. Soms zijn zelfs die er niet. Zoals bij deze plant:

 

In de oksels, zowel links als rechts, zie je alleen maar bladeren. En bovenin zie je een bloemtros. Ze is een stamtomaat maar er is dus geen stam meer. Er lijkt niets meer waar je verder mee kunt gaan.

Maar als ik inzoom zie je dit:

 

Twee pietepeuterige diefjes. Amper een halve centimeter groot. Op dit moment wacht ik graag nog een weekje, om te kijken welke van de twee zich het beste en snelst ontwikkelt. Kies vervolgens welke van de twee je aan wilt houden, en de ander verwijder je. Deze dief wordt de nieuwe stam. Soms kan zo’n diefje dat een nieuwe stam moet worden zelfs helemaal onderin de plant zitten, als er maar ergens iets zit (en dan het liefst zo hoog mogelijk).

Als zo’n diefje nog zo klein is kun je je moeilijk voorstellen dat ze een stam wordt. En bedenk dat ze dunner en slapper is dan een stam, ze moet extra goed en voorzichtig worden aangebonden want ze buigt en knakt makkelijk.

Een week of 2 later zie je pas de potentie en gaat ze voorzichtig op een stam lijken:

 

Rechts zie je de bloemtros, links bij de zwarte pijl zie je dat een minuscuul diefje uiteindelijk dikker is geworden en ondertussen al aan de stok kan worden aangebonden.

En tot slot dan nog een foto van een tomatenplant waarbij zo’n minuscuul diefje een nieuwe stam is geworden:

Bij de onderste zwarte pijl zie je dat ze uit een diefje in een bladoksel is ontstaan. Dit blijft altijd wel een wat zwakkere plek. Maar goed opbinden zorgt ervoor dat ze netjes langs de stok  groeit. En als je heel goed kijkt zie je dat helemaal bovenin de plant dat de dief haar eerste bloemtrosje maakt. Uiteraard is het belangrijk dat je deze nieuwe stam verder goed dieft en opbindt.

En zo kun je een tomatenplant dus toch nog redden van een kleine plant met weinig opbrengst. Zelfs als een diefje zich onder de bloemtros bevindt kun je die nog tot nieuwe stam maken. En dit geldt dus niet alleen voor een vleestomaat die zichzelf topt maar ook wanneer je zelf de top per ongeluk wegknipt. Of wanneer de stam van een tomatenplant per ongeluk knakt omdat je er bijvoorbeeld met een tray zaailingen langs loopt.

Nou, ingewikkelder wordt het telen van tomaten niet, dit is wel het lastigste klusje dat ik ken. Dan valt het toch erg mee 🙂

Ondertussen zijn de meeste tomatenplanten hier al weer ruim een meter hoog, de tweede trosjes bloemen bloeien en de onderste trosjes bevatten ondertussen al tomaatjes. Het is nu nog bijna niet voor te stellen maar de kans is vrij groot dan w aan het einde van deze maand de allereerste tomaatjes kunnen oogsten.

En verder in de tuin? We zijn blij met de 20 millimeter regen die er is gevallen, en minder blij met de storm van vandaag. Maar er was hier gelukkig geen hagel en bliksem. De tuin was er aan toe (en de natuur was er aan toe want we zagen zelfs al flink wat droog en verdord blad onder de bomen liggen).

Het onkruid groeit ook goed van een goede regenbui, dus voor de komende week staat’ Wieden’ (met een hoofdletter) bovenaan ons werkbriefje. Direct daaronder staat ‘Oogsten’. Want we eten al volop van de tuin, sla en andijvie, rucola, mosterdblad, stengelui, de eerste bietjes, en snijbiet. En heerlijke aardbeien, en de eerste frambozen.

Nog een week (of misschien anderhalf) en dan kunnen we aalbessen plukken. En we hebben al tuinboontjes gegeten, en sugar snaps. En na het weekend kunnen we doperwten plukken.

 

Sterker nog, ik voorzie dat er binnenkort wat gaatjes in de tuin vrij komen, waar sla en andijvie staan/stonden. En het mosterdblad begint door te schieten. En over een week of 3 zijn alle tuinbonen geoogst, en de kapucijners en doperwten. En dan gaan we ook eens een aardappelplant rooien om te kijken hoe ver ze is. En dan beginnen waarschijnlijk ook de knoflookplanten af te sterven.

En dus wordt het tijd om eens te bedenken wat we voor die plekken willen zaaien; verschillende koolsoorten, bonen, bieten, nog een rijtje rammenas, witlof, snijbiet, melde, zonnebloemen, basilicum, anijs, korenbloemen….. er kan nog zoveel! In de Zaaigenda voor de moestuin staan (ik heb ze even geteld) nu nog 138 soorten groenten, kruiden, fruit en bloemen die nu nog gezaaid of uitgeplant kunnen worden!

Zondag zaaien!!

Tot slot nog een foto, van een bloem in de moestuin natuurlijk: Tagetes patula Burning Embers

33 gedachten over “Toppen en oogsten”

  1. Hallo Diana,

    Wat ik altijd heel vervelend vind is een tomatenplant die zichzelf in tweeën splitst. Het dilemma is dan altijd, laat ik twee stammen hun gang gaan of haal ik er een weg. Omdat ik bang ben dat de plant teveel uitgeput wordt haal ik meestal een stam weg. Dit jaar heb ik weer een paar ‘splitsers’ er bij. Ik heb het idee dat het vooral bij vleestomaten gebeurd.
    Wat zijn jouw ervaringen?

    Wat een prachtige Tagetes!

    Groetjes,
    Ria

    1. Ik laat in de broeikast altijd een tomaat in tweēn gesplits staan ! Zijn ze niet al in end Julie aan het dak ! Plus meeropbrengst ! Hou wel meer ruimte tussen de planten !

      1. Hallo John,
        Dankjewel voor je antwoord, ik naam me elk voorjaar voor het ook eens te proberen maar het komt er op de één of andere manier nooit van.
        Ik ga het zeker eens proberen, al is het maar om te vergelijken met een plant die ik op 1 stam kweek!
        Diana

    2. Hallo Ria,
      Ja, ik heb ook het idee dat vleestomaten vaak het lastigst zijn; zichzelf toppen, splitsen, ombuigen, dieven op vreemde plaatsen, of juist geen dieven, etc.
      Ik heb wel eens gehoord dat iemand tomaten teelde door elke plant 2 stammen te laten ontwikkelen en dat dat heel goed gaat. Zij had een tweede stok bij de plant (bijna in een heel steile X-vorm).
      Het voordeel zou zijn dat de planten minder hoog worden en toch een heel goede oogst geven. Het nadeel is dat ze wel wat meer plaats inneemt. Ik heb het zelf nog nooit geprobeerd maar het klinkt leuk om er eens mee te experimenteren.
      In het Engels vind je er meer informatie over (als je googelt op ‘tomato double stem technique’ vind je meer informatie, zoals op deze pagina: https://www.tomatogrowing.co.uk/html/double-stems-side-shoots.html
      Op tomatenfora wordt er ook wel eens over gediscussieerd.
      groetjes,
      Diana
      (ja, mooie Tagetes hè, ze lijkt wel wat op de Linnaeus maar blijft wat kleiner en meer compact – vooralsnog zo’n 45 centimeter hoog)

  2. Hoi Diana en Ria,
    Nu jij erover schrijf Ria, tomaten die splitsen.. Hier gebeurd t bij alle planten van de Balerenka/Balerinka.. Vind t echt apart dat ze t allemaal hebben! Ben wel van plan om er een stengel weg te halen, lijkt me het beste voor de groei eigenlijk..

    Verder ben ik n beetje verdrietig omdat door de stormwind van gister en vandaag beide kassen gesneuveld zijn.. We dachten t zo goed voor elkaar te hebben dit jaar, buiten t weer gerekend dus!! Nu de wind gaat liggen, hopen nog wat te redden van alle tomaten- en paprikaplantjes, met n plastic erover voorlopig. Verders is er ook veel verwaait in de moestuin en heeft t nogal geleden van t weer.. Gelukkig is de natuur veerkrachtig!
    De bloemen doen t wel heel goed, blij mee en t fleurt zo op he!
    Ook hier is de oogst begonnen, malse sla uit de bak, sugarsnaps hebben we voor t eerst en t is echt n lekkernij;) Genieten is t, al dat superverse uit eigen tuin!!
    Onze tuinboontjes, erwtjes en kapucijners gaan snel uitgegroeid zijn net als de spitskool en koolrabi uit de bak. De groenten uit de platte bak zijn al vroeg in t seizoen en we vinden t prettig dat er zo al vroeger van eigen teelt gegeten kan worden!
    We blijven uitproberen en ontdekken, leuk!

    Lieve groet Milly

    1. Hallo Milly,
      Ik verwijder ook één van de twee gesplitste stengels. Maar er zijn dus mensen die de tomaat verder op 2 stammen telen, zie het antwoord op Ria.
      Wat verdrietig dat je tuin en kassen zo getroffen zijn door de storm!
      Het weer is tegenwoordig zo onvoorspelbaar, bij elk weerbericht is het weer afwachten of het 25 graden of amper 15 graden wordt, en kurkdroog, wateroverlast, hagel, storm, het wisselt zich zo snel af (sneller en onvoorspelbaarder dan ‘vroeger’, in mijn beleving. Wij gaan straks naar de tuin, ik wil eigenlijk zaaien maar het zo zo maar kunnen dat we een hele dag druk zijn om omgewaaide planten weg te halen en opbinden wat nog gered kan worden. In de achtertuin alleen al liggen de Cosmea’s om, is er een Dahlia geknakt, en zijn er 2 Brugmansia’s volledig verwaaid 🙁
      Heel veel sterkte met het redden-wat-er-nog-te-redden-valt!!
      Diana

  3. Hallo allemaal,
    Hier in de Krimpenerwaard was het dus ook bar, vandaag even naar de tuin geweest dat was schrikken. Verschillende jonge fruitbomen lagen plat, bonen rekken schuin en de bescherming van de suikermais lag bij de buren.
    In de kas gelukkig niets aan de hand Tomaten staan fier omhoog 1,80 cm. Komkommers wordt een superopbrengst dit jaar. Wel telkens na het vierde blad getopt.
    En voor het eerst de tomaten en komkommers apart gezet elk een eigen bak, en wauw!
    De dahlias een stuk of 30, staan in bloei. Wel na eerste bloem, weggeknipt, en nu bloemenzee

    1. dag maarten. hoe krijg jij je dahlia’s zou vroeg in bloei? ik heb ze vanaf half maart voorgetrokken in de kas maar hier nog geen bloem te zien. vr gr nina

      1. Hallo Nina,
        De knollen vanuit het zaagsel in grote potten laten voorkiemen, duurde wel even, maar toen de groei erin zat, even wat bij gemest niet teveel, En zodra de eerste bloemknop zich ging vormen, eerst afharden voor hij naar buiten ging. Dan de eerste knop wegknippen en dan gaat de rest vanzelf. Deze bloei is niet bij elke dahlia zichtbaar, de witte duren langer, Terwijl de rode al volop in bloei staat

      2. Hallo Nina nog even een naberichtje. De plaats van de kas is ook bepalend. De mijne staat staat helemaal vrij dus de eerste zonnestraal pakt hij, moet wel zorgen voor veel afdekking, want anders wordt het snel te heet. Ook staat hij wat hoger dus de bodemtemp. speelt ook mee.

    2. Hallo Martin,
      Oei, dat klikt heel vervelend! Hier viel het uiteindelijk nog mee, geen schade aan de kassen (en dat is toch altijd het eerste waar we naar kijken). Maar wel 3 x Papaver rhoeas die omgevallen en al slap uit de grond lagen. En geknakte peultjes en kapucijners, en een zonnebloem die niet meer te redden is. En verder zijn we maar begonnen om alles met stokken, etc. weer overeind te zetten en op te binden.
      Hier nog geen Dahlia-bloemen maar we zijn allang blij dat ze eindelijk goed gaan groeien.
      Heel veel plezier en succes met alle aanstaande oogst van komkommers, tomaten, etc.!
      Diana

      1. Hoi Ruud en Diana,

        Bedankt voor je reactie. Jullie site is mijn houvast om veel te leren en veel zelf te ontdekken. Maar inderdaad de kas was nog prima, en alles erin ook. ik heb net als jij Ruud bakken verhoogd en standaard. Het wordt weer uitdelen geblazen, alle komkommers komen weer tegelijk.
        Deels op zuur zetten en pittig maken, en de buurtjes laten proeven wat zelf gekweekte komkommers voor smaak hebben, heel anders dan die supermarkt komkwammers.
        Bij regen juichen we goed voor de grond,(iets minder voor het onkruid), dan lekker in de kas, met de druiven stoeien en krenten. Ook dit jaar probeer ik iets minder trossen, (maar vind het wel zonder) om iets grotere zoete druiven te krijgen, dus gewoon lekker bezig.
        Jullie site blijft inspirerend! En geeft telkens nieuwe uitdagingen

  4. Hallo allemaal,
    Ik vergat nog 1 ding de aalbessen, worden mooi rood (vroege), maar al die nieuwe uitlopers, is dat de stengel voor volgend jaar of is dat wildgroei en moet dat weggehaald. Bij fruitbomen moet dat ook, toch? Schietloten. Ik heb in februari heel veel gesnoeid bij het fruit.

    1. Hallo Martin,
      Ook hier kleuren de aalbessen al mooi. Je kunt die lange verticale nieuwe scheuten laten zitten, je struik zal dan nog hoger worden en er zullen volgend jaar aalbessen aan komen. Onze struik is 150 centimeter hoog en dat vinden wij goed, dus wij knippen die nieuwe scheuten er altijd af. Schietloten noemen wij waterloten, als je googelt op ‘Waterloten’ vind je wat meer informatie, voorbeelden en foto’s.
      groetjes,
      Diana

      1. Bedankt voor je reactie, waterloten dus! Mijn struikjes zijn ong. 1 meter hoog. I. v.m. de plaats ze staan rond een zeer oude appelboom, lijkt op elstar maar hard vlees en zeer zoet. Vorig jaar hadden de wespen ze eerder op dan ik. Die boom is een halfstam, die snoei ik 2x per jaar, om hem compact te houden. Rond de boom staan 8 struikjes aalbes.

  5. Hallo allemaal.
    Het onderwerp zelftoppende tomaten is hier behandeld, maar ik heb een andere vraag.
    Wat kan ik doen met mijn tomatenplanten die de krulziekte hebben ? Het is de eerste keer dat mij dat overkomt ! Ik heb 14 planten staan waarvan er een 5 tal met de ziekte. Ze staan niet in een serre, maar zijn wel overdekt met een afdak in plastiek.

    1. Hallo Roger,
      Ik denk dat je krulkoppen bedoelt? Waarbij alleen het bovenste gedeelte van de plant bladeren heeft die heel erg omkrullen?
      Dat is gelukkig geen ziekte, het is een symptoom dat wel vaker bij tomaten voorkomt in deze maand. Het heeft te maken met de sterke groei in deze tijd, waarbij heel veel voedingsstoffen worden opgeslagen, teveel voor de plant om te kunnen gebruiken. Op deze pagina staat het heel goed uitgelegd: https://www.plantaardig.com/groenteninfo/berichten/gekrulde-bladeren-in-de-kop-van-de-tomatenplant-krulkoppen/
      Ik hoop dat dat het is (want dan is het dus tijdelijk, gaat het over en heeft het geen gevolgen voor de oogst)!
      groetjes,
      Diana

    2. Bedankt voor de deskundige uitleg. Maar ik heb zoals altijd geen geduld genoeg gehad en uw antwoord niet afgewacht, dus heb ik 3 van de 6 “zieke” planten afgeknipt boven een grote okselscheut. Die zagen er heel gezond uit en niet gekruld. Afwachten dus wat dit zal geven ..!

  6. Hallo Diana,
    Heb even een vraag over het zetten van stok snijbonen en stamslabonen. Ik heb met regelmaat een mol in de tuin die dan even door bijna alles heen gaat, niet leuk dus. En over de mol gaat de vraag dus. Vreet de mol misschien ook de bonen weg omdat hij/zij het waarschijnlijk lekker vindt. Na drie weken was er nog geen boon boven gekomen, dus ik even kijken in de aarde en ja hoor alle bonen weg. Of er moet een ander beest zijn die dit ook kan. Ik heb nu een plasticfles waar de bodem vanuit is gesneden maar in de grond gestoken, wie weet helpt het. Maar misschien dat iemand nog een andere tip weet. Wil liever geen klem of gif gebruiken.
    Groetjes,
    Anneke

    1. Hallo Anneke,
      Een mol kan er voor zorgen dat je planten niet goed groeien (omdat hij de wortels kapot maakt bij het ‘graven’, maar een mol eet zeker geen bonenzaden hoor.
      Hier zaaien we bonen altijd voor, juist omdat ze bij het zaaien in de volle grond worden opgevreten, en hier zijn dat dan vooral muizen en duiven.
      Bescherming met een afdekking zoals je nu hebt gedaan kan helpen (mits, als het een muis is, deze er niet onderdoor kan graven), of simpelweg in huis in potjes voorzaaien en de zaailingen later uitplanten.
      groetjes,
      Diana

      1. Hallo Diana,
        Bedankt nog even voor je reactie. Heb inmiddels nog nieuwe bonen voor gezaaid en hopen dat ze het deze keer goed doen. Zodat ik ze later kan uitplanten.
        Groetjes,
        Anneke

    2. Hallo Anneke,

      Diana gaf al een goed antwoord, maar ik heb het ook gehad. Geen mollen maar veenmollen.
      Dat is 1. Maar ik kwam erachter dat bonen maar beperkt houdbaar zijn. Ik had ze 3x gelegd.
      Toen mijn buurman kwam en zei, hoe oud zijn jouw bonen.
      Op de verpakking stond t.h.t 01-07-2017. 1 pakje nieuwe bonen nu en ja hoor na 3 dagen
      bonen komen boven Ik was iets te zuinig geweest. Dit geld ook voor heel veel andere zaden

      1. Hallo Martin,
        Bedankt voor het reageren op mijn vraag. Ja, wie er dan mijn bonen op vreet weet ik niet misschien de vogels dan. Mijn bonen waren tot 2020 bruikbaar en heb inmiddels nog nieuwe voor gezaaid. Ik leg altijd vijf bonen per stok. Nu maar hopen dat het nog lukt.
        Groetjes,
        Anneke

      2. Hoi Martin,
        Nog iemand uit de Krimpenerwaard die last heeft van veenmollen. Op mn nieuwe tuin krioelt het van die beesten, op dit moment vreten ze vooral mn pastinaken omver en bij de buurvrouw ligt elke dag wel weer een kroot om. Wat doe jij er tegen? Dankjewel alavst voor alle tips!
        Groetjes Wijnie

        1. Hallo Wijnie,
          Ik prijs mezelf gelukkig dat we hier geen veenmollen hebben.
          Ik heb er zelfs nog nooit van mijn leven één in het echt gezien, maar als ik ze op plaatjes zie word ik er altijd al een beetje kriebelig van.
          Heel veel sterkte, ik hoop dat Martin of iemand anders een goede tip voor je heeft!
          Diana

    1. Hallo Loes,
      Ik denk dat je nu inderdaad nog wel zomerworteltjes in de kas kunt zaaien, mits je de grond goed vochtig houdt.
      Maar dat gok ik maar, want ik heb het zelf nog nooit geprobeerd, simpelweg omdat je worteltjes nu ook nog prima buiten kunt zaaien (en dan kies ik in de kas liever voor meer warmtebehoeftige soorten als tomaten die ik uit stekken heb vermeerderd, of laat gezaaide komkommers of meloenen, etc.).
      groetjes,
      Diana

  7. Help, iets heel anders… ik wil zo’n bak met diverse slasoorten zaaien waar je een tijd geleden over schreef, maar kan het betreffende stuk nergens vinden?

      1. Hallo Miu en Yvonne,
        Even de link: https://www.mooiemoestuin.nl/polycultuur-oftewel-de-saladebak/
        En later nog eens hier: https://www.mooiemoestuin.nl/monster/. En ik weet zeker dat ik later nog eens over heb geschreven, maar dat blog kan ik even niet vinden.
        En ik kan de herfstsaladebak ook zo snel even niet vinden. Misschien is het handiger als ik de tekst uit die blogs opzoek, samenvoeg en er een pagina van maak, dan kan ik haar gewoon een plaats geven op de website en in de index.
        Dat ga ik binnenkort doen!
        groetjes,
        Diana

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.