Een planning voor 2026

Een echte planning, zoals een vruchtwisseling en lijsten met wat waar moet of kan worden geplant maak ik al jaren niet meer. Zoals in de natuur alles kriskras door elkaar staat, zo probeer ik ook in de tuin zoveel mogelijk de soorten die ik wil telen te mengen. Uiteraard moet het wel werkbaar zijn, overal en nergens 1 zomerworteltje vind ik niet handig, die zaai ik toch liever in een rijtje. En voor bijvoorbeeld stokbonen vind ik het fijn om een rijtje of een ‘wigwam’ of zo te maken. Maar palmkool, sla, rucola, buitentomaten, etc. plant ik graag tussen andere groente, kruiden, fruit en bloemen in. 

Dit jaar moet ik wel even nadenken. Nadenken over wat ik wil, wat Jan wil. En wat er nog kan in de kleinere tuin. Vorig jaar teelden we nog flink wat aardappelen. Die nemen relatief veel ruimte in, in ieder geval tot half juli (of later). Jan en zijn vrouw eten veel aardappelen maar hij koopt ze altijd bij de boer. En ik eet heel weinig aardappelen (in kwantiteit maar ook omdat ik graag rijst, pasta, risotto, gnocchi, brood, orzo, of minder koolhydraten eet). Dus bestel ik maar een kleine hoeveelheid pootaardappelen, niet voor een grote oogst maar als delicatesse (dus koos ik ook een paarsvlezige, en een roodschillige 😁).  

Ik heb het wel vaker gezegd: mijn website heeft die naam niet omdat ik denk dat mijn moestuin heel mooi is. Soms verre van dat. Aan de andere kant denk ik dat elke tuin die een beetje aandacht en liefde krijgt mooi is. En sterker nog, door de jaren heen ben ik steeds meer gaan inzien dat een tuin die wordt losgelaten op een andere manier minstens zo prachtig is. Ik vind groenten, kruiden en fruit van zichzelf al mooi, en heb een voorliefde voor bijzondere vormen, kleuren en formaten, vandaar de naam. 

Een kleinere tuin zorgt ervoor dat ik wat meer nadenk over wat ik wil telen. Vooral wat ik (en/of Jan en Els) lekker vinden. Tuinbonen voor Jan. Sla voor mij (en voor Els, al is Jan daar niet altijd even blij mee, weet ik ondertussen). Palmkool voor mij. En venkel. En boontjes. Aardbeien natuurlijk. En ook bonen voor Jan, en rode bieten, en courgettes. Zo begint langzamerhand voor ons beiden een wensenlijst te ontstaan, en daarmee toch ook een soort planning. 

Op de foto bovenaan dit blog zie je bijna de hele tuin zoals die nu is, met 3 vakken van ongeveer 3 x 2,5 meter. Op de foto hieronder zie je het vanaf de andere kant:

En dan zijn er nog 2 vakken ‘om het hoekje’, tussen de 2 kassen in. Het voorste vak is gewoon helemaal te gebruiken, in het vak erachter staat al een braam tegen het hek en verder kardoen, 2 rozemarijnplanten, bronskleurige venkel, Echinacea en zo nog wat planten. Langs het randje heb ik nu wat knoflook gezet. En komende zomer kunnen daar prima palmkool, sla, peterselie, mooie snijbiet, rucola, venkel en andere groenten en kruiden tussen.

Als ik niet alles kan telen wat ik wil, wat wil ik dan kopen (is best lastig voor iemand die de afgelopen 31 jaar nooit een rode biet kocht). Ruud en ik waren redelijk zelfvoorzienend, op uien en prei na (door de preimineervlieg), en aardappelen in het nieuwe jaar, en soorten die je in ons klimaat niet of nauwelijks zelf kunt telen, zoals citroenen, avocado’s, etc. Er bestaat een lijst, de ‘Dirty Dozen’ genoemd. Twaalf soorten groenten/fruit die de meeste bestrijdingsmiddelen bevatten. En dat zijn deze:  

• Aardbeien
• Spinazie
• Boerenkool
• Perziken 
• Peren
• Nectarines
• Appels
• Druiven
• Paprika’s en hete pepers 
• Kersen 
• Blauwe bessen 
• Sperziebonen 

Door de naam staan er maar 12 soorten in. Maar je kunt aardappelen, komkommers, courgettes en selderij (snij/knol/bleek) ook nog aan dit lijstje toevoegen.  

Gelukkig bestaat er ook een lijst van groenten/fruit die de minste bestrijdingsmiddelen bevatten, de ‘Clean Fifteen’ genoemd dat zijn deze: 

• Avocado’s
• Maïs 
• Ananas 
• Uien 
• Papaja 
• Doperwten (diepvries) 
• Asperges 
• Honingmeloen 
• Kiwi 
• Kool 
• Champignons 
• Mango’s 
• Zoete aardappelen
• Watermeloen 
• Wortelen 

Alles is relatief. Natuurlijk kun je beter biologisch kiezen dan niet-biologisch. Maar dat wil niet zeggen dat ze helemaal geen bestrijdingsmiddelen bevatten (maar in ieder geval zeker niet de soorten die niet zijn toegestaan voor de biologische teelt, en bij voorkeur zo min mogelijk). En het maakt heel veel uit of je Hollandse of Spaanse paprika’s koopt, dus land van herkomst is belangrijk, evenals het ras.  

En zo kom ik uit op géén maïs. Want Jan houdt er niet van. Ik wel. Maar ze nemen veel plaats in de moestuin in, je moet er altijd flink wat planten van zetten om te zorgen voor een goede bevruchting. En in de winkel bevatten ze dus blijkbaar relatief weinig bestrijdingsmiddelen. En fijn, diepvriesdoperwten horen ook in die laatste groep. En uien. Het is ook gewoon leuk om uit te zoeken wat de belangrijkste soorten zijn om zelf te telen. Bonen telen we altijd zelf, die enkele keren dat ik bonen in de winkel kocht vond ik ze echt niet lekker. De aardbeien gaan hun tweede jaar in en daar kunnen we hopelijk ruim voldoende van oogsten. En ik hou nu eenmaal ook van bloemen, die brengen afwisseling, bestuivers en wat mij betreft liefde in een moestuin.

Wij moestuinders zien ook wel de logica in de lijsten hè. Boerenkool met hun gevoeligheid voor witte vlieg, rupsen, schimmels, knolvoet en andere ellende, en spinazie die een grotere kans heeft op vraat, Wolf en meeldauw hebben ook altijd wat meer aandacht in de hobbymoestuin nodig. En doperwten en worteltjes zijn hier ook niet zo moeilijk (zo lang de woelratten en wortelvlieg de wortelen niet ontdekken).  

Kas 3 is trouwens op een klein stukje na gesopt!! 

Kas 2 in nog niet gesopt😁. Op de foto zie je links ook nog net een klein stukje van kas 1 (de oudste, in 1990 gezet), daar ben ik nu begonnen met soppen.

En zo puzzel ik door. En bestel ik zaden. Meer tomaten dan ooit tevoren (want ook een aantal phytophthora-resistente rassen voor buiten). En ook serieus veel paprika’s en aubergines. En komkommers. Want dat zijn voor mij en voor Jan en Els de grote favorieten. En courgettes, want die eten we vaak en de planten geven een flinke opbrengst. 

En zo begint moestuinjaar 2026 langzaam gestalte te krijgen. Soms kijk ik naar de 4 (bijna 5) vakken die over zijn en bedenk dat het van alle tijden is: toen Ruud en ik 200 vierkante meter tuin hadden was die te klein. Toen we 550 vierkante meter tuin hadden was die ook te klein. En nu is de tuin met 238 vierkante meter ook weer te klein. Het heeft niets met de tuin zelf te maken, de ogen/plannen/wensen van een moestuinder zijn nu eenmaal altijd te groot 😉. Ik ga weer gewoon ‘proppen’, zoals elk jaar 😄

Ik schrijf dit blog op 16 januari. En ik ben al voorbereidingen aan het treffen. Ik heb de propagator van zolder gehaald en op z’n plek gezet. En gevuld met zand. Er zijn 2 zaaitray’s en vermiculiet in huis, dat moet genoeg zijn voor de pepers, paprika’s en aubergines die gezaaid gaan worden. Ik neem dit weekend P9-potjes mee naar huis, dan kan ik die alvast schoonmaken. En ik heb gisteravond van oude kunststof lamellen ruim 100 labeltjes geknipt.

Oftewel: ik zaai altijd in de laatste week van januari de 3 genoemde soorten. Maar het is elk jaar de vraag of ik het zo lang kan uitstellen. Het lijkt soms heel goed te gaan, maar als er dan iemand op een blog reageert met de mededeling dat hij of zij al heeft gezaaid, of dat er toevallig goede constellaties voor het zaaien van vruchtgewassen zijn, dan wil ik nog wel eens onder de verleiding bezwijken 🙄😄

Een tuinbuurman met bovengemiddelde interesse in het weer, klimaat, weermodellen, etc. zei deze week dat er aan het einde van januari hoogstwaarschijnlijk nog een sterke noordelijke en dus koude stroming komt die ook wel ‘De Hamer’ wordt genoemd. Bbrrr. Maar wel goed voor de tuin. We zullen zien, ik denk dat het weer zich soms ook lastig laat voorspellen. Maar als het nog koud wordt, dan is het wel heel fijn om juist dan in huis, bij een warme kachel en een pot thee, lekker met soorten, labels en zaden te priegelen, en te mijmeren over wat die zaden in een warme, lichte en zonnige zomer zouden kunnen worden.

Tot slot van dit blog nog even 2 opmerkingen: ik heb alle enveloppen verstuurd, iedereen die zaden bestelde en betaalde moet de envelop dus ergens deze week in huis hebben gekregen (voor de mensen die in het buitenland wonen zal dat wellicht begin volgende week worden). Dit weekend ga ik opruimen, volgende week de restjes terug in de lijst zetten en de week daarop de lijst definitief sluiten. Tot wellicht en hopelijk eind 2026. Ook dat zullen we wel zien.

Daarnaast kreeg ik van Laura het bericht dat de drukker de zaaiagenda’s op 28 januari verstuurt. Vanaf 29 januari gaat Laura dus bestelde agenda’s versturen. Voor wie de agenda nog niet kent even de link naar de zaaiagenda met uitleg en inkijkexemplaar in de winkel van Laura (en tot en met 31 januari geldt er nog steeds een voorverkoopkorting van € 2,= met de code PRESALEagenda2 ): Zaaiagenda 6e druk

Op de laatste foto zie je een klein rucolaplantje. Ik had die in de herfst gezaaid en een stuk of 10 plantjes in de kas uitgeplant. Maar daar werden ze tot op de grond opgevreten door slakken. Met wat bescherming bleven ze leven. En nu heel voorzichtig beginnen ze weer te groeien. Toch een vleugje lente!!