Rijtjes
Ik ben klaar met uitplanten!!
Nou ja, ik ben nooit klaar natuurlijk. De augurken gaan dood (ik gok door de kou in combinatie met woelratten), dus die heb ik snel nog even opnieuw gezaaid. Als ze kiemen kunnen ze over een kleine 3 weken worden uitgeplant). Een foto van de door slakken opgevreten bonenzaailingen liet ik vorige week al zien, ook die zijn opnieuw gezaaid. En aangezien moestuinieren vooruitzien is weet ik nu al dat er over ongeveer 6 weken wat groenten geoogst kunnen worden en/of de eerste planten uit de moestuin kunnen worden gerooid, zoals sla en andijvie, tuinbonen en rucola. Dat betekent dat ik over 3 tot 4 weken weer ga zaaien, in opvolging na die vroege groenten.
Maar de grote tafel met zaailingen is leeg! En dat was toch een dingetje: telkens als ik op de volkstuin kwam was daar die tafel die propvol zaailingen stond. En elke keer dat ik van alles uitplantte en de tafel dus even wat minder vol leek kwamen er van huis ook weer nieuwe zaailingen mee (de pompoenen, de later gezaaide basilicum, stekken van chocolademunt, etc.). Er leek geen einde aan te komen 🙄😄
Maar nu is dus alles geplant. In rijtjes. Want ik vind rijtjes wel lekker overzichtelijk. Ook handig met Jan want teveel kriskras door elkaar planten geeft teveel verlies 😁, ondanks satéprikkers die ik erbij zet (lastig te zien tussen grote planten en onkruid). Ik vind rijtjes ook handig bij het uitplanten, fijn om de grond tussen de rijen te bedekken, en het wiedt wat makkelijker. Maar dat wil niet zeggen dat alles in zo’n rijtje ook van dezelfde soort moet zijn.
Soms vind ik dat ook handig, zoals een rijtje winterpeen want overal en nergens 1 winterpeen zetten vind ik persoonlijk niet praktisch. Toen ik de eerste keer de vruchtwisseling ‘losliet’ was het al bijzonder om niet een vak aardappelen of een vak preien, etc. te zetten. Ik mengde toen rijen bietjes, winterpeen en stengelui naast elkaar. Zoals dit:
En dit rijtje bietjes heb ik nu dus ook weer in de tuin, 2 rijtjes naast elkaar. Dat is een beetje een gewoonte, het waren één van de eerste zaailingen die ik uitplantte, samen met de tuinbonen (die staan links van de bietjes) en pluksla (die staan rechts). Het is net als met heel veel dingen, je begint in een hoekje met het vullen van de moestuin 🙄😄
Eén rij van alles wat niet perse naast elkaar hoort is ook al leuk om eens te proberen. Ondertussen ga ik soms nog een stap verder, zoals nu in het laatste vak. Daarin heb ik zaailingen uitgeplant. In rijtjes. Maar niet alleen elke rij bevat verschillende planten uit de verschillende gewasgroepen (zoals wortelgewas rode biet naast bladgewas sla), nu staan er ook verschillende soorten in de rij zelf. Als een kakofonie van verschillende planten. Ik heb een afstand van 30 centimeter tussen 2 zaailingen aangehouden. En ook een rijafstand van 30 centimeter. Uiteraard moet je wel een klein beetje weten welke soorten je daar niet voor kunt gebruiken (bijvoorbeeld een courgetteplant van 1 x 1 meter past niet in 30 x 30 centimeter). Maar planten die ongeveer dezelfde plantafstand hebben kun je prima mengen.
Naast elkaar plantte ik hier soorten als bleekselderij, krulandijvie, Helichrysum, knolselderij, basilicum, Gomphrena, Scabiosa en Tronchuda-kool. Allemaal op ongeveer 30 centimeter. Ik zie wel welke plant het wint als het om meer grond of licht gaat. Bloemen en groenten, om te drogen, te plukken, te oogsten en te eten. Ik heb dat al wel vaker gedaan hoor, dit is bijvoorbeeld een foto van een paar jaar geleden:
Een ander jaar: weer rode melde (die zaai ik al jaren niet meer, ik vind ze in het voorjaar als uitgezaaide cadeautjes die ik kan verzetten als ze nog jong zijn). En ik zie boomspinazie, Lathyrus, knolvenkel, boerenkoolspruitjes, Venidium, Cosmos en tomatillo:
Ik noem het geen permacultuur hoor, dat is toch meer een uitgedacht systeem, dit is gewoon een ‘mixvak’😁. Uiteindelijk is dit wat ik bedoel met een ‘mooie moestuin’: soorten voor de sier, voor het lekker, voor bloemen en voor bladeren, voor vruchten en peulen, voor kleur en voor structuur, voor het eten en om naar te kijken, voor mij en voor insecten, vogels en andere dieren.
Hoe het mixvak zich dit jaar gaat ontwikkelen zullen we zien, dat hangt af van bijvoorbeeld het weer, de slakken (die het één lekkerder vinden dan het ander) en de vechtlust. Verschillende soorten hebben vaak ook wel verschillende behoeften (aan meer of minder stikstof of kali, meer of minder vocht, meer of minder ruimte voor de wortelgroei). Het is allemaal goed, ik wil met alle liefde wat opbinden of dode bloemen verwijderen of een stok ergens bij zetten. Maar als de selderijknollen klein blijven is dat maar zo (als ze maar lekker sterk van smaak zijn). En als de Helichrysum zo hoog/groot wordt dat de andijvie wegkwijnt, dan is dat jammer voor de andijvie maar ben ik blij dat de Helichrysumbloemen volop bloeien.
Uiteraard betekent dit ook dat ik blijf zaaien. Als ik een krop sla kan oogsten is het wel leuk als er iets klaar staat om die leegte op te vullen. Andere soorten (vooral bloemen en kruiden) kunnen vaak wel tot in de herfst bloeien en blijven staan.
Op de volgende foto weer een ander jaar en/of een ander vak, met achterin mais, palmkool, Zinnia, Tagetes, basilicum, snijbiet.
Of deze hieronder: met bieten, boerenkool, selderij, snijbiet en Salvia:
En ik vond zelfs deze oude foto uit 2001. Daarop zie je meer ouderwetse rijen en vakken met 1 groentesoort (zoals de prei vooraan). Maar ik zie er toch ook al flink wat goudsbloemen, en iets van koolplanten, Lathyrus en dille:
Ik hoop in de loop van de komende maanden te zien (en te laten zien) hoe het vak met de kriskrasplanten zich ontwikkelt. En als de aardappelen in juli kunnen worden geoogst gaat ook dat een ‘vak-met-van-alles-wat’ worden, met soorten die je in juli nog kunt zaaien zoals bonen, sla, koolsoorten, radijs, goudsbloemen, rucola, bieten, venkel, snijbiet, misschien wat Phacelia ertussen, etc. Maar eerst genieten van het mooie weer en alles wat we de komende 2 maanden kunnen gaan oogsten 💚
Tot slot van dit blog nog even:
Ik kreeg vorige week van Pien de tip dat Frank Anrijsen (Yggdrasil) op zondag 17 mei een online conferentie over permacultuur en aanverwante onderwerpen heeft gehouden. De hele video staat ondertussen op zijn website (ik schaam me diep, ik heb zelf nog geen tijd gehad, te druk met tuin en kittens maar ik hoop het dit weekend eindelijk te kunnen bekijken). Het is gratis, een vrijwillige donatie wordt zeer op prijs gesteld als je alle tijd en energie waardeert die het organiseren van zo’n project kost. De directe link: Yggdrasil – online conferentie
Op de laatste foto’s zie je natuurlijk weer wat rozen. Op de foto bovenaan dit blog zie je trouwens Nicotiana Whisper mix. Die zou in ons land eenjarig zijn maar heeft ook nu de winter weer overleefd en bloeit nu al (tot in de herfst) 💚
Hallo Diana,
Een tip voor wie tijd heeft en het leuk vind; the Chelsey Flower Show is deze week weer op de tv van 15:00-16:00 op BBC 1 en van 21:00-22:00 u op BBC 2 en as zondag is het al weer de laatste dag.
Ik vind het echt weer een weekje genieten, ik ga er zeker nog weer een keer naar toe!
Groetjes en succes met de komkommers
Margriet🌞
Dankjewel voor de tip Margriet!!
Ik heb het gelijk nog even opgenomen voor de komende dagen, dan kan ik er naar kijken als ik wat meer tijd heb.
Altijd leuk, zeker de filmopnames van de standhouders, de nieuwe rassen, show gardens, etc. En natuurlijk Medals Day 💚
groetjes,
Diana
Heb je ook dat boek van hem (Yggdrasil) over georganiseerde chaos? Best wel een inspiratie voor mij!
Ik heb ook al snel vakken los gelaten en dat is zoveel fijner werken! Nu nog groeiende planten (ik zit op hele zure grond en dacht al dat het lastig zou worden, maar het wil inderdaad gewoon echt niet groeien).
Je mixvakken zien er heel fijn en gezellig uit!
Hoi Maaike,
Nee, het boek heb ik niet gelezen. Staat uiteraard wel op een verlanglijstje maar ik heb zo weinig tijd om te lezen (dat is ook een beetje het probleem als je naast het tuinieren zelf probeert te schrijven, het kost veel tijd 🙄😄). Maar dankjewel voor de tip!
Ik tuinier op vette klei, met een hoge Ph, ik snap dat tuinieren op zure grond behoorlijk wat uitdagingen heeft. Toch bijzonder, al die verschillen in grondsoorten in zo’n klein land als Nederland, en al die verschillende planten die daar wel of niet in groeien.
groetjes,
Diana
Hallo Diana, ik reageer even op je opmerking dat een courgetteplant 1×1 meter ruimte nodig heeft. Op zich wel mee eens maar denk eens aan een klimcourgette (apart ras bv black forest, klimt veel meer dan de standaard rassen). Na enige tijd haal je de onderste bladeren steeds weg en krijg je wel de kans er iets onder te planten. Bovendien minder slakken en minder schimmels. Er moet natuurlijk wel een stellage gemaakt worden met een touw waarlangs je de “klim”courgette geleid.
Hoi Piet,
Je hebt helemaal gelijk! Ik zet trouwens ook vaak een stok bij en een courgette die niet een klimcourgette is, ook ranken ze vaak wel iets en door ze dan aan/op te binden kan ik makkelijker oogsten, en het scheelt een beetje in ruimte.
groetjes,
Diana
Misschien een wat rare vraag maar jij begint echt met het vullen van een willekeurig vak? Dat zou wel een stuk makkelijker zijn want ik heb altijd wel een vak waar nog wat leuks van vorig jaar staat, al is t maar voor de bloemen. Dit jaar rode boerekool in bloei, mooi!
Ik had me al bedacht dat ik de stikstofliefhebbers prima bij elkaar kan zetten en dan de haters (vooral voor zomerbonen belangrijk) apart. Maar jij zet echt alles door elkaar? Ik doe nu mijn bedden om en om bemesten met kippenmest van eigen beestjes ala traditionele vruchtwisseling. Ik dacht dat jij ook paardenmest op die manier gebruikt. Of doe je die alleen bij de tomaten?
Dag Tessa,
gewoon even een kleine noot. Let op met de hoeveelheid kippenmest van eigen beestjes. Dit is echt heel straf. Bij koolplanten gebruik ik dit wel eens, omdat kolen veel mest nodig hebben, maar ik zorg er dan wel voor dat de jaren nadien daar geen kippenmest gegooid wordt.
Persoonlijk leg ik de mest (gemengd met stro) gewoon bovenop. Je hoeft dit niet onder te mengen. Zo bedek je ook de grond en hou je het vocht in de grond.
groetjes en succes
carine
Dat is wat ik ook doe 😉 En het is veel meer stro dan mest. Onze 4 sukkeltjes produceren niet zoveel.
Hoi Tessa,
Ja, eigenlijk wel. Soms bedenk ik wel waar bijvoorbeeld vorig jaar aardappelen stonden. Maar aardappelen zijn de enige die ik nog in een vak apart zet, al het andere meng ik door elkaar, en ik begin gewoon waar ik sta, met een tray waarvan de zaailingen groot genoeg zijn. Soms moet ik dan wel een klein beetje nadenken over voeding en eventuele stikstofliefhebbers een beetje extra voeding geven. Maar over het algemeen regelen de planten het zelf. Hier staan nu in 1 vak stokbonen, courgettes en snijbiet. De courgettes lijken uit zichzelf genoeg voeding uit de grond te halen wat de bonen niet gebruiken. Naast tuinbonen staan hier in een ander vak bietjes, pluksla, lenteui en knolvenkel. Ook soorten die normaal gesproken verschillende soorten voeding willen, ze groeien allemaal best goed naast elkaar. En ik heb een vak met buitentomaten, augurken, bleekselderij, knolselderij, bloemen, palmkool en venkel. Normaal gesproken ook geen combinatie van soorten die dezelfde voedingsbehoeften hebben. En het zal ook best zo zou dat de knolselderij misschien minder goed groeit, of de augurken veel weelderig blad krijgen. Maar als ik heel eerlijk ben: dat had ik ook wel toen ik alles nog in vakken volgens de vruchtwisseling zette, mijn selderijknollen zien er sowieso nooit uit zoals in de winkel (maar ze zijn wel heel lekker en sterk van smaak). Soms kan ik in de zomer nog wat bijsturen, bijvoorbeeld een aftreksel maken of een mulchlaag van smeerwortelbladeren of brandnetel rond bepaalde planten.
Ik gebruik inderdaad ook paardenmest op die manier. Maar dat leg ik in het vroege voorjaar al op de grond, en schuif het opzij als ik plantjes in de grond wil planten. Een deel van die paardenmest met veel stro is daardoor nu al voor meer dan 50% verteerd.
Terwijl ik dit zo opschrijf bedenk ik ineens dat ik in een soort omgekeerd leerproces zit: 35 jaar geleden tuinierde ik volgens het boekje, en nu doe ik maar wat 🙈😂
groetjes,
Diana
Dat maakt het makkelijk, ik heb geen aardappelen meer. Ik teel vooral de dingen die je niet vind in de winkel. Ik ga ook steeds meer voor meerjarigen, lekker en lui. Mijn ‘moestuinjuf’ heeft me ooit uitgelegd dat wisselteelt op een relatief klein stukje grond al heel erg lijkt op een vorm van ‘perma’ omdat er grote variatie in soorten is in kleine hoeveelheden vlak op elkaar. We tuinden toen op schrale zandgrond en mest was echt nodig voor de grote eters. Dus het om en om bemesten werd een gewoonte.
Ik tuin nu op rijke kleigrond dus ik denk dat ik in het vervolg ook voor de alles door elkaar op willekeurige plek ga. Ik zit nu vaak met zaailingen die te laat de grond ingaan om dat ik t vak nog niet ‘af’ heb. Je zou dr tuinstress van krijgen. Moet ik alleen oppassen dat ik niet alles zo snel volplemp dat de rest er niet bij kan. Ik zaai altijd te veel en heb veel moeite met het wegdoen van een zaailing. De buren zien me weer aankomen met een tray 😉
Moet ik alleen nog bedenken of ik de meerjarigen groepeer of verspreid over de bedden. Dat laatste is misschien slimmer qua plaagdieren? Alhoewel ik toch aardig wat variatie in plantfamilies heb. Rabarber, zeebiet, artichok, meerjarige kool (daar heb ik er wel veel van, voor de kippen swinters), oerprei, bloemen. Bedenk me nu dat ik het bij de meerjarigen dus allang doe. Ok, genoeg getwijfeld.