Kiezen

Ik schreef al eens eerder over de teelt van tomaten op 2 stammen. Ik heb dat eerst een jaar bij een paar planten geoefend en het jaar daarop vol in praktijk gebracht. Het leverde ruim 60% meer opbrengst op. De afgelopen 3 jaar kwam het er niet van en was ik al blij dat het me lukte om de tomaten die ik had nog te dieven en op te binden voor een aardige oogst. Maar dit jaar ga ik weer voor 2 stammen. Omdat ik ontzettend hebberig ben als het om tomaten gaat (niks mis met wat zelfreflectie).

In 2022 heb ik van tevoren een aantal tomatenplanten uitgekozen die ik op 2 stammen wilde telen. Dat is prima, maar niet elke tomaat is er even geschikt voor. Denk bijvoorbeeld aan multifloratomatenrassen die zulke grote en volle trossen dragen dat het nauwelijks zou passen. En sterker nog: niet elke tomatenplant (binnen een ras) is er even geschikt voor. Soms was het best een gedoe om een dief naast de dikke stam te laten groeien en volwassen te laten worden.

Dit jaar had ik bedacht dat ik de teelt op 2 stammen maar even zou laten voor wat het was. Want eerlijk is eerlijk: het kost iets meer tijd en aandacht om ze dan goed te dieven en op te binden, en met 110 planten heb ik eigenlijk best genoeg tomaten 🙄😄. Maar ik eet heel graag tomaten, Jan en Els ook. En ik hou ook van soep en saus, Jan heeft kleinkinderen die dol op tomaten zijn, ik vind het zelf ook leuk om wat weg te geven. En tot slot wil ik er ook weer eens wat mee inmaken, zoals sott’olio, salsa, misschien ook de tamatar kasaundi weer eens. En wie weet welke leuke inmaakrecepten ik dit jaar nog tegenkom. Hebberig dus 🙈😄. Daarnaast ben ik ook gewoon nieuwsgierig als het om (moes)tuinieren en tomaten in het bijzonder gaat.

Ik was dus niet van plan om tomaten op 2 stammen te telen. Maar een aantal tomatenplanten roepen, dat ze heel graag 2 stammen willen. Ik heb bedacht dat ik ze misschien zelf gewoon moet laten kiezen 😄💚

Er zijn tomatenplanten die in de oksels een diefje maken: dun, klein, makkelijk te verwijderen. Zoals bij deze op de foto: rechts zie je de stam (met bloemtros), links zie een dief. Een gewone, echte, herkenbare dief die je heel makkelijk uit de oksel verwijdert.

Maar hieronder zie je een plant waarbij er eerder een splitsing lijkt te zijn. En dat is het natuurlijk niet, in de officiële tomatenteelt zijn er bij stamtomaten geen splitsingen: rechts is de stam (met bloemtros langs de stam). Links is dan dus de dief. Maar dan wel een serieuze; sterk, groeikrachtig, maakt bovenin ook al een bloemtrosje, en de stam ook. In potentie al 3 trossen tomaten op de foto.

Dit is zo’n plant die roept: ze wil gewoon heel graag op 2 stammen worden geteeld. En waarom ook niet: de plant is er groot en gezond genoeg voor, en de dief is sterk en groeikrachtig.

Nog een voorbeeld:

Nee, deze wil het zelf niet. Die heeft gewoon 1 stam (die nodig opgebonden moet worden) met een dief links onderin en bovenin zie ik er één links en één rechts.

Maar deze wil wel, heel graag zelfs. De dief lijkt zelfs bijna dikker en groter dan de stam links (want voor de stam volg je altijd de bloemtrossen):

Ja, en deze wil ook heel graag. Links de stam (met bloemtros waarvan de bloempjes dichtbij de dief links bloeien). Maar ook weer heel groeikrachtig, sterk en stevig:

Ik schreef in 2022 dus al een blog over de teelt op 2 stammen. Ik maakte toen slechts een paar foto’s. Ik hoop dit jaar meer en betere foto’s te maken. En weer meer te leren over die teelt op 2 stammen. Zoals de tip die ik kreeg om een zaailing na het tweede bladpaar te toppen. Waarmee ik de zaailing stimuleer om 2 sterke dieven te maken. Ook leuk om daar eens mee te experimenteren. Al moet ik wel rekening houden met het feit dat ik deze zaailingen ruim 3 weken later uitplantte dan de andere tomatenplanten. En ik heb maar 2 planten waar ik het op kan testen (alle andere planten waren dus al geplant, maar ook al gegroeid, gediefd, kregen soms al een trosje bloemen). Dat toppen zag er zo uit, ik liet het al eerder zien:

Het nog piepjonge plantje ziet er nu zo uit:

Het is allemaal niet ideaal. Ik ga het hoe dan ook volgend jaar nog een keer proberen. En dan bij wat zaailingen die nog in potjes staan met potgrond met voldoende voeding. Deze stond al (te) lang in een potje waarvan de voeding was uitgewerkt, en het is al eind mei. Maar ze doet het. Onderin maakt ze ook nog een diefje, dat heb ik na het maken van de foto verwijderd. Bovenin maakte ze, zoals het er nu uitziet, 2 ongeveer gelijke dieven (qua lengte en dikte). Voor 2 stammen. Ik ben heel benieuwd, leuk om er weer iets over te leren, wat de uitkomst ook wordt 💚

Ondertussen is ongeveer 1/3e van alle planten hier nu opgebonden als 2 stammen. Jan zei: “Ik wil best dieven, maar nou wordt het me te ingewikkeld, nou moet je het zelf maar doen”. En dat is een goed plan. Want ik heb ook wat struiktomaten die juist niet gediefd mogen worden. En een paar planten die zichzelf hebben getopt en waarbij ik van een dief een nieuwe stam ga maken. Ik had met Ruud dezelfde afspraak: “Laat de verzorging van de tomaten maar voor mij, ik weet welk ras een stam of een struik is, welke extra aandacht nodig heeft, welke ik op 2 stammen wil leiden, etc.”. Jan vindt het allemaal goed, als er maar tomaten geoogst kunnen worden 😄

De beste opbrengst komt van een tomaat die vroeg en dus zo laag mogelijk in de plant een 2e stam krijgt (want dat levert het maximaal aantal potentiële trossen op). Mits het een sterke en groeikrachtige dief is. Maar natuurlijk kun je er ook later mee beginnen, al heb je dan maar 2 of 3 extra trossen tomaten, het is toch mooi meegenomen.

Ik kan me voorstellen dat, als je bijvoorbeeld een klein kasje hebt, je de teelt op 2 stammen zeker zou kunnen overwegen want de opbrengst is dus groter op hetzelfde oppervlak. En het is ook heel handig bij tomatenrassen die heel lekker zijn maar van zichzelf niet zoveel opbrengst geven.

Je kunt zelfs makkelijk uitrekenen hoeveel meer opbrengst het geeft. Een dief slaat altijd 1 bloemtros over (die je dan wel aan de stam ziet maar waarbij de dief eerst groeit voor het eerste bloemtrosje verschijnt). Dus als je een stamtomaat hebt, en daarbij boven de 1e bloemtros een dief laat groeien voor een 2e stam, en die slaat 1 bloemtros over, dan mis je dus van de dief (= 2e stam) 2 trossen tomaten. Als een plant met 1 stam in totaal 7 trossen tomaten maakt zal de dief/2e er in principe 5 maken = totaal 12 trossen in plaats van 7. Per plant. Dat is toch meer dan de moeite waard 💚

Zoals ik in het blog uit 2022 aangeef zul je dan wel extra goed voor de plant moeten zorgen. Een tomaat met 2 stammen maakt extra veel bladeren en dieven. Goed kunnen dieven is dus belangrijk want het ziet er soms best wat onoverzichtelijk uit. En 2 stammen maken niet alleen meer trossen tomaten, ook meer bladeren, soms is dat lastig met opbinden en juist daarom haal ik wel eens wat bladeren weg. En tot slot heeft een tomaat voldoende vocht en voeding nodig om goed te kunnen groeien en een goede opbrengst te geven. Mijn ervaring (maar die is dus nog maar 2 jaar oud 😉) is dat een tomaat op 2 stammen niet perse meer vocht en voeding nodig heeft maar wel gevoeliger is voor een gebrek aan beide.

Kun je de opbrengst er ook in de buitenteelt mee vergroten? Ja, dat kan. Maar dan zijn er nog heel veel andere zaken belangrijk, zoals de vroegheid, het weer, de resistentie tegen phytophthora, etc. Ik heb dit jaar 3 verschillende rassen buiten geplant, die zijn nog klein maar ik ga ook bij die planten eens experimenteren of de teelt op 2 stammen een voordeel heeft of niet.

Nog een voorbeeld van een tomaat die graag op 2 stammen geteeld wil worden. Mijn schuld is het dus niet 😇. Je ziet links de stam met een bloemtros. En verder bovenin zie je een 2e bloemtros. En in de top zie je een mini-aanstaand bloemtrosje. Bij de die rechts zie je wel ook al 4 dieven. Maar ook een bloemtros en een mini-aanstaand bloemtrosje.

Je zou daardoor kunnen zeggen dat het misschien wel zo handig is om helemaal niet te dieven want dieven leveren ook tomaten op. Maar zo werkt het dan weer niet. Als je alle dieven laat groeien krijg je in één plant tientallen dieven die zo hard groeien en zoveel energie kosten dat er nauwelijks nog bloemtrosjes en tomaten verschijnen. Ik maakte onderstaande foto eens bij een toenmalige buurman die kwam vragen wat er mis was met zijn 4 of 5 tomatenplanten. Niet gediefd, een wirwar van stengels en bladeren (waardoor ook de luchtvochtigheid in het kasje nog eens stijgt met daardoor vochtig stuifmeel en een slechte bevruchting. Je ziet nog wel bloementrosjes, maar nauwelijks tomaten.

Er moet niks hè 😉, iedereen mag vooral zelf weten of, hoe en waarom iemand wel of niet dieft, ik probeer alleen maar te vertellen hoe ik het doe. Ik zoek de beste opbrengst: lekker en veel, in die volgorde (en daarna volgen dan ook nog gezond en bijzonder en mooi – in de buitenteelt zou uiteraard ‘gezond’ voorop staan).

Nog een foto van een paar jaar geleden, Datterino Arancio op 2 stammen: de trossen buitelen letterlijk over elkaar heen:

Ik zie trouwens op internet wel tomatenplanten die op 3 stammen worden geteeld. Dat is dus ook nog een optie. Ik heb dat in 2022 zelf geprobeerd maar dat vond ik persoonlijk teveel gedoe. Het dieven wordt nog lastiger, voor het opbinden moest ik een stevigere stok en ook langer bindmateriaal gebruiken en het werd een wirwar van bladeren waardoor het lastig was om het allemaal een beetje in goede banen te leiden. Bovendien zag ik bij die planten wel dat de uiteindelijke groei en bijvoorbeeld ook het formaat van de tomaten wat achterbleef. Op drie stammen is voor mij geen optie, maar het is met extra aandacht en voeding dus wel mogelijk.

Ik maakte vorige week een kort overzichtsfilmpje van de kas. Wellicht niet voor iedereen interessant, maar het maakt in ieder geval een beetje duidelijk hoe het hier gaat, met de tomaten, paprika’s, aubergines, de plantafstand, de groei, het karton dat je niet meer ziet doordat er een laag mest met heel veel stro op ligt (mest van dit jaar maar er zit geen ammoniakgeur aan en is al half verteerd). Ik heb dit jaar geen voeding gegeven, omdat we buiten verhoogde bakken hebben opgeruimd (van het stukje tuin dat we weg hebben gedaan). Met de grond die daar uit kwam hebben we de grond in de kas aangevuld/opgehoogd. En daar zat (denk ik) nog voldoende voeding in.

Tot slot van dit blog nog 4 foto’s van rozen die van kleur veranderen tijdens de bloei. Sommige rozen houden hun eigen kleur goed vast maar andere verbloeien naar een andere kleur/tint.

Als eerste klimroos Cornelia in de voortuin. Verse/nieuwe bloei:

Bij het verbloeien verandert de kleur van zacht lilaroze naar abrikoos en daarna crème met een geel hartje. Ik vind ze in alle tinten prachtig 🥰

En de andere is klimroos Wild Rover, minstens zo mooi 💚

Prachtig in haar originele kleur. Maar als ze verbloeit en de kleuren van nieuw en oud naast elkaar te zien zijn is ze misschien wel de mooiste roos die ik ooit heb gehad ❤️